อนุพงษ์ เผ่าจินดา ชี้แจงถึงที่มาโครงการก่อสร้างเขื่อนที่เกิดจากข้อเรียกร้องของประชาชนเพื่อแก้ไขปัญหาคลื่นกัดเซาะชายฝั่งที่ส่งผลให้ทรายบริเวณดูนส์สูญเสียไปอย่างต่อเนื่อง โดยย้ำว่ากระทรวงไม่ได้ริเริ่มเองแต่ดำเนินการตามความเดือดร้อนของชุมชน ขณะที่ปัญหานี้ธรรมชาติไม่สามารถฟื้นฟูได้เอง จึงจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันทั้งในรูปแบบโครงสร้างแข็งหรือการกำหนดแนวถอยร่นชายฝั่ง เพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นต่อไป ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณาแนวทางแก้ไขอย่างรอบด้านก่อนตัดสินใจว่าจะดำเนินการต่อหรือชะลอโครงการ
ลำดับแรก บรรยายให้ฟังแต่ไม่ใช่คำถาม เพราะคำถามไม่ได้เป็นอย่างนี้ ไม่เป็นอะไรครับ เดี๋ยวผมตอบเลย คำถามที่ให้ผมก็คือว่ากระทรวงมหาดไทยจะชะลอการสร้างเขื่อนที่ผูกพันกับงบประมาณไว้ จนกว่าจะหาแนวทางได้หรือไม่ ชะลอไปก่อนนะครับ ให้ผมออกคำสั่งชะลอไปก่อน ถ้าไม่ได้ เพราะเหตุใดขอรายละเอียด ก่อนที่จะตอบว่าชะลอได้หรือไม่ได้ ผมยังไม่ตอบ ผมขอตอบว่า การดำเนินการโครงการนี้มันมีที่ไปที่มาอย่างไรก่อน เริ่มต้นจากปัญหาก่อนว่าปัญหานี้ ประชาชนร้องขอ เพราะมีความเดือดร้อนจากการที่ที่ของเขาไม่ว่าเป็นบ้านเรือน ชุมชน ที่ทำกินหรือว่าอาจจะเป็นที่ตั้งสาธารณูปโภค สาธารณูปการบางแห่งได้รับผลกระทบจาก การกัดเซาะของคลื่น เขาร้องขอ เราไม่ได้ตั้งโครงการเองแน่นอนทุกโครงการมีเริ่มต้นมาจาก ประชาชนขอทุกโครงการ เราไม่ได้ตั้งเอง นั่นคือจุดเริ่มต้นของปัญหา แล้วปัญหาที่เกิดขึ้นมา เราหาแนวทางอย่างไรแก้ไข ก็ต้องดูหลาย ๆ ปัจจัยที่จะต้องพิจารณา แม้ว่าเป็นเรื่องของ ลักษณะพื้นที่ ลักษณะทางกายภาพ เช่น ความลึกของบริเวณนั้น คลื่นเป็นอย่างไร ที่สำคัญ ความต้องการของประชาชน ซึ่งในเรื่องนี้เวลาทำโครงการนี้เขาจะรู้วิธีแก้ไขหลาย ๆ วิธี ไปหารือกับพี่น้องประชาชน และพี่น้องประชาชนไม่ได้เริ่มจากศูนย์ เขาอยู่แนวชายทะเล เขารู้ว่าที่ไหนแก้อย่างไร เป็นอะไร เขามีความรู้ เขาก็จะบอกว่าเขาอยากได้อย่างนั้นอย่างนี้ อันนี้ต้องเรียนให้ทราบก่อนย้ำว่ากระทรวงมหาดไทยโดยกรมโยธาธิการและผังเมืองไม่ได้คิดเอง ที่จะทำ ต้องมีความต้องการของพี่น้องประชาชนแล้วได้รับความเดือดร้อนจากผลกระทบ การกัดเซาะอย่างรุนแรง เดี๋ยวผมจะไปตอบตอนท้ายว่าแล้วเราจะคิดอย่างไรว่าจะทำอะไร ก่อนหลังนะครับ
เรื่องสุดท้ายก็คือเรื่องของคลื่นที่เป็นตัวสำคัญที่ต้องพูดคุยกันเพราะเจ้าคลื่น ทำให้เกิดปัญหา คลื่นนั้นแบ่งเป็น ๒ อันใหญ่ ๆ สไลด์ (Slide) นี้นะครับ สไลด์ (Slide) ที่ ๒ อันนี้เดี๋ยวผมดูทีหลังให้ครับ ก็คงจะแบ่งง่าย ๆ ของช่วงเวลาของประเทศเราก็ช่วงปลายปีนี้ ก็จะมีคลื่นรุนแรงประมาณ ๒-๓ เดือนก็แล้วแต่ ฝั่งอ่าวไทยก็แรงแต่ก็ประมาณ ๒-๔ เมตร ทางฝั่งอันดามันก็จะสูงกว่าหน่อยหนึ่งสัก ๕ เมตร เวลาคลื่นแรง ๆ ถ้าไม่มีมรสุมอะไรพิเศษ เจ้าคลื่นนี้จะนำมาซึ่งปัญหาที่อยากจะเรียนเป็นพื้นฐานให้รู้ ใหญ่ ๆ ก็คือเวลามันมีคลื่นแรง ๒ เดือนนี้ที่ว่ากัดเซาะมันก็จะเอาทราย ทรายจากไหน ก็จะเอาทรายจาก เขาเรียกว่า ดูนส์ (Dunes) ถ้าผมจะเรียนชี้แจงง่าย ๆ ก็คือว่าตรงที่มันเป็นสูงสุดที่เราเรียกของชายหาดเรา เรียกเป็นดูนส์ (Dunes) นะครับ แซนด์ดูนส์ (Sand dunes) หรือว่าเป็นแซนด์ (Sand) เป็นดูนส์ (Dunes) ก็แล้วกันนะครับ แล้วต่อไปก็จะเป็นพื้นที่ที่คิดว่าได้รับผลกระทบ ผมต้อง เอาอย่างนั้นก่อนเพราะปัญหาเราไปทำพื้นผลกระทบเป็นหลัก เขาก็จะเอาทรายลงมา ลงมา อยู่ที่ไหนก็มาอยู่ในท้องทะเลนั้นล่ะครับ อันนี้ก็ต้องพูดต่อ แล้วช่วงที่เหลืออีกประมาณ ๙-๑๐ เดือนมีไหม มี ตอนที่มีช่วงมรสุม การเข้าของคลื่นนี้เขาเรียกว่า โค้สต์ (Coast) มันเข้าตรงเลยนะครับ มันเข้าตรงไปบีช (Beach) เลย แต่เวลาช่วง ๙–๑๐ เดือนที่เหลือ มันจะคลื่นเบา แต่คลื่นนี้มันไม่เข้าตรง มันจะเข้าลองบีช (Long Beach) มันจะไปตามบีช (Beach) แล้วมันก็จะเอาทรายกลับมา ไม่เถียงนะครับ อยากให้ดูตรงนี้ไปก่อนแล้วเดี๋ยวไป ดูว่าการดำเนินการต่อไปอย่างไร อันนี้คือเรื่องหลัก ๆ ของคนที่เขามีผลกระทบจากคลื่น ๒-๓ เดือนนี้แรง แล้วมันเอาทรายจากดูนส์ (Dunes) ลงมา แล้วก็ช่วง ๙-๑๐ เดือนนี้เขาจะ เอาทรายกลับมา แต่ไม่มีทางที่จะยกไปที่ดูนส์ (Dunes) ได้ มันจะยกไปเต็มที่เลย อยู่ที่เบิร์ม (Berm) คือด้านล่าง ๆ ถ้าจะยกขึ้นไปก็ต้องให้แรงเท่าเดิมซึ่งเป็นไปไม่ได้ มันก็จะไปข้างบน ลงมาอีก นี่คือสัจธรรมของมันยังเถียงไม่ได้ เพราะฉะนั้นเดี๋ยวเราจะไปดูแนวทางแก้ไขครับ ทีนี้ก็มาดูว่าแนวทางแก้ไข จริง ๆ เขาพูดกันอยู่ ๒ อัน ใช้สิ่งก่อสร้างกับไม่ใช้ แต่ผมเอาตามที่ ท่านตั้งมาก็คือใช้ ก็คือไปมุ่งถึงโครงสร้างแข็งทั้งหลาย ไม่ใช้เป็นมาตรการอื่น ๆ แต่ก่อนจะไปนี้ ผมขอ ซึ่งพูดกันเยอะเลยปล่อยเป็นธรรมชาติก็กลับมาได้ อันนี้ผมอยากเรียนนะครับว่าผมก็ ไปศึกษาเรียนถามอาจารย์ผู้รู้บ้าง ท่านเชิดพงศ์ก็อธิบาย ท่านจบ โค้สเทิล เอนจิเนียริง (Coastal engineering) มาก็เรียนถามท่าน สรุปแล้วก็คือว่าโอกาสที่ทรายจะกลับไปที่ดูนส์ (Dunes) อย่างเดิมไม่มีทางที่จะทำได้เลย ถ้าปล่อยธรรมชาติเขาก็จะกลับลงมาอยู่ที่เบิร์ม (Berm) อยู่ข้างล่างเท่านั้น นี่คือข้อมูลจากที่เราทราบนะครับ เพราะฉะนั้นถ้าเราปล่อย ให้เป็นอย่างนั้นก็จะเกิดเหมือนวัฏจักร พอพัดทรายลงไปก็เอากลับมาที่เบิร์ม (Berm) คือต่ำลงมา ถามว่ากลับมาแล้วตรงที่เดิมไหม ตอบได้เลยไม่แน่ แล้วแต่ว่ากระแสจะไปทางไหน นี่เป็นสิ่งที่เป็นจริง ทีนี้ถามว่าปล่อยให้เป็นธรรมชาติได้ไหม ผมก็ตอบท่านได้เลยนะครับว่า ได้ ปล่อยธรรมชาติได้เลย แต่ต้องเป็นที่ธรรมชาตินะครับ ที่ไม่มีผลกระทบที่ผมเรียนทั้งหมด เมื่อสักครู่นี้ปล่อยให้เป็นธรรมชาติเลย ผมเข้าใจว่าธรรมชาติเป็นอย่างไร จนกว่าดูนส์ (Dunes) มันจะแบนลงไปหมดเลย แล้วมันราบ ลาดจนกระทั่งมันไปอยู่ข้างล่างที่เบิร์ม (Berm) แล้วกระแสคลื่นก็จะเบาลง ผมคิดว่าได้นะครับ แต่ต้องเป็นที่ที่ธรรมชาติไม่มีคนเดือดร้อน ท่านทำได้ ผมก็คิดว่าทำได้คือปล่อยเป็นธรรมชาติ โลกนี้มันก็เปลี่ยนแปลงไปอย่างนั้น เมื่อก่อนมันก็ไม่ใช่หาดพัทยา บางแสนแบบนี้ มันเป็นอย่างไรเราก็ไม่รู้ มันก็จะซัดไปจนแบบนี้ เราก็ปล่อยมันเป็นอย่างนี้ ผมว่าก็ได้ แต่ปัญหามันเริ่มต้นจากที่ว่านี้มันมีปัญหาความเดือดร้อน เกิดขึ้นจึงต้องแก้นะครับ มิใช่อยู่ดี ๆ ไปสร้าง ไม่ใช่ ก็มาดูว่าวิธีใดบ้างสร้าง เมื่อสักครู่ธรรมชาติ ผมเรียนแล้วนะครับว่าได้ แต่ท่านต้องมีที่ที่ไม่มีใคร ผมก็เข้าใจว่าให้มันทลายลงมาเองจนลาดแล้ว คลื่นก็จะเบาเองนะครับ ผมคิดว่าได้ แต่ท่านต้องมีที่ที่ไม่มีผลกระทบต่อคนนะครับ ท่านต้องมี ที่ยาว ๆ อย่างนั้นให้ธรรมชาติมันเป็นของมัน คือมันเป็นอย่างไรก็ให้มันเป็นไป นั่นล่ะคือ ความหมาย แต่ผมได้ยินว่ามันมีความเดือดร้อนแล้วเขาร้องขอมา ผมคงไม่ต้องอธิบายไปถึง กรมที่ดินว่าสำคัญมากนะครับ ถ้าไม่ทำอย่างใดอย่างหนึ่งเขาจะเสียที่นี้ไปเลย ไม่มีทางจะได้ คืนมาอีก ท่านจะถือโฉนดอะไรอยู่ก็ไม่มีทางฟื้นคืนมาได้ถ้าไม่ทำอย่างใดอย่างหนึ่งไป ซึ่งมันไป อธิบายกฎหมายที่ดินยาว ไปดูสิ่งก่อสร้างที่บอกเขาว่าคงจะเป็นความหมายคือไม่ใช้โครงสร้างแข็ง ก็มี เช่น กำหนดพื้นที่ถอยร่น อันนี้ตามกฎหมายควบคุมอาคารเขามีอยู่แล้ว ถ้าอยู่เป็น แหล่งน้ำใหญ่หรือทะเลก็ต้องอยู่ห่างมา ๑๒ เมตร ถ้าเป็นแหล่งน้ำที่ต่ำมากกว่า ๑๐ เมตร ต้องห่าง ๖ เมตร ถ้าต่ำกว่า ๑๐ เมตรต้องห่าง ๓ เมตรอะไรเขามีหมดแล้ว ระยะถอยร่นนี้ ประเด็นก็คือมันยันมาหมดเลย มันเข้ามาถึงถนน มันเข้าถึงบ้านคนนะครับ เพราะฉะนั้น ระยะถอยร่นเขามีทำอยู่แล้ว แต่ตอนนี้มันร่นแล้วมันก็ยังรุกเข้ามาอีกนะครับ ต่อไปอีกวิธีหนึ่ง คือปลูกป่า ปลูกป่าชายเลนก็เป็นวิธีหนึ่งก็อยากจะเรียนนะครับจากที่ผู้รู้เขาเรียนให้ฟังว่า โครงการปลูกทั้งหลายส่วนใหญ่ตอนปลูกเขาปลูก แต่ว่ามีน้อยโครงการที่สำเร็จก็คือว่า บางประเทศเขาทำ เขาก็ไปทำเขื่อนกันไว้ข้างนอกมันถึงจะอยู่ได้ บางแห่งก็ทำสำเร็จ แต่คลื่นแถวนั้นต้องไม่แรงนักก็ปลูกได้ แต่ถ้าคลื่นแรงปลูกก็ไม่ได้ครับ อยู่ไม่ได้ครับ