กราบเรียนท่านประธานสภาที่เคารพ กระผม นายภุชงค์ รุ่งโรจน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบสัดส่วน พรรคประชาธิปัตย์ จากจังหวัดชลบุรี ท่านประธานที่เคารพครับ ผมได้ฟังสมาชิกหลายท่าน ทุกฝ์าย ได้อภิปรายกันมา ผมในฐานะที่เปึนประธานคณะกรรมาธิการพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ผมอยากจะเรียนเพื่อเปึนข้อสังเกตสําหรับแนวความคิดของสมาชิกวุฒิสภาที่ส่งร่างนี้ กลับคืนมาให้ทางเราพิจารณาในประเด็น สิ่งที่เรากําลังจะพิจารณา ก่อนที่จะลงมติ ก็คือว่าเราจะยังยืนยันตามร่างเดิมของเราหรือไม่ หรือเราจะเห็นชอบตามที่วุฒิสภา ขอแก้ไขมา หรือเราควรที่จะตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกัน ๒ สภาพิจารณาร่วมกัน ท่านประธานครับ ผมเองอยากจะเรียนว่าในความเห็นของคณะกรรมาธิการในชั้นต้น ที่เราได้พิจารณากันนั้น เราให้ความสําคัญในเรื่องของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านทุกท่าน และทุกคนในขั้นกรรมาธิการ และในขั้นของสมาชิกในสภาก็เช่นเดียวกัน เพราะฉะนั้น ไม่มีอะไรที่แปลกใจที่กํานัน ผู้ใหญ่บ้านทั้งหลายที่รับฟังอยู่ที่จะไม่มีผู้ใดที่จะไม่เห็นชอบ หรือเห็นด้วยกับการคงอยู่ของกํานันและผู้ใหญ่บ้าน แต่สิ่งที่วุฒิสภาได้นําเสนอขอแก้ไข มานั้นมีข้อสังเกตที่ผมขอนําเรียนอยู่ ๒-๓ ประการ

ประการแรก น่าจะเปึนความประสงค์ของสมาชิกวุฒิสภาที่จะต้องการให้มี กํานัน ผู้ใหญ่บ้านในทุกประเภทของเทศบาล และคงจะลึกไปกว่านั้นว่าอยากจะให้มี กํานัน ผู้ใหญ่บ้านในทุกตําบลและทุกหมู่บ้าน ถ้าหากว่าเปึนกรณีอย่างนี้ผมก็อยากจะ กราบเรียนว่าถ้าหากว่าเราจะคิดว่าการแก้ไขให้กํานันและผู้ใหญ่บ้านคงอยู่และมิอาจจะ ยกเลิกได้ ถ้าพิจารณากันจริง ๆ แล้วก็หมายความว่ามีผลย้อนหลังไปถึงป้ ๒๔๕๗ หรือไม่ ถ้าหากว่ามีผลย้อนหลังไปถึงขนาดนั้นผมเกรงว่าปัญหามันก็จะมีเพิ่มขึ้น เปึนต้นว่า กํานัน ผู้ใหญ่บ้านที่ถูกยกเลิกไปแล้วจะต้องกลับมามีใหม่ มีการเลือกตั้งกันใหม่ ประเด็นปัญหาก็คงอยู่ที่ว่างบประมาณที่จะต้องเพิ่มขึ้นรัฐบาลจะเอาด้วยหรือเปล่า ปัญหาที่เกิดขึ้นนี้มันก็ยิ่งจะเปึนปัญหาสับสนวุ่นวายยุ่งยาก กลายเปึนว่าโอกาสที่จะแก้ไข กฎหมายกํานัน ผู้ใหญ่บ้านคงอยู่นั้นจะมีปัญหาต่อไปอีกหรือไม่ อย่างไร

ประการที่สอง ถ้าหากว่าเราจะให้คงอยู่เฉพาะกฎหมายที่แก้ไขนี้เท่านั้น ถ้าเปึนอย่างนี้ผมมีความเห็นว่าในประเทศไทยมีเทศบาลอย่างเดียวกัน เทศบาลนคร เทศบาลเมือง เทศบาลตําบล แต่ว่ามีรูปแบบขององค์ประกอบแตกต่างกัน มันก็คง จะทําให้เกิดความสับสนสําหรับคนทั่วไป ประชาชน รวมทั้งนักวิชาการด้วยว่า ในประเทศไทยประเทศเดียวปกครองแบบท้องถิ่นรูปเดียวกัน แต่ว่าองค์ประกอบ ของการปกครองนั้นแตกต่างกัน เทศบาลบางแห่งมีกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เทศบาลอีกแห่ง ไม่มีกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน อันนี้เปึนข้อสังเกตของวุฒิสภา

และผมมีข้อสังเกตเพื่อที่จะชี้ให้เห็นในประเด็นที่ ๒ ของคณะกรรมาธิการ ก็คือว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นเกิดจากกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. ๒๔๕๗ เพราะฉะนั้นการที่เราจะยกเลิกตําแหน่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นก็ควรที่จะยกเลิก ด้วยกฎหมายลักษณะปกครองท้องที่เท่านั้น แต่ผมมีข้อสังเกตว่าในกรณีที่มีการยกเลิก กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ในคราวนี้เกิดจากผลของกฎหมายเทศบาลป้ ๒๕๔๖ ที่เกิดไปกําหนด ขึ้นมาว่าถ้าท้องถิ่นใดที่มีความเจริญและยกฐานะขึ้นเปึนเทศบาลนคร เทศบาลเมือง แล้วก็ให้ยกเลิกกํานันและผู้ใหญ่บ้านไปโดยอัตโนมัติภายใน ๑ ป้ ตรงนี้ผมมองว่า ถ้าหากเราได้มีการแก้ไขกฎหมายเทศบาลที่มีส่วนเกี่ยวข้องป้ ๒๕๔๖ นี้ มันก็คงจะทําให้ ปัญหาของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านที่มีอยู่เดิมนั้นเข้าสู่ภาวะปกติ

ประการที่สามที่เปึนข้อสังเกตอีกอันหนึ่งก็คือว่า ทางวุฒิสมาชิกท่านคงจะ มีความไม่มั่นใจในผู้ซึ่งจะมาดํารงตําแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ที่จะออก ประกาศกระทรวงมหาดไทยมาอยู่เหนือพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ คือให้ยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ถ้าเทียบเคียงของกฎหมายแล้วก็ต้องถือว่า การออกประกาศกระทรวงมหาดไทยนั้น ไม่น่าที่จะไปลบล้างพระราชบัญญัติลักษณะ ปกครองท้องที่ได้ แต่อย่างไรก็ตามในขั้นคณะกรรมาธิการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้ ก็ได้มีการซักถามอยู่เหมือนกันว่าในประเด็นตรงที่ว่า อย่างไรเรียกว่าท้องถิ่น ที่เจริญ และอย่างไรถึงจะมีการประกาศยกเลิกกํานัน และผู้ใหญ่บ้าน ผู้แทน ของกระทรวงมหาดไทยให้คําชี้แจงว่าในกรณีที่จะสร้างหลักเกณฑ์ขึ้นมาเพื่อประกาศ ยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือตั้งเปึนท้องถิ่นให้เปึนเทศบาลนั้นเขาจะพิจารณา โดยประกอบขึ้นเปึนคณะกรรมการชุดหนึ่ง เริ่มต้นตั้งแต่มีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น สมาคมกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน แล้วก็นายกสันนิบาตเทศบาล และหน่วยอื่น ๆ ด้วยมาร่วมกัน พิจารณา เพราะฉะนั้นทางคณะกรรมาธิการพิจารณากันแล้วว่าในกรณีที่มีหลักเกณฑ์ อย่างนี้ ถ้าหากว่ามีเหตุมีผลพอสมควรแล้วก็เชื่อว่ารัฐมนตรีนั้นน่าที่จะพิจารณา ตามหลักเกณฑ์นั้น อย่างไรก็ตามก็มีข้อสังเกตว่าทางวุฒิสมาชิกนั้นเกรงว่าถ้าหากว่า ไปเจอรัฐมนตรีที่ไม่มีคุณธรรม ไม่ถือหลักเกณฑ์ของการพิจารณา หรือว่าหวังผล ในทางการเมือง อาจจะยกเลิกในตําแหน่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือว่าใช้หลักเกณฑ์มา เพื่อจะยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน อย่างนี้ก็ได้ เพราะฉะนั้นข้อสังเกต ๓ ประการนี้ ผมจึง เรียนท่านสมาชิกทั้งหลายว่าคงจะเปึนส่วนหนึ่งที่เปึนปัญหาว่าเราจะต้องไปร่วมกัน พิจารณากับสมาชิกวุฒิสภาว่าท่านจะเอาอย่างไร

ประเด็นแรกที่บอกว่า จะให้มีทุกตําบล และหมู่บ้านนั้นมีอย่างไร

ประเด็นที่สองที่บอกว่า กํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นมาจากกฎหมายลักษณะ ปกครองท้องที่ แต่ว่าเหตุจริง ๆ แล้ว มาจากกฎหมายเทศบาล เราควรจะแก้ไขกฎหมาย เทศบาลหรือไม่ และ

ประเด็นที่สาม ตรงที่บอกว่า เกรงว่าผู้มาดํารงตําแหน่งรัฐมนตรีกระทรวง มหาดไทยนั้นเกิดไม่พอใจ หรือทําอําเภอใจขึ้นมาจะดําเนินการอย่างไร เพราะฉะนั้นสิ่งที่ มันเปึนความรู้สึกของทางสมาชิกวุฒิสภาเปึนปัญหาซึ่งผมคิดว่าเราคงจะต้องไปพิจารณา เพื่อให้กฎหมายฉบับนี้ ซึ่งเปึนกฎหมายฉบับที่จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะ การปกครองในระดับตําบล หมู่บ้าน ถือว่าเปึนกฎหมายสําคัญอันหนึ่ง เพื่อไม่ให้มีปัญหา ต่อไป ควรที่จะมาคุยกันให้ชัดเจนว่าจะเอาอย่างไร อย่างไรก็ตามผมอยากจะเรียนว่า กํานันและผู้ใหญ่บ้านมีความสําคัญมากจริง ๆ ครั้งหนึ่งตอนสมัยผมเปึนนายอําเภออยู่ที่ อําเภออุ้มผาง จังหวัดตาก สมัยที่มีการสู้รบ เราได้รับเปึนคําเปรียบเทียบว่าความมั่นคง ของประเทศอยู่ที่ตําบล และหมู่บ้าน เพราะฉะนั้นจุดแตกหักของประเทศอยู่ที่ตําบล และหมู่บ้าน นั่นหมายความว่ากํานันและผู้ใหญ่บ้านนั้นเปึนเจ้าหน้าที่ในระดับที่มี ความแตกหักของประเทศ ของความมั่นคง เพราะฉะนั้นอยากจะให้ท่านพิจารณา ให้ความสําคัญกับกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน มากกว่านี้ เราให้ความสําคัญเรื่องการกระจาย อํานาจมาก เราให้ความสําคัญในเรื่องหลักการประชาธิปไตยสูง ในขณะเดียวกันผมอยาก ให้พวกเราได้คํานึงถึงความมั่นคงของประเทศชาติด้วย เพราะกํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้น เปึนบุคคลซึ่งมีความมั่นคง ผูกพันกับประชาชน ยึดโยงกับชาวบ้าน สามารถที่จะรักษา จุดแตกหักในระดับหมู่บ้านและตําบลได้ไว้อย่างมาก เพราะฉะนั้นเราจะให้ความสําคัญ ส่วนหนึ่งส่วนใดนั้นคงจะไม่ได้ คงจะต้องให้ความสําคัญใน ๒ ส่วนนี้ควบคู่กันไป แต่ประเด็นมีอยู่ว่าทําอย่างไรถึงจะให้ ๒ ส่วนนี้อยู่ได้ และอยู่กันได้อย่างจริง ๆ เพราะฉะนั้นปัญหาว่าเราควรจะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านมีหรือไม่ ควรมีและจําเปึน แต่ว่า จะให้มีแล้วอยู่อย่างถาวร และอยู่อย่างมีความหมายนั้นอยู่อย่างไร ผมคิดว่าเปึนเรื่อง ที่ควรจะได้รับการพิจารณา ขอกราบขอบพระคุณท่านประธานครับ