สวิ่ง ตันอุด หารือเรื่องสิทธิเสรีภาพ การมีส่วนร่วมของประชาชน และการกระจายอำนาจ โดยเสนอข้อเสนอหลายประการ เช่น การมีส่วนร่วมของประชาชนในการเสนอกฎหมาย การตรวจสอบโครงการสาธารณะ การกระจายอำนาจให้ท้องถิ่น การรับรองอํานาจชุมชน สิทธิชุมชน และเสรีภาพของสื่อ
ท่านประธานที่เคารพครับ ผม สวิ่ง ตันอุด กรรมาธิการรับฟังความคิดเห็นภาคเหนือ ส่วนที่จะรายงานต่อไปนี้เปึ้นเรื่อง เกี่ยวกับกรอบที่ ๑ เรื่องเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพ การมีส่วนร่วมของประชาชน และเรื่อง เกี่ยวกับการกระจายอำนาจ ที่เราไปรับฟังมานี้มีอยู่หลายประเด็นที่ค่อนข้างจะได้รับความ สนใจจากประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องเกี่ยวกับประชาธิปไตยทางตรงที่ประชาชน ให้ความสนใจมาก เรื่องเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชน ประเด็นที่ถูกเสนอและ ถูกอภิปรายกันมากก็คือเรื่องเกี่ยวกับการเสนอกฎหมายโดยประชาชน เพราะว่าที่ผ่านมา นี่นะครับ ๕๐,๐๐๐ รายชื่อ ก็จะปฏิบัติการได้ยาก ดังนั้นจํานวนนี่นะครับ ก็มีข้อเสนอว่าน่าจะอยู่ที่ประมาณ ๑๐,๐๐๐ คน ถึง ๒๐,๐๐๐ คน เท่านั้นก็น่าจะพอนะครับ ส่วนเรื่องอื่น ๆ ที่เปึ้นรายละเอียดนะครับ ผมคิดว่าส่วนที่มี ประสบการณ์ของชาวบ้านนะครับ ก็เสนอมาว่านอกจากลดจำนวนแล้วนี่นะครับ การปฏิบัติการทั้งหลายก็ควรจะง่ายขึ้นนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบเอกสารที่ ประชาชนเองก็มักจะมีปัญหามาก ถ้าหากว่าจะใช้บัตรประชาชนอย่างเดียวในแง่ของการ ที่จะเสนอชื่อก็ควรจะดี เรื่องอีกอันหนึ่งก็คือเรี่องเกี่ยวกับพอถึง พรบ. ของประชาชนเข้ามา ในสภาก็จะถูกรัฐบาลก็ดี หรือพรรคการเมืองก็ดีเสนอ พรบ. นั้นเข้ามาแข่งนะครับ ซึ่งจะ ทำให้ พรบ. ของภาคประชาชนได้รับความสนใจน้อยลง แล้วที่สำคัญที่สุดก็คือเรื่อง เกี่ยวกับการประกันมติของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของกฎหมายว่าจะทำ อย่างไรถึงจะให้ประชาชนเข้ามาปัองกันกฎหมายของตัวเองได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสัดส่วน ของกรรมาธิการนะครับ อันนี้ก็เปึนเรื่องที่ได้รับการเสนอกันมาก แต่ว่าอย่างไรก็ตาม ในเรื่องนี้ก็อาจจะไม่ใช่เฉพาะ พรบ. เท่านั้นนะครับ อาจจะเปึ้นเรื่องของกฎกระทรวง ประกาศกระทรวง หรือเรื่องกฤษฎีกาทั้งหลายด้วย ซึ่งอาจจะต้องรวมถึงเรื่องต่าง ๆ เหล่านี้ด้วยนะครับ อันนี้ก็เปึนข้อเสนอนะครับ เรื่องต่อมาก็คือเรื่องของการถอดถอน การเรียกคืนตำแหน่งนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการที่จะเสนอชื่อในแง่ของการ ถอดถอนนักการเมืองว่าทำอย่างไรถึงจะมีระบบที่ชัดเจนนะครับ แล้วก็เรื่องเกี่ยวกับการ เรียกคืนตําแหน่งเปึนต้นนะครับ อันนี้ก็ได้รับความสนใจมากนะครับ ประเด็นที่สําคัญ อีกอันหนึ่งก็คือเรื่องเกี่ยวกับการฟัองรัฐ โดยที่ประชาชนเองต้องถือว่าเปึ้นผู้เสียหาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาชนที่เสียภาษีนะครับ ระบบแบบนี้จะทำให้ประชาธิปไตย ทางตรงของประชาชนนี่เข้มแข็งขึ้นนะครับ อีกเรื่องหนึ่งนะครับที่ประชาชนเสนอก็คือเรื่อง เกี่ยวกับสิทธิของเสียงข้างน้อยนะครับ เพราะว่าจริง ๆ แล้วทําอย่างไรถึงจะทําให้เรื่อง เกี่ยวกับประชาพิจารณ์กับประชามตินี่นะครับควบคู่กันไป เพราะว่าสิทธิของเสียงข้างน้อย ก็น่าจะรับฟัง ซึ่งอันนี้ก็เปึนประเด็นที่ถูกนําเสนอนะครับ แล้วก็โดยเฉพาะอย่างยิ่งการมี ส่วนร่วมของประชาชน ในแง่ของการตรวจสอบโครงการสาธารณะทั้งหลายที่มีผลกระทบ กับประชาชนทางด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ อันนี้ก็เปึนประเด็นที่ประชาชนให้ความ สนใจเปึนจํานวนมาก เรื่องของการมีส่วนร่วมและเรื่องของการกระจายอำนาจนะครับ สิ่งที่สําคัญก็คือว่าการกระจายอํานาจให้ท้องถิ่นอย่างเปึนรูปธรรมนะครับ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในเรื่องเกี่ยวกับงบประมาณ เรื่องเกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ป์า ดิน น้ำ เรื่องเกี่ยวกับแผนแม่บทภาคประชาชนนะครับ ระบบการกระจายอำนาจนี้เองเขาก็ ห่วงใยเรื่องเกี่ยวกับการดุลอำนาจและการตรวจสอบของท้องถิ่นนะครับ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งทำอย่างไรถึงจะสร้างระบบของการตรวจสอบนี่นะครับขึ้นมาคู่ขนานกับระบบของ การกระจายอำนาจให้กับท้องถิ่นนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องเกี่ยวกับสภาองค์กร ชุมชนหรือสภาประชาชนในการที่จะร่วมมือกันทำงานกับท้องถิ่น อันนี้ก็เปึนข้อเสนอ นะครับ ทีนี้อีกเรื่องหนึ่งก็คือเรื่องของการรับรองอํานาจชุมชน หรือสิทธิชุมชน หรือองค์กร ชุมชน อันนี้ก็เปึนข้อเสนอว่าทําอย่างไรถึงจะทําให้เรื่องนี้ได้รับการยอมรับ หรือมีระบบของ การรับรองที่ชัดเจนในรัฐธรรมนูญนะครับ เรื่องเสรีภาพของสื่อนะครับ เขาขอให้คงไว้ ในเรื่องเกี่ยวกับมาตรา ๔๐ เรื่องเกี่ยวกับวิทยุชุมชนนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาจจะ ครอบคลุมถึงมาตรา ๓๙ มาตรา ๔๐ มาตรา ๔๑ นะครับ แล้วก็ขอเพิ่มคลื่นความถี่ของ วิทยุกระจายเสียงนี่นะครับ สัดส่วนของคลื่นความถี่ของภาคประชาชนให้มากยิ่งขึ้น อันนี้ก็เปึนข้อเสนอ ข้อเสนออีกอันหนึ่งที่น่าสนใจก็คือเรื่องของการที่จะทําให้ท้องถิ่นกับ ท้องที่ได้ทำงานร่วมกัน อันนี้ข้อเสนอจากกำนัน ผู้ใหญ่บ้านทั้งหลายด้วยว่า บทบาทของ ท้องที่นะครับทําอย่างไรถึงจะเข้าไปทํางานร่วมมือกับท้องถิ่นได้อย่างเต็มที่มากกว่านี้ อันนี้คือข้อเสนอนะครับ เรื่องที่เปึนข้อเสนออันต่อมา ก็คือเรื่องของสัดส่วนหญิงชายในองค์กรท้องถิ่น อันนี้ ทางด้านสิทธิสตรีก็มีข้อเสนอเรื่องนี้ว่า ทําอย่างไรถึงจะทําให้สมาชิก อบต. ก็ดี องค์กร อื่น ๆ ก็ดีได้กำหนดสัดส่วนของหญิงชายที่ทัดเทียมกัน ซึ่งอันนี้ก็เปึ้นเรื่องที่หลายเวที ได้เสนอเรื่องนี้ รวมทั้งสิทธิของสตรีในแง่ของทางด้านศาสนา มีประเด็นเรื่องเกี่ยวกับ ประเด็นของพี่สุนีย์ถูกเสนอขึ้นในที่ประชุมด้วยนะครับ เรื่องอันต่อมา ในทางภาคเหนือ เวทีของทางภาคเหนือมีความหลากหลายในเรื่องของวัฒนธรรม ประเพณี และ โดยเฉพาะอย่างยิ่งของเรื่องชาติพันธุ์ ประเด็นเรื่องเกี่ยวกับชาติพันธุ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คําพูดที่ว่าด้วยเรื่องชาติพันธุ์ ภาษา คํานี้ทําอย่างไรถึงจะบรรจุอยู่ในรัฐธรรมนูญได้ เพราะว่าเราเองประกอบไปด้วยคนหลายชน์เผ่าและหลายชาติพันธุ์ อันนี้ก็เปึ้นเรื่องที่ ถูกเสนอมา ประเด็นเรื่องการศึกษา ชุมชนทำอย่างไรถึงจะให้มีส่วนร่วมในแง่ของ การศึกษาได้ อันนี้ก็เปึนข้อเสนอในแง่ของการมีส่วนร่วมของประชาชน ข้อเสนอที่เปึน เรื่องของการเมืองภาคพลเมือง ในส่วนของการมีส่วนร่วมและการเมืองของภาคพลเมือง มีข้อเสนอว่า ทำอย่างไรประชาชนถึงจะมีสภาพัฒนาการเมืองภาคพลเมืองที่ชัดเจน มีแผนพัฒนาการเมืองที่ชัดเจน มีกองทุนสำหรับเรื่องการพัฒนาการเมืองที่ชัดเจน แล้วก็ สิ่งที่สำคัญก็คือว่าอาจจะกำหนดให้ท้องถิ่นมีส่วนส่งเสริมการเมืองของภาคพลเมือง อันนี้คือเรื่องที่มีข้อเสนอ รวมทั้งสนับสนุนเครือข่ายการรวมตัวของภาคประชาชน ให้ชัดเจน สิทธิเรื่องเกี่ยวกับการคุ้มครอง มีพูดถึงเรื่องสิทธิของผู้ป์วย สิทธิของคนพิการ ผู้สูงอายุ สิทธิของผู้บริโภค แล้วก็สร้างระบบสวัสดิการให้ชัดเจน เรื่องนโยบายการศึกษา สิทธิการศึกษา เรื่องการปฏิรูปการศึกษา ซึ่งก็เน้นกันมากทุกเวที โดยเฉพาะอย่างยิ่งน่าจะ ทำให้ระบบการศึกษาของเราเรียนฟรีไปจนถึงระดับปริญญาตรี อันนี้ก็คือข้อเสนอ ของภาคประชาชน การคุ้มครองระบบภาษี ในเรื่องเกี่ยวกับเกษตรกรว่าจะทำอย่างไร ถึงจะคุ้มครองเกษตรกรให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ในบางที่เสนอเรื่องเกี่ยวกับ สภาเกษตรกร ไม่ใช่สภาการเกษตร แต่เปึนสภาของเกษตรกร อันนี้ก็เปึนข้อเสนอนะครับ รวมทั้งเรื่องสิทธิเสรีภาพทั้งหลาย เรื่องการละเมิดประชาชนทั้งหลาย เรื่องเกี่ยวกับ การคุ้มครองประชาชนในกรณีที่ดำเนินตามนโยบายของรัฐแต่ว่าล้มเหลว รัฐควรจะได้มี ระบบในแง่ของการคุ้มครองที่จะให้ประชาชนไม่เปึ้นหนี้สินมากยิ่งขึ้น สิ่งที่เสนอของ ประชาชนอีกสองสามเรื่องที่น่าสนใจก็คือ เรื่องเกี่ยวกับทำอย่างไรในรัฐธรรมนูญจะให้ ความสำคัญที่จะยกระดับเรื่องเกี่ยวกับสิทธิชุมชนก็ดี การศึกษาก็ดี การปกครองท้องถิ่น และท้องที่ก็ดี ขึ้นมาเปึนหมวดหนึ่ง ๆ ในรัฐธรรมนูญซึ่งแยกกัน อันนี้ก็เปึ้นข้อกังวล ข้อที่ ประชาชนเสนอนะครับ ทีนี้เรื่องที่เกี่ยวกับเชิงนโยบาย ในเวทีทั้งหลายที่เกี่ยวกับทางด้าน ของชุมชนก็คือว่า ข้อเสนอเรื่องเกี่ยวกับการที่จะทำให้เศรษฐกิจพอเพียงถูกกำหนด ไว้ในรัฐธรรมนูญ อันนี้เสนอหลายเวที่มาก ข้อเสนอว่าด้วยเรื่องควบคู่ไปกับเศรษฐกิจ พอเพียงก็คือเรื่องเกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดิน การถือครองที่ดิน เรื่องเกี่ยวกับการกระจาย ที่ดิน ไม่ใช่เปึ้นเรื่องเพียงแค่การจัดรูปที่ดินเท่านั้น แต่เปึนเรื่องของการกระจายการ ถือครอง เรื่องธนาคารที่ดิน หรือระบบภาษีก้าวหน้าที่จะถูกเขียนไว้ เรื่องเกี่ยวกับการ คุ้มครองพันธุกรรมพื้นบ้านว่า ทำอย่างไรถึงจะทำให้รัฐธรรมนูญนี้คุ้มครองเรื่องเกี่ยวกับ พันธุกรรมทั้งพืชและสัตว์ เพราะว่าในขณะนี้เราถูกต่างชาติเข้ามาทำวิจัยแล้วก็ จุดสิทธิบัตรในเรื่องต่าง ๆ เหล่านี้ไปมากมาย อันนี้ก็เปึนประเด็นที่เปึนข้อห่วงใยของ ประชาชน การคุ้มครองเรื่องเกี่ยวกับให้สิทธิเสรีภาพในเรื่องเกี่ยวกับจารีต ประเพณี วัฒนธรรม แล้วก็รวมถึงให้ท้องถิ่นสามารถที่จะคุ้มครองดูแลโบราณสถานในท้องถิ่น นั้น ๆ ได้ด้วย ซึ่งอันนี้ที่ผ่านมาก็อาจจะตกไปว่า ประชาชนจะเข้าไปมีส่วนร่วมในเรื่องเกี่ยวกับ โบราณสถาน โบราณวัตถุทั้งหลายที่มีอยู่ในท้องถิ่นนั้นได้อย่างไร เรื่องข้อห่วงใย อันต่อมาก็คือเรื่องว่าด้วยอนุสัญญาทั้งหลายที่ได้ไปดําเนินการเซ็นสัญญากับรัฐภาคี ทั้งหลาย แต่ว่าปรากฏว่าที่ผ่านมารัฐเองไม่ได้ดําเนินการเรื่องนี้ หรือดําเนินการก็อาจจะ ข้อสงวนในบางข้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของประชาชน อันนี้ก็เปึ้น ข้อเสนอว่าทำอย่างไรถึงจะทำให้มีกฎหมายรองรับในเรื่องนี้ อันนี้คือข้อเสนอ แล้วก็รวมทั้ง การที่จะทําให้รัฐนําวิสาหกิจของรัฐไปดําเนินการแปรรูป อันนี้ก็เปึนข้อเสนอ รวมทั้งเรื่อง เอฟทีเอ (FTA – Free Trade Area) อันนี้ผมเข้าใจว่าหลายภาคก็ได้เสนอเรื่องนี้ไปแล้วว่า ทำอย่างไรถึงจะทำให้ประชาชนมีส่วนร่วม แล้วก็มีระบบอื่น ๆ เข้ามาตรวจสอบดูแลด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของรัฐสภา อันนี้ข้อเสนอที่จากทางภาคเหนือ เรื่องที่เปึนข้อห่วงใย ที่สำคัญอีกอันหนึ่งของเวทีหลายเวทีก็คือ เรื่องเกี่ยวกับบางข้อที่ถูกเขียนไว้ในรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ ก็คือว่าด้วยเรื่องเกี่ยวกับ ทั้งนี้ตามที่กฎหมายบัญญัติ หลายเวทีได้พูดเรื่องนี้ว่า ตัดออกได้ไหม หรือสร้างเงื่อนของเวลาที่ชัดเจนในเรื่องนี้ได้ไหม ซึ่งผมคิดว่าอันนี้เปึนข้อที่ พวกเราได้พูดกันมากอยู่แล้ว แต่ว่าประชาชนเองก็ให้ข้อห่วงใยในเรื่องนี้ เพราะว่าที่สําคัญ ก็คือว่าถึงแม้ว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญจะบัญญัติไว้ แต่กฎหมายลูกทั้งหลายนี่ก็ไปจำกัด ขอบเขตสิทธิในเรื่องต่าง ๆ นี้ไว้จํานวนมาก ดังนั้นทําอย่างไรถึงจะให้เจตนารมณ์ของ รัฐธรรมนูญได้ดําเนินการในเรื่องนี้ชัดเจน อันนี้คือเรื่องที่ถูกเสนอไว้ เรื่องเกี่ยวกับ การกระจายรายได้ มาตรการเรื่องเกี่ยวกับการกระจายรายได้ อันนี้ประชาชนเองเขาก็ให้ ความห่วงใยว่าทำอย่างไรถึงจะสร้างระบบมาตรการการกระจายรายได้ขึ้นมาให้ชัดเจน ไม่ว่าจะเปึนเรื่องของการคลังก็ดี หรือเรื่องเกี่ยวกับระบบมาตรการทางด้านภาษีก็ดี อันนี้ คือเรื่องที่สำคัญนะครับ รวมทั้งเรื่องที่ทำอย่างไรถึงจะให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วม ในแง่ของการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ เรื่องเกี่ยวกับทางด้านการตัดสินใจในเรื่อง เกี่ยวกับโครงการสาธารณะทั้งหลาย เหล่านี้คือประเด็นโดยสรุปในแง่ของกรอบที่ ๑ ที่กรรมาธิการฯ ภาคเหนือได้ไปรับฟังมา ขอบพระคุณครับ