สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๑๖ · ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๖

ปลอดประสพ สุรัสวดี หารือเรื่องน้ำท่วมในลุ่มน้ำยม และเรียกร้องการสนับสนุนจากภาครัฐในการแก้ไขปัญหาน้ำท่วม โดยเฉพาะการสร้างเขื่อนป้องกันการน้ำท่วมในจังหวัดสุโขทัย

นายปลอดประสพ สุรัสวดี รองนายกรัฐมนตรี

กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ ท่านสมาชิกที่เคารพครับ ผมต้องขอบคุณท่านสัมพันธ์เป็นอย่างสูงที่ได้สนใจในเรื่องนี้ แล้วก็ได้ถามคำถามนี้โดยเฉพาะในช่วงนี้นะครับ ซึ่งก็บังเอิญเป็นช่วงที่คนกำลังถามอยู่พอดี โดยเฉพาะในเรื่องของลุ่มน้ำยม ในเรื่องของแก่งเสือเต้นว่ารัฐบาลจะเอาอย่างไร ผมเรียน ท่านสัมพันธ์อย่างนี้ก็คือว่า ถ้าถามว่าในลุ่มน้ำยมโดยเฉพาะจังหวัดสุโขทัยเราจะหนีน้ำท่วม ได้ไหม ก็ตอบว่าไม่ได้ ไม่ได้มา ๘๐๐ ปีแล้วนะครับ เพราะว่าน้ำควรจะท่วมแต่ท่วมน้อย ท่วมสั้น ๆ แล้วก็ไม่ลึก ท่วมตามวิถีชีวิตของประชาชนที่อยู่ที่นั่น แล้วก็ท่วมตามสภาพ ธรรมชาติ ถ้าไม่ท่วมเลยน้ำใต้ดินก็จะไม่มี ถ้าไม่ท่วมเลยวัชพืชก็ขึ้นเยอะแยะ ทีหลังก็ไม่ต้อง ปลูกข้าวกันละ คงจะมีเป็นป่าเป็นอะไรไป ถ้าไม่ท่วมเลยสภาพดินก็คงจะไม่ดี เพราะฉะนั้น การรักษาสภาพน้ำท่วมแต่น้อยที่เรียกว่าฟลัดเพลน (Floodplain) ที่ประชาชนรับได้ เป็นเรื่องจำเป็นในเรื่องของการบริหารจัดการที่เกี่ยวเนื่องกับทางด้านสิ่งแวดล้อม แต่ปัญหา ที่ผ่านมาก็คือว่าท่วมเยอะ ท่วมมาก ท่วมยาว ท่วมลึก สร้างความเดือดร้อน โดยเฉพาะ ในปี ๒๕๕๔ นี่เอาเรื่อง ปี ๒๕๓๘ ก็เอาเรื่อง จริง ๆ ก็เอาเรื่องทุก ๒-๓ ปีนะครับ ทีนี้ถามว่า แล้วทำไมมันเป็นอย่างนั้น คำตอบก็คือว่าในแม่น้ำปิง แม่น้ำวัง แม่น้ำยม แม่น้ำน่าน ท่านก็ ทราบดีนะครับ แม่น้ำปิง แม่น้ำวังก็เรียบร้อยไปแล้ว มีเขื่อนภูมิพล แม่น้ำน่านก็เรียบร้อย ไปแล้ว มีเขื่อนสิริกิติ์ พอแม่น้ำยมไม่รู้เป็นอย่างไร ทำก็มีคนค้าน คนค้านถ้าอยู่แถวนั้น มันก็ต้องฟังได้ คนค้านที่อื่นก็ไปมะรุมมะตุ้ม วันนี้ผมต้องฝากท่านละครับว่าคนนอกพื้นที่ อยู่เฉย ๆ ได้หรือเปล่า ปล่อยให้คนในพื้นที่เขาแก้ปัญหากันเองเพราะเป็นปัญหาของเขา ทีนี้มาตอบคำถามท่านเลยว่าเงิน ๓๕๐,๐๐๐ ล้านบาทจะเกี่ยวข้องกับลุ่มน้ำยมหรือไม่ อย่างไร

ข้อแรก ผมจะพูดอย่างที่ผมพูดไปวันสองวันนี้ก็คือว่าจะมีการสร้างสิ่งที่ เรียกว่าเขื่อนกั้นน้ำในแม่น้ำยมแน่นอน ๒ เขื่อน คือเขื่อนยมบน เขื่อนยมล่าง ส่วนเขื่อน แก่งเสือเต้นไม่สร้างเป็นเหตุผลทางวิชาการ เขื่อนแก่งเสือเต้นออกแบบมา ๓๐-๔๐ ปี เมื่อตอนออกแบบเน้นทางด้านการชลประทานคืออยากเก็บน้ำช่วยหน้าแล้ง แล้วขยายพื้นที่ ชลประทานประมาณ ๓๐๐,๐๐๐ ไร่ วันนี้ไม่ใช่ โจทย์ที่ ๑ เป็นโจทย์เรื่องของน้ำท่วม ซึ่งสร้างความเสียหายทั้งในลุ่มน้ำยมเอง ทั้งประเทศเสียหาย ๑.๔ ล้านล้านบาท ซึ่งเรา ยอมให้ความเสียหายอย่างนั้นเกิดขึ้นมาไม่ได้ เพราะฉะนั้นเมื่อตอนคิดจะสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น ก็มีคนบอกว่ามันไม่คุ้ม ก็อาจจะไม่คุ้ม แต่วันนี้มันต้องสร้างเพราะมันคุ้ม เพราะมันเสียไป ๑.๔ ล้านล้านบาทเข้าไปแล้ว เพียงแต่การออกแบบและความคิดจะต้องมุ่งไปที่เรื่องน้ำท่วม แล้วก็ใช้ประโยชน์จากการที่มีน้ำไป เพื่อการชลประทานด้วย ท่านจะเห็นว่าโจทย์เปลี่ยนนะครับ ถ้าเรายังดำรงเขื่อนแก่งเสือเต้นอยู่ เขื่อนแก่งเสือเต้นจะเก็บน้ำได้ประมาณ ๑,๐๐๐ เศษ ๆ ในขณะที่แม่น้ำยมทั้งสายจะมีน้ำ ประมาณ ๔,๐๐๐ เศษ ๆ ก็เท่ากับเข้าไปควบคุมน้ำได้ประมาณ ๑ ใน ๔ ก็แปลว่าคุมได้ไม่หมด นั่นคือเหตุผลที่คนค้านเขาบอกว่าสร้างไปทำไม สร้างแล้วคุมไม่ได้ทั้งหมด ซึ่งก็เป็นคำค้านที่ตลก มันไม่มีอะไรในโลกหรอกที่สร้างอะไรมาอันเดียวแล้วมันจะคุมได้ทั้งหมด แต่ก็ไม่เป็นไร พูดไปแล้วก็พูดไปนะครับ แต่ผมเรียนว่าถ้าเขื่อนแก่งเสือเต้นก็ได้แค่ ๑ ใน ๔ ที่ร้ายกว่านั้น ก็คือหลัง ๆ นี่ฝนมันตกข้างล่างตอนต่ำของลุ่มน้ำยม เห็นชัดปีที่แล้วข้างบนแห้ง จังหวัดสุโขทัย ก็ท่วมอยู่วันยังค่ำ เพราะฉะนั้นเราจึงตัดสินใจในทางเทคนิคว่าเรามาสร้างเขื่อนทางตอนล่างดีกว่า ที่เรียกว่ายมล่าง เพราะว่ามันมีแม่น้ำงาวเข้ามาด้วย แม่น้ำงาวเป็นสาขาหลักซึ่งมาอยู่ใต้ เขื่อนแก่งเสือเต้นถ้าสร้าง เพราะฉะนั้นเมื่อมาสร้างเขื่อนยมล่างก็คุมน้ำได้ประมาณ ๕๐๐ รวมทั้งคุมแม่น้ำงาวด้วย เท่านั้นไม่พอนะครับ มันยังมีแม่น้ำเล็ก ๆ อีกตั้ง ๓๐ กว่าสาย เราก็ จะสร้างเขื่อนเล็ก ๆ ควบคุมสิ่งที่เรียกว่าน้ำที่มาจากข้าง ๆ ที่เรียกว่าไซด์ โฟลว์ (Side flow) ขณะเดียวกันถ้าน้ำมาจากตอนบนจากจังหวัดแพร่ แล้วถ้าจังหวัดแพร่ขาดน้ำเราก็ทำยมบนด้วย เพราะฉะนั้นทั้งเขื่อนยมบน เขื่อนยมล่างก็จะเก็บน้ำได้ประมาณสักไม่เกิน ๗๐๐ นะครับ แต่ในขณะเดียวกันก็คุมน้ำได้เท่า ๆ กับเขื่อนแก่งเสือเต้น แต่ราคาจะเพิ่มขึ้นประมาณ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ก็ไม่เป็นไร เพิ่มขึ้น ๑๐ กว่าเปอร์เซ็นต์ก็ประมาณ ๑,๕๐๐ ล้านบาท แต่มันสามารถ ทำให้เราคุมน้ำไม่ให้เกิดความเสียหายที่ผมได้กราบเรียนไปแล้ว ๑.๔ ล้านล้านบาท เพราะฉะนั้นเอาเป็นว่าภายใน ๕ ปีนี้ท่านจะได้เห็นเขื่อนแน่ ๒ เขื่อน ค้านอย่างไรผมก็ไม่ฟัง เอาอย่างนั้น เพราะนี่เป็นประโยชน์ของประเทศของคนส่วนรวม แต่ผมเคารพความเห็นทุกอย่าง ส่วนแก่งเสือเต้นจบแล้วไม่ต้องค้าน แล้วก็ไม่ต้องลามที่อื่นด้วย เพราะมันไม่เกี่ยวกับท่านแล้ว ว่าอย่างนั้นเถอะนะครับ ต่อไปถามว่าเอาอย่างไรอีกล่ะ ในลุ่มน้ำยมมันเหมือนสามเหลี่ยม หัวเล็ก ๆ อันหนึ่งวางบนสามเหลี่ยมใหญ่ ๆ หัวเล็ก ๆ เหมือนกัน เพราะฉะนั้นการที่สามเหลี่ยม มันหกกลับหัวเล็ก ๆ เวลาน้ำมันไหลลงมาก็ต้องเท้อแถวจังหวัดสุโขทัยเป็นธรรมดา ลุ่มน้ำยม เต็มที่ น้ำ ๒,๐๐๐ หมายถึงลำน้ำนะครับ๒,๐๐๐ คิวเศษ พอมาถึงจังหวัดสุโขทัยเหลือ ๗๐๐ มันก็ต้องท่วมเป็นธรรมดา เพราะฉะนั้นการจะป้องกันจังหวัดสุโขทัยไม่มีทางเลือกทางอื่น ทำได้ ๒ ทางคือทำเขื่อนป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจทำแน่คราวนี้ ๒. ขุดให้ลึกในช่วงที่น้ำผ่านมาก ๆ ก็ทำแน่นะครับ ส่วนขุดตรงอื่นไม่ต้องไปทำเพราะไม่มีประโยชน์ เพราะเขื่อนยมบน เขื่อนยมล่าง ๒ อัน แล้วก็เขื่อนเล็ก ๆ อีก ๓๐ เขื่อนเพียงพอแล้ว ต่อไปอีกครับ ถ้าจะถามถึงจังหวัดนครสวรรค์ จังหวัดพิจิตร พื้นที่เหล่านี้จะมีการนำเอาแก้มลิงซึ่งแต่เดิมเคยคิดจะเอาไว้ในเจ้าพระยา ตอนแรกขึ้นไปอยู่ข้างบนให้มาก ก็จะเท่ากับคูคลองหนองบึงทั้งหลาย พิจิตรสายเก่า ยมสายเก่า จะถูกขุดลอกใหม่หมดทำให้ระบายน้ำได้ดีเท่า ๆ กับหน้าแล้งก็จะเก็บน้ำได้ด้วย เพราะฉะนั้น ท่านจะเห็นว่าในเงิน ๓๕๐,๐๐๐ ล้านบาทนี้ ๑ ใน ๔ จะใช้ในลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนบนนะครับ ผมยืนยันกับท่านได้ว่าภายใน ๕ ปี ท่านจะได้เห็นผลของการกระทำครั้งนี้ ท่วม ท่วมแน่ และต้องท่วม แต่ต้องท่วมน้อย ๆ ท่วมตามธรรมชาติ ท่วมในทางบวก แต่ท่วมแบบวินาศสันตะโร ชาวบ้านเดือดร้อนไม่ควรจะเกิดขึ้นอีกแล้วในประเทศไทย เพราะฉะนั้นก็ขอกราบเรียนให้สบายใจไว้ครับ