ภูมิ สาระผล พูดถึงการรับจำนำสินค้าเกษตร โดยเน้นย้ำถึงการออกใบรับรองเกษตรกร และการตรวจสอบควบคุมพื้นที่ที่ไม่มีเอกสารสิทธิ เพื่อป้องกันการบุกรุกพื้นที่ป่าไม้ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายผลกระทบของโครงการรับจำนำต่อราคาพืชผลทางการเกษตร และมีการเสนอมาตรการในการกำกับดูแลเพื่อป้องกันการทุจริต
กราบเรียน ท่านประธานสภาที่เคารพ กระผมขอตอบกระทู้ถามคำถามที่ ๒ ของท่านสมาชิกเกี่ยวกับ เรื่องเกษตรกรที่จะมีสิทธิในการนำผลผลิตทางการเกษตรไปจำนำ ซึ่งตามหลักเกณฑ์ และเงื่อนไขเขาได้กำหนดให้เกษตรกรที่มีสิทธิจำนำต้องมีใบรับรองเกษตรกร จากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และเกษตรกรนั้นมีผลผลิตของตนเองและเป็นลูกค้า ธ.ก.ส. ด้วย ในส่วนใบรับรองของเกษตรกรนั้นกระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะออกให้กับ เกษตรกรที่ปลูกในพื้นที่ที่มีเอกสารสิทธิ ส่วนผู้ที่ไม่มีเอกสารสิทธิถ้าได้เคยขึ้นทะเบียนเกษตรกรในปี ๒๕๕๒ ต่อเนื่องปี ๒๕๕๓ ก็ให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีที่มีมติเมื่อวันที่ ๒๙ มิถุนายน ๒๕๕๓ เหตุที่ต้องมีการกำหนด กฎเกณฑ์เช่นนี้ก็เพราะว่าต้องการให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ตรวจสอบควบคุมมิให้เกษตรกรรายใหม่นำพื้นที่ที่ไม่มีเอกสารสิทธิมาขึ้นทะเบียน เพื่อป้องกันการบุกรุกพื้นที่ป่าไม้ของประเทศ ปัญหาที่ท่านกล่าวมาเรื่องเกษตรกรเสียสิทธิ หลายส่วนหลายพื้นที่ เพราะว่าไม่สามารถเข้าสู่ระบบการจำนำได้ อันนี้ก็เป็นเรื่องที่ได้ มีการพูดคุยในคณะกรรมการเพื่อติดตามกำกับดูแลและแก้ไขปัญหาการรับจำนำสินค้าเกษตร มาหลายครั้ง และได้หารือร่วมกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เพื่อที่จะผ่อนปรนปัญหานี้ เพื่อให้เกษตรกรได้มีโอกาสได้ประโยชน์จากโครงการของรัฐ แต่ขณะเดียวกันก็มี ข้อคิดคำนึงถึงการป้องกันที่จะไม่ปล่อยให้มีการบุกรุกทำลายป่าไม้เพื่อที่จะไปทำการ ปลูกพืชเกษตรแล้วก็ทำให้ป่าไม้ของประเทศเสียหาย ก็ต้องถ่วงดุลทั้ง ๒ ด้าน แต่อย่างไรก็ตามครับ ราคาพืชผลการเกษตรที่รัฐบาลได้เข้ามาแทรกแซงด้วยการรับจำนำ ถึงแม้เกษตรกรจะไม่ได้มาจำนำกับรัฐเพราะว่าอาจจะไม่มีเอกสารสิทธิหรืออะไรก็แล้วแต่ แต่ว่าเนื่องจากโครงการนี้ได้ดึงให้ราคาพืชผลทางการเกษตรเช่นข้าวได้สูงขึ้น ซึ่งเมื่อก่อน ข้าวเกวียนละ ๘,๐๐๐-๙,๐๐๐ บาท รวมทั้งได้รับเงินประกันอะไรด้วยแล้วนะครับ แต่ถ้ามา จำนำกับรัฐก็อาจจะได้ถึง ๑๑,๐๐๐ บาท ๑๒,๐๐๐ บาท ถ้าหากไม่เข้าโครงการรับจำนำ ได้ราคาตลาดก็ผลักดันไปอยู่ที่ประมาณ ๑๐,๐๐๐ บาทเศษ ๆ เช่น ๑๕,๐๐๐ บาท ๑๘,๐๐๐ บาท ซึ่งก็เป็นทางอ้อมส่วนหนึ่งที่ทำให้โครงการรับจำนำแล้วก็แทรกแซงราคา สินค้าเกษตรของรัฐบาลช่วยทำให้สินค้าเกษตรมีราคาสูงขึ้น แต่อย่างไรก็ตามข้อห่วงใย ที่ท่านพูดมานี้ผมจะได้นำไปเรียนให้รัฐมนตรีว่าการ ท่านนายกรัฐมนตรีได้ทราบ เพื่อเป็นรายละเอียดอีกครั้งหนึ่งว่าทางออกที่เราจะพิจารณาร่วมกันในการหาทางออก ให้กับเกษตรกรที่ยังไม่มีเอกสารสิทธิจะควรได้รับผลประโยชน์เพียงใดต่อไปครับ
ท่านประธานครับ ผมขออนุญาตตอบคำถามที่ตกหล่นอยู่คือมาตรการ ที่ท่านถามนะครับ มีมาตรการที่ท่านเป็นห่วงเรื่องการทุจริตการรับจำนำสินค้าเกษตร ก็ขอเรียนอย่างนี้ครับว่าเนื่องจากเป็นโครงการที่เกี่ยวข้องกับผู้คนจำนวนมาก แล้วก็โครงการ รับจำนำต้องมีสินค้าเกษตรเข้ามาให้รัฐยึดถือไว้ด้วยนะครับ ไม่ใช่จะเอามาแต่เฉพาะ เอกสารสิทธิหรือว่าใบรับรอง ต้องมีสินค้าเข้ามาด้วย เมื่อสินค้าเข้ามามีจำนวนและปริมาณมาก โอกาสที่จะมีการทุจริตก็มีมาก เพราะเกี่ยวข้องกับคนจำนวนเยอะและขั้นตอนมีมาก รัฐบาลก็ได้มีมาตรการในการกำกับดูแลเพื่อที่จะให้เกษตรกรได้รับประโยชน์สูงสุด โดยเฉพาะ เรื่องการจำนำข้าว ซึ่งมาตรการต่าง ๆ เราจะต้องป้องกันการสวมสิทธิ ป้องกันเรื่องเอาเปรียบ ชาวนาในการชั่งน้ำหนัก เครื่องวัดความชื้นหรือสิ่งเจือปนต่าง ๆ ซึ่งคณะกรรมการ นโยบายข้าวแห่งชาติได้มีมาตรการแก้ไขป้องกันปัญหาการทุจริตรั่วไหลของโครงการไว้ดังนี้ แต่งตั้งคณะอนุกรรมการตรวจสอบและติดตามการรับจำนำข้าว ประกอบด้วยหน่วยงานต่าง ๆ จากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ จากกรมสอบสวนคดีพิเศษ จาก อคส. อ.ต.ก. จากธนาคาร ธ.ก.ส. กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักนายกรัฐมนตรี เพื่อจะติดตามและกำกับดูแลทุกขั้นตอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีสายตรวจพิเศษ ที่ออกดำเนินการตรวจสอบเมื่อมีการร้องเรียนหรือมีเบาะแส และนอกจากนี้ก็ได้มีการแต่งตั้ง คณะกรรมการอำนวยการตรวจสอบเพื่อป้องกันการทุจริตในการรับจำนำข้าว โดยมีรองนายกรัฐมนตรี ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง เป็นประธาน คอยกำกับอีกชั้นหนึ่ง เพื่อที่จะป้องกันไม่ให้ผู้ที่คิดจะทำการทุจริตในโครงการเหล่านี้สามารถดำเนินการได้โดยง่าย นอกจากนี้ในโครงการรับจำนำข้าวเปลือกในปี ๒๕๕๕ และปี ๒๕๕๖ ที่จะถึงนี้นะครับ ก็ได้มีหลักเกณฑ์พิเศษเพิ่มขึ้นเพื่อทำให้การทุจริตหรือการเอารัดเอาเปรียบเกษตรกร เป็นไปได้ยากที่สุดก็คือ ๑. กำหนดให้เกษตรกรต้องนำข้าวเปลือกในแปลงที่เกษตรกรปลูก ไปจำนำที่จุดรับจำนำด้วยตนเองคือไม่ให้ฝากผู้อื่นไปเพื่อป้องกันการสวมสิทธิ เพื่อให้ประสิทธิภาพการรับจำนำเกิดขึ้นอย่างเต็มที่ นอกจากนี้ก็ได้จัดให้มีการทำคู่มือ กระบวนการรับจำนำทุกขั้นตอนอย่างชัดเจนเผยแพร่ไว้ที่โรงสีหรือหน่วยรับจำนำ สินค้าเกษตรต่าง ๆ เพื่อให้เกษตรกรทราบแล้วก็ปฏิบัติไปในแนวทางเดียวกัน สำหรับ หน่วยรับจำนำสินค้า ไม่ว่าจะเป็นโรงสี โรงแป้งมันสำปะหลัง ก็จะต้องรวบรวมข้อมูลใบชั่งน้ำหนัก ที่เกษตรกรนำมาจำนำไว้ที่สำนักงานเป็นประจำทุกวันและสามารถตรวจสอบได้ตลอดเวลา ส่วนการออกใบประทวน เจ้าหน้าที่ อคส. หรือ อ.ต.ก. ประจำหน่วยจะต้องระบุให้ตรงกับ ข้อเท็จจริงในปริมาณของสินค้าต่าง ๆ ก่อนที่จะนำมาคำนวณให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ที่กำหนดเพื่อจ่ายค่าตอบแทน ในส่วนการกำกับดูแลก็แบ่งเป็นทั้งส่วนกลาง คือคณะอนุกรรมการกำกับดูแลการรับจำนำข้าวก็จะดูแลทั้งระบบ แล้วก็จะมีคณะดูแล ในส่วนงานของกรม กองอื่น ๆ เข้ามากำกับด้วย ในส่วนภูมิภาคจะมีคณะอนุกรรมการ กำกับดูแลระดับจังหวัด ซึ่งมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานก็จะตั้งคณะกรรมการระดับ อำเภอลงไปอีกชั้นหนึ่งเพื่อให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์โดยเคร่งครัด ซึ่งนอกจากนี้ ท่านนายกรัฐมนตรียิ่งลักษณ์ ชินวัตร ซึ่งได้มอบนโยบายให้ในคราวประชุมเมื่อเดือนตุลาคม ปีที่ผ่านมาว่าให้มีคณะกรรมการกำกับดูแลให้ความเป็นธรรมแก่เกษตรกร ณ จุดรับจำนำด้วย ทำหน้าที่สุ่มตรวจสอบการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่ประจำจุดเป็นระยะ ๆ เพื่อไม่ให้เกษตรกร ถูกเอารัดเอาเปรียบและการเพิ่มเจ้าหน้าที่ประจำจุดรับจำนำ ได้แก่ผู้ช่วยผู้ปฏิบัติงาน ของ อ.ต.ก. หรือ อคส. หรือตัวแทนเกษตรกรเป็น ๓ คน ตัวแทนข้าราชการ ๑ คน และเจ้าหน้าที่ช่วยปฏิบัติงานเพิ่มขึ้นอีก ก็จะทำให้การกำกับดูแลเกิดความเป็นธรรม และเชื่อว่าการทุจริตจะมีขึ้นได้ยาก ขอขอบคุณครับ