นายสงวน พงษ์มณี ลําพูน

ท่านประธานที่เคารพ ผม สงวน พงษ์มณี พรรคเพื่อไทย จังหวัดลําพูน วันนี้ต้องพูดเรื่องกฎหมายซึ่งปกติแล้วคิดว่าสภาแห่งนี้ โดยปกติก็จะผ่าน เพราะว่ามันเป็นเรื่องที่เสมือนกับว่าฝ่ายราชการได้ทํางานไปแล้ว แล้วก็ มีความจําเป็น แต่ที่ผมจะพูดเพราะว่ากฎหมายฉบับนี้ท่านประธานครับ มันออกตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืน พ.ศ. ๒๕๓๐ แล้วก็อ้างถึงมาตรา ๑๕ ซึ่งให้สิทธินี้ เหมือนกับที่ท่านสมาชิกที่พูดว่ามันมีชาวบ้านจํานวนหนึ่งเขาไม่ยอมรับกระบวนการเวนคืน แล้วไม่ยอมรับราคาก็จึงออกกฎหมายบังคับเขา ทีนี้กฎหมายฉบับนี้เมื่อมีรัฐธรรมนูญ ปี ๒๕๔๐ กับปี ๒๕๕๐ มันมีข้อความตรงกันว่าถ้าไปละเมิดสิทธิชาวบ้านที่เขียนไว้ โดยรัฐธรรมนูญให้อ้างถึง ก็อ้างถึงมาตรา ๒๙ มาตรา ๔๒ ผมคิดว่าโดยเฉพาะได้ฟัง ท่านสมาชิกที่ได้พูดไปเมื่อสักครู่นี้ ได้แสดงความคิดเห็นต่อสภาไปเมื่อสักครู่นี้ มันเป็น การชัดเจนว่ากฎหมายฉบับนี้ละเมิดสาระสําคัญแห่งสิทธิซึ่งกําหนดไว้โดยรัฐธรรมนูญ เพราะฉะนั้นผมจึงอยากจะให้ผู้ที่จะไปเป็นกรรมาธิการในการพิจารณาเรื่องนี้ช่วยกรุณา พิจารณา ๒ เรื่องใหญ่ ๆ นะครับ

เรื่องที่ ๑ สภาพบังคับของกฎหมาย กฎหมายฉบับนี้มีสภาพบังคับชัดเจน ต่อเจ้าของที่ดินคือประชาชน แต่กฎหมายฉบับนี้ท่านประธานครับ ผมเรียนผ่านไปยัง ท่านรัฐมนตรีว่ากฎหมายฉบับนี้กลับไม่มีสภาพบังคับต่อเจ้าหน้าที่ของรัฐในการดําเนินการ อะไรเลยนะครับ ทีนี้เมื่อกฎหมายรัฐธรรมนูญเขียนไว้ มันควรจะดูมาตราหลักตั้งแต่ มาตรา ๑ ถึงมาตรา ๗ ของรัฐธรรมนูญ แล้วไปดูมาตราที่เกี่ยวข้องในเรื่องนี้ก็เขียนไว้ ชัดเจนในรัฐธรรมนูญทั้ง ๒ ฉบับว่าถ้าเวนคืนแล้วใช้ไม่หมดต้องคืนเขา ท่านประธานครับ ท่านรัฐมนตรีครับ แต่มันไม่มีกฎหมายฉบับนี้ที่เขียนไว้โดยคณะกรรมการกฤษฎีกาแนะนํา ไม่ได้เขียนกระบวนการคืนสิทธิให้กับประชาชนครับ ผมจึงอยากให้กฎหมายฉบับนี้ให้ เพิ่มเติมในส่วนที่เป็ นคนไปร่างแก้ไขหรือไปปรุงแต่งในชั้นคณะกรรมาธิการให้มี กระบวนการคืนสิทธิ ถ้าใช้ไม่หมดต้องคืนเขาครับ ท่านประธานครับ ผมมีตัวอย่างหนึ่งที่ จะให้ท่านประธานได้เห็น ท่านประธานผ่านไปยังท่านรัฐมนตรี เพราะว่าเป็นหน่วยงาน กํากับของท่านในการรถไฟแห่งประเทศไทย เวนคืนที่เขาไป ๑๕ ไร่ ท่านประธานครับ วันนี้เขาขอทางเชื่อมผ่านที่ตัวเองที่เคยเวนคืนไปแล้วไม่ใช้อะไรเลยนะครับ ไม่ได้ ท่านประธาน เจ้าของที่ดิน การรถไฟแห่งประเทศไทยเวนคืนเขาไปนานแล้ว แล้วไม่ใช้ อะไรเลย หลายสิบปี วันนี้เขาขอผ่านทาง เป็นความผิด ผ่านไม่ได้ท่านประธาน อันนี้ผมว่า เมื่อกฎหมายมันเปลี่ยนไป สิทธิของประชาชนได้รับการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ ผมคิดว่าสาระสําคัญแห่งสิทธิ ต่อไปต้องขอความกรุณาท่านประธานเรียนผ่านไปยัง รัฐมนตรีว่าท่านดูแลในกระทรวงซึ่งต้องเวนคืนในเรื่องเหล่านี้ ขอให้ใส่กระบวนการคืนสิทธิไว้ด้วยว่าถ้าใช้ไม่หมดต้องคืนให้กับเจ้าของเดิม เพราะว่า แนวถนนมันจะเปลี่ยนไปตามมุมของการเดินทางครับ เพราะฉะนั้นผมนําเรียนผ่าน ท่านประธานไปยังรัฐบาล รัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องว่าเราจะมีกระบวนการคืนสิทธิ อยู่ในกฎหมายฉบับนี้หรือไม่

ทีนี้ผมกลับมาปัญหาที่ ๒ ท่านประธานครับ ถ้าภารกิจเปลี่ยนไปสภาพ บังคับของกฎหมายจะเป็นอย่างไร ผมมีตัวอย่างครับท่านประธาน เป็นเรื่องเดียวกับที่ท่าน สถาพรพูด แต่ผมจะพูดในเชิงหลักการ มันมีถนน ค ๑ ค ๒ ค ๓ ซึ่งเป็นถนนวงแหวน ที่จําเป็ นครับ สมัยรัฐบาลก่อนการปฏิวัติท่านโสภณท่านคงรู้ดีท่านเป็ นรัฐมนตรี เขาออกกฎหมายเวนคืนแล้วอยู่ที่กรมโยธาธิการและผังเมือง แล้วก็ลงหมุดหมายในพื้นที่แล้ว เข้าไปเจรจาแล้ว แต่ว่าถูกปฏิวัติทุกอย่างยกเลิกหมด ภาระในการรับผิดชอบกลายเป็น ของประชาชนตรงนั้นทําอะไรก็ไม่ได้ มาวันนี้มี ส.ส. ซีกรัฐบาลได้สอบถามไปยังรัฐมนตรี แต่แปลกใจท่านครับ รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทยส่งท่านบุญจงมาตอบคําถาม แล้วตอบว่า เมื่อพระราชกฤษฎีกาเวนคืนนี่อยู่ที่กรมโยธาธิการและผังเมือง ขณะนั้นกรมโยธาธิการ และผังเมืองภารกิจทําถนนยังมีอยู่ แต่มาปัจจุบันนี้กรมโยธาธิการและผังเมือง ผมแน่ใจว่า เมื่อสักครู่ผมเพิ่งถามสํานักงบประมาณเขาบอกว่าภารกิจในการทําถนนเหลือแค่ กรมทางหลวงชนบทและท้องถิ่น กรมโยธาธิการและผังเมืองทําตลิ่งกับฝั่งนํ้าเท่านั้นเองครับ กับออกผังเมืองหน่วยงานในกํากับของท่านรัฐมนตรีที่มารับฟังปัญหานี้รู้เรื่องดีคือ กรมทางหลวงชนบท กรมทางหลวงชนบทในรัฐบาลเดียวกันขอให้กรมโยธาธิการ และผังเมืองทําหน้าที่เฉพาะการเวนคืนแล้วให้ภารกิจในการก่อสร้างอยู่ที่กรมทางหลวงชนบท ไม่ยอมครับในสมัยรัฐบาลสมัคร ไม่ยอมครับ ก็เลยไม่ได้ตั้งงบประมาณไว้เลย พอจะยอม และจะมาตั้งในชั้นแปรญัตติก็บอกว่าแปรญัตติงบประมาณผูกพันทําไม่ได้ พอมารัฐบาล ปัจจุบันตัดทิ้งหมดเลยครับ แล้วทางท่านบุญจงก็บอกว่าได้ให้หน่วยงานกรมโยธาธิการ และผังเมืองไปของบประมาณมาแล้ว ภารกิจยังไม่เปลี่ยนจะทําได้หรือ ที่ผมพูดประเด็นนี้ มันเกี่ยวข้องกับกฎหมายฉบับนี้อย่างไร กฎหมายฉบับนี้ก็ไม่ได้มีสาระที่เกี่ยวกับ การเปลี่ยนแปลงภารกิจต่อไปแล้วกฎหมายจะมีสภาพบังคับอย่างไร ผมจึงอยากจะเรียน ถามว่ากฎหมายฉบับนี้นี่อย่าปล่อยผ่านไปง่าย ๆ ท่านประธานครับ ขอให้คนทําต่อ คณะกรรมาธิการเหมือนคนปรุงอาหารครับ สภาเป็นคนชิมแล้วคนจะติว่าเค็มไปนะ หวานไปหน่อยนะ วันนี้ผมมาพูดว่ามันยังไม่ครบถ้วนในการเขียน โดยเฉพาะเรื่องสภาพ บังคับ ผมเองรอให้กฎหมายฉบับที่จังหวัดลําพูนมันผ่านไปอีก ๔ เดือนท่านประธาน ผมจะนําประชาชนไปร้องต่อผู้ตรวจการแผ่นดินว่ารัฐละเมิดสิทธิประชาชนจะรับใช้เรื่องนี้ อย่างไร เพราะว่ามันไม่ถูกต้องเลยครับ เพราะว่าเห็นชัดเจนท่านประธานครับ ว่ามันเกิด กระบวนการของรัฐซึ่งไม่เป็นนิติรัฐ เปลี่ยนแปลงนโยบายแบบเช้าชามเย็นชาม จนกระทั่ง ว่าประชาชนเดือดร้อน รัฐบาลชุดก่อนทําอะไรไว้ประชาชนได้ประโยชน์ ไม่สานต่อ ถ้ามันยังไม่เริ่มต้นไม่เป็นอะไร นี่มันออกกฎหมายแล้วไม่ทําอะไรเลย ถ้ากฎหมายหมด วาระไปแล้วชาวบ้านเป็นผู้เสียหายเนื่องจากว่าที่ดินตรงนั้นลงหมุดลงหมายหมดแล้วทํา อะไรก็ไม่ได้ รอให้รัฐเวนคืนอย่างเดียว ผมจะนําประชาชนส่วนหนึ่งร้องต่อผู้ตรวจการ แผ่นดินเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันว่าต่อไปนี้รัฐจะทําอะไรอย่างนี้ไม่ได้อีก ทั้งหมดที่ผม พูดนี่ พูดด้วยความเจ็บปวดในฐานะประชาชนครับ ว่าประชาชนถูกรัฐเวนคืนเวนแล้วเวนอีก แต่กระบวนการคืนสิทธิไม่มี กระบวนการรับผิดชอบต่อกฎหมายไม่มี สภาพบังคับ รอนสิทธิประชาชนไปอย่างสุด ๆ เลย แล้วไม่มีกระบวนการคืนสิทธิโดยกฎหมาย ให้ประชาชนไปร้องกับใคร ก็ฝากท่านประธานว่าสาระสําคัญที่ผมพูดเป็นสาระสําคัญ แห่งสิทธิซึ่งรับรองไว้โดยรัฐธรรมนูญนี้ทั้ง ๒ ฉบับ เพราะฉะนั้นผมคิดว่ากฎหมายใดนี่ครับขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาซึ่งร่างกฎหมาย ไปอ่านรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๙ วรรคท้ายให้ดีนะครับ เขาไม่ให้ละเมิดสาระสําคัญ แห่งสิทธิและเสรีภาพของประชาชนครับ การไม่ละเมิดสาระสําคัญแห่งสิทธิและเสรีภาพ ของประชาชน ก็โดยการเขียนกระบวนการคืนสิทธิให้กับประชาชนว่าถ้าคุณเวนคืนไปแล้วนี่ ในส่วนที่คุณไม่ใช้ คุณต้องคืนให้เขา ทั้งหมดที่ผมพูดเป็ นสาระสําคัญที่อยากจะ แลกเปลี่ยนหรืออยากจะฝากไว้กับคณะกรรมาธิการที่จะเข้าไปทํางานในกฎหมายฉบับนี้ ต่อไปครับ ขอบคุณครับท่านประธาน