เจิมศักดิ์ ป่ืนทอง หารือเรื่องสิทธิเสรีภาพในการศึกษา และเรียกร้องการปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะมาตรา 48 ที่กำหนดให้การศึกษาโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และเรียกร้องให้รัฐบาลปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญและไม่เก็บค่าใช้จ่ายในการศึกษา
ท่านประธานครับ ที่เรากําลังจะพูด กันนี้นี่ อยู่ในหมวดสิทธิและเสรีภาพในการศึกษา ต้องเข้าใจตรงนี้ก่อน เรากำลังพูดกันถึง สิทธิและเสรีภาพของคนเรียน และสิทธิเสรีภาพของคนจัดการการศึกษา ต้องเข้าใจ ประเด็นนี้ก่อน และสิทธิและเสรีภาพทั้งคนเรียนและคนจัดการศึกษา ก็เพื่อให้ได้คุณภาพ ของการศึกษาของประเทศไทยที่ดี นั่นคือเปัาหมาย ไม่ใช่เปัาหมายเพื่อเอาใจใคร แต่เปัาหมาย เพื่อให้มีสิทธิเสรีภาพของคนเรียนและคนจัด เพื่อให้ได้คุณภาพที่ดี อันนั้น เปึ้นหลักนะครับ เพราะฉะนั้นมาตรา ๔๘ นี่ ที่บอกว่า โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ท่านประธาน ครับ นี่คือ วิธีการบริหารจัดการทางด้านซัพพลาย ไซด์ (Supply side) คือ มองทางด้าน ผู้ให้บริการทางการศึกษา ไปบริหารจัดการทางด้านนั้น แต่ของท่านอาจารย์สมชัยและ คณะบอกว่า วิธีการนี้ไม่น่าจะถูกต้อง แต่ต้องมองทางด้านดีมานด์ ไซด์ (Demand side) คือ มองในแง่ผู้เรียน แล้วจะได้คุณภาพที่ดีกว่า เขามองอย่างไรครับ เขามองว่า ที่เขียนว่า โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายนี่ เราทํามา ๑๐ ป้แล้ว ตั้งแต่ป้ ๒๕๔๐ ถามว่า ปฏิบัติได้ไหม ตอบว่า ปฏิบัติไม่ได้ แล้วก็ไม่ได้ปฏิบัติด้วย เพราะที่ผ่านมามันปฏิบัติไม่ได้ แล้วมันก็ไม่ได้ปฏิบัติ ผมนี่เดินสายไปฟังในต่างจังหวัด มากมาย ทุกคนบ่นตลอดเวลาว่า มันไม่ได้ปฏิบัติ เพราะเก็บโน่นเก็บนี่ เรียกเก็บอย่างนั้น อย่างนี้ อย่างนี้อย่างนั้น ท่านประธานต้องเข้าใจว่า ผมนี่มีข้อมูลของผมมันมาจาก ประชาชนก็ส่วนหนึ่งที่บอกว่า ต้องพูดนะ ตรงนี้ไม่พูดนี่ลำบากนะ แล้วประชาชนก็บ่น จริง ๆ ว่า มันไม่ได้ปฏิบัติ พอถามโรงเรียน เขาบอกว่า ปฏิบัติไม่ได้ ตกลงตั้งแต่ป้ ๒๕๔๐ มา ไม่สอดคล้องกับความเปึนจริง ท่านประธานครับ ผมเคยผ่านการศึกษาใน สแกนดิเนเวีย (Scandinavia) ผ่านการศึกษาในระบบสังคมนิยมที่เขาเปึ้นรัฐสวัสดิการ แต่ต้องรับกับระบบเศรษฐกิจ แต่เศรษฐกิจบ้านเรานี่เปึ้นระบบเสรี พอเราดึงเอาเรื่อง การศึกษาไปเพียงอย่างเดียว เปึนระบบรัฐสวัสดิการ มันเดินได้ไหม เพราะระบบภาษี อากรของเราแวต (VAT) ๗ เปอร์เซ็นต์ ท่านทราบไหมครับว่า ในสแกนดิเนเวียภาษีเท่าไร ๒๕ เปอร์เซ็นต์ ภาษีแวต เราเสียภาษี คอร์โพเรต อินคัม แทกซ์ (Corporate income tax) คือ ภาษีกำไรจากบริษัท กำไรจากนิติบุคคล ๓๐ เปอร์เซ็นต์ ในสแกนดิเนเวีย ๕๑ เปอร์เซ็นต์ ครับ บริษัทได้กำไรมา ๑๐๐ รัฐเอาไป ๕๑ เหลือ ๔๙ ท่านประธานครับ นี่คือ ตัวสำคัญที่สุด พอเราเอาอย่างเดียว จะเอาอย่างเขา โดยที่ไม่ดูทั้งระบบเศรษฐกิจ ถามว่า มันทำได้ไหม โรงเรียนเขาบอกว่า ปฏิบัติไม่ได้ ชาวบ้านบอกว่า มันไม่ได้ปฏิบัติ ตกลง คุณภาพมีปัญหา ท่านประธานครับ ถ้าคุณภาพมีปัญหานี่ คุณภาพของโรงเรียนทั้งหลาย ก็พากันฉุดให้มันต่ำลง เพราะโรงเรียนที่หวังจะดี ก็บอกว่า เก็บไม่ได้ คนที่จะปฏิบัติ และ อยากจะเสริมคุณภาพ บอกต้องเก็บสตางค์นักเรียน ก็เก็บไม่ได้ ก็กระมิดกระเมี้ยน เก็บโน่นเก็บนี่ เก็บไปเก็บมาก็ทำไม่ได้ ตกลงการเก็บค่าใช้จ่ายดังกล่าว เปึนการที่ทำให้ นักศึกษาจากตระกูลที่พอมีปัญญาที่จะจ่าย ที่จะช่วยกันให้มาตรฐานการศึกษาดี ก็ทำ ไม่ได้ เขาไม่มีส่วนร่วมในการช่วยเลย เราไปป่ดกั้น แล้วเราก็บอกว่า อยู่ในหมวดเสรีภาพ ของการศึกษา สิทธิของการศึกษา แต่พอเราเปึนอย่างนั้นนะครับ การไม่เสียค่าใช้จ่ายนี่ เปึ้นการดึงโรงเรียนที่มีคุณภาพสูงและศักยภาพสูงลงมาให้เท่ากับโรงเรียนธรรมดา แล้วก็ ต่ำพอ ๆ กัน ท่านประธานครับ การไม่เก็บค่าใช้จ่าย ทำให้ป่ดกั้นการมีส่วนร่วม เพื่อสนอง ทุน เพื่อการศึกษาของผู้ที่มีส่วนได้เสียที่สำคัญในวงการศึกษา คือ ผู้เรียนและพ่อแม่พี่น้อง ของผู้เรียนเอง ทำให้การสนองทุนเพื่อการศึกษาต้องผ่านการจัดเก็บภาษีเปึ้นหลัก แล้วการจัดเก็บภาษี ผมกราบเรียนไปแล้ว เรายังใช้ระบบเดิมหมด แล้วมันจะไปด้วยกันได้ อย่างไร เวลาเราไปถามชาวบ้าน อยากเอาฟรีไหม เขาเอาแน่ แต่พอถามรัฐบาล รัฐบาล บอก ผมจะทําอย่างไรล่ะ ก็พวกท่านร่างรัฐธรรมนูญมาให้ผมต้องทําน่ะ ผมทําอย่างอื่น ไม่ได้ ท่านประธานครับ ระบบเราจะเอาอย่างไรบ้านเมืองของเรา ท่านประธานครับ รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๕๐ แตกต่างกับป้ ๒๕๔๐ ในเรื่องว่า รัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐ ได้กำหนด รับรองสิทธิของประชาชนในการฟัองร้องหน่วยงานของรัฐ ที่ไม่ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญ ไว้ด้วย ในมาตรา ๒๐๘ มาตรา ๒๘ วรรคสอง ซึ่งเราเห็นว่า เปึ้นเรื่องดีที่บรรจุตรงนั้นเปึน เรื่องดี แล้วเราก็กำหนดไว้อีกว่า โรงเรียนต้องไม่เก็บค่าใช้จ่ายเช่นเดียวกับป้ ๒๕๔๐ ข้อเท็จจริง ก็คือ โรงเรียนที่นี้ก็จะต้องถูกฟัอง แล้วโรงเรียนก็บอกว่า ทำไม่ได้ ทำอย่างที่พูด ไม่ได้ เพราะเงินไม่มี รัฐบาลบอกว่า ฉันไม่ทําก็ไม่ได้ เพราะรัฐธรรมนูญบังคับให้ทํา บอกว่า โรงเรียนบอกเอาเงินมาเยอะ ๆ อีกหน่อยสิ รัฐบาลบอก ก็มันไม่มีเงิน แต่มันต้อง จนใจทําตามรัฐธรรมนูญ ท่านประธานเห็นปัญหาใช่ไหมครับ เพราะเราไม่ดูทั้งหมด ระบบเศรษฐกิจเราอยากจะให้ เปึ้นระบบเสรี แต่เราไปทำกันอย่างนี้ ท่านประธานครับ เรื่องนี้เปึนเรื่องใหญ่นะครับ โดยเฉพาะอีกคําหนึ่งที่บอกว่า รัฐจะต้องจัดให้อย่างทั่วถึง กลายเปึนรัฐเปึ้นผู้จัดนะครับ การศึกษา ทําไมไม่ใช้คําว่า รัฐ ที่เขียนกันไว้นี่นะครับ เขียนว่า รัฐจะต้องจัดการให้ ประชาชนได้รับอย่างทั่วถึง รัฐเปึ้นจัดการนะครับ ท่านไปจัดการ และท่านบอกเสรีภาพใน การศึกษา สิทธิในการศึกษา แต่รัฐจะเปึนผู้จัดการ ทําไมไม่แก้คําเสียให้มันดีกว่านั้นว่า รัฐจะต้องจัดให้อย่างทั่วถึง ไม่ใช่จัดการ ถ้าท่านประธานดูนะครับ ท่านอาจารย์สมชัยท่าน แปรไว้ ท่านขอแก้คําว่า จัดการ เปึน จัดให้อย่างทั่วถึง คําว่า รัฐจะต้องจัดให้อย่างทั่วถึง มีความหมายว่า รัฐจะต้องจัดการศึกษาให้ประชาชนได้รับอย่างทั่วถึง มีความหมายว่า รัฐจัด แล้วถ้ารัฐจัดให้ทั่วถึงแล้ว ก็ป่ดช่องทางที่จะให้มูลนิธิ วัด ศาสนจักร และเอกชนจัด ท่านประธานครับ ความจริงหน้าที่ของรัฐนี่ คือ จัดการให้ประชาชนได้รับการศึกษาขั้น พื้นฐานที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึง คือเน้นที่จัดการให้ประชาชนได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ มีคุณภาพอย่างทั่วถึงครับ ไม่ใช่สักแต่ว่าจัดให้ทั่วถึง แต่จัดอย่างมีคุณภาพอย่างทั่วถึง ส่วนใครจะเปึนคนจัดน่ะไม่ใช่สําคัญนะครับ การจัดการศึกษาอาจจะทําโดยรัฐบาลส่วน หนึ่ง โดยเทศบาล โดย อบท. หรือว่าโดยวัด โดยมูลนิธิ์ โดยศาสนจักร โดยองค์กรเอกชน หรือเอกชนอื่น รัฐมีหน้าที่เพียงกำกับดูแลกำหนดมาตรฐาน ส่งเสริมประชาชนให้ได้รับ การศึกษาให้ได้อย่างทั่วถึง เพราะฉะนั้นใครไม่มีปัญญาเรียน ยากจน ยากไร้ ลําบาก รัฐ ต้องเข้าไปอุดหนุนตรงนี้ ตกลงจำนวนผู้อุดหนุนก็ไม่มากนัก ลดลง ให้คนที่มีปัญญาส่งลูก เรียนได้อุดหนุนตัวเอง แล้วเงินที่จะอุดหนุนก็จะน้อยลง รัฐก็สามารถจะทำได้ แล้ว คุณภาพการศึกษาก็ไม่ตก ท่านประธานครับ เราอยากจะให้การศึกษาของบ้านเรานี่ ทั้งหมด หัวใจ คือ เรื่องคุณภาพไม่ใช่หรือครับ หัวใจเราไม่ใช่นโยบายประชานิยม แน่นอน ครับ ถ้าเราจะให้ประชานิยมนี่ ถามว่า ๙ ป้ เอาไหม ไม่เอา ๑๒ ต้องดีกว่า ๙ ถามว่า ๑๒ ดีไหม ปริญญาตรียิ่งดีกว่า ถ้าผมอยากจะประชานิยมนี่ ง่ายนิดเดียวครับท่าน ประธาน ผมไปเลยว่า รัฐจะต้องจัดการศึกษาให้ฟรีหมดทั้งประเทศถึงปริญญาเอก ใคร อยากเรียนปริญญาเอกต้องเรียนฟรีหมด แต่ถามว่า ท่านทำในความเปึนจริงได้ไหม แล้ว ขณะนี้เราลองมาแล้ว ๑๐ ป้ เปึนยาเสพติดแล้วครับ ถ้าท่านยังจะให้เสพต่อไปเหมือนคน ติดยาเสพติด ๑๐ วัน แล้วท่านยังจะให้เสพต่อไปอีก ตกลง วันหลังลงแดงนะครับ ท่านแก้ อะไรไม่ได้ แล้วระบบการศึกษาของชาติจะตกต่ำอย่างยิ่ง ท่านประธานครับ ผมเสียดาย เมื่อวานนี้ ท่านอาจารย์ศรีราชา เจริญพานิช กรรมาธิการท่านหนึ่ง ท่านยืนพูดอยู่ตรงนั้น เวลาของท่านเปึนเวลาก่อนสองทุ่มเล็กน้อย ผมว่า ท่านอาจารย์ศรีราชามีวิสัยทัศน์ที่ กว้างไกล และการศึกษาที่ดีมาก ๆ ผมเสียดายว่า เวลานั้นไม่ค่อยเหมาะที่คนจะฟัง ผม อยากให้อาจารย์ศรีราชา ถ้าเปึนไปได้ ท่านกรุณาเถอะครับ ท่านเปึนกรรมาธิการคนหนึ่ง อาจารย์ศรีราชามีความยืดหยุ่นด้วยว่า ถ้าเรายังจะต้องให้ยาเสพติดกันต่อไป ทำไม ไม่ควรถึง ๑๒ ป้ ทำไมบอกอย่างน้อย ๙ คำว่า อย่างน้อย ๙ แล้วนี่ มันจะ ๑๒ ก็ได้ มากกว่านั้นก็ได้ แล้วเราทำคุณภาพการศึกษาให้มันดีอย่างไร ผมฟังท่านด้วยความชื่นชม นั่นก็เปึ้นอีกโมเดลหนึ่ง แต่กราบเรียนครับ อาจารย์สมชัย ฤชุพันธุ์ นั้น เปึ้นผู้ทรงคุณวุฒิที่ มองทั้งด้านการคลัง มองทางด้านคุณภาพการศึกษา มองทางด้านรัฐบาลในการบริหาร จัดการ แล้วก็มองรัฐธรรมนูญด้วยว่า เราจะไปบังคับกันอย่างนี้นี่คุณภาพการศึกษาจะ เปึนอย่างไร สุดท้ายครับ ท่านประธานครับ ขอให้เราพิจารณาครับ เราพิจารณาในส่วนที่ ๘ สิทธิ เสรีภาพในการศึกษา สิทธิเสรีภาพของคนเรียน คนจัด และคุณภาพ สิทธิเสรีภาพ ก็ เพื่อให้ได้คุณภาพการศึกษาใช่ไหมครับ ผมเชื่อว่า พวกเราทุกคนในห้องนี้ต้องการ คุณภาพที่ดี นั่นคือ หัวใจเปึนหลัก สิทธิเสรีภาพของคนจัดและคนเรียนตามมาด้วย ต้อง สำคัญ แต่ถ้าเราไปใช้ระบบที่มีปัญหา คุณภาพจะตกหมด แล้วเราก็ต่อไปในอนาคต เราก็ จะบ่นว่า การศึกษาของไทยแพ้เพื่อนบ้านทั้งหมด เพื่อนบ้านทั้งหมดกำลังจะแซงหน้า ขอบพระคุณครับ ท่านประธานครับ