สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๓ · ๒๐ มีนาคม ๒๕๕๖

เรวัต อารีรอบ หารือเรื่องการปรับปรุงกฎหมายประกันสังคมให้พัฒนาและมีพลวัตที่จะปรับตัวได้รวดเร็วทันกระแสประชาคมอาเซียน และโลกาภิวัตน์ และระบุปัญหาหลักด้านแรงงานที่เกิดขึ้นในบ้านเมือง โดยหารือเรื่องการลักลอบเข้าเมืองและแรงงานต่างด้าวที่มีอยู่ในประเทศไทย รวมทั้งการบริหารจัดการระบบประกันสังคม และการคุ้มครองแรงงานข้ามชาติ และนำร่างพระราชบัญญัติประกันสังคมฉบับใหม่มาเสนอรับพิจารณา

นายเรวัต อารีรอบ ภูเก็ต

กราบเรียนประธานสภาที่เคารพครับ กระผม นายเรวัต อารีรอบ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดภูเก็ต พรรคประชาธิปัตย์ วันนี้ ต้องกราบขอบพระคุณท่านประธานที่ได้บรรจุระเบียบวาระร่าง พ.ร.บ. ประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... เข้ามาในสภาแห่งนี้ ผมเองมีคณะดังต่อไปนี้ครับ ๑. นางอัญชลี วานิช เทพบุตร ๒. นายนคร มาฉิม ๓. นายสัมพันธ์ ตั้งเบญจผล ๔. นายวิทยา แก้วภราดัย ๕. นางสาวรังสิมา รอดรัศมี ๖. นายวิชัย ล้าสุทธิ ๗. นายธานี เทือกสุบรรณ ๘. นางผุสดี ตามไท ๙. นางสาวนริศา อดิเทพวรพันธุ์ ๑๐. นายสุกิจ ก้องธรนินทร์ ๑๑. นายประพร เอกอุรุ ๑๒. นายธนา ชีรวินิจ ๑๓. นางสาวพิมพ์ภัทรา วิชัยกุล ๑๔. นายสุรันต์ จันทร์พิทักษ์ ๑๕. นายนิพนธ์ บุญญามณี ๑๖. นายชุมพล จุลใส ๑๗. นายแพทย์เธียรชัย สุวรรณเพ็ญ ๑๘. นายสามารถ มะลูลีม ๑๙. นายชนินทร์ รุ่งแสง ๒๐. นายศุภชัย ศรีหล้า และ ๒๑. นายธีรภัทร พริ้งศุลกะ

หลักการ ปัญหาเชิงระบบของการบริหารจัดการบ้านเมืองมีความสัมพันธ์ เกี่ยวข้องกันในการแก้ปัญหาหลายเรื่อง ซึ่งส่งผลต่อกันโดยเฉพาะปัญหาแรงงานนอกระบบ และการจัดสวัสดิการสังคม ประเทศที่พัฒนาแล้วถือว่าเป็นความส้าคัญที่สุด เพราะการท้างาน คือปากท้องของประชาชน การมีสวัสดิการสังคมที่ดีจะเป็นความผาสุกและความภาคภูมิใจ ของประเทศ ซึ่งส่งผลให้ถึงเศรษฐกิจ สังคม การเมือง และวัฒนธรรม ที่จะต้องให้ความส้าคัญ เป็นล้าดับต้น ๆ ของการพัฒนา ปัจจุบันกฎหมายว่าด้วยการประกันสังคมแม้จะมี การปรับปรุงเป็นระยะ ๆ เพื่อขยายสิทธิประโยชน์และความคุ้มครองให้แก่กลุ่มของประชาชน ในการครอบคลุมมากยิ่งขึ้นก็ตาม ในภาพรวมพบว่ายังไม่ทันกับกระแสการเปลี่ยนแปลง ที่รวดเร็ว ประกอบกับปัญหาเดิมที่จะเพิ่มพูนขึ้น จึงจ้าเป็นอย่างยิ่งจะต้องปรับปรุงกฎหมาย ว่าด้วยการประกันสังคมให้พัฒนาและมีพลวัตที่จะปรับตัวได้รวดเร็วทันกระแสประชาคมอาเซียน และโลกาภิวัตน์

ปัญหาหลักด้านแรงงานที่เกิดขึ้นในบ้านเมืองของเราคือ

๑. มีการลักลอบเข้าเมืองโดยผิดกฎหมายจากประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อเข้ามา เป็นแรงงานระดับล่างที่ประเทศของเราก้าลังขาดแคลน กฎหมายหลายฉบับที่มีอยู่ มีภาคบังคับที่ผ่อนปรนการบังคับใช้ จึงเกิดระบบการทุจริตเก็บค่าหัวคิดแรงงาน มีการค้ามนุษย์ สูงที่สุดในภูมิภาคอาเซียน การปฏิบัติที่ไม่สอดคล้องกันของกฎหมายที่พร้อมกันหลายฉบับ โดยหลายกระทรวงที่เป็นผู้รับผิดชอบ ส่งผลให้แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายที่มีมากกว่า แรงงานต่างด้าวที่ถูกกฎหมาย จ้านวนแรงงานที่ขึ้นทะเบียนถูกต้องลดลง อีกทั้งภาระ ที่ฝ่ายนายจ้างของไทยจะต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเพื่อให้ได้ก้าลังแรงงานมาเป็นทรัพยากร ในการประกอบธุรกิจและอุตสาหกรรมด้วยความจ้าเป็น

๒. แรงงานไทยที่มีทักษะฝีมือและสามารถเลือกงานได้มากขึ้นในปี ๒๕๕๘ แรงงานที่มีทักษะฝีมือระดับวิชาชีพจะมีการเคลื่อนย้ายเสรีตามข้อตกลงประชาคมอาเซียน แต่ประเทศของเรายังมิได้จัดการวางระบบควบคุมแรงงานไทยที่เดินทางไปท้างาน ต่างประเทศเหล่านั้นให้มีความมั่นคง มีหลักประกันชีวิตและไม่เป็นภาระบั้นปลายชีวิต หรือเมื่อกลับมาท้างานในประเทศไทยในศักดิ์ศรีของการเป็นคนไทย จึงสมควรมีระบบ ประกันสังคมที่เชื่อมโยงส่งเงินสมทบสะสมให้เกิดประโยชน์คุ้มครองดูแล ถ้าหากแรงงานไทย ของเราไปตกระก้าล้าบากในต่างแดนและดูแลชีวิตในวัยชราได้เช่นเดียวกับผู้ประกันตน ที่ท้างานอยู่ในประเทศไทยเช่นกัน

๓. การที่ไม่สามารถควบคุมจ้านวนแรงงานต่างด้าวได้คลอดบุตรในประเทศไทย ก่อให้เกิดปัญหาเชื้อชาติ สัญชาติ และการเรียกร้องในหลักการสิทธิมนุษยชนซึ่งเป็นภาระ ที่รัฐบาลจะต้องจัดการศึกษา การรักษาพยาบาล และอื่น ๆ ซึ่งปฏิเสธไม่ได้ว่านี่อาจจะส่งผลกระทบ ต่อความมั่นคงของชาตินอกเหนือจากปัญหาอาชญากรรมและโรคติดต่อที่เพิ่มมากขึ้น

๔. การบริหารจัดการระบบประกันสังคมในปัจจุบันมีปัญหาที่รัฐสมควร จะต้องทุ่มเททรัพยากรให้แก่การขยายระบบประกันสังคมให้มากขึ้น โดยเพิ่มหน่วยงาน เพิ่มบุคลากร และเพิ่มเทคโนโลยี ให้ควบคุมเหมาะสมกับจ้านวนผู้ประกันตนที่เพิ่มมากขึ้น เพื่อประสิทธิภาพที่เหมาะสม มีกฎหมายที่จะเปิดให้ประชาชนได้เข้าถึงสวัสดิการของรัฐ ระบบรวมจ่ายคือการจ่ายเงินสมทบและได้สิทธิประโยชน์มากกว่าขอรับการสงเคราะห์ แบบให้เปล่า ส้าหรับผู้ที่มีรายได้นอกจากนี้ ระบบไตรภาคีของการบริหารระบบประกันสังคม ยังไม่ได้รับการยอมรับในวิธีการคัดเลือกและการจัดวางระบบเป็นตัวแทนของฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายลูกจ้าง ประกอบกับผู้มีประกันตนซึ่งเป็นแรงงานนอกระบบการจ้างมากขึ้น แต่ไม่มีตัวแทน จึงส่งผลให้การเป็นตัวแทนในคณะกรรมการชุดต่าง ๆ ของประกันสังคม ยังไม่ได้รับการยอมรับโดยสมบูรณ์ องค์การแรงงานระหว่างประเทศหรือไอแอลโอ (ILO) ในการประชุมวาระต่าง ๆ เกี่ยวข้องกับระบบประกันสังคม แรงงานข้ามชาติ ระบบเศรษฐกิจ และอื่น ๆ มีข้อสรุปเป็นข้อเสนอที่ชัดเจนจากประสบการณ์ของประเทศสมาชิกต่าง ๆ ว่า ให้น้าระบบประกันสังคมมาเป็นเครื่องมือในการควบคุม คุ้มครอง ก้ากับดูแล ทั้งคนในชาติ และแรงงานข้ามชาติให้ชัดเจน ซึ่งจะท้าให้แยกได้ว่าใครคือผู้อพยพ ใครคือแรงงานข้ามชาติ การส่งเงินสมทบในระบบประกันสังคมจึงแบ่งเบาภาระการใช้จ่ายงบประมาณส่วนกลาง ที่ประเทศปลายทาง เช่น ประเทศไทยของเรานี้ต้องดูแลคนต่างชาติที่ได้รับการผ่อนผัน ให้ลักลอบเข้าเมืองอยู่ เช่น การศึกษา การรักษาพยาบาล โดยใช้งบประมาณที่มาจากภาษี ของประชาชนคนไทย การจัดระบบประกันสังคมให้เป็นความคุ้มครองแก่แรงงานต่างชาติ ที่อารยประเทศให้การยอมรับอีกด้วย

เหตุผล แก้ไขเพิ่มเติมในเชิงปฏิรูปให้มีพลวัตในการเพิ่มเติมระเบียบวิธีโดยง่าย มีการคุ้มครองแรงงานต่างชาติและแรงงานไทยที่ไปท้างานต่างประเทศ ปรับระบบคัดสรร ไตรภาคี และยังยืนยันที่จะต้องให้ส้านักงานประกันสังคมคงสถานภาพของการเป็นหน่วยงาน ของรัฐ ด้วยยังคงเชื่อมั่นว่าประกันสังคมและสวัสดิการอย่างหนึ่งของรัฐเป็นหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องกับการเบิกเงินของประชาชนจ้านวนมาก มีกฎหมายจ้านวนมากในการจ่ายเงินสมทบ และการวินิจฉัยจ่ายสิทธิประโยชน์ จึงควรเป็นระบบราชการต่อไป นอกจากนั้นเมื่อประเทศ เกิดวิกฤติด้านเศรษฐกิจหรือภัยพิบัติต่าง ๆ ประกันสังคมก็เป็นเครื่องมือให้กับรัฐเยียวยานายจ้าง ลูกจ้างเสมอมา

อีกประเด็นหนึ่ง คือในปัจจุบันของประเทศไทยของเราได้พ้นจากสภาพประเทศ ก้าลังพัฒนาสู่เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว จึงสมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการประกันสังคม ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น พร้อมกันจึงเป็นที่พึงพอใจด้วยการเข้าใจของทุกฝ่ายมีส่วนเกี่ยวข้อง ทั้งนี้ ผมและคณะได้ประมวลปัญหาต่าง ๆ อุปสรรค สถานการณ์ และหลักการเชิงแนวคิด ทฤษฎีทางวิชาการ ปรับปรุงร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... นี้ขึ้น ให้ทันเหตุการณ์ ได้รอบคอบอย่างเร่งด่วนเพื่อประโยชน์ของชาติและประชาชนต่อไป จึงเรียนมาเพื่อพิจารณาในวาระนี้ครับ ขอกราบขอบพระคุณครับ