นายชํานิ ศักดิเศรษฐ์ แบบสัดส่วน

กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ กระผม ชํานิ ศักดิเศรษฐ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาธิปัตย์ ในระบบสัดส่วน กระผมจําเปึนต้องลุกขึ้นอภิปรายเพื่อกราบเรียนกับท่านประธานสภา และจําเปึนต้อง ปรึกษาเพื่อนสมาชิกที่จะต้องตัดสินใจลงมติรับหรือไม่รับหลักการในวันนี้ด้วย ข้ออภิปราย ของเพื่อนสมาชิกทั้ง ๒-๓ ท่านที่ได้กล่าวไปแล้วเมื่อสักครู่นี้เปึนข้อเท็จจริง เปึนข้อเท็จจริง ส่วนหนึ่งที่เราจําเปึนต้องพิจารณากฎหมายนี้อย่างรอบคอบ และจําเปึนจะต้องพิจารณา กฎหมายนี้อย่างมีระบบสัมพันธ์กับกฎหมายฉบับอื่น ผมเข้าใจในเจตนารมณ์ของเพื่อน สมาชิกที่ได้เสนอร่างพระราชบัญญัติในวันนี้นะครับ ไม่ว่าจะเปึนของท่านเชิดชัย วิเชียรวรรณ ท่านอํานวย คลังผา หรือของท่านยุคล ชนะวัฒน์ปัญญา ทั้ง ๓ ท่าน ที่นําเสนอนี้ แม้ว่า ๒ ฉบับแรกเหมือนกัน ฉบับหลังอาจจะมีความแตกต่างในข้อความ แต่ว่ามีเจตนาที่จะให้ดํารงตําแหน่งกํานัน ผู้ใหญ่บ้านไว้ต่อไป ท่านประธานครับ เรื่องนี้ เปึนเรื่องใหญ่ เปึนหนึ่งในเรื่องของการปฏิรูประบบราชการ เพียงแต่ว่าในครั้งที่มีการ ปฏิรูประบบราชการโดยรัฐบาลนั้นไม่ได้ก้าวล่วงเลยไปเรื่องของการปกครองท้องที่ ปัญหานี้เปึนปัญหาที่ทําให้เกิดมีการเรียกร้อง กระผมยังเห็นว่าข้อเรียกร้องของพี่น้อง กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ที่เรียกร้องผ่านทางรัฐบาลก็ดี เรียกร้องผ่านทางพรรคการเมือง ผ่านทางสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรก็ดี เปึนข้อเรียกร้องที่ปรารถนาจะให้สถานะของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านดํารงอยู่ อยู่อย่างมีบทบาท อยู่อย่างมีภาระหน้าที่ แล้วก็อยู่อย่างมีการพัฒนา มีความเข้มแข็ง และก็สร้างบทบาทในการแก้ไขปัญหาให้กับพี่น้องประชาชนได้ ในความเปึนจริงก็คือว่า ร่างพระราชบัญญัติท้องที่ที่เสนอเข้ามานี้ เปึนการบอกให้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยประกาศยกเลิกตําแหน่งดังกล่าวนี้ได้ ให้เปึนไปตาม หลักเกณฑ์วิธีการที่กระทรวงมหาดไทยกําหนด โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา กฎหมายที่เขียนไว้อย่างนี้ทั้ง ๒ ฉบับแรก ออกไปไม่มีผลในทางปฏิบัติครับ เพราะการยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เปึนการยกเลิกตามพระราชบัญญัติเทศบาล หรือเปึนไปตามพระราชบัญญัติรูปแบบพิเศษนั้น ๆ อย่างเช่น เมื่อเรามีพระราชบัญญัติ ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร เรามีกํานัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่นอกเขตเทศบาลนคร กรุงเทพ เทศบาลนครธนบุรี ส่วนนอกเหนือจาก ๒ เทศบาลนี้ก็เปึนองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดพระนคร บริหารส่วนจังหวัดธนบุรี เมื่อรวมกันเปึนพระราชบัญญัติ กรุงเทพมหานครแล้ว กํานัน ผู้ใหญ่บ้านที่อยู่นอกเขตเทศบาลนครยังดํารงอยู่ กฎหมายของเทศบาลของกรุงเทพมหานครได้เขียนไว้ว่า เมื่อกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน หมดความจําเปึนลง ให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครประกาศยกเลิก และกว่าจะ ยกเลิกได้ก็ใช้เวลานานมาก แต่ในที่สุดกรุงเทพมหานครก็ไม่มีกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ท่านจะเห็นได้ว่าท้องที่กับท้องถิ่นในอดีตนั้นเปึนเรื่องเดียวกัน การจะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน อยู่หรือไม่อยู่ จึงไม่ใช่เรื่องของการให้ประกาศ ให้อํานาจกระทรวงมหาดไทยประกาศ หรือไม่ประกาศ แต่ให้อํานาจของท้องถิ่นว่า เมื่อเราแบ่งการปกครองท้องถิ่นออกเปึน ระดับต่าง ๆ เช่น เปึนองค์กรปกครองท้องถิ่นระดับตําบล ซึ่งมี อบต. มีเทศบาลตําบล แต่พอมาเปึนเมือง เปึนเทศบาลเมือง บทบาทของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็หมดลง หมดลง ตามพระราชบัญญัติเทศบาลตั้งแต่ป้ ๒๔๙๖ ท่านประธานครับ เรายกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้านในเขตเทศบาลไปตั้งนานแล้วครับ เมื่อป้ ๒๔๙๖ เราได้มีเทศบาลเมือง ให้เกิดขึ้นทั่วประเทศ ที่ใดก็ตามเปึนที่ตั้งศาลากลางตรงนั้นกําหนดให้เปึนเทศบาลเมือง ไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่ประชากรมากหรือน้อย รายได้มากหรือน้อยไม่สําคัญ สําคัญว่า ถ้าเปึนที่ตั้งศาลากลางต้องเปึนเทศบาลเมือง ยุทธศาสตร์การพัฒนาขณะนั้นคือ อะไรครับ ประเทศไทยเปึนชนบทแทบทั้งสิ้น กําหนดให้ที่ตั้งศาลากลางมียุทธศาสตร์ ในการพัฒนาเมือง และกําหนดให้เทศบาลเมืองเปึนตัวนําในการพัฒนาเมือง ตรงนี้จึงให้ กํานัน ผู้ใหญ่บ้านหมดไป พูดง่าย ๆ ว่าท้องถิ่นมาแล้ว ท้องที่ก็ถอยออกไป นั่นคือ เจตนารมณ์เดิมที่มี ปัจจุบันพี่น้องกํานัน ผู้ใหญ่บ้านเรียกร้องที่จะมี โดยทัศนะส่วนตัว กระผม กระผมไม่ขัดข้อง และผมเห็นว่าวันนี้เรามีการปกครองในระบบบริหารราชการ ส่วนกลาง บริหารราชการส่วนภูมิภาค บริหารราชการส่วนท้องถิ่น วันนี้ท้องถิ่น มีความชัดเจน แต่ถ้าเราจะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่เปึนราชการส่วนภูมิภาค คําอธิบาย ของเราที่จะต้องอธิบายให้ได้ก็คือว่า กํานัน ผู้ใหญ่บ้านเรามีภารกิจอะไร ท่านประธานครับ ภารกิจของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านเตรียมไว้แล้ว ซึ่งดําเนินการไปตามพระราชบัญญัติลักษณะ ปกครองท้องที่ ๒๔๕๗ เปึนเรื่องของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ซึ่งเปึนบทบาทเดิมก่อนมีท้องถิ่น ทั้งสิ้น ซึ่งเปึนบทบาทเดิมซึ่งก่อนที่ตํารวจจะแยกออกจากกระทรวงมหาดไทยไปเปึน สํานักงานตํารวจแห่งชาติ หน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านตามพระราชบัญญัติปกครอง ท้องที่ จึงเปึนหน้าที่ที่ทับซ้อนกับการปกครองท้องถิ่นแทบทั้งสิ้น ผมในนามของ คณะกรรมาธิการการปกครองได้ทํางานร่วมกับกรรมาธิการของสภานี้ครับ ได้เชิญ ท่านปลัดกระทรวงมหาดไทย อธิบดีกรมการปกครองมาปรึกษาหารือกันแล้ว ว่าถ้าเรา จะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่หรือไม่ อยู่ต้องให้อยู่อย่างมีบทบาท บทบาทคืออะไรครับ นั่นก็คือกําหนดความเปึนสถาบันของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ไม่ใช่ว่าท้องที่บางท้องที่มี บางท้องที่ไม่มี บางท้องที่ยังไม่อยากให้ยกเลิกก็มากําหนดไม่ให้ยกเลิก ถ้ากําหนดอย่างนี้ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน จึงเปึนสิ่งตกค้างทางประวัติศาสตร์ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน จึงไม่ได้ มีบทบาทในสถานการณ์ปัจจุบันในความเห็นของพวกเรา ถ้าจะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านมี ต้องมีตามความจําเปึนของสถานการณ์ในปัจจุบัน ผมต้องขอประทานโทษและขอเวลา กับท่านประธานสักนิดหนึ่ง เพราะว่าจําเปึนต้องทําความเข้าใจเรื่องนี้ แล้วสภาจะต้องหา ทางออกร่วมกันตรงนี้ให้ได้ ผมอธิบายอย่างนี้ครับว่ากํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เขาดําเนินตาม พระราชบัญญัติปกครองท้องที่ และมีกฎหมายอื่น กฎหมายอื่นมีประมวลกฎหมายอาญา กฎหมายอาญาก็ไปเกี่ยวข้องกับการบริหาร เกี่ยวกับงานเรื่องของการรักษาความสงบ เรียบร้อย เปึนผู้ช่วยเจ้าพนักงาน เมื่อสมัยก่อนนายอําเภอเปึนพนักงานสอบสวน ทีหลังอําเภอไปอยู่กับตํารวจก็ให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านก็เปึนผู้ช่วยตํารวจในเรื่องเกี่ยวกับ พนักงานสอบสวน ซึ่งข้อเท็จจริงในปัจจุบัน บทบาทนี้ทําได้ไหม ทําได้ แต่ก็ไม่จริง และปัจจุบันเขาไม่เปึน สภ.อ. (สถานีตํารวจภูธรอําเภอ) แล้วครับ เขาไม่เปึน สภ.ต. (สถานีตํารวจภูธรตําบล) แล้วครับ เขาเปึน สน. (สถานีตํารวจนครบาล) เขาเปึน สภ. (สถานีตํารวจภูธร) หมดแล้วเขาเปึนเรื่องขององค์กรตํารวจที่ทําหน้าที่ซึ่งมีความสัมพันธ์ กับกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน น้อย เขาเกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติป์าไม้ ปัจจุบันป์าไม้เขามี กองอนุรักษ์ป์า เขามีผู้ดูแลป์า กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เกี่ยวข้องไหม เกี่ยวข้อง ไม่เหมือนในอดีต ในปัจจุบันเกี่ยวข้องแต่ว่าน้อยและไม่ชัดเจน เกี่ยวข้องกับ พระราชบัญญัติสงวนคุ้มครองสัตว์ป์า เกี่ยวข้องกับข้อบังคับกระทรวงมหาดไทย เกี่ยวข้องกับทะเบียนราษฎร เกี่ยวข้องกับการเกิด การแจ้ง การจดทะเบียนสมรส ซึ่งเปึนความเกี่ยวข้องที่ไม่มีลักษณะที่เปึนจริง เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติอาวุธป๋น พระราชบัญญัติเกี่ยวกับครอบครัว เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติสัตว์พาหนะ เกี่ยวกับ ฌาปนสถาน แล้วก็ด้านเรื่องใหญ่ที่กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ควรจะได้เกี่ยวในปัจจุบัน นั่นก็คือ เรื่องด้านการปัองกันภัยฝ์ายพลเรือน วันนี้ท่านประธานครับ ปัญหาภัยธรรมชาติ ปัญหา สิ่งแวดล้อม เปึนปัญหาความมั่นคงที่ท้าทายมนุษยชาติ ท้าทายโลกนี้อย่างรุนแรงที่สุด อาหารเปึนปัญหาความมั่นคง โรคระบาดที่กระทรวงสาธารณสุขเจออยู่ทุกวันนี้ นี่เปึนปัญหาความมั่นคง ปัญหาความมั่นคง ๓ ปัญหานี้ครับ มันเปึนเรื่องของราชการ ภูมิภาค ราชการส่วนกลางโดยแท้ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ถ้าจะมีต้องเข้ามามีบทบาท ในภารกิจนี้ไม่ใช่ภารกิจเดิมซึ่งไม่เกี่ยว

๓. มีความเกี่ยวข้องและร่วมงานกับองค์กรปกครองท้องถิ่น ซึ่งวันนี้ เราอนุญาตให้เกี่ยวข้องได้ในเรื่องของ อบต. ในเรื่องของเทศบาลตําบล แต่พอเปึน เทศบาลเมือง ก็ผ่าน ปัญหาของพี่น้องกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ขณะนี้คืออะไร คือว่าเวลานี้ เรากําลังจะยกระดับเทศบาลตําบลเปึนเทศบาลเมืองนี่เยอะมาก ท่านประธานอยู่ที่ จังหวัดนนทบุรี ท่านประธานคงจําเทศบาลตําบลปากเกร็ดได้ ตําบลปากเกร็ดนี้นะครับ เปึนเทศบาลพร้อมกับตําบลที่จังหวัดสมุทรปราการ ไม่ใช่พระประแดง ตําบลบางปู ท่านประธานคงจะเห็นว่าบางปูนี้เติบโตในการขยายปึนเขตอุตสาหกรรม มีประชากร มากกว่าเทศบาลนครสมุทรปราการ ปากเกร็ดมีประชากรไม่น้อยกว่าเทศบาล นครนนทบุรี แต่ ๒ เทศบาลนี้เปึนสุขาภิบาล ต่อมาตอนที่กระผมเข้าไปทํางาน กระผม ปรับเปึนเทศบาลตําบล กระผมประหลาดใจมากว่าเติบโตขนาดนี้ทําไมไม่ยกระดับเสียที ก็ยังเปึนเทศบาลตําบลอยู่นั่นละครับ พบความจริงว่าการยกระดับเทศบาลตําบล เปึนเทศบาลเมืองทําให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน หมดลงตามพระราชบัญญัติเทศบาล ป้ ๒๔๙๖ ตรงนี้ทําให้กระทรวงมหาดไทยจึงไม่ค่อยอยากที่จะยกระดับเทศบาล ผลก็คืออะไรครับ ผลก็คือว่าท้องถิ่นไม่เติบโต ในขณะเดียวกันเราต้องการรักษากํานัน ผู้ใหญ่บ้านไว้ และปัจจุบันในที่สุดเรายั้งเรื่องนี้ไม่อยู่ เพราะท้องถิ่นพอเขาโตแล้ว เขาต้องการพัฒนาไปสู่ องค์กรขนาดใหญ่ขึ้นจากเมืองก็เปึนนคร จากนครบางเรื่องบางพื้นที่เขาอยากจะปกครอง ท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ ปกครองท้องถิ่นรูปแบบพิเศษอยู่แถวไหนบ้างครับ เมืองชายแดน เมืองท่องเที่ยว เมืองศูนย์กลาง เมืองเหล่านี้เขาอยากมีองค์กรของเขาเอง และกฎหมาย มักจะให้อํานาจกับเมืองพิเศษเหล่านี้เขาประกาศยกเลิกกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน เองทั้งสิ้น พอเปึนอย่างนี้มาถึงขณะนี้เราจะให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน อยู่หรือไม่อยู่ ถ้าเราต้องการว่า เขาขอเรียกร้องว่าต่อไปนี้ที่แล้วมาแล้วไป ถ้าต่อไปนี้ก็คือเทศบาลตําบลที่จะยกระดับ ขึ้นเปึนเทศบาลเมือง ขอให้มีกํานันผู้ใหญ่บ้าน ไว้คงอยู่ไหม กระผมคิดว่าอยู่ และเปึน ข้อเรียกร้องที่มีเหตุผล เพราะไปรองรับกับบทบาทใหม่ที่กระผมว่า ปัญหาความมั่นคง ที่จะต้องทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ต้องทําร่วมกัน ทั้งเปึนความมั่นคงเรื่องในอดีต กับความมั่นคงยุคใหม่ในเรื่องของอาหาร ในเรื่องของโรคระบาด ในเรื่องของสิ่งแวดล้อม ปัญหานี้เปึนปัญหาที่ท้าทาย อุทกภัย ภัยธรรมชาติ เปึนเรื่องที่กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ต้องเข้ามา มีบทบาททั้งสิ้น ถ้าจะทําให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้านอยู่ต้องไปแก้ที่พระราชบัญญัติเทศบาลครับ เราแก้ตรงนี้มันเปึนเรื่องของท้ายเรื่องแล้ว ถ้าพระราชบัญญัติเทศบาลยังบอกว่า กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ต้องพ้นจากตําแหน่งในระยะเวลา ๑ ป้ แปลว่าไม่มีทางทําอย่างอื่นครับ เขาต้องพ้น เพราะฉะนั้นวันนี้ที่ต้องปรึกษาท่านประธานก็คือว่า ถ้าเรารับหลักการ ร่างพระราชบัญญัตินี้ไป ปลายต้องเป่ดครับ ต้องปลายเป่ดไปเพื่อที่จะให้ไปทํางาน เชิงระบบที่จะเอากํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ไว้ภายใต้เงื่อนไขที่กระผมต้องขอกราบเรียนกับ ท่านประธานก็คือว่า ต้องมีอยู่ภายใต้เงื่อนไข ๔ ประการ ๔ ประการที่ว่านั้นก็คือว่า

๑. บทบาทของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ที่ผมบอก บทบาทในที่นี้ก็คือ การดํารง อยู่เชิงสถาบัน ไม่ใช่สิ่งตกค้างทางประวัติศาสตร์ แต่มีบทบาทเพื่อภารกิจในอนาคต อันนี้กระทรวงมหาดไทยเขากําลังไปเตรียม แล้วจะเอามาให้ว่า เขาจะจัดการในเรื่องที่ คณะกรรมการการปกครองแนะนํานี้ไปอย่างไร

๒. อํานาจหน้าที่ของกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ต้องมีความชัดเจนไม่ทับซ้อนกับ ท้องถิ่น ไม่ทับซ้อนกับกฎหมายอื่น และภารกิจนี้ต้องเปึนภารกิจที่มีตัวตนที่ชัดเจนด้วย

๓. กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน มีความยึดโยงกับประชาชน วันนี้เราไปออกแบบ กํานันใหม่ เราให้ผู้ใหญ่บ้านเปึนคนเลือก เวลานี้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ไม่ได้ยึดโยงกับ ประชาชนอีกแล้ว แต่กลายเปึนการยึดโยงกับนายอําเภอ ยึดโยงกับกระทรวงมหาดไทย เราต้องไปกําหนดบทบาท ต้องไปกําหนดที่มาของกํานัน ผู้ใหญ่บ้านให้ได้ว่ามาจากไหน มาจากการสรรหา หรือมาจากการเลือกตั้ง ถ้าสรรหายึดโยงกับราชการ ไม่ยึดโยงกับ ประชาชน แล้วจะเปึนกํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ในความหมายนี้ได้หรือไม่ ถ้าจะให้มีความยึดโยง กับประชาชนต้องมีการเลือกตั้ง และ

๔. วาระในการดํารงตําแหน่งจะต้องชัดเจนแน่นอน

๔ อย่างนี้ท่านครับ กระทรวงมหาดไทยเขากําลังไปทํา เพื่อที่จะมาปรับ และจะอธิบายว่าถ้าจะให้อยู่ อยู่อย่างแก้ไขกฎหมายอะไรบ้าง ต้องแก้ไขกฎหมายทั้ง ๒ ฉบับ กระผมถึงกราบเรียนกับท่านประธานเสียยาว ต้องขอประทานโทษที่ใช้เวลา เกินที่ท่านประธานกําหนดไปเล็กน้อย แต่ว่าเพื่อบอกกับเพื่อนสมาชิกครับว่า ถ้าเราให้สภารับหลักการไป เราต้องเป่ดทางสําหรับในการที่จะทํากฎหมายนี้ เพื่อให้ มันครบในกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และรักษากํานัน ผู้ใหญ่บ้านไว้อย่างมีบทบาท อย่างมี หน้าที่ และมีความชัดเจน กราบขอบคุณท่านประธาน