นายนพคุณ รัฐผไท เชียงใหม่

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ กระผม นพคุณ รัฐผไท พรรคเพื่อไทย จังหวัดเชียงใหม่ ผมขอสนับสนุนร่างพระราชบัญญัติ ลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ที่วุฒิสภาได้แก้ไขนะครับ

ประการแรก ก็คือเรามาอภิปรายในเรื่องของบทบาทกํานัน ผู้ใหญ่บ้านกัน มากมายหลายป้ที่ผ่านมา แล้วก็มีกฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้อง บางฉบับก็ให้ยกเลิก บางฉบับก็ให้อํานาจกระทรวงมหาดไทยในการลด ในการยกเลิกตําแหน่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ประเด็นสําคัญอยู่ที่เรายอมรับบทบาทของสถาบันกํานัน ผู้ใหญ่บ้านหรือไม่ ถ้าหากว่าราชการบริหารส่วนภูมิภาคเราเห็นความสําคัญของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เราก็ ไม่ต้องถกเถียงกันต่อไปว่าต่อไปนี้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านจะคงอยู่หรือจะต้องยกเลิกไป ไม่ว่าจะในรูปแบบของเทศบาลนครหรือเทศบาลเมือง ถ้าหากว่าเราเห็นว่าบทบาท กํานัน ผู้ใหญ่บ้านยังมีความจําเปึนต่อราชการบริหารส่วนภูมิภาคอยู่เราก็สามารถที่จะ สนับสนุน โดยเฉพาะร่างที่วุฒิสภาได้แก้ไขมา ท่านประธานครับ มาตรา ๓ ของพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... วรรคแรก ได้กําหนดไว้ ค่อนข้างจะชัดเจน แล้วก็สร้างความเชื่อมั่นให้กับสถาบันกํานัน ผู้ใหญ่บ้านเปึนอย่างมาก เพราะว่าวรรคแรกของมาตรา ๓ กําหนดให้ในลักษณะที่ว่ากฎหมายใดก็ตามถ้าขัดแย้งกับ มาตรานี้แล้วจะเปึนอันใช้ไม่ได้ ถ้าหากว่าในสภานี้เห็นชอบที่จะเห็นด้วยกับที่วุฒิสภา ได้แก้ไขคือห้ามยกเลิกตําแหน่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจําตําบล ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกํานัน ก็เปึนอันแน่นอนว่าต่อไปไม่ว่าจะเปึนรูปแบบเทศบาลใดก็ตาม หรือบ้านเมืองมีความเจริญเพียงใดก็ตามก็ห้ามที่ไม่ให้มีการยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน แต่ส่วนสําคัญก็อยู่ที่ว่าพวกเราได้เข้าใจบทบาทของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านมากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะอํานาจหน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านมันสอดคล้องกับงานของราชการบริหาร ส่วนภูมิภาค ราชการบริหารส่วนภูมิภาคได้แบ่งการปกครองออกเปึนจังหวัดและอําเภอ จังหวัดนั้นก็หมายถึงผู้ว่าราชการจังหวัด อําเภอนั้นก็หมายถึงนายอําเภอ โดยมีหัวหน้า ส่วนราชการทั้ง ๒ ระดับเปึนผู้ช่วยเหลือ ส่วนอําเภอนั้นก็จะแบ่งการปกครองเปึนหมู่บ้าน และตําบล ซึ่งมีกํานันและผู้ใหญ่บ้านเปึนผู้รับผิดชอบในพื้นที่ เพราะฉะนั้นถ้าดูเผิน ๆ นั้น อําเภอกับจังหวัดนั้นก็เปึนนามธรรม เนื้อแท้ของราชการส่วนภูมิภาคนั้นก็อยู่ที่หมู่บ้าน และตําบลนะครับ ถ้าหากว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นมีภาระหน้าที่ตามที่กฎหมายบัญญัตินั้น ก็มีหน้าที่ที่จะสอดคล้องกับหน้าที่ของผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอําเภอเปึนหลัก รัฐบาล นั้นมีนโยบาย มีภารกิจในต่างจังหวัดนั้น ก็หมายความว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นจะต้องมี ภาระหน้าที่คล้อยตามหรือเปึนผู้ช่วยเหลือนายอําเภอในการที่จะปฏิบัติตามหน้าที่นั้น ๆ ให้ได้รับความสําเร็จ ทั้งนี้ จุดมุ่งหมายนั้นก็คืออยู่ที่ความผาสุกของประชาชนเปึนหลัก ผมขอเรียนว่าบทบาทของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นแบ่งออกเปึน ๒ ส่วนลักษณะใหญ่ ๆ

ลักษณะแรกนั้นกํานัน ผู้ใหญ่บ้านในฐานะเปึนตัวแทนของราชการ โดยเฉพาะเปึนตัวแทนของราชการส่วนภูมิภาค นั่นก็หมายความว่าเปึนตัวแทน ของรัฐบาลนั่นเอง รัฐบาลนั้นมีอยู่หลายกระทรวง ซึ่งมีภารกิจในตําบล หมู่บ้าน ลําพัง ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอําเภอนั้นไม่สามารถที่จะปฏิบัติภารกิจได้สําเร็จด้วยลําพัง ของตัวเอง เพราะทั้งอําเภอนั้นมี ๑๐๐ กว่าหมู่บ้าน มีนายอําเภอเพียงคนเดียว ก็ไม่สามารถที่จะทํางานสนองตอบนโยบายของรัฐบาลได้ ในขณะเดียวกันรัฐบาล ทุกรัฐบาลก็จะมีนโยบายที่จะให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอําเภอปฏิบัติ เช่น นโยบาย เอสเอ็มอี (SME) เอสเอ็มแอล นโยบายปราบปรามยาเสพติด นโยบายกองทุนหมู่บ้าน นโยบายไทยเข้มแข็ง นโยบายต่าง ๆ เหล่านี้ต้องพึ่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้านทั้งนั้นในการที่จะ ประชาสัมพันธ์ ในการที่จะดําเนินการให้เปึนไปตามวัตถุประสงค์และเปัาหมาย ของรัฐบาลที่กําหนด อันนี้ก็คือบทบาทของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านในฐานะเปึนตัวแทน ของราชการนะครับ ทุกเดือนก็จะมีการประชุมชี้แจงนโยบายผ่านกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เพื่อผ่านไปสู่ประชาชนให้เกิดความเข้าใจในนโยบายและแนวทางปฏิบัติราชการนั้น ๆ

อีกบทบาทหนึ่งก็คือนโยบายที่จะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านทํา ก็คือกํานัน ผู้ใหญ่บ้านส่วนใหญ่ถูกคัดเลือกหรือเลือกมาจากประชาชนในพื้นที่ เพราะฉะนั้นกํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็เปรียบเสมือนเปึนตัวแทนของประชาชน นอกจากว่าจะเปึนตัวแทน ของราชการแล้ว ความหมายที่เราเข้าใจก็คือกํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็คือผู้รับใช้ประชาชน ในหมู่บ้าน ตําบลนั้นเองนะครับ อันนี้ก็เปึนเรื่องของงานในหน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน

ถ้าเรามองในแง่ของอํานาจหน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็จะแยกแยะ แตกต่างจากของท้องถิ่นอย่างสิ้นเชิงนะครับ หลายท่านไปเข้าใจว่าอํานาจหน้าที่ ของท้องถิ่นกับกํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นยังสับสนกันอยู่ ในฐานะที่ผมได้ทํางานร่วมกับกํานัน ผู้ใหญ่บ้านมาเกือบ ๓๐ ป้นะครับ ท้องถิ่นนั้นก็มีกฎหมายพระราชบัญญัติการกระจาย อํานาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เรามีกฎหมายเฉพาะของท้องถิ่นเอง กําหนด หน้าที่ไว้ชัดเจน ส่วนกํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็มีหน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านตามกฎหมาย ลักษณะปกครองท้องที่ แล้วก็กฎหมายที่กระทรวงมหาดไทยได้มอบหมาย อย่างเช่น กฎหมายในหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้าน ในหน้าที่ของกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ที่มอบหมายให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านได้ช่วยปฏิบัติหน้าที่ เพราะฉะนั้นหน้าที่ทั้ง ๒ ฝ์ายนั้น มีความแตกต่างกันนะครับ ผมก็ขอสนับสนุนร่างกฎหมายที่วุฒิสภาได้แก้ไข เพราะว่า จะได้เปึนกําลังใจให้กับหน่วยงานหลัก เปึนหัวใจสําคัญของราชการบริหารส่วนภูมิภาค อันนี้ก็เปึนเรื่องที่เราไม่ต้องมาอภิปรายหรือว่ามาขัดแย้งกันมากประเด็น เพราะว่าบทบาท ความสําคัญของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านนั้นมีความสําคัญนะครับ พรรคเพื่อไทยเราได้ประชุม หารือกันแล้วก็มีมติเห็น แล้วก็สอดคล้องเห็นด้วยกับมติของวุฒิสภาที่จะยังคงไว้ ซึ่งสถาบันกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งเปึนสถาบันหลักของราชการบริหารส่วนภูมิภาคอยู่ครับ ขอบพระคุณครับ