กราบเรียนทำนประธาน สภาผู้๎แทนราษฎรที่เคารพนะครับ กระผม นายวาโย อัศวรุํงเรือง สมาชิกสภาผู้๎้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ พรรคก็๎้าวไกลครับ ทำนประธานครับ วันนี้สมาชิกหลายทำนได้๎รํวมกัน อภิปรายถึงผลดีที่อาจจะเกิดขึ้น รวมถึงผลเสียที่อาจจะเกิดขึ้นหากประเทศไทยเข๎ารํวมกับ ซีพีที่พีพี (CPTPP) เพื่อนสมาชิกทำนหนึ่งคือทำน ส.ส. วรภพ วิริยะโรจน์๑ ได้๎กลำวถึง ในประเด็นเรื่องยู่พอฟ (UPOV) ไปคํอนขั้๎างลึกเลยทีเดียวในประเด็นของเรื่องเมล็ดพันธุ์๑ กระผมขออนุญาตรบกวนเวลาสภาแหํงนี้ที่จะกลำวถึงในประเด็นเรื่องความมั่นคงทางยาครับ โดยเฉพาะในประเด็นเรื่องการซีแอล (CL) ยา และการทำเพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent linkage) สไลด์๑์ (Slide) ถัดไปครับ
(เจ๎าหน๎าที่ดำเนินการเปิดพรีเซ็นเทชัน)
ประเด็นปัญหาที่เราจะต๎้องตอบ ให้๎้ได้๎คือหากประเทศไทยเข๎ารํวมกับซีพีที่พีพี (CPTPP) แล้๎วเราจะยังสามารถทำซีแอล (CL) ยาได้๎์หรือไมํ และการได้๎นั้นได้๎ได้๎เหมือนเดิมหรือเปล่ำ สไลด์๑ถัดไปครับ ผมขออนุญาตเท๎าความ ในเรื่องซีแอล (CL) สักเล็กน๎อยนะครับ ทำนประธานครับ ซีแอล (CL) เป็นคำยํอ ย้ํอมาจาก คำวำคอมพัลซอรี ไลเซนซิง (Compulsory licensing) ภาษาไทยแปลวำการบังคับใช้๎สิทธิ เหนือสิทธิบัตร ซึ่งมีอยูํแล๎วในพระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. ๒๕๒๒ มาตรา ๕๑ การบังคับ ใช้๎สิทธิเหนือสิทธิบัตรนี่คืออะไรครับ คือการที่เราในฐานะที่เป็นรัฐบังคับใช้๎สิทธิเหนือ สิทธิบัตรของเอกชนที่เขาเป็นผู้๎ทรงสิทธิ เราสามารถที่จะไปแยํงในการผลิต แยํงในการจัด จำหนำย ในการขาย ในการใช้๎้ประโยชน์๑เหนือสิทธิบัตรนั้นได้๎ โดยที่เขาไมํจำเป็นต๎้องให้๎ ความยินยอม อาจกลำวได้๎งำย ๆ โดยสรุปก็คือวำ การทำซีแอล (CL) ยา จะทำให้๎ประชาชน สามารถเข๎าถึงยาในราคาที่ถูกลงได้๎ จากแตํเดิมยารักษามะเร็งเม็ดละ ๒๕๐ บาท พอเราทำ ซีแอล (CL) ยาไปปั๊บเหลือเพียงเม็ดละ ๖ บาทเทำนั้นเองครับทำนประธาน สไลด์๑ถัดไปครับ กํอนที่ผมจะพูดถึงข๎อบทต่ำง ๆ ในซีพีที่พีพี (CPTPP) นี่นะครับ มีความจำเป็นอย้ำงยิ่งที่ผม จะต๎้องพูดถึงข๎อตกลงหนึ่งนะครับ คือข๎อตกลงที่ชื่อวำทริปส๑ (TRIPS) ครับ ทริปส๑ (TRIPS) เป็นคำยํอมาจากคำวำ เทรด-รีเลตเตด แอสเปกต๑ ออฟ อินเทลเล็กชวล พรอพเพอร์๑ตี ไรตส๑ (Trade-Related aspects of Intellectual Property Rights) แปลเป็นภาษาไทยได้๎อย้ำงนี้วำ ข๎อตกลงด๎านการค๎าที่เกี่ยวข๎องกับสิทธิในทรัพย์๑สินทางปัญญา ซึ่งเป็นข๎อตกลงหนึ่ง ที่เหลำ ประเทศภาคีสมาชิกที่เข๎ารํวมในองค์๑การการค๎าโลกจะต๎้องเข๎ารํวมด๎วย ซึ่งประเทศไทยก็เป็น หนึ่งในภาคีสมาชิก และดับเบิลยูทีโอ (WTO) ก็เป็นภาคีสมาชิกที่มีจำนวนรัฐเยอะเกือบที่สุด ในโลกแล้๎วนะครับ มีประมาณ ๒๐๐ ประเทศ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ สิ่งที่สำคัญก็คือวำ ที่ผำนมาเราสามารถทำซีแอล (CL) ยาได้๎ภายใต้๎เงื่อนไขจากความตกลงทริปส๑ (TRIPS) นี้เอง ตามมาตรา ๓๑ เขาบัญญัติในเรื่องของซีแอล (CL) เอาไว้๎์โดยชัดเจนเลยนะครับ สไลด์๑ (Slide) นี้ สำคัญมากเลยครับทำนประธาน คือเราสามารถที่จะทำซีแอล (CL) ได้๎ใน ๓ ภาวะ บวกกับ ๑ เงื่อนไข ๓ ภาวะนั้นมีอะไรบ๎างครับ ภาวะแรก ก็คือภาวะฉุกเฉินระดับชาติ หรือวำเนชันนัล อีเมอร์๑เจนซี (National emergency) ภาวะที่ ๒ ก็คือสถานการณ์๑อื่น ๆ ที่มีความจำเป็นเรํงดํวน อย้ำงยิ่ง คือมีเอกซ๑ตรีม เออร์๑เจนซี (Extreme urgency) ภาวะสุดท๎ายนะครับ อันนี้ผมไฮไลต๑ (Highlight) สีส๎มทำตัวหน้าไว้๎้ เพราะวำเป็นภาวะที่สำคัญนะครับ คือการใช้๎เพื่อประโยชน์๑อื่น ๆ ในทางสาธารณะ แต่ํวำไมํใช้ํทางพาณิชย์๑ คือพับลิก นอน คอมเมอร์๑เชียล ยูส (Public non– commercial use) นั่นเองนะครับ ๓ ภาวะนี้ จะสามารถเปิดโอกาสให้๎รัฐสามารถทำซีแอล (CL) ยาได้๎้ แต่ํจะต๎้องประกอบไปด๎วยอีก ๑ เงื่อนไขก็คือวำ เมื่อเราทำแล๎วเราจะต๎้องชดเชยี ให้๎กับบริษัทของผู้๎ทรงสิทธิเขานั้นอย้ำงเหมาะสม ในคำตามทริปส๑ (TRIPS) นี่ ใช้๎คำวำ อาร์๑ดิเควต รีมูเนเรชัน (Adequate remuneration) แปลเป็นภาษาอังกฤษที่ฟังงำยขึ้นก็คือ แฟร์๑ คอมเพนเซชัน (Fair compensation) นะครับ เราจำยคืนเขาอย้ำงเพียงพอ
สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ อีกข๎อบทหนึ่งที่สำคัญนะครับ คือมาตรา ๖๔ คือเมื่อเกิดข๎อพิพาทขึ้นแล้๎วจะระงับข๎อพิพาทกันอย้ำงไรครับทำนประธาน ตามมาตรา ๖๔ ของข๎้อตกลงทริปส๑ (TRIPS) เขาบอกวำให้๎้ใช้๎มาตรา ๒๒ กับมาตรา ๒๓ ของความตกลง แก้ต่ต๑ ๑๙๙๔ (GATT 1994) มาใช้๎บังคับ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ เรามาดูวำแก้ตต์๑ (GATT) เขาเขียนในมาตรา ๒๒ กับมาตรา ๒๓ วำอะไรนะครับ เขาบอกวำถ๎้าภาคีสมาชิกมีปัญหา มีการพิพาทกัน ให้๎้ใช้๎กระบวนการปรึกษาหารือกํอนครับ หลังจากนั้นหากปรึกษาหารือไมํได้๎ จึงจะมีกระบวนการทำให้๎เสื่อมสิทธิและชดใช้๎คำเสียหาย คำสำคัญในมาตรานี้ก็คือเป็นการ ระงับข๎อพิพาทระหวำงภาคีครับ ซึ่งภาคีนี้เป็นรัฐนะครับ ไมํใช้ํเอกชน เพราะฉะนั้นผู้๎ที่จะ สามารถใช้๎้สิทธิตามความตกลงแก้ตต์๑ (GATT) ได้๎ก็คือรัฐตํอรัฐเอกชนไมํมีสิทธิใช้๎นะครับ
สไลด์๑์ (Slide) ถัดไปครับ ทีนี้เข๎ามาดูที่ซีพีที่พีพี (CPTPP) ที่เกี่ยวกับ เรื่องซีแอล (CL) นะครับ ประเด็นที่เกี่ยวกับซีแอล (CL) จริง ๆ มีหลายข๎อบทมาก ๆ เลยนะครับ แต่ํผมขออนุญาตยกข๎อบทที่ถือวำเป็นพระเอกมา ๓ ข๎อบท ตัวที่เป็นพระเอกจริง ๆ คือข๎อบทที่ ๙.๘.๕ ที่ทางกระทรวงพาณิชย์๑ได้๎เคยยกขึ้นมาหลายครั้งวำเราสามารถทำ ซีแอล (CL) ได้๎์ นี่อย้ำงไรลํะตามข๎อบทที่ ๙.๘.๕ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ ที่ผำนมาเราพูดกัน ฝ่ายภาคประชาชนก็มีความกังวลวำจะทำซีแอล (CL) ได้๎หรือไมํ ทางกระทรวงพาณิชย์๑ ก็บอกวำทำได้๎์ แตํเรายังไมํเคยเอาตัวบทข๎อสัญญาขึ้นมาดูกันอย้ำงจริงจังวำสรุปแล๎วเขาเขียน วำอะไร ข๎อบทต่ำง ๆ ในซีพีที่พีพี (CPTPP) นี้มีเยอะมาก มีจำนวนหน๎ามากกวำ ๑,๐๐๐ หน๎า ซึ่งเป็นภาษาอังกฤษและเป็นภาษากฎหมายระหวำงประเทศซึ่งเข๎าใจได้๎ยาก ผมยกมา แต่ํวำ ได้๎แปลมาให้๎้แล๎วนะครับ แต่ํผมได้๎ไฮไลต๑ (Highlight) คำสำคัญเอาไว้๎้ในข๎อบทนี้นะครับ คือคำวำทู ดิ์ เอกซ๑เทนต์๑ แดต (To the extent that) แล๎วก็อิส คอนซิสเทนต์๑์ วิท (is consistent with) สไลด์๑ (Slide) ถัดไป ถ๎้าเรามาแปลนะครับ ผมแปลโดยสรุปก็คือวำ ข๎อบทที่ ๙.๘.๕ นี้เขาบอกวำเราสามารถทำซีแอล (CL) ยาได้๎ครับ ตอบแล๎วนะครับวำทำได้๎ ตราบเทำที่การทำซีแอล (CL) นั้นสอดคล๎องกับบทที่ ๑๘ และความตกลงทริปส๑ (TRIPS) มีคำสำคัญเห็นไหมครับ คำวำ และ และแปลวำต๎้องมีทั้งคูํ ไมํใช้ํคำวำ หรือ เมื่อสักครู่ํ เราศึกษาในเรื่องของทริปส๑ (TRIPS) มาตรา ๓๑ ไปแล๎วนะครับ ทีนี้เราเลยต๎้องไปดูวำ ข๎อ ๑๘ เขียนวำอะไร เพราะวำการที่จะทำซีแอล (CL) ได้๎ จะต๎้องสอดคล๎องกับทั้งบทที่ ๑๘ และข๎อตกลงทริปส๑ (TRIPS) สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ บทที่ ๑๘.๖.๑ ยาวมากเลยนะครับ เขามีคำสำคัญอยูํ ๒ คำที่ผมได้๎์ ไฮไลต์๑ (Highlight) เอาไว๎คือคำวำเนชันนัล อีเมอร์๑เจนซี (National Emergency) กับ เอกซ๑ตรีม เออร์๑เจนซี (Extreme Urgency) คำนี้คุ๎น ๆ ใชํไหมครับ ใช้ํแล๎วครับ ๒ คำนี้ ได้๎ปรากฏอยู่ํในมาตรา ๓๑ ในความตกลงทริปส๑ (TRIPS) ในข๎้อบทที่ ๑๘ เป็นข๎อบทที่บัญญัติ เกี่ยวกับเรื่องทรัพย์๑สินทางปัญญา ในขั้๎อบทที่ ๑๘.๖.๑ เอ (A) เขาได้๎พูดถึงวำข๎อตกลงนี้ ข๎้อตกลงซีพีที่พีพี (CPTPP) ไมํจำกัดสิทธิของสมาชิกในการที่จะป้องกันทางสาธารณสุข แล๎วก็ให้๎้เราสามารถที่จะตีความในเรื่องของภาวะฉุกเฉินระดับชาติ และสถานการณ์๑อื่นที่มี ความจำเป็นเรํงดํวนอย้ำงยิ่งได้๎ เขาเขียนเอาไว้๎้เลยวำทั้งเพื่อสํงเสริมการเข๎าถึงยาด๎้วย และยังหมายความรวมถึงกรณีของเรื่องเอชไอวี (HIV) เอดส๑ วัณโรค มาลาเรีย และโรคระบาด อื่น ๆ อย้ำงเชํนโควิด (COVID) อย้ำงนี้เป็นต๎นด๎้วย เพราะฉะนั้นแล๎วก็เป็นสิ่งหนึ่งที่ทาง กระทรวงพาณิชย์๑ได้๎ยกขึ้นมา ทำนประธานครับ จำมาตรา ๓๑ ของความตกลงทริปส๑ (TRIPS) ได้๎ไหมครับวำจะต๎้องทำซีแอล (CL) จะต๎้องมี ๓ ภาวะบวกด๎วย ๑ เงื่อนไข ๓ ภาวะ ก็คือภาวะฉุกเฉินระดับชาติ สถานการณ์๑อื่นที่มีความจำเป็นเรํงดํวนอย้ำงยิ่ง และภาวะสุดท๎้าย คือการใช้๎้สิทธิป้องกันเพื่อสาธารณะประโยชน์๑ แต่ํไมํได้๎เป็นไปเพื่อเชิงพาณิชย์๑ ตรงนี้หายไป แล้๎วผมบอกเลยวำการซีแอล (CL) ยาทั้งหมดที่ผำนมาของประเทศชาติเราประมาณ ๗ ตัว เหตุผลที่เราใช้๎คือเหตุผลนี้เกือบทั้งสิ้น เพราะวำโรคมะเร็งไมํใช้ํภาวะฉุกเฉินระดับชาติ ไมํได้๎เป็นโรคระบาดเหมือนโควิด (COVID) แล๎วก็ไมํได้๎มีความจำเป็นเรํงดํวนอย้ำงยิ่งแต่ํอย้ำงใด แต่ํเราใช้๎้การซีแอล (CL) ก็เพื่อที่จะเป็นการป้องกันสาธารณประโยชน์๑ให้๎กับประชาชน สามารถเข๎าถึงยาได้๎ในราคาที่ถูกมากขึ้น แต่ํเงื่อนไขนี้กลับหายไปในข้๎อบทที่ ๑๘.๖.๑ เอ (A) ในซีพีที่พีพี (CPTPP) ครับ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับทีนี้เราจะเห็นวำอย้ำงนี้จะเกิดปัญหา ในเรื่องของการตีความเกิดขึ้นใช้ํไหมครับ ถ้๎้ามีปัญหาในเรื่องของการตีความหรือการระงับ ข๎อพิพาทระหวำงภาคี จะต๎้องมาดูบทที่ ๒๘ ผมยกตัวอย้ำงมาในข๎้อบทที่ ๒๘.๓.๑ คำสำคัญ ก็คือคำวำ อินเตอร์๑พรีเทชัน ออล แอปพลิเคชัน (Interpretation all Application) ซึ่งแปลออกมาก็คือวำเว๎นแต่ํจะบัญญัติเอาไว้๎เป็นอย้ำงอื่น การระงับข๎อพิพาทที่เกี่ยวกับ การบังคับใช้๎หรือวำการตีความให้๎้มาใช้๎ตามบทนี้ ซึ่งบทนี้เป็นการระงับข๎อพิพาทระหวำงภาคี เพราะฉะนั้นเป็นระหวำงรัฐกับรัฐ คล๎าย ๆ แก้ตต์๑ (GATT) เลย แต่ํถ๎าเป็นการระงับข๎อพิพาท ระหวำงเอกชนกับรัฐลํะ จะทำอย้ำงไร ซ้ํอนอยู่ํในบทที่ ๙ ครับ บทที่ ๙ ซึ่งเป็นบทที่เกี่ยวกับ การลงทุน บทนี้ในสํวนเซกชัน บี (Section B) มีพูดถึงหัวข๎อนี้เอาไว้๎เลยคืออินเวสเตอร์๑ สเตต ดิสพิวต๑ เซตเทิลเมนต์๑ (Investor State Dispute Settlement) หรือคำยํอคือ ไอเอสดีเอส (ISDS) บางทำนเริ่มคุ๎นหูขึ้นมากับคำวำไอเอสดีเอส (ISDS) เพราะเป็นกระบวนการในการ ระงับข๎อพิพาทระหวำงรัฐกับเอกชน ซึ่งเขียนบัญญัติเอาไว้๎้ชัดเจนในบทที่ ๙ แห่ํงซีพีที่พีพี (CPTPP) และให้๎สามารถสํงเรื่องไปที่องค์๑กรที่เรียกวำอิกสิด (ICSID) หรือยู่เอ็นไซทรัล (UNCITRAL) ได้๎ ซึ่งอิกสิด (ICSID) เป็นอนุญาโตตุลาการโดยแบงก์๑โลก ธนาคารโลก สํวนยูเอ็นไซทรัล (UNCITRAL) เป็นกระบวนการอนุญาโตตุลาการของยูเอ็น (UN) นั่นเอง สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ ทีนี้ทางกระทรวงพาณิชย์๑ก็อาจจะพูดถึงข๎อบทนี้ขึ้นมาได้๎์ ซึ่งอยู่ํลำง ลงไปอีกคือภาคผนวก หรือแอนเน็กซ์๑ที่ ๙-บี (Annex 9-B) ในเรื่องของการเอกซ๑โพรพริเอชัน (Expropriation) หรือวำการเวนคืน อยู่ํในพารากราฟที่ ๓ (Paragraph 3) อนุข๎อบี บ่อย (B) ข๎อนี้เขาบอกวำถ๎าการกระทำเพื่อปกป้องผลประโยชน์๑สาธารณะ ยกตัวอย้ำงเชํนสาธารณสุข และการกระทำนั้นคำสำคัญอยูํด๎านบน คือนอนดิสคริมินาโทรี (Non-Discriminatory) เป็นการกระทำที่ไมํเลือกปฏิบัติแล๎วจะได้๎รับการยกเว๎นไมํเข๎าไอเอสดีเอส (ISDS) แต่ํทำนประธานครับ การตีความวำการทำซีแอล (CL) เป็นการกระทำเพื่อโพรเทกต๑ พับลิก เวลแฟร์๑ (Protect Public Welfare) เชํน พับลิก เฮลท์๑ (Public Health) แบบไมํเลือกปฏิบัติ อาจจะเป็นการตีความที่กว๎างจนเกินไป ถ๎้าผู้๎ที่เขาบัญญัติซีพีที่พีพี (CPTPP) เขาต๎้องการให้๎้เรา ยกเว๎นในการทำซีแอล (CL) จริง ๆ เขาสามารถมีทางเลือกได้๎ตั้งหลายทางครับ ยกตัวอย้ำงเชํน เขามาเขียนตรงนี้เลยวำเป็นการทำซีแอล (CL) ให้๎ยกเว๎นไปเลย หรือในข้๎อบัญญัติให้๎สามารถ ทำซีแอล (CL) ได้๎ เขาเขียนไปเลยครับวำทำเพื่อนอนคอมเมอร์๑เชียล พับลิก โพรเทกต๑ (Non-commercial public protect) แบบในทริปส๑ (TRIPS) มาตรา ๓๑ ก็เขียนได้๎ แ่ตํไมํได้๎เขียนไว้๎นะครับ
สไลด์๑ (Slide) ถัดไป ทำนประธานอาจจะคิดวำผมอาจจะมีมุมมองที่มองโลก ในแงํร๎ายจนเกินไปหรือเปลำ ผมเรียนอย้ำงนี้วำผมไปสืบค๎นวารสารทางวิชาการมาให้๎ ทำนประธานได้๎รํวมอำนกันนะครับ คือเป็นงานวิจัยเปเปอร์๑ (Paper) โดยทำนอาจารย์๑กรีสัน ซึ่งทำนเป็นอาจารย์๑มหาวิทยาลัยอยูํที่ประเทศออสเตรเลีย ซึ่งทำรํวมกับคณะก็คืออาจารย์๑ มหาวิทยาลัยที่ประเทศแคนาดาและอาจารย์๑มหาวิทยาลัยที่ประเทศอังกฤษด๎้วยนะครับ ประเทศอังกฤษยังไมํได้๎เข๎านะครับ แต่ํเขาออกจากบริติช (British) แล๎ว เขามีความสนใจ ที่เขาจะเข๎า ซึ่งเปเปอร์๑ (Paper) นี้ตีพิมพ์๑ในโกลบัลไลเซชัน แอนด์๑ เฮลท์๑ (Globalization and health) เมื่อปีที่แล๎วนี้เอง อิมแพกต๑ แฟกเตอร์๑ (Impact factor) ของเปเปอร์๑ (Paper) นี้ ก็ ๓ กวำ ก็ถือวำใช้๎ได้๎ เขาให้๎้ความเห็นอย้ำงนี้ครับ เขาบอกวำ มีความนำกังวลที่เราจะถูกใช้๎ ไอเอสดีเอส (ISDS) หรือกระบวนการระงับข้๎อพิพาทระหวำงเอกชนกับรัฐในการที่จะมา เอนฟอร์๑ซ์ (Enforce) ในการที่ทำเกี่ยวกับเรื่องของทรัพย์๑สินทางปัญญา โดยเฉพาะใน ข๎อบทที่ ๙.๘.๕ ข๎อบทพระเอกเมื่อสักครู่ํนี้นะครับ เขาใช้๎คำนี้ครับ แอส ลอง แอส สัช จุดจุดจุด คอนซิสเทนต์๑ วิท (As long as such ... Consistent with) เหมือนกันในตัวบทเลย คือตราบเทำที่การทำนั้นสอดคล๎องกับแชปเตอร์๑ (Chapter) นั้น ๆ ก็คือแชปเตอร์๑ ๑๘ (Chapter 18) แล๎วก็ทริปส๑ (TRIPS) ตรงนี้หลายทำนอาจจะบอก เอ๏ะ ทำไมเขียนที่พีพี (TPP) แต่ํวำข๎อบทนี้ ๙.๘.๕ ทั้งที่พีพี (TPP) และซีพีที่พีพี (CPTPP) ยังใช้๎เหมือนกันอยูํ ไมํได้๎์ถูกซัสเทน (Sustain) ตรงนี้สำคัญที่ขีดอันเดอร์๑ไลน์๑ (Underline) ไว้๎ ขีดเส๎นใต้๎ไว้๎ คือแตํการตีความทริปส๑ อะกรีเมนต์๑ (TRIPS Agreement) นอกเหนือคอนเทกต๑ (Context) คือนอกเหนือบริบทของดับเบิลยูทีโอ (WTO) คํอนข๎างริสกี้ (Risky) คือคํอนข๎างมีความเสี่ยง ไอเอสดีเอส พาแนล์ (ISDS Panel) มักที่จะตีความแบบแคบครับ ถ๎้าเขาตีความแบบแคบ ซีแอล (CL) ก็อาจจะหลุดได้๎์ และสามารถเข๎าสูํกระบวนการไอเอสดีเอส (ISDS) และทำให้๎ เอกชนสามารถฟ้องร๎องรัฐได้๎์โดยตรงนะครับ สไลด์๑ (Slide) ถัดไป จริง ๆ แล้๎วเอกชนก็สามารถ ที่จะบินมาฟ้องร๎องรัฐไทยได้๎์โดยตรง ถ้๎้าเขาเห็นวำการทำซีแอล (CL) นั้นไมํถูกต๎้อง ซึ่งโดยมาก จะเป็นในเรื่องของข๎อพิพาทวำเขาไมํได้๎แฟร์๑ คอมเพนเสต (Fair compensate) คือไมํได้๎รับ เงินเยียวยาอย้ำงเหมาะสม ปัจจุบันนี้ทางรัฐไทยเยียวยาเขาจากเดิมที่ยาเม็ดละ ๒๕๐ บาท เรามาทำขายเม็ดละ ๖ บาท เราเยียวยาเขาอย้ำงไรรู้๎ไหมครับทำนประธาน เราเยียวยา เขาโดยให้๎้คำคอมมิชชัน (Commission) เขาครับ ๐.๕ เปอร์๑เซ็นต์๑ของยอดขายของราคาเม็ดละ ๖ บาท ตรงนี้ไมํแนํใจเหมือนกันวำถือวำแฟร์๑ (Fair) หรือวำไมํแฟร์๑ (Fair) นะครับ
ทีนี้ผมจะให้๎ดูตารางเปรียบเทียบนะครับ ขอสไลด์๑ (Slide) ขึ้นด์๎้วยครับ ตารางเปรียบเทียบระหวำงทริปส๑ (TRIPS) กับซีพีที่พีพี (CPTPP) วำมีข้๎้อแตกต่ำงกันอย้ำงไร เนชันนัล อีเมอร์๑เจนซี (National emergency) ภาวะฉุกเฉินระดับชาติมีทั้งคูํครับ สถานการณ์๑อื่นที่ฉุกเฉินจำเป็นเรํงดํวนอย้ำงยิ่งมีทั้งคูํครับ แต่ํพับลิก นอนคอมเมอร๑เชียล ยูส (Public non-commercial use) คือการทำเพื่อปกป้องประโยชน์๑สาธารณะที่ไมํได้๎เป็นไป เพื่อเชิงพาณิชย์๑ในซีพีที่พีพี (CPTPP) ไมํได้๎เขียนไว้๎นะครับ และในเรื่องของการชดเชยี อย้ำงเป็นธรรมนั้นทางซีพีที่พีพี (CPTPP) ก็ไมํได้๎บัญญัติเอาไว้๎้อย้ำงชัดแจ๎ง และยังสามารถ ถูกตีความแบบแคบและเข๎าสู่ํกระบวนการไอเอสดีเอส (ISDS) ได้๎ครับ ผมจบประเด็น เรื่องซีแอล (CL) นะครับ
ตํอไปจะเป็นปัญหาเรื่องเพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent linkage) สไลด์๑์ (Slide) ถัดไปครับ เพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent linkage) คืออะไร เพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent linkage) คือการเชื่อมโยงข๎อมูลระหวำงทาง อย. และกรมทรัพย์๑สินทางปัญญา ขอสไลด์๑ (Slide) ขึ้นด๎้วยครับ ซึ่ง อย. แต่ํเดิม อย. ไมํใช้ํแตํเดิม ปัจจุบันก็ยังเป็นอย้ำงนั้น คือรับขึ้นทะเบียน ตำรับยา สํวนกรมทรัพย์๑สินทางปัญญารับรองการขึ้นสิทธิบัตร ขอสไลด์๑ (Slide) ขึ้นดั๎วยครับ อย. การขึ้นทะเบียนตำรับยาเป็นไปเพื่อผลประโยชน์๑ของมวลชน เวลาเราจะขึ้นทะเบียนยา อย. เขาจะดู ๒ อย้ำงครับทำนประธาน เรื่องแรกก็คือเรื่องเซฟตี(Safety) คือความปลอดภัย เรื่องที่ ๒ ก็คือดูเรื่องแอฟฟิเคซี (Efficacy) คือประสิทธิภาพประสิทธิผลของยา ทำเพื่ออะไร ทำเพื่อคุ๎มครองประโยชน์๑ของประชาชนทั้งประเทศทุก ๆ คน แต่ํกรมทรัพย์๑สินทางปัญญา ขึ้นสิทธิบัตรนี้ขึ้นให้๎ใคร ขึ้นให้๎กับปัจเจกบุคคล ๑ คนหรือวำ ๑ บริษัท เพื่อให้๎การคุ้๎มครองเขา จากการที่เขาได้๎ลงทุน ลงแรง ลงใจ ทรัพยากรทั้งหลายของเขาในการคิดค๎นสิ่งประดิษฐ์๑ ขึ้นมา หรือคิดค๎นยาขึ้นมาสักตัวหนึ่ง ให้๎้เขาสามารถผูกขาดตลาดได้๎้เป็นระยะเวลา ๒๐ ปี จะเห็นวำกระทรวงสาธารณสุขกับ กระทรวงพาณิชย์๑นั้นจริง ๆ แล้๎วมีความมุ่ํงหมายที่แตกต่ำงกัน แล้๎วทำไมผมจะต๎้องพูดวำ เพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent Linkage) มันคืออะไร สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ เพราะวำ ข๎อบทที่ ๑๘.๕๓ ของซีพีที่พีพี (CPTPP) ได้๎บัญญัติเอาไว้๎้ อันนี้ไมํมีข้๎้อถกเถียงเลยวำ ข๎อบทที่ ๑๘.๕๓ ของซีพีที่พีพี (CPTPP) บังคับให้๎ภาคีสมาชิกต๎้องทำเพเทนต์๑ ลิงก๑เก็จ (Patent Linkage) ครับ โดยที่ให้๎้เหตุผลเอาไว้๎วำเพื่อป้องกันการละเมิดสิทธิบัตร เดี๋ยวผม จะชี้ให้๎ดูวำการกระทำแบบนี้ การขึ้นทะเบียนยาสามัญแบบนี้มันเป็นการละเมิดสิทธิบัตร หรือไมํ โดยทางซีพีที่พีพี (CPTPP) ให้๎ทางเลือกกับพวกเราที่เราจะเข๎ารํวมกับเขา ๒ ทางเลือกเทำนั้น สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ ทางเลือกแรกก็คือเขาบอกให้๎้เราจะต๎้องจัดให้๎ มีระบบโนทิไฟด์๑ (Notified) คือให้๎้ อย. ของเราต๎้องแจ๎งถ๎ามีคนบริษัทยาสามัญจะมา จุดทะเบียนยา เข๎ามาแขํงขัน จะต๎้องแจ๎งไปให้๎กับผู้๎ทรงสิทธิบัตรก็คือยาต๎นแบบทราบ ทราบวำอะไรครับ ทราบวำมีบุคคลอื่นพยายามจะวางตลาดยา แล้๎วก็ต๎้องให้๎ระยะเวลา และโอกาสเขาอย้ำงเพียงพอที่จะให้๎้เขาได้๎รับการเยียวยาและใช้๎มาตรการอื่น ๆ รวมถึงการใช้๎ สิทธิทั้ง ๓ ดั๎้วย มันกลายเป็นวำอะไรครับทำนประธาน มันเป็นกลายวำทำให้๎้พนักงาน ข๎าราชการ เจ๎าหน๎าที่ต่ำง ๆ ที่อยู่ํในองค์๑การอาหารและยาของเรา กลายรำงเป็นเสมียนของ บริษัทยาออริจินัล (Original) ไปโดยทันทีครับ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ ทางเลือกที่ ๒ ครับ คือจะต๎้องจำกัดเลยวำไมํให้๎มีการอนุมัติการวางตลาดยาโดยอาศัยข๎อมูลที่เกี่ยวข๎องกับ สิทธิบัตร ข๎อมูลที่เกี่ยวข๎องกับสิทธิบัตรคืออะไรครับทำนประธาน ก็คือข๎้อมูลที่บริษัท ยาออริจินัล (Original) เขาสํงเข๎าไปที่ อย. เชํน ยาตัวนี้เป็นอย้ำงไร มีการละลายน้ำเป็น อย้ำงไร ได้๎ประสิทธิภาพประสิทธิผลอย้ำงไร มีการเซฟตี (Safety) อย้ำงไร เขาทดลอง ในหลอดทดลองมาแล๎วเป็นอย้ำงไร ทดลองในหนู ทดลองในสัตว์๑ใหญํ ทดลองในลิง ในไพรเมตส๑ (Primates) จนมาถึงคน ๔ ขั้นนี้เป็นอย้ำงไร ปกติครับ แต่ํเดิมบริษัทยาสามัญ เวลาจะมาขอขึ้นทะเบียนตำรับยาสามัญ เขาก็จะมายื่นสักประมาณปีที่ ๑๘ ปีที่ ๑๙ แล๎วเขา ก็ทำวิจัยออกมาแล๎ว แล๎วเขาก็ทำแคํงานวิจัยที่เรียกวำบีอี (BE) ขออนุญาตนะครับ บีอี (BE) ย้ํอมาจากคำวำ ไบโออิควิวาเลนซ์๑ (Bioequivalence) ครับ ของคุณหมออาจจะเรียกวำ นอนอินเฟอร์อริตี้ เทรล (Non-Inferiority Trial) ก็คือการทดลองวำยาที่ผลิตในประเทศเราเป็น โลคัล เม็ด (Local made) ประสิทธิภาพไมํได้๎ต่ำกวำยาต๎นแบบ ความปลอดภัยก็ไมํได้๎ต่ำกวำ ยาต๎นแบบนะครับ ทำเทำนี้เองนะครับ เพราะฉะนั้นต๎้นทุนมันจะถูกกวำมากเลยนะครับ เพราะฉะนั้นแล๎ว อย. ก็จะต๎้องมีข้๎อมูลเดิมอยูํ แล๎วก็มาเปรียบเทียบกับข๎อมูลที่บริษัทยาสามัญ เอามานะครับ ก็เปรียบเทียบกันได้๎วำมันดีหรือวำไมํดีแตกต่ำงกันอย้ำงไร แต่ํทางเลือกที่ ๒ ของซีพีที่พีพี (CPTPP) เขาบอกเลยวำ อย. ห๎ามเอาข๎อมูลที่อยู่ํในนั้นไปใช้๎ ถ๎า อย. เอาข๎อมูล ที่จะมาเปรียบเทียบมาใช้๎้ไมํได้๎ หมายความวำอย้ำงไรครับทำนประธาน หมายความวำบริษัท ยาสามัญต๎้องทำการทดลองให้มํหมดตั้งแต่ํต๎น ต๎องไปทดลองในหนูให้มํครับ ต๎้องไปทดลอง ในหลอดทดลองให้มํ มาทดลองในคนให้มํ ซึ่งสุํมเสี่ยงอย้ำงยิ่งตํอการผิดจริยธรรมงานวิจัย ในมนุษย์๑ สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ ทีนี้ผมอยากให้๎้ทำนประธานดูย์๎อนความทรงจำกันนิดหนึ่งวำ พ.ร.บ. สิทธิบัตรของประเทศเราเขาเขียนวำอย้ำงไรครับ ในมาตรา ๓๖ วรรคแรก เขาจะเขียน เรื่องที่วำคุ้๎มครองสิทธิของผู้๎ทรงสิทธิบัตร ในวรรคสองจะเขียนวำ การกระทำในวรรคหนึ่ง ไมํให้๎บังคับใช้๎กับสิ่งตำง ๆ ต่ํอไปนี้นะครับ เดี๋ยวผมจะอัปโหลด์ สไลด์๑์ (Upload Slide) ไว้๎้ให้๎ ที่เว็บเพจ (Webpage) ของพรรคก๎้าวไกลเลยแล๎วกันนะครับ ใน (๔) การกระทำใด ๆ เกี่ยวกับการขอขึ้นทะเบียนยา โดยผู้๎ขอมีวัตถุประสงค์๑ที่จะผลิต จำหนำย หรือนำเข๎า ซึ่งผลิตภัณฑ์๑ยาตามสิทธิบัตรหลังจากสิทธิดังกลำวสิ้นอายุไปแล๎ว ก็คือที่บริษัทยาสามัญ เขาต๎้องการที่จะให้๎้เกิดยาขึ้น ณ วันที่ ๑ ที่พ๎น ๒๐ ปีแล๎ว ทำให้๎่ประชาชนสามารถเข๎าถึงยา ในราคาถูกได้๎ทันที การดีเลย๑ (Delay) ไปแม้๎แต่ํวันเดียวทำให้๎่ประเทศชาติและประชาชน ได้๎รับความเสียหายครับ และการกระทำแบบนี้ของบริษัทยาสามัญก็ไมํใช้ํการละเมิดสิทธิบัตร แตํอย้ำงไรครับ
สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ เพราะฉะนั้นเรามาตอบข๎อคำถามอันนี้ที่ผมตั้งไว้๎ ๒ ข๎อ ก็คือ ๑. หากวำเราเข๎ารํวมซีพีที่พีพี (CPTPP) แล้๎ว เราจะยังสามารถทำซีแอล (CL) ได้๎หรือไมํ และเหมือนเดิมหรือเปล่ำ ผมตอบนะครับวำยังคงสามารถทำได้๎ครับ แต่ํ่มีความเสี่ยง ที่จะถูกเอกชนฟ้องร๎องรัฐได้๎มากขึ้นคำถามที่ ๒ นะครับ เพเทนต์๑ ลิงก์๑เกจ (Patent Linkage) คือการเชื่อมโยงข๎อมูลยามีปัญหาอย้ำงไร คำตอบนะครับก็คือวำยาสามัญจะขึ้นทะเบียน ตำรับย้ายากขึ้นครับ และการเข๎้าถึงยาราคาถูกของประชาชนก็จะมีความเสี่ยงที่จะลำช๎าออกไป
สไลด์๑ (Slide) ถัดไปครับ สุดท๎าย ผมก็ยังมีความเชื่อในทางที่บวกวำทุกอย้ำง บนโลกใบนี้ครับทำนประธาน ไม่ํมีอะไรที่เลวร๎ายไปเสียหมด ๑๐๐ เปอร์๑เซ็นต์๑ แล้๎วก็ไม่ํมี อะไรที่ดีไปทั้งหมด ๑๐๐ เปอร์๑เซ็นต์๑ครับ เวลาเราจะเลือกที่จะตัดสินใจเข๎ารํวมกับอะไร เลือกทำสัญญากับอะไร มันจะต๎้องมีทั้งประโยชน์๑และทั้งโทษ แต่ํการที่เราจะเลือกเข๎านี่ เราคงจะต๎้องมาชั่งน้ำหนักครับทำนประธานวำเราได้๎ประโยชน์๑มากกวำโทษหรือเปล่ำ ประเด็นที่ผมพูดขึ้นมานี่นะครับเป็นแคํเรื่อง ๒ เรื่องย้ํอย ๆ เล็ก ๆ เทำนั้นเองในซีพีที่พีพี (CPTPP) ยังเทียบกับเรื่องเมล็ดพันธุ์๑และยูพอฟ (UPOV) ไม่ํได้๎เลยคือเรื่องของความมั่นคง ทางยา เมื่อชั่งน้ำหนักกับผลประโยชน์๑ทางเศรษฐกิจที่จีดีพี (GDP) จะบวกเพิ่มขึ้นอีก ๐.๑๒ เปอร์๑เซ็นต์๑ ผมไม่ํแน้ํใจวำมันจะคุ๎มคำกันหรือไมํ แต่ํวันนี้ผมยังไมํตัดสินครับทำนประธาน เพราะฉะนั้นแล๎วเราจึงต๎้องมาตั้งกรรมาธิการวิสามัญเพื่อศึกษาเรื่องนี้อย้ำงจริงจัง และให้๎้มี ตัวแทนของภาคประชาชนและผู้๎รู๎ นักคิดต่ำง ๆ ผู้๎เชี่ยวชาญสาขาต่ำง ๆ เข๎ามารํวม ในคณะกรรมาธิการวิสามัญนี้ด๎้วย ก็ขอกราบเรียนทำนประธานและเพื่อนสมาชิกเพื่อให้๎ สนับสนุนในประเด็นญัตติดังกลำวนี้ด๎วยครับ ขอบพระคุณครับ