สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๑ · ๒๘ ตุลาคม ๒๕๕๒

ประเสริฐ ชัยกิจเด่นนภาลัย หารือเรื่องการยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน โดยเห็นว่าควรจะคงไว้ และมอบอำนาจการปกครองให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน โดยตรง และเสนอแนะการแก้ไขมาตรา 3 เพื่อให้ผู้ใหญ่บ้านมีอำนาจในการปกครองโดยตรง

นายประเสริฐ ชัยกิจเด่นนภาลัย สมุทรปราการ

กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ กระผม นายประเสริฐ ชัยกิจเด่นนภาลัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดสมุทรปราการ พรรคเพื่อไทย รู้สึกดีใจครับที่วันนี้ได้เห็นมีการให้คงอยู่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ตลอดไป ถึงแม้ว่าจะมีประเด็นถกเถียงกันว่าที่ยกเลิกไปแล้วจะกลับมาใหม่ได้หรือเปล่า โดยในมาตรา ๓ นี้เขียนไว้ แล้วค่อนข้างจะเข้าใจไปได้หลายทิศทาง ผมเองก่อนหน้านี้ ได้รับการร้องเรียนจากกํานัน ผู้ใหญ่บ้านเยอะมาก ขอให้ต่อสู้ในเรื่องนี้ ขอให้คงไว้เถอะ สภาพของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งที่มาของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระป่ยมหาราชของเราได้ทรงคิดระบบนี้ขึ้นมา แล้วก็มี ช่วงหนึ่งที่ก่อนที่เข้ามาเปึนผู้แทนราษฎร เราก็รู้สึกสับสนว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้านนี้ควรจะมี หรือไม่ เกิดความสับสนมาก พรรคการเมืองบางพรรคก็ไม่อยากให้มี อยากให้ยกเลิกไปเลย เมื่อท้องถิ่นเจริญขึ้นใช้หลักการบริหารราชการส่วนท้องถิ่นเข้ามา แต่วันนี้องค์ความรู้ในการบริหารการจัดการนี้ ผมเข้าใจว่ามันน่าจะตกผลึกแล้วครับ หลายป้ในการทํางานอยู่ร่วมกับกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เราได้เห็นเลยว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้าน จําเปึนต้องมีในโครงสร้างการปกครองซึ่งเรามักจะเรียกว่าเปึนการปกครองส่วนท้องที่ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด นายอําเภอ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ๔ ท่าน ซึ่งก็ทําหน้าที่ดูแล ด้านความมั่นคงแล้วก็เชื่อมโยงกับทุก ๆ กระทรวง แต่อํานาจการสั่งการของนายอําเภอ ที่ลงมาที่กํานัน ผู้ใหญ่บ้านนี่เปึนการบังคับบัญชาลงมาได้ แต่ก็มีการใส่ระบบ อบต. หรือเทศบาลเข้ามาเปรียบเทียบว่าควรจะมีการยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้านไป ก็เพราะว่า บ้านเมืองมันเจริญแล้ว แต่จริง ๆ แล้ววันนี้ อบต. หรือเทศบาลซึ่งเปึนการปกครอง ส่วนท้องถิ่น การบริหารงานส่วนท้องถิ่นเปึนการบริหารงบประมาณต่าง ๆ เพื่อทําให้ พี่น้องประชาชนในหมู่บ้าน หรือในชุมชน หรือในตําบลนั้นได้มีส่วนร่วมในการ ใช้งบประมาณในการตัดสินใจโดยตัวประชาชนเอง ซึ่งก็เปึนเรื่องที่ดีครับ แต่ว่าสุดท้ายแล้ว การบริหารการจัดการ การควบคุมเปึนเรื่องสําคัญมาก อบต. เทศบาล เวลามีการจับกุม หรือมีการแจ้งเกิด แจ้งตาย ควรจะมีส่วนร่วมมาทําหน้าที่ตรงนี้หรือไม่ ซึ่งก็เปึนข้อที่ กังขากัน แต่ว่าถ้ามีกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ผมคิดว่าเปึนเรื่องที่ดีนะครับ เปึนการปกครองจริง ๆ และมีการบังคับบัญชากันโดยตรงเปึนสายการบังคับบัญชากันจากผู้ว่าราชการจังหวัด นายอําเภอ กํานัน ผู้ใหญ่บ้านลงมา ส่วน อบต. เทศบาล ท่านนายอําเภอเอง หรือผู้ว่าราชการจังหวัดเองก็ยังควบคุมในลักษณะที่เปึนการกํากับดูแลในการ ใช้งบประมาณ ถ้าเราดูที่โครงสร้างและความจําเปึนตรงนี้กระผมเข้าใจว่ามันจะเปึนตัวที่ ชี้ชัดให้เห็นแล้วว่าเราควรที่จะมีการคงกํานัน ผู้ใหญ่บ้านไว้ตลอดทั้งหมดหรือไม่ ถ้ามีความจําเปึนจริง ๆ แล้วเปึนประโยชน์เราก็คงไว้หมดเลยครับ แต่ถ้าเราคิดว่า ไม่มีความจําเปึนแล้วไปสร้างระบบนั้นขึ้นมา อย่างเทศบาลนคร หรือเทศบาลเมือง ที่ได้ยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้านไปแล้ว มีการสร้างตัวชุมชน ประธานชุมชนขึ้นมาไว้ทดแทนกัน แล้วก็ทําหน้าที่ในเรื่องของสํามะโนประชากร หรือในเรื่องของความมั่นคงทดแทนกัน แต่สุดท้ายมันก็เหมือนกับการเปลี่ยนตําแหน่ง เปลี่ยนคนไปเฉย ๆ เท่านั้นเอง เพราะฉะนั้น วันนี้โดยโครงสร้างการปกครองแล้ว ผมเข้าใจว่าอํานาจการปกครองนี่ควรมอบให้เลยครับ มอบให้ผู้ว่าราชการจังหวัด นายอําเภอบังคับบัญชาโดยตรงลงไปที่กํานัน ผู้ใหญ่บ้านเลยครับ ส่วนการบริหารงานส่วนท้องถิ่นไม่ว่าการกํากับดูแลการใช้งบประมาณโครงการต่าง ๆ ดูแลให้เกิดความสุข ความสวยงามในระดับชุมชน ในระดับท้องถิ่น สิ่งที่กระผมมีข้อกังวล แล้วก็มีตัวอย่างด้วยก็คือในพื้นที่ผมเองมีบางพื้นที่ ท้องถิ่นนี่นะครับ ท้องถิ่นมีเงินครับ ได้รับงบประมาณ แต่ว่าวันนี้ท้องถิ่นเฉลียวฉลาด กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ไม่มีเงินบริหาร ท้องถิ่นมีเงิน แต่ว่าอยากได้อํานาจของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านมาด้วยเปึนท้องที่ ก็เลยเอาเงิน ไปสนับสนุนในการจัดสรรเพื่อให้ได้ตัวกํานันและตัวผู้ใหญ่บ้าน ไม่ว่าจะมาจาก การเลือกตั้งหรือแต่งตั้ง นี่คือเรื่องที่ผมกังวล มันทําให้มีการก้าวก่ายกันระหว่าง การบริหารงานส่วนท้องถิ่น เข้ามาก้าวก่ายกับการปกครองส่วนท้องที่ ผมว่าเรื่องตรงนี้ เปึนเรื่องที่จะเกิดขึ้นในอนาคตตลอดไป เราจะแก้ไขอย่างไร ก็เปึนเรื่องที่ต้องช่วยกันคิดนะครับ

ส่วนในประเด็นของมาตรา ๓ ที่ตัดสั้นเหลือเท่านี้ ผมก็บอกแล้วมันก็ดีครับ เปึนการที่ตัดสินใจเลยว่าจะคงอยู่ก็คงอยู่ไปเลย ส่วนว่าเดี๋ยวจะขัดกันที่กฎหมายฉบับใด ก็มาว่ากันอีกทีหนึ่ง แต่ว่าวันนี้ถ้าเราตัดสินใจได้แล้วว่าควรจะมีกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เปึนกําลังสําคัญในการปกครอง ผมว่าสั้น ๆ อย่างนี้ก็ดีครับ ไม่ต้องไปตั้งกรรมาธิการ ร่วมกันหรอกครับ ขอบคุณครับ