สถาพร มณีรัตน์ หารือเรื่องกฎหมายที่ดิน โดยแสดงความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อเกษตรกรคนยากจนและกลุ่มทุนขุนศึกที่อาจใช้กฎหมายฉบับนี้เพื่อประโยชน์ของตนเอง
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ กระผม สถาพร มณีรัตน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทย จังหวัดลําพูน ท่านประธานที่เคารพ วันนี้เราก็ต้องถือว่าเปึนวันประวัติศาสตร์ของการปฏิรูประบบที่ดินของรัฐโดยรัฐสภาแห่งนี้ ท่านประธานครับ ที่ดินคือปัจจัยการผลิต มวลมนุษยชาติรบราฆ่าฟันกันก็เพราะแย่งชิง การเปึนเจ้าของที่ดิน ซึ่งถือว่าที่ดินนั้นถ้าเราบริหารจัดการดี ๆ ก็เปึนประโยชน์ แต่ถ้าเรา บริหารจัดการไม่ดีมันย่อมเปึนโทษ แล้วก็จะเกิดผลเสีย แล้วก็จะเกิดความแตกแยกแย่งชิง ทรัพยากรที่มีจํากัด เพราะฉะนั้นผมนําเรียนด้วยความห่วงใยว่า กฎหมายที่เข้าสู่สภาแห่งนี้ วันนี้ ๑๑ ฉบับ แล้วก็ยังมีกฎหมายดั้งเดิมที่ใช้บังคับอยู่ทั้งหมดประมาณ ๘ ฉบับ ที่จะเข้ามาบริหารจัดการที่ดิน ดังนั้นศักดิ์และสิทธิของกฎหมายทุกฉบับก็เปึนหน้าที่ ของคณะทํางาน โดยเฉพาะกรรมาธิการที่จะแต่งตั้งขึ้นมาว่าศักดิ์และสิทธิของกฎหมาย ที่ดินของรัฐ ถ้ากฎหมายฉบับนี้ออกไปแล้วการทับซ้อนอํานาจของการบริหารจัดการที่ดิน ของภาครัฐ อันไหนที่จะดําเนินการได้อย่างไร และจะปัองกันไม่ให้พี่น้องประชาชนบุกรุก ที่ป์าสงวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ได้อย่างไร และขณะเดียวกันสภาพบังคับของกฎหมายฉบับนี้ เมื่อมีสภาพบังคับออกไปแล้วบังคับใช้โดยให้ระยะเวลา ๑๐ ป้ ท่านประธานที่เคารพ กลไกของรัฐก็คือเจ้าหน้าที่ส่วนราชการเปึนหลัก ถ้าสมมุติเจ้าหน้าที่ส่วนราชการได้ดึงเวลา ได้ดึงเงื่อนไขออกไปเรื่อย ๆ โดยให้ดําเนินการจนกระทั่งครบ ๑๐ ป้ แล้วส่วนราชการ เหล่านั้นไม่สามารถออกเอกสารสิทธิให้กับพี่น้องประชาชนได้นั้น เราจะมีมาตรการ อย่างไรที่ไม่ให้พี่น้องประชาชนต้องผิดหวังซ้ําสอง ท่านประธานที่เคารพกฎหมายฉบับนี้ ทั้ง ๑๑ ฉบับ มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกัน มีหลักการและเหตุผลคล้ายคลึงกันก็คือ เพื่อเพิกถอนที่สงวนหวงห้ามตามกฎหมายอื่นที่มีราษฎรบุกรุกเข้าครอบครอง และทําประโยชน์ในพื้นที่สงวนหวงห้ามเหล่านั้น และนําที่ดินที่ได้เพิกถอนการสงวน หวงห้ามนํามาจัดกรรมสิทธิ์ให้แก่ผู้ครอบครองและทําประโยชน์ซึ่งเรื่องนี้เปึนเรื่องใหญ่ หลักการและเหตุผลกฎหมายทั้ง ๑๑ ฉบับเปึนเรื่องใหญ่ซึ่งมันหมายความว่าไม่เฉพาะ พี่น้องประชาชนนะครับ ที่ผมตั้งข้อสังเกตมันไม่ใช่บังคับเอาที่ดินเหล่านั้นมาให้กับเฉพาะ พี่น้องประชาชน ถ้ากฎหมายนี้เกิดขึ้นมันหมายรวมทั้งผู้ที่เปึนนายทุน ผู้ที่เปึนบริษัท จัดการใหญ่ ๆ ให้เปึนผู้ครอบครองและผู้ทําประโยชน์ไปด้วยนั่นก็หมายความว่า ไม่ใช่เฉพาะพี่น้องประชาชนที่ได้ประโยชน์ นายทุนขุนศึกทั้งหลายก็ได้ประโยชน์ จากกฎหมายฉบับนี้ด้วย นี่จะเกิดอะไรขึ้นครับท่านประธาน ถ้าเราเอาความจริง มาพูดกันวันนี้ก็คือว่าที่ดินป์าสงวนหวงห้าม ๖๐ เปอร์เซ็นต์วันนี้อยู่ในมือของนายทุน เรียบร้อยไปแล้วครับ ๖๐ เปอร์เซ็นต์นะครับ เหลือจากนั้นเปึนพื้นที่ที่พี่น้องประชาชน ครอบครองและไม่มีเอกสารสิทธิ แต่แปลงเหล่านั้นไม่สามารถออกเอกสารสิทธิได้ แม้กฎหมายฉบับนี้จะคลอดออกมาก็ตามครับ ที่เหล่านั้นอยู่ในที่สูงชัน อยู่ในลําห้วย ที่แปลงสวย ๆ เสร็จนายทุนไปแล้ว แล้วเขาฉลาดครับท่านประธานที่เคารพ เขาครอบครองที่ไม่มีเอกสารสิทธินั้นเขาซื้อด้านหน้า เขาซื้อล้อมขุนเขาลําเนาไพรหมด นี่ขนาดเอาป๋นลูกซองยัดผ้าแดงยิง เอกสารเขายังจะไม่สามารถพิสูจน์ได้ เขาบอกว่า ของเขาหมดล่ะครับ เขาชี้ไปโพ้นทะเลโน่นครับว่าเปึนของเขา จะทําอย่างไรครับ กฎหมาย ฉบับนี้ให้กับผู้มีสิทธิครอบครองและทําประโยชน์ในที่ดินของรัฐ นั่นก็หมายความว่า มันผู้ใดก็ตามที่ครอบครองที่ดินของรัฐคนนั้นจะต้องได้ประโยชน์จากกฎหมายฉบับนี้ ถูกต้องหรือไม่ ต้องตั้งคําถามไปยังคณะกรรมาธิการครับ คือกฎหมายนี่มองเสมือนหนึ่งว่า ให้ประโยชน์กับพี่น้องประชาชนคนยากคนจน มันเปลือกครับ จะถามว่าพี่น้องประชาชน คนยากคนจนได้จริง ๆ เท่าไร ต้องรอบคอบนะครับ เพราะวันนี้พี่น้องประชาชน ที่ครอบครองพื้นที่ป์าสงวนส่วนใหญ่มีพื้นที่สูงชัน เขาอยู่ไปโดยทําไร่ข้าวโพด ทําไร่อ้อย สูงเกิน ๓๕ องศา เปึนที่ต้นน้ําลําธารชั้น ๑ เอ (1A) อย่างนี้ละครับ กฎหมายฉบับนี้ อนุญาตไม่ได้ครับ นั่นก็หมายความว่าพี่น้องประชาชนคนยากคนจนตามที่หลักการ เหตุผลของกฎหมายฉบับนี้อ้างถึงนั้น ไม่ได้ประโยชน์ เพราะฉะนั้นเราจะปัองกัน นายทุนขุนศึกเหล่านี้ที่ครอบครองที่ดินเหล่านี้อย่างไร คณะกรรมาธิการจะต้องตีโจทย์ ให้แตก ไม่ใช่ว่าเมื่อยกเลิกเสร็จเรียบร้อยปรากฏว่าที่เหล่านั้นกลายเปึนว่าบริษัทยักษ์ใหญ่ กลุ่มนายทุนที่ปลูกข้าว ปลูกไร่องุ่นเยอะ ๆ แล้วเอามาทําไวน์ เอามาทําแอลกอฮอล์ เหล่านั้นเขาจะได้ครอบครองครับ ข้อดีของกฎหมายฉบับนี้ถ้าเปึนไปตามวัตถุประสงค์ พี่น้องประชาชนได้ประโยชน์ก็จริง ก็เปึนการช่วยเหลือให้ราษฎรที่อยู่อาศัยทํากินในที่ดิน สงวนหวงห้ามเหล่านั้นได้ประโยชน์ในการที่จะได้เอกสารสิทธิ ถ้าเปึนไปตามหลักการ เหตุผลดังกล่าว แต่ข้อเสียก็ย่อมมีในข้อดีครับท่านประธานที่เคารพ ข้อเสียก็คือว่า มันจะเปึนการส่งเสริมให้มีการบุกรุกที่ดินของรัฐมากขึ้น เพราะการบุกรุกที่ดินทําให้ได้มา ซึ่งกรรมสิทธิ์ ใครบุกรุกครอบครองที่ดินมากก็ย่อมมีกรรมสิทธิ์มาก แน่นอครับ แค่ส่งสัญญาณว่า กฎหมายฉบับนี้จะผ่านสภา จะผ่านวุฒิสภา รอเซ็นในราชกิจจานุเบกษามหกรรม การบุกรุกที่ดินของรัฐก็จะเกิดขึ้นครับ ก็จะมีการฆ่ากัน มีการฟัองกัน มีคดีความ เกิดขึ้นจากการแย่งกรรมสิทธิ์มากขึ้น ๆ เราจะคอนโทรล (Control) อย่างไรครับ ท่านประธาน อํานาจรัฐเราจะคอนโทรลอย่างไร ถ้าเกิดกรณีที่มีการบุกรุกที่ดิน ลุกฮือแย่งกรรมสิทธิ์กัน มันจะไม่เปึนการจลาจลหรือครับ มันจะไม่เปึนสงครามแย่งชิงทรัพยากรที่มีจํานวนจํากัดหรือครับ แล้วเจ้าหน้าที่ของรัฐ จะจับหมดหรือคุกจะพอขังไหมครับ ผมมองอย่างบริบทที่มีการครอบคลุมและมองด้วย ความเปึนธรรมว่าพี่น้องประชาชนคนยากคนจนถ้าเกิดมันฮือเหมือนกับสมัยฮือไปขุดทอง ฮือกันไปขุดหมด แล้วกลไกรัฐก็ไม่สามารถจะทําอะไรได้ครับ ถ้าเกิดเขาลุกฮือบุกรุกป์า รัฐจะทําอย่างไร จะจับก็ไม่หวาดไม่ไหวหรอกครับ
ประเด็นที่ ๒ ท่านประธาน ถ้ากฎหมายฉบับนี้บังคับใช้ ที่ดินจะมีราคา สูงขึ้น คนยากจนไม่มีโอกาสเปึนเจ้าของที่ดิน เกษตรกรคนยากจนจะเสียสิทธิในที่ดิน มากขึ้นจากการขาย จํานํา จํานอง ถูกฟัองร้อง บังคับเพิ่มมากขึ้นเพราะที่ดินราคาสูงขึ้น แน่นอนที่สุดครับ เมื่อพี่น้องคนยากคนจนมีเอกสารสิทธิ เขาจําเปึนเห็นว่าเหมาะสม ในการขายเขาก็ขาย เพราะฉะนั้นถ้ากฎหมายที่ดินฉบับนี้มีสภาพบังคับไม่รอบคอบ เกษตรกรรุ่นนี้จะเปึนรุ่นสุดท้ายในการเปึนเจ้าของที่ดิน รุ่นลูกรุ่นหลานก็จะเดินเข้าสู่ โรงงาน ไม่ได้เปึนเกษตรกรแล้วครับ ก็จะเดินเข้าสู่โรงงานแปรรูปพืชผักผลไม้ที่เปึน เกษตรอุตสาหกรรม เจ้าของที่ดินก็คือนายทุนขุนศึก เจ้าของบริษัทยักษ์ใหญ่ที่มีพลังทุน มหาศาล นี่ผมมองข้อเสียนะครับท่านประธาน หลังจากที่เราได้ฟังข้อดีกันเยอะแยะแล้ว ก็เปึนข้อสังเกตว่าอะไรมีดีก็มีเสีย นอกจากนั้นกฎหมายฉบับนี้เมื่อคลอดออกไปแล้ว เมื่อมีสภาพบังคับ ไม่เปึนธรรมกับผู้ที่ได้รับการจัดที่ดินของรัฐตามกฎหมายอื่น เพราะได้รับสิทธิในที่ดินที่แตกต่างกัน บางคนอาจจะได้ที่ดินมาด้วย พ.ร.บ. ที่ดิน ป้ ๒๔๙๗ มีโฉนดมีอะไร บางคนก็ได้มาจากกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ได้มาจาก สทก. ได้มาจาก ส.ป.ก. ผมถามว่า ส.ป.ก. จะทําอย่างไร ส.ป.ก. ก็ถือว่ามีเอกสารสิทธิในที่ดินทํากิน ถูกต้องหรือไม่ จะได้โฉนดหรือแยกออกต่างหาก เพราะ ส.ป.ก. ก็เปึนพื้นที่ในเขตป์าสงวน แห่งชาติ เพียงแต่ถูกเพิกถอนให้มาใช้ในกิจกรรมด้านการเกษตรเท่านั้น ยังเปึนที่เขต ป์าสงวนแห่งชาติอยู่ครับ ถ้าออกกฎหมายฉบับนี้ไปศักดิ์และสิทธิ ส.ป.ก. กับโฉนดที่ออก ตามกฎหมายฉบับนี้ใครมีศักดิ์และสิทธิเหนือกว่ากันครับ หรือเราจะยกเลิก ส.ป.ก. ทั้งหมดต้องให้ชัดครับ ถ้ากฎหมายฉบับนี้ออกไปเราไม่เอาแล้วใช่ไหมครับ ส.ป.ก. ยกเลิก หมดแล้วใช่ไหมครับแล้วมาใช้กฎหมายฉบับนี้แทน ต้องชัดเจนครับ คณะกรรมาธิการ ต้องชัดเจนในเรื่องของกฎหมายที่ดิน มิฉะนั้นมันจะกลายเปึนเรื่องของการแย่งชิง ทรัพยากรที่มีจํานวนจํากัดของประเทศนี้ ท่านประธานที่เคารพ สิ่งหนึ่งที่ต้องการเห็น ก็คือว่าการเข้าถึงของพี่น้องประชาชน เพราะกฎหมายฉบับนี้ได้อ้างเอาความยากจน กฎหมายฉบับนี้ได้อ้างความเหลื่อมล้ําของคนยากคนจน ได้อ้างถึงพี่น้องประชาชน ที่อยู่ชายขอบ ไม่มีโอกาสที่จะเข้าถึงในเรื่องของกรรมสิทธิ์ที่ดิน การอ้างถึงกลุ่มคนเหล่านั้น เราจะเขียนกฎหมายให้เขาเข้าง่าย ๆ ทําอย่างไร เพราะฉะนั้นเปึนหน้าที่ของคณะกรรมาธิการ ที่จะต้องเอาประเด็นทั้งข้อดีและข้อเสียไปประมวลด้วยกัน ผมต้องการเห็นกฎหมาย ฉบับนี้ออกไปแล้วไม่มีประเด็นขัดแย้งในสังคมไทยเพิ่มขึ้น เราต้องการเห็นกฎหมายฉบับนี้ ออกไปแล้วมีหน้าตาผ่องใส เรียกว่าโฉนดแก้จน คนได้โฉนดมาด้วยกฎหมายฉบับนี้ จะมีฐานะความเปึนอยู่ร่ํารวยขึ้น มีความเปึนอยู่ มีหลักประกันที่มั่นคงขึ้น ต้องการเห็น อย่างนั้นจริง ๆ แต่ถ้ากฎหมายฉบับนี้ออกไปแล้วเกิดการฟัองร้องกันมากขึ้น แย่งชิง ทรัพยากรมากขึ้น ทะเลาะเบาะแว้งในชุมชนมากขึ้น กฎหมายฉบับนี้ก็ใช้ประโยชน์ไม่ได้ กฎหมายใช้ประโยชน์ไม่ได้ก็จะเกิดคําครหานินทาว่า ออกกฎหมายเพื่อเอื้อประโยชน์ให้กับกลุ่มทุนเท่านั้น สภานี้ก็จะมีร่องรอยตําหนิว่า ได้ออกกฎหมายเพื่อสนับสนุนกลุ่มทุนให้ถือครองที่ดิน นี่เปึนเรื่องใหญ่นะครับ เรามองด้านเดียว ผู้อภิปรายทั้งหลายมองด้านดีด้านเดียวครับ แต่อีกในมิติของด้านดี มันมีอะไรที่ซ่อนเรื่องลบอยู่ เพราะฉะนั้นท่านประธานที่เคารพ ด้วยความห่วงใยจริง ๆ ในการออกกฎหมาย ถ้าเปึนไปตามวัตถุประสงค์ เจตนารมณ์ของกฎหมายที่ทํา เพื่อคนยากคนจนผมอนุโมทนาสาธุกับสภาชุดนี้ครับ แต่ถ้าใช้กฎหมายฉบับนี้เป่ดโอกาส ให้กลุ่มทุนขุนศึกทั้งหลายเอากฎหมายฉบับนี้ไปรีดนาทาเร้น ไปฉกฉวยโอกาสกว้านซื้อ ที่ราษฎรที่ไม่มีอํานาจทุน ผมถือว่าสภาแห่งนี้เรามีรอยตําหนิ ผมหวังว่าประเด็นของ การอภิปรายของผมคงฝากให้คณะกรรมาธิการได้โปรดพิจารณาด้วยความเที่ยงธรรมครับ ขอบคุณครับ