อรุณี ช้านาญยา เสนอความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ โดยเน้นย้ำถึงความเท่าเทียมและไม่ย้อนหลังต่อผู้ดำรงตำแหน่งมาจากกฎหมายเดิม นอกจากนี้ เธอยังหารือเรื่องการยุบตั้งผู้ใหญ่บ้านในเขตเทศบาลเมือง และการคัดเลือกผู้ใหญ่บ้านที่ไม่โปร่งใสในจังหวัดพะเยา โดยเรียกร้องให้รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยแก้ไขปัญหานี้
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ดิฉัน นางสาวอรุณี ช้านาญยา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดพะเยา พรรคเพื่อไทย ขออนุญาต เสนอความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ที่เข้าสู่สภาในวันนี้ ดิฉันเห็นด้วยกับ หลักการ แล้วก็อยากจะให้กรรมาธิการได้พิจารณาอย่างถ้วนถี่ในหลายประเด็นด้วยกัน ทั้ง ๕ ฉบับของผู้ที่เสนอเข้าสู่สภานั้นค่อนข้างจะคล้ายคลึงกัน แต่ก็มีบางประเด็นที่แตกต่างกัน เบื้องต้นนั้นดิฉันก็ต้องน้าเรียนต่อที่ประชุมว่าดิฉันเองก็ข้องใจอยู่เหมือนกันว่าท้าไม กฎหมายเรื่องของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านจึงถูกแก้ไขในช่วงที่มีการปฏิวัติ สภาแห่งนี้สภาที่เป็นสภา ของพี่น้องประชาชน ตัวแทนทุกท่านมาจากประชาชน เราจะเสนอกฎหมายก็ต่อเมื่อมีปัญหา เกิดขึ้น เราจะแก้จะปรับปรุงกฎหมายก็ต่อเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น แต่ดิฉันก็ไม่เข้าใจว่าท้าไม ในช่วงปฏิวัติเรื่องของก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน การด้ารงอยู่ การท้างานของก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน เขาไม่ได้มีปัญหาอะไรเลย และพี่น้องประชาชนก็ไม่มีปัญหากับการด้ารงอยู่และการท้างาน ของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านด้วยประการทั้งปวง อันนี้เป็นเบื้องต้น ดิฉันเองก็ผลักดันมาตลอด ในที่ประชุมพรรค เพราะได้รับการร้องเรียนมาจากพี่น้องประชาชนเพื่ออยากให้แก้กฎหมาย ฉบับนี้ วันนี้จึงเป็นนิมิตหมายอันดีที่สภาแห่งนี้ได้รับร่างกฎหมายฉบับนี้เข้าสู่การพิจารณา ท่านประธานที่เคารพคะ ประเด็นที่ส้าคัญที่สุดของร่างทั้ง ๕ ฉบับมีอยู่ประเด็นหนึ่งที่ดิฉัน ค่อนข้างจะมีความเห็นแตกต่าง เมื่อกี้มีสมาชิกท่านหนึ่งคือท่านครูมานิตย์ ขออนุญาตเอ่ยนาม เพื่อนดิฉันเอง ได้มีความเห็นต่อที่ประชุมว่าในเรื่องของการเข้าสู่ต้าแหน่งและการด้ารงอยู่นั้น กฎหมายใหม่ ส่วนใหญ่จะให้ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านด้ารงต้าแหน่งอยู่ในวาระ ๕ ปี แต่ไม่อยากให้กฎหมายที่จะ ตราขึ้นใหม่นั้นไปมีผลย้อนหลังกับก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่เขามาจากกฎหมายเดิมก็คือกฎหมาย ปี ๒๕๕๑ สมัยที่มีการปฏิวัติ ตรงนี้ดิฉันค่อนข้างเห็นต่าง แต่สิ่งที่เห็นต่างนั้นเป็นการเห็นต่าง เพราะดิฉันเข้าใจว่าการแก้กฎหมายนั้นเป็นการท้างานให้กับพี่น้องประชาชนทั่วประเทศ อย่างเท่าเทียมกัน ถ้าเราพิจารณาให้ดีเราจะเห็นว่าการแก้กฎหมายฉบับนี้นั้น ข้อดี ข้อเสีย ผลได้ผลเสียนั้นจะตกกับคน ๒ กลุ่มใหญ่ ๆ ด้วยกัน แน่นอนกลุ่มแรกก็คือก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน ตลอดจนผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรก้านัน แพทย์ประจ้าต้าบล เป็นกลุ่มแรก ที่ด้ารงอยู่ในต้าแหน่ง แต่กลุ่มที่ ๒ ก็คือราษฎรในหมู่บ้านทั้งประเทศ ตรงนี้ถ้าเกิดเรา มองเห็นประโยชน์ของก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน เราแก้กฎหมายฉบับนี้เพื่อให้เกิดความเท่าเทียมกัน ถ้ากฎหมายฉบับใหม่ตราขึ้นมาแล้วให้ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านนับ ๑ แล้วก็อยู่ในวาระ ๕ ปี แต่ขณะเดียวกันถ้าก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่มาจากกฎหมายเดิมนั้นบางคนก็อยู่ ๑๕ ปี บางคน ก็อยู่ ๒๐ ปี บางคนก็อยู่ ๓๐ ปี ถามว่ากฎหมายย้อนหลังเป็นโทษกับเขาไหม ถ้ามองให้ดีดิฉันว่า มันกลับมาท้าให้เกิดความเท่าเทียมกันในสังคม ในประเทศชาติเราต่างหาก เขาไม่ได้เสีย หรอกค่ะ ถ้าก้านัน ผู้ใหญ่บ้านเหล่านั้นมาจากการเลือกตั้งอย่างแท้จริง ไม่ได้เสียเงินเสียทอง มาจากการซื้อเสียงตามที่สมาชิกได้แสดงความเห็นต่อที่ประชุมไปเบื้องต้นหลายท่าน มันเป็น การกลับเข้ามาสู่การเท่าเทียมกันของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านเหล่านั้นต่างหาก และมันยังท้าให้เกิด ศักดิ์ศรี ศักดิ์ศรีของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านค่ะ ถ้าคนไหนอยู่ในต้าแหน่ง ๕ ปีแล้วท้างานดี พี่น้องประชาชนรัก เคารพ ดิฉันเชื่อว่าไม่มีคนสมัครแข่งขันในครั้งต่อไปด้วยซ้า หรือไม่ถึงแม้จะมี พี่น้องประชาชนก็ยังรับเลือกเข้ามาอีก จะเลือกตั้งอีก ๔ ครั้ง ๕ ครั้ง จนหมดอายุ ๖๐ ปี ดิฉันก็คิดว่าเขาคงยังได้รับการสนับสนุนจากพี่น้องประชาชน อันนี้เป็นเรื่องศักดิ์ศรีของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านเท่านั้นเอง นอกจากว่าก้านัน ผู้ใหญ่บ้านท่านไหน ปัจจุบันโดยเฉพาะอย่างยิ่งก้านัน ข้อมูลเราต่างมีเหมือนกันหมดว่าถ้ามาด้วยการใช้เงินก้อนใหญ่ ตรงนี้แสดงว่าลงทุนไปมาก ก็จะมีความรู้สึกว่าเงินที่จ่ายไปนั้นบางทีอาจจะเป็นแสนเป็นล้านมันไม่คุ้มกับการที่เขาจะต้อง มารับกับกฎหมายฉบับนี้ อันนี้เป็นอีกประเด็นหนึ่ง แต่ถ้าเกิดเรามองว่าผลประโยชน์อีกกลุ่มหนึ่ง ก็คือพี่น้องประชาชนล่ะคะ ถ้าในหมู่บ้านไหนมีก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่เขามาจากการเลือกตั้ง ตามกฎหมายใหม่ที่เราตราขึ้นใหม่นี้ ๕ ปีคงไม่มีปัญหาค่ะ แต่ถ้ากฎหมายใหม่ เดินหน้าแต่เราไม่สามารถให้ย้อนหลังได้ตามที่ท่านครูมานิตย์หรือสมาชิกบางท่านเห็น เป็นอย่างอื่น ดิฉันคิดว่าพี่น้องประชาชนต่างหากที่จะได้รับผลกระทบ พี่น้องประชาชนได้รับ ผลกระทบเพราะอะไรคะ เพราะกฎหมายฉบับใหม่ตราขึ้นมาแล้วบังคับใช้ทั่วประเทศ แต่พี่น้องประชาชนอีกหลายหมู่บ้าน เกือบ ๖๐,๐๐๐ หมู่บ้าน เป็นส่วนใหญ่ของทั้งประเทศ เขากลับไม่ได้รับสิทธินั้นตามกฎหมาย คนอื่นเขามีก้านัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่ ๕ ปี ถึงเวลาเขาก็เปลี่ยน เลือกใหม่ แต่บางหมู่บ้านยังคงอยู่ ๑๐ ปี ๑๕ ปี ๒๐ ปี ๓๐ ปี แล้วชาวบ้านล่ะ สิทธิของเขา ไม่ถูกลิดรอนไปหรือคะ ตรงนี้ที่ดิฉันเป็นห่วงดิฉันจึงกล้าพูดในที่ประชุมแห่งนี้ว่าดิฉันค่อนข้าง จะมีแนวคิดที่ว่าถ้ากฎหมายฉบับนี้ตราขึ้น นับ ๑ ใหม่ ๕ ปี ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่เป็นมาก่อน ก็ให้นับ ๑ เริ่มใหม่ให้พร้อมกันและไปสิ้นสุดวาระอีก ๕ ปีข้างหน้า อันนี้เป็นความเห็น ของดิฉันซึ่งอาจจะต่างกับเพื่อนสมาชิก และดิฉันคิดว่าในความเห็นของสมาชิกหลายคน ที่ได้พูดคุยเขาก็บอกระวังนะ ระวังที่จะโดนผลกระทบว่าในพื้นที่จะมีก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน ต่อต้าน ดิฉันคงไม่กลัวหรอกค่ะ เพราะว่าในพื้นที่ของดิฉันเองนี่ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านเกือบจะ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์เขาอยากให้แก้ เสร็จแล้วอยากให้นับ ๑ ถึง ๕ ปีแค่นั้นเอง ไม่อยากให้อยู่ จนครบ ๖๐ ปี เพราะก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่จังหวัดพะเยานั้นเป็นก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่รู้เรื่อง ของประชาธิปไตยได้ดี อันนี้เป็นประเด็นที่ดิฉันเห็นต่าง แต่อย่างไรก็ตามก็คงเป็นเรื่อง ของกรรมาธิการที่จะต้องไปพิจารณาอย่างรอบคอบในชั้นกรรมาธิการ
ท่านประธานที่เคารพคะ อีกประเด็นหนึ่งที่ดิฉันค่อนข้างเป็นห่วงนี่ มีผลเทียบเคียงกันก็คือเรื่องของต้าแหน่งก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองนี่ปัจจุบัน ก็จะถูกยุบไป ในเทศบาลก็จะมีการแต่งตั้งประธานชุมชนขึ้นมา ดิฉันก็ได้รับร้องเรียน เป็นหนังสือมาจากประธานชุมชนเหล่านั้น อย่างเทศบาลเมืองพะเยาเป็นต้นนะคะ เขาได้ลง นามมาถึงดิฉันเองเพื่อที่จะให้ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านในเขตพื้นที่ดังกล่าวกลับมา ซึ่งจะเป็นไปได้ หรือไม่นั้นดิฉันก็ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของสภาแห่งนี้ แต่มีสิ่งหนึ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือว่า ประธานชุมชนเหล่านั้น และคณะกรรมการนี่เขาท้างานโดยที่ไม่มีกรอบกฎหมายรองรับ เหนื่อยค่ะ เหมือนเป็นอาสาสมัครไม่ได้อะไรสักอย่างเลย อสม. ยังมีค่าตอบแทน เดือนละ ๖๐๐ บาท แต่ประธานชุมชนท่านทราบไหมคะเวลาจะไปรับรองบุคคลใดในชุมชน ของตนเองนี่ ไม่ว่าจะรับรองเรื่องของการปกครอง เรื่องของเด็กที่จะต้องไปขอทุนการศึกษา เรื่องของคนพิการ เรื่องของอะไรทั้งหลายทั้งปวงนี่ถ้าต้องเซ็นรับรองนี่เขาต้องเซ็นทั้งหมดนะคะ อันนี้คือสิ่งที่เขาฝากมาบอกว่าอยากให้สภาผู้แทนราษฎรหรือให้ทางรัฐบาลได้พิจารณาตรงนี้ ให้เขาหน่อย นี่เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่เกี่ยวข้องนะคะ
สุดท้ายค่ะ ท่านประธานที่เคารพ เรื่องของก้านัน ผู้ใหญ่บ้านนี่ อยากจะ น้าเรียนว่าปัญหาที่เกี่ยวข้องกับก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่ดิฉันได้รับร้องเรียนมาและเป็น ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดพะเยาของดิฉัน นั่นคือการคัดเลือกต้าแหน่งก้านัน ผู้ใหญ่บ้านดีเด่นที่เราเรียกกันทั่วไปว่าก้านัน ผู้ใหญ่บ้านแหนบทองค้านั่นละค่ะ การคัดเลือก ต้าแหน่งนี้จะมีอยู่ทุก ๆ ปีเป็นประจ้าปี โดยผู้ว่าราชการจังหวัดแต่งตั้งคณะกรรมการ ไปด้าเนินการคัดเลือกต้าแหน่งก้านัน ผู้ใหญ่บ้านแต่ละอ้าเภอ แล้วก็ของจังหวัดด้วย มันมีปัญหาเกิดขึ้นค่ะท่านคะ ที่ผ่านมามันมีการด้าเนินการที่ไม่โปร่งใส มีผู้ใหญ่บ้านท่านหนึ่ง ท่านได้รับการคัดเลือกตามกระบวนการ ตามขั้นตอนอย่างถูกต้อง มีมติของคณะกรรมการว่า ให้เขาได้รับต้าแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านดีเด่นของจังหวัดพะเยา จังหวัดพะเยาเขามีอ้าเภอทั้งหมด ๙ อ้าเภอค่ะ อ้าเภอเมืองพะเยาของดิฉันผู้ใหญ่บ้านท่านนั้นได้รับการคัดเลือกและมีมติ เป็นเอกฉันท์จากคณะกรรมการทุกท่านเลยว่าสมควรที่จะได้รับต้าแหน่งเป็นผู้ใหญ่บ้านแหนบทองค้า แต่ท่านเชื่อไหมคะว่าผู้ว่าราชการจังหวัดถูกขอร้องจากผู้ทรงอิทธิพลในจังหวัดว่าขอให้ เปลี่ยนตัวไปเป็นอีกท่านหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่คนที่คณะกรรมการคัดเลือกโดยหวังผลทางการเมือง เท่านั้น ในที่สุดท่านผู้ว่าราชการจังหวัดก็สั่งการมาถึงอ้าเภอและคณะกรรมการทั้งหมด ให้เปลี่ยนตัวค่ะ จากคนที่ได้รับการคัดเลือกจากกรรมการซึ่งเขาไม่ได้ใช้ระยะเวลาแค่วันสองวันนะคะ เขาใช้ระยะเวลาหลายเดือนในการที่จะตรวจสอบตามขั้นตอนของเขา ตามกระบวนการ ของเขา ในที่สุดท่านทราบไหมคะว่ามันก็เป็นไปตามที่ผู้มีอิทธิพลเท่านั้นที่จะสั่งได้ว่าจะให้ ใครเป็นก้านันแหนบทองค้าหรือผู้ใหญ่บ้านแหนบทองค้า ข้าราชการในจังหวัด ข้าราชการ ฝ่ายปกครอง เป็นผู้ที่ไปท้าลายโครงสร้างที่จะให้เกียรติยศศักดิ์ศรีกับก้านัน ผู้ใหญ่บ้านเสียเอง ท่านเองท่านเป็นผู้ปกครองไม่ว่าจะเป็นท่านผู้ว่าราชการจังหวัดหรือนายอ้าเภอ หรือปลัดจังหวัด ท่านเชื่อไหมคะว่าคณะกรรมการเหล่านั้นที่เขามีมติเลือกผู้ใหญ่บ้านขึ้นมานี่ เขากลับมาถ่ายทอดข้อมูลให้กับผู้ใหญ่บ้านท่านนั้นตรงกันหมดว่าเขามีมติเห็นชอบ แต่ถูกเปลี่ยนค้าสั่งจากผู้ใหญ่ข้างบนให้เปลี่ยนตัวค่ะ ดิฉันจึงหวังว่าตรงนี้ข้อมูลที่เกิดขึ้น ในจังหวัดพะเยาขอน้าเรียนท่านประธานไปถึงท่านรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ที่มานั่งรับฟังว่าเหตุการณ์นี้เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงค่ะ แล้วอยากจะท้าให้มันหมดไปเสียที ก้านัน ผู้ใหญ่บ้านที่ซื้อต้าแหน่งน่าเสียดาย ทางภาคเหนือต้าแหน่งก้านัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ใหญ่บ้านเขาเรียกว่าพ่อหลวงบ้าน ก้านันเขาเรียกว่าพ่อก้านัน มันเหมือนเป็นพ่อของราษฎร ของพี่น้องประชาชนในหมู่บ้าน ดังนั้นต้องให้เกียรติยศให้ศักดิ์ศรีของเขากับการท้างาน อย่างแท้จริง อันนี้ก็ฝากท่านรัฐมนตรี ท่านคะ วันนี้กฎหมายฉบับนี้เข้าสู่สภาแล้วดิฉันหวังใจ เป็นอย่างยิ่งว่าในสภาแห่งนี้จะช่วยกันตรากฎหมายด้วยความรอบคอบ นึกถึงผลประโยชน์ ของพี่น้องประชาชนส่วนใหญ่เป็นหลัก ไม่ได้นึกเหตุผลทางการเมือง ไม่ได้กลัวเหตุผล ทางการเมืองมาเป็นที่ตั้งในการตรากฎหมายซึ่งมันจะไม่เป็นการแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง กราบขอบพระคุณค่ะ