ท่านประธานที่เคารพ ท่านกรรมาธิการวิสามัญ ประสานการมีส่วนร่วมและการประชามติ ผม ปกรณ์ ปรียากร สมาชิกสภาร่าง รัฐธรรมนูญ ผมเรียนว่าวันนี้เราได้รับสิ่งที่มีประโยชน์มากนะครับสําหรับการทํางาน ร่วมกันของสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญทั้งหมด เพราะเปึนการสรุปความคิดเห็นที่เราได้รับจากพี่น้องประชาชนที่ผ่านการกลั่นกรอง อย่างเปึ้นระบบ แล้วก็มีระเบียบของการที่จะนำเสนอ และชี้ให้เห็นว่าในเวลานี้กระแส การเคลื่อนไหวเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญได้ปรากฏชัดเจนมากยิ่งขึ้น ผมขอตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ เราได้รับในเวลานี้แสดงว่าประชาชนสนใจนะครับ ถึงแม้ว่าประชาชนอาจจะบอกว่าไม่ได้ เห็นรัฐธรรมนูญทั้งฉบับ แต่เขาสนใจและเขามีความคาดหวังสูง ต้องการมีส่วนร่วม และ ต้องการให้สิ่งที่เขาแสดงความคิดเห็นถูกบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญ อันนี้ผมเชื่อว่าเราทุกคน ในที่ประชุมแห่งนี้ก็คงต้องขอบคุณกรรมาธิการวิสามัญประสานการมีส่วนร่วมทุกท่าน ซึ่งในที่นี้อาจจะมีรวมทั้งท่านที่ไม่ได้เปึนสมาชิกสภาร่างด้วย และผมเห็นด้วยกับ อาจารย์เจิมศักดิ์ว่าเราไม่ควรที่จะไปบอกว่าใครทำอะไรเกินหน้าที่หรือไม่ ที่จริง การร่วมมือกันในการทำงานอย่างนี้เปึนกระบวนการเคลื่อนไหวทางการเมืองที่จะสะท้อน ให้เห็นว่าความปรารถนาดีของประชาชนนั้นมีสูงกว่าความปรารถนาดีในทางตรงกันข้าม ของนักการเมืองที่กําลังวิจารณ์เรื่องของรัฐธรรมนูญในขณะนี้ด้วยซ้ําไป ข้อสังเกต ที่ผมคิดว่าหลายส่วนตรงกัน และทางกรรมาธิการได้นำเสนอต่อคณะกรรมาธิการ ยกร่างมาแล้ว ๓ ครั้งนะครับ และครั้งสุดท้ายก็คือเมื่อวันที่ ๒๘ มีนาคม และ ท่านอาจารย์เจิมศักดิ์เองก็ย้ำอยู่เสมอว่าเราจะนําเอาเรื่องนี้ไปบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญ ให้เหมาะสมอย่างไร แต่ก็แน่นอนว่ามันก็มีบางเรื่องนะครับที่มันอาจจะเปึนประเด็นที่ยัง ต้องตั้งเปึนประเด็นใหม่ที่จะต้องดําเนินการร่วมกันในการเผยแพร่ร่างรัฐธรรมนูญ หลังจากวันที่ ๑๙ เมษายนศก์นี้นะครับ ในระหว่างนี้กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญก็ ร่างรัฐธรรมนูญไปด้วยเปึนรายมาตรา เพราะว่าถ้าไม่ทําเช่นนั้นเราก็อาจจะทําไม่ทัน ประเด็นที่ผมได้รับในขณะนี้ จากข้อสังเกตของการอ่านอย่างละเอียดตั้งแต่เช้ามานี่ ประชาชนต้องการมีส่วนร่วมชัดเจนเลยนะครับ ในหลายเรื่องทีเดียวที่เราปฏิเสธไม่ได้และ ต้องบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญแน่นอน ก็คือการมีส่วนร่วมในทางการเมือง ไม่ว่าจะเปึ้นเรื่อง ของการแก้ไขรัฐธรรมนูญ การเสนอกฎหมาย การถอดถอนและการดำเนินคดีอาญา ของผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมือง การถอดถอน สส. สว. เช่นนี้เปึนต้นนะครับ ที่ได้รับ จากข้อมูลเหล่านี้ แล้วก็ควรบัญญัติเรื่องของการมีส่วนร่วมของประชาชนใน รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้ชัดเจนเกี่ยวกับการตรวจสอบการใช้อํานาจรัฐ ซึ่งในสิ่งเหล่านี้ ในร่างรัฐธรรมนูญผมคิดว่าเราได้มีการบรรจุในเรื่องเหล่านี้ไว้โดยชัดเจนนะครับ ในอีก ด้านหนึ่งนั้นก็จะเปึ้นเรื่องของการที่น่าชื่นชมนะครับที่รายงานฉบับนี้ชี้ให้เห็นว่า ความคิดเห็นจากพี่น้องประชาชนยังได้บอกถึงว่าสิ่งที่เขาต้องการแม้ว่าจะเปึ้นสิ่งที่ยาก มาก ก็คือเรื่องของการกำหนดเรื่องคุณธรรมและจริยธรรมที่สมบูรณ์ และการสร้างกลไกที่ จะทําให้การตรวจสอบการทุจริตประพฤติมิชอบต่าง ๆ ตั้งแต่ขั้นของการเลือกตั้งไปสู่ขั้น ของการดำเนินพันธกิจในทางการเมืองต่าง ๆ รวมทั้งความพยายามที่จะพัฒนาองค์กร อิสระให้มีความเปึนอิสระที่แท้จริง ปลอดจากการครอบงำในทางการเมือง ซึ่งอันนี้เปึน ประเด็นที่ผมคิดว่าเราได้มาค่อนข้างสูงมากนะครับในสิ่งเหล่านี้ ในขณะเดียวกันเปึ้นที่ น่ายินดีนะครับ ท่านประธานครับ ในขณะนี้ถ้าเราสังเกตนะครับว่าในหนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันนี้เขาได้เผยแพร่เว็บ มติชนโพล (Poll) โดยโหวต ๒๒ ประเด็นร้อนในรัฐธรรมนูญ ซึ่งเขาได้ดำเนินการควบคู่กันไปกับที่ทางสภาร่างได้ทำ แล้ววันนี้เขาก็เผยแพร่ออกมา ทั้งหมด ๒๒ ปีมร้อน ซึ่งหลายเรื่องหรือเกือบจะทั้งหมดก็สอดคล้องกับสิ่งที่ คณะกรรมาธิการวิสามัญประสานการมีส่วนร่วมได้สรุปรายงานต่อที่ประชุมในวันนี้ มีบางเรื่องซึ่งเราต้องมาร่วมกันกำหนดประเด็นเพิ่มเติม ซึ่งอาจจะสานโยงจากที่ ท่านอาจารย์เจิมศักดิ์ได้พูดเมื่อสักครู่นี้ เพราะว่าในการประชุมเมื่อวันที่ ๒๘ มีนาคม ร่วมกันระหว่างกรรมาธิการประสานการมีส่วนร่วมกับกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ท่านประธานคณะกรรมาธิการและกรรมาธิการวิสามัญประสานการมีส่วนร่วมก็บอกว่า อยากจะให้กำหนดประเด็นที่อยากรับฟังเพิ่ม โดยระบุด้วยว่าแต่ละประเด็นสัมพันธ์ เชื่อมโยงกับมาตราใดบ้างที่เราได้ร่างอยู่แล้ว เพราะในวันที่ ๑๙ เมษายนเราร่างเสร็จ วันที่ ๒๖ เมษายน จะต้องเริ่มเผยแพร่ ร่างรายมาตราเหล่านั้น แต่ไม่ได้หมายความว่ากระบวนการรับฟังความคิดเห็นยุติลง ในทางกลับกัน ในมาตรา ๒๖ ของรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) ที่เราใช้อยู่ในเวลานี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความคิดเห็นที่เราได้รับนอกจาก ๑๒ องค์กรตามรัฐธรรมนูญที่เรา ทราบกันแล้ว ในวรรคสุดท้ายของมาตรา ๒๖ ก็ยังได้พูดไว้ชัดเจนว่า ให้คณะกรรมาธิการ ยกร่างรัฐธรรมนูญเผยแพร่ร่างรัฐธรรมนูญและเอกสารชี้แจงตามวรรคหนึ่งให้ประชาชน ทั่วไปทราบ ตลอดจนส่งเสริมและจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน ประกอบด้วย เพราะฉะนั้นในกรณีอย่างนี้เราจะเห็นชัดนะครับว่ากระบวนการยังไม่ได้ยุติ เด็ดขาด สิ่งที่เปึนการรับฟังความคิดเห็น ซึ่งเราจะพยายามทำร่วมกัน และคราวนี้จะเปึน การทําร่วมกันในลักษณะที่เปึนพลังประสานมากกว่าที่จะมาพูดกันบอกว่าใครทําอะไรกัน หรือไม่ ใครทำอะไรเกินไปหรือเปล่า แต่เปึนพลังประสานร่วมกันมากกว่า ทั้งพลังในสภา ร่างรัฐธรรมนูญและพลังประชาชนนอกสภาร่างรัฐธรรมนูญ ในเวลานี้ผมได้พยายามที่จะ ประสานกับพลังภายนอกของสภาร่างรัฐธรรมนูญด้วย ไม่ว่าจะเปึนสื่อมวลชน ซึ่งผม คิดว่าจะเปึนสิ่งที่มีประโยชน์มาก ท่านทั้งหลายลองดูนะครับ หนังสือพิมพ์มติชน ขอเอ่ย ชื่อ และขอยกเอกสารให้ดูนะครับ เขาตีพิมพ์วันนี้ ก็ถือว่าเปึนกระแสที่มันกระเพื่อมไหว ได้รวดเร็ว หรือการที่เราจัดรายการทางโทรทัศน์ในวันอาทิตย์อย่างเมื่อวานนี้ เมื่อวานนี้ ก็เปึนประเด็นที่ค่อนข้างจะเรียกได้ว่าเข้มข้นและมีการสานสนทนาหรือว่าถกแถลงกัน ค่อนข้างจะมีระเบียบและเปึนระบบ และทุกคนก็ทราบว่ามันเปึนเรื่องที่สำคัญในประเด็น ต่าง ๆ เพราะฉะนั้นในระยะนี้เรากําลังเตรียมการเข้าสู่การที่จะไปฟังความเห็นหลังจาก วันที่ ๑๙ อยากจะเรียนอย่างนี้นะครับว่า คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญจะยกร่าง เสร็จแล้วก็มอบให้ท่านประธานสภาร่าง วันที่ ๑๙ แต่หลังจากนั้นเราจะต้องไปพิมพ์ ร่างรัฐธรรมนูญพร้อมกับตาร่างเปรียบเทียบกับรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ กับคําชี้แจง ประกอบการอธิบายของการยกร่างรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคําชี้แจงที่ผมคิดว่า น่าจะเปึนประโยชน์ ก็คือปัญหาของรัฐธรรมนูญเดิมนั้นเปึนอย่างไร ประชาชนมีความ คิดเห็นต่อปัญหาเหล่านั้นเช่นใด และประชาชนได้เสนอความคิดเห็นในประเด็นต่าง ๆ มาแล้วอย่างไร กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญทําการยกร่างรัฐธรรมนูญในประเด็นต่าง ๆ เหล่านั้นเช่นใด ซึ่งอันนี้ก็จะสอดรับกับที่ ขอเอ่ยชื่อ ท่านการุณ ใสง่าม ซึ่งเคยอภิปราย มาแล้วเมื่อสัก ๒ สัปดาห์ก่อนโน้น เพื่อจะทําให้เห็นว่าร่างรัฐธรรมนูญที่เราออกไปนั้นมันมี สภาพที่ดีกว่า และตรงกับความคิดเห็นของประชาชนด้วยเหตุผลอะไรบ้าง ในส่วนที่ ไม่ตรงกัน ซึ่งในขณะนี้ก็มีอยู่บางประเด็นนะครับ อย่างเช่นในเรื่องของเขตการเลือกตั้ง เรื่องของบัญชีรายชื่อ ซึ่งเสียงที่สะท้อนกลับมามันก็ก้ำกึ่ง หรือข้อเสนอที่จะเปึนบัญชี รายชื่อในลักษณะอื่น อย่างเช่นที่ท่านอาจารย์เกริกเกียรติได้กรุณาอธิบายเมื่อสักครู่นี้ เปึ้นความเห็นนะครับ ในเชิงของสัดส่วน เรื่องของ สว. สว. นี่ปรากฏชัดว่ายิ่งฟังความเห็น นี่เรื่องของการมาจากการเลือกตั้งยิ่งมีสัดส่วนสูงขึ้น มีเปอร์เซ็นต์สูงขึ้น การสรรหาที่เรา เสนอออกไปเริ่มมีส่วนที่ลดลง ซึ่งตรงจุดนี้เราก็จำเปึนที่จะต้องเข้ามาสู่การพิจารณา และถ้าเราเสนอออกไปในลักษณะใดลักษณะหนึ่งมันก็อาจจะต้องมีเหตุผลประกอบ และในร่างรัฐธรรมนูญก็อาจจะต้องทำเปึนแบบให้เลือกหลาย ๆ แบบ ไม่ใช่ออกมาใน ลักษณะใดลักษณะหนึ่งเพียงลักษณะเดียว แต่แน่นอนที่สุดนะครับ ด้วยความกรุณาของ ท่านอาจารย์เจิมศักดิ์ ประธานคณะกรรมาธิการ ก็ได้แนะนำอยู่พอสมควร ในเรื่องแรกก็ คือว่านอกจากเอกสารแล้ว เราก็ตีพิมพ์ลงในหนังสือพิมพ์ของรายมาตราทั้งหมด ส่วนจะ เปึ้นฉบับใดบ้างนั้นกำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณา ซึ่งอันนี้เราอาจจะรวมไปถึงที่สมาชิก สภาร่างบางท่าน ขอเอ่ยชื่อ ท่านประดิษฐ์นะครับ ซึ่งมาจากเพชรบุรี ก็เสนอว่าน่าจะ ตีพิมพ์ลงในหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นของทุกจังหวัดด้วย ซึ่งค่าใช้จ่ายก็จะไม่มากในจุดนั้น แต่การกระจายตัวจะเข้าถึงคนได้อย่างกว้างขวาง มากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ก็จะมีการทำซีดีนะครับ เปึนประเด็นรายการอธิบายชี้แจงเหตุผล ที่ร่างรัฐธรรมนูญในประเด็นที่ต้องการถามความคิดเห็นกับสาระสำคัญของรัฐธรรมนูญ ที่เราทําอยู่ เมื่อเช้านี้ก็มีการประชุมร่วมกันนะครับระหว่างกรรมาธิการยกร่าง บางส่วน กรรมาธิการประชาสัมพันธ์ และกรรมาธิการประสานการมีส่วนร่วม ท่านอาจารย์กรรณิการ์กรุณาลงไปนั่งพูดคุยอยู่ด้วย ข้อเสนออันหนึ่งซึ่งผมคิดว่า สมาชิก สภาร่างทุกคนน่าจะเข้ามามีส่วนร่วมได้เต็มที่ ก็คือร่วมกับกรรมาธิการยกร่าง ซึ่ง กรรมาธิการยกร่างจะตั้งศูนย์ตอบคำถามและอธิบายถึงเหตุผลของเจตนารมณ์ในการ ยกร่างแต่ละประเด็นเปึ้นรายมาตรา ซึ่งจะขนานไปกับการจัดเวทีในช่วงที่ ๒ ซึ่งการจัดเวที ในช่วงที่ ๒ ตรงจุดนี้ผมคิดว่าก็จะเปึนส่วนที่ท่านอาจารย์เจิมศักดิ์คงจะอธิบายต่อไป นะครับว่าในการจัดเวทีในช่วงที่ ๒ จะเปึนเช่นไร แต่อย่างไรก็ตามกรอบระยะเวลาที่เรา จะมีก็คือ การโหมโรงอาจจะเริ่มวันที่ ๑๙ แต่การเผยแพร่จริง ๆ มันจะไปเริ่มวันที่ ๒๖ เมษายน เปึนระยะเวลาประมาณ ๑ เดือน ระยะเวลาตรง ๑ เดือนตรงนี้นะครับเปึน ระยะเวลาที่ผมคิดว่าความคิดของ สสร. ทุกท่าน การดำเนินการของกรรมาธิการทุกชุด ก็จำเปึนจะต้องประสานพลังร่วมกัน แล้วก็ดำเนินการทุกวิถีทางที่จะทำให้สิ่งที่พี่น้อง ประชาชนเสนอความเห็นเข้ามานั้นเราได้รับคำตอบว่าเราได้บรรจุไว้ในร่างรัฐธรรมนูญ เต็มที่นะครับ ส่วนการทำงานร่วมกับกรรมาธิการวิสามัญ ๗๖ จังหวัด กับกรรมาธิการ ประจำภาคต่าง ๆ ซึ่งเมื่อกี้ที่อาจารย์เจิมศักดิ์ให้ตัวเลข ก็เปึนเวทีที่เรามีทั้งหมด ๘๐ เวที ถ้าเรามองกันอย่างนี้ ถ้าเรามองลักษณะนี้ ถึงแม้เราจะมีคำถามที่กลับมาที่สภาร่าง ว่า สภาร่างมาจากไหน ทำงานเพื่อรับฟังประชาชนมากน้อยเพียงใด แต่ว่าสิ่งที่เรากำลัง ทําอยู่ในขณะนี้ผมเชื่อว่ามันก็เปึนกระบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมที่สําคัญมาก และ ขณะนี้สิ่งที่เราอาจจะเปึนข้อที่จะต้องขอความร่วมมือมากขึ้นก็อาจจะเปึนเรื่องของ สื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ และผมเชื่อว่าสื่อมวลชนแขนงต่าง ๆ สามารถเข้าถึงพี่น้อง ประชาชนได้โดยตรงและโดยเร็ว เท่าที่ผมทำหน้าที่เปึนโฆษกกรรมาธิการยกร่าง รัฐธรรมนูญอยู่ในเวลานี้ก็ต้องขอขอบคุณน้อง ๆ สื่อมวลชนที่เข้ามาทําข่าวการประชุม ทุกครั้ง ในขณะนี้เราเหมือนกับว่าเรายกร่างไปด้วย ชี้แจงทำความเข้าใจไปด้วย เผยแพร่ ไปด้วย ถึงแม้จะมีคำถามว่า เอ๊ะ มันเปึนพิมพ์เขียวหรือเปล่า เราก็บอกว่าไม่ใช่นะครับ เปึ้นเรื่องของการทำร่างเบื้องต้น แล้วก็ยังดำเนินการรับฟังต่อไป เพียงแต่ว่าประเด็น อย่างที่พวกเราได้กําลังพูดกันในเวลานี้ ทําอย่างไรที่เราจะหยิบประเด็นเหล่านั้นที่เรา ฝาก ๆ กันมาช่วยตั้งเปึนประเด็นให้ด้วย แล้วเราก็จะหยิบเอาเรื่องนี้ไปสรุปร่วมกัน เปึ้นประเด็นที่ถามผนวกกลับไปกับประเด็นที่ยังไม่เคลียร์ (Clear) ในการถามรอบแรก และผมเชื่อว่าถ้าเปึนอย่างนี้กระบวนการในช่วงหลังสงกรานต์ก็จะเปึนกระบวนการของ ส่งกรานต์รัฐธรรมนูญแล้ว เปึนกระบวนการของการที่ผู้คนจะให้ความสนใจกับ รัฐธรรมนูญ แล้วเราก็ต้องพร้อมที่จะรับฟังด้วยความอดทน และด้วยความตั้งใจ อยากจะ เรียนว่าผมดีใจที่กระบวนการที่อาจารย์เจิมศักดิ์ได้ทำร่วมกับคณะกรรมาธิการ ขออภัยที่เอ่ยชื่ออาจารย์เจิมศักดิ์นะครับ ร่วมกับคณะกรรมาธิการทุกคน ความจริงแล้ว กรรมาธิการหลายท่านก็ทำงานหนักมาก ตัวอย่างเช่น ในการนำเสนอในกรรมาธิการ ยกร่างแต่ละครั้งก็บอกว่า อย่างเมื่อวันที่ ๑ วันที่ ๑๖ วันที่ ๒๘ ก็บอกว่าเพิ่งเสร็จเมื่อ ตอนตีสอง ตีสามเมื่อคืนนี้เอง เพราะว่าการประมวลจากเวทีทั้งหมด จากกรรมาธิการ ทั้งหมด ๘๐ พื้นที่มันเปึนเรื่องที่ไม่ได้กระทำได้โดยเร็วนัก แน่นอนจุดที่มันเปึนช่องว่างอยู่ บางเรื่องนั้นอาจจะเนื่องมาจากเราตั้งคำถามไม่ชัดเจนนั้นเปึ้นเรื่องธรรมดา แต่คำถาม หลายอย่างที่ตอบกลับมาแล้วก็ฝากความหวังไว้ เราได้รับแล้วเราต้องทำให้สมหวังนะครับ ก็อยากจะขอบคุณท่านกรรมาธิการอีกครั้งหนึ่งครับ