ท่านประธานที่เคารพ กระผม นายชวน หลีกภัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาธิปัตย์ ท่านประธานครับ กระผมได้รับฟัง เพื่อนสมาชิกเสนอญัตติด่วนตั้งแต่เมื่อวานแล้วก็จนถึงวันนี้ก็กราบเรียนท่านประธานว่า ทุกท่านก็มีเหตุผลทั้งในส่วนของภาพกว้างและภาพเล็ก ซึ่งแล้วแต่จะมองประเด็น ของแต่ละท่านซึ่งเปึนประสบการณ์ที่แตกต่างกัน ในฐานะเปึนผู้ใช้รัฐธรรมนูญมามาก เท่ากับท่านประธานนะครับ คือเราได้เริ่มใช้รัฐธรรมนูญร่วมกันตั้งแต่ป้ ๒๕๑๑ กระผม คิดว่าคนที่มีโอกาสได้ทําหน้าที่เปึนฝ์ายนิติบัญญัติก็ดี ฝ์ายบริหารก็ดีต่างก็มีประสบการณ์ ในการใช้รัฐธรรมนูญด้วยกันทั้งสิ้น และผมคิดว่าแต่ละท่านนี่อาจจะมีข้อสรุปของตัวเองได้ว่า ผลจากการที่ใช้รัฐธรรมนูญฉบับนั้นไม่ว่าในฐานะของฝ์ายนิติบัญญัติหรือฝ์ายบริหารก็ตาม คงจะมองเห็นไม่ต่างกันมากนักว่าตัวบทกฎหมายรัฐธรรมนูญเองไม่ใช่ตัวปัญหา ที่เปึนสาเหตุของปัญหาทั้งหมดเสียทีเดียว กระผมอยากจะกราบเรียนท่านประธาน ในเรื่องนี้เพราะเหตุว่าก็ไม่อยากให้รัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งตกเปึนจําเลยของพวกเรา และเช่นเดียวกันก็ไม่อยากให้มองข้ามว่าแต่ละฉบับล้วนมีปัญหา ซึ่งเปึนทั้งจุดแข็ง และจุดอ่อนด้วยกันทั้งสิ้น แม้กระทั่งฉบับที่เราถือว่าดีที่สุดคือเมื่อป้ ๒๕๑๗ แต่ว่าก็ใช้ได้ เพียงช่วงระยะเวลาสั้น ๆ เท่านั้นเองก็มีอันเปึนไป เช่นเดียวกันก็ไม่ใช่ว่ารัฐธรรมนูญ ฉบับที่ใช้ได้ยาวนานกว่าฉบับอื่นจะเปึนฉบับที่ถือเปึนมาตรฐานดีกว่าฉบับอื่นก็ไม่ใช่ เพราะองค์ประกอบที่สําคัญนั้นคือผู้ใช้ แต่ว่าไม่ว่าในทางวิชาการหรือในทางผู้ใช้ผู้ปฏิบัติ ต้องยอมรับว่ารัฐธรรมนูญ คือ กฎหมายหลัก ในทางวิชาการนั้นต้องถือว่าเปึนกฎหมายที่มีศักดิ์สูงสุด พวกเราทุกคน ก็จะได้ยินเขาจะพูดว่ากฎหมายฉบับใดที่ขัดต่อบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ กฎหมายนั้น ก็ใช้ไม่ได้ เพราะฉะนั้นกฎหมายรัฐธรรมนูญจึงมีกระบวนการแก้ไขที่ต่างไปจาก พระราชบัญญัติทั่วไปไม่ใช่แก้ไม่ได้ แก้ได้เสมอแต่ว่าด้วยความที่เปึนกฎหมาย ที่มีศักดิ์สูงสุดและมีความเปึนพิเศษนี้เอง บทบัญญัติว่าด้วยการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ จึงกําหนดไว้เปึนพิเศษที่มีองค์ประกอบต่างไปจากการแก้ไขพระราชบัญญัติทั่วไป ผมกราบเรียนเบื้องต้นเพื่อที่จะให้เราได้เห็นว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญแก้ไขได้ และให้เห็นว่า กฎหมายรัฐธรรมนูญมีความสําคัญต่างไปจากกฎหมายทั่วไปจึงต้องการองค์ประกอบพิเศษ ทั้งผู้เสนอและการพิจารณาแต่ละวาระ ถ้าเราเข้าใจตรงนี้เราก็จะได้ตระหนักร่วมกันว่า เพราะฉะนั้นเมื่อเราคิดจะมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ เราก็ควรจะ ทบทวนว่าต้องมีความรอบคอบเปึนพิเศษ เรื่องนี้เปึนประเด็น ๒ ประเด็นที่ผมถือโอกาส กราบเรียนท่านประธาน
ประเด็นแรก ญัตติที่เสนอในวันนี้แม้หัวข้อของญัตติจะแตกต่างกันบ้าง แต่ว่าทุกเรื่องก็คือ ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาการใช้และปฏิบัติ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มันไม่ใช่เปึนของที่เพิ่งเสนอ เมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน ๒๕๕๑ ความคิดเรื่องนี้ผมจําได้ว่าหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ได้เสนอมาตลอดว่า ไม่เห็นด้วยที่จะแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญทันที โดยไม่มีการ ผ่านกระบวนการที่ให้บุคคลหลายฝ์ายเข้ามามีส่วนร่วมพิจารณา ท่านประธานที่เคารพครับ ก็ต้องขอเท้าความนิดเดียวครับว่า เหตุอันเปึนสาเหตุที่เราต้องเสนอญัตตินี้ เพราะในขณะนั้นมีความตึงเครียด มีการประจันหน้าอันเกิดจากความเชื่อว่าจะมีการ เสนอแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายรัฐธรรมนูญฉบับนี้โดยเฉพาะมาตรา ๒๓๗ และมาตรา ๓๐๙ มีปฏิกิริยาตอบโต้ในทางที่ไม่เห็นด้วยแต่ผู้เสนอก็ยืนยันในขณะนั้น ผู้ชุมนุมพันธมิตร ก็เปึนส่วนหนึ่งที่ไม่เห็นด้วยแล้วก็เปึนจุดที่ทําให้เกิดการชุมนุมขึ้น เหตุผลเรื่องนี้เปึนส่วนหนึ่ง ที่ทําให้เกิดการชุมนุมขึ้นเช่นเดียวกัน แต่ว่าข้อเสนอของท่านหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ผู้นําฝ์ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรถือว่าเปึนการช่วยหาทางออกให้กับบ้านเมือง และรัฐบาล นั่นคือการหารือกับท่านประธานซึ่งก็ต้องขอบคุณที่ท่านประธานกรุณา ให้ความสําคัญกับเรื่องนี้ แล้วท่านก็เห็นด้วย และในที่สุดท่านนายกรัฐมนตรีก็เห็นด้วย ในตอนนั้น ถ้าจะถามว่าคนที่มีความเข้าใจว่าจะมีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๓๗ มาตรา ๓๐๙ ตีตนไปก่อนไข้ไหม เรื่องนี้ผมก็ต้องกราบเรียนท่านประธานว่า ให้ความเปึนธรรมกับเขาน่าจะเชื่อว่า มีความเปึนไปได้จริงในขณะนั้นเพราะมีการยืนยัน ท่านนายกรัฐมนตรีเปึนคนแรกที่ยืนยันว่าจะปล่อยไปได้อย่างไรในเมื่อมันจะมีการ ยุบพรรคกันอยู่อย่างนี้ มันจําเปึนต้องแก้มาตรา ๒๓๗ มาตรา ๓๐๙ ท่านเปึนคนพูดเอง เพราะฉะนั้นก็ทําให้ทุกฝ์ายเชื่อมั่นว่า จะมีการเร่งรัดแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ในบทบัญญัตินี้ แล้วก็มีการตั้งข้อกล่าวหาว่าเปึนการแก้เพื่อตัวเอง เพื่อลบล้างความผิด ความเชื่อนี้จะไปตําหนิว่าเขาเชื่อผิด ๆ ไม่มีเหตุผลก็ไม่ได้เพราะมันมีหลักฐานคํากล่าว คํารับรอง คํายืนยันของรัฐบาลเองในเรื่องนี้ ผมพูดประเด็นนี้เพราะจะกลับมากราบเรียน ท่านประธานว่า ดังนั้นเมื่อท่านผู้นําฝ์ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรเห็นว่าทางออกอันหนึ่ง คือ เราตั้งคณะกรรมาธิการร่วมกันแม้จะมีปฏิกิริยาตอนแรกไม่ค่อยเห็นด้วยนัก แต่ว่าเมื่อท่านประธานมีส่วนร่วมเอาจริง และนายกรัฐมนตรีก็ส่งสัญญาณว่า ท่านเห็นด้วย ในที่สุดร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญที่ได้เข้าชื่อเสนอไปนั้น ก็มีการถอนชื่อออก แล้วในที่สุดวันที่ ๕ มิถุนายน ท่านผู้นําฝ์ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร ก็เสนอญัตติเรื่องนี้เข้ามา ผมถือโอกาสนี้ขอบพระคุณท่านประธานแล้วก็ชื่นชม เพื่อนสมาชิกที่อย่างน้อยคิดหาทางออก แทนที่จะเผชิญหน้าในสิ่งที่ไม่จําเปึน การเสนอ ญัตติไม่ใช่เปึนการหนีปัญหา แต่เปึนการแก้ปัญหาด้วยวิธีที่ถูกต้องที่สุดนั่นคือการระดม ความคิดจากบุคคลหลายฝ์ายเข้ามามีส่วนร่วม ไม่ใช่รัฐธรรมนูญฉบับป้ ๒๕๕๐ จะดี ทั้งหมดหรือจะเลวทั้งหมด แล้วก็ไม่ใช่ว่าเราจะถือว่าคนที่ร่างจะเปึนคนที่เก่งกาจสามารถ กว่าคนอื่น แต่ผมคิดว่าถ้าเราได้ระดมความคิดจากผู้ที่มีประสบการณ์เข้ามาก็จะเปึน ส่วนสําคัญยิ่ง นี่คือประการแรกที่ผมอยากจะกราบเรียนว่าญัตตินี้เข้ามาอย่างนี้
ทีนี้ประการต่อไป ท่านประธานที่เคารพครับ ญัตติที่เสนอมาในครั้งนี้ ในเนื้อหาสาระจริง ๆ นั้นคือการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญครับ ส่วนในสาระรายละเอียดว่า บทบัญญัติมาตราใดเหมาะหรือไม่เหมาะ ควรจะแก้หรือไม่ควรจะแก้ นั่นเปึน ส่วนประกอบอีกเรื่องหนึ่ง ซึ่งกระผมเองก็กราบเรียนท่านประธานว่า ไม่ได้เห็นด้วย ทุกมาตราหรอกครับ กระผมเห็นว่าบางบทบัญญัติมาตราควรต้องมีการแก้ไข แต่กระผม ก็ไม่เห็นด้วยว่าเราจะเสนอแก้โดยไม่ให้บุคคลภายนอกเข้ามามีส่วนร่วม กระผมจึงคิดว่า ขอให้เราทุกฝ์ายสนับสนุนการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ แล้วกระผมเชื่อว่าเราจะได้ คําตอบไม่ช้าไม่เร็วเกินไป ระยะเวลาไม่ใช่เงื่อนไขครับถ้าการแก้ไขนั้นถูกต้องชอบธรรม ประกอบไปด้วยการระดมสมองทุกฝ์ายแล้ว ระยะเวลาไม่ใช่เงื่อนไข ไม่ใช่หมายความว่า เร็วแล้วจะไม่ดี ช้าแล้วจะดี หรือช้าไม่ดี เร็วไม่ดี ไม่ใช่ แต่ความรอบคอบจากทุกฝ์าย เพื่อให้ได้ข้อยุติที่เหมาะสม สอดคล้องกับความชอบธรรมถูกต้องและสามารถ เปึนหลักให้กับบ้านเมืองได้นั่นคือสิ่งสําคัญที่สุด และแน่นอนที่สุดว่าเราต้องไม่ลืมว่า เราไม่ได้อยู่เพียงแค่นี้ เราต้องให้ความสําคัญกับทุกฝ์ายที่เปึนส่วนหนึ่งของบ้านเมืองด้วย ไม่ว่านักวิชาการ ไม่ว่าข้าราชการ ไม่ว่าตัวแทนขององค์กร บุคคลต่าง ๆ ก็ตาม รัฐธรรมนูญ ฉบับป้ ๒๕๕๐ ถ้าจะกราบเรียนท่านประธานในสายตาของผมตั้งแต่ต้นก็คือว่า เขาไม่มีโอกาสได้คนที่มีประสบการณ์ในการใช้รัฐธรรมนูญมานั่งร่วมพิจารณา เมื่อตอนมีการยกร่างกฎหมายฉบับนี้ มีการมองนักการเมืองไปในทางผู้ร้ายจริง ๆ ก็ไม่ผิดนักที่สมาชิกหลายท่านพูด แต่ว่าถ้าท่านจําได้วันนั้นคนที่ออกมาปกปัองก็ต้องพูดว่า ผมเปึนคนหนึ่งที่ได้ออกมาพูดเสมอว่าอย่ามองนักการเมืองไปในทางร้ายทั้งหมด ร้ายก็มี ดีก็มี ซื้อเสียงมาก็มี ไม่ซื้อก็มี ไม่ใช่เลวร้ายทั้งหมดหรอก แล้วผมก็ยังบอกในขณะนั้นว่า ทุกวงการล้วนมีคนดีและไม่ดีด้วยกันทั้งสิ้น แต่เสียดายที่ว่าผู้เข้าไปมีบทบาท การร่างนั้นไม่มีคนที่มีประสบการณ์ใช้รัฐธรรมนูญอย่างท่านประธานหรืออย่างกระผม มิฉะนั้นเราอาจจะให้ข้อมูลกับเขาได้ รัฐธรรมนูญฉบับนี้ก็อาจจะมีบางจุดที่เปลี่ยนแปลง แก้ไขได้ แต่อย่างไรก็ตามผมก็ยังมองผู้ร่างไปในทางบวกว่าเขาไม่ได้เจตนาที่จะทําให้ มีปัญหากับบ้านเมือง ผมรู้จักหลายท่านครับ แล้วก็คุยกับหลายท่านว่า ท่านมองเรื่องนี้ ลบเกินไป เรื่องนี้ความจริงควรจะเปึนอย่างนี้ การที่ผู้ยกร่างกําหนดบางเรื่อง ยกตัวอย่าง เช่น เขตเลือกตั้ง ไม่ใช่ว่าเขาจะมองผู้แทนราษฎรไปในทางลบหรือเจตนา ให้มีปัญหา เพราะแท้จริงแล้วประสบการณ์แต่ละคนก็ต่างกัน บางคนก็เห็นว่า เขตเบอร์เดียว คนเดียวเบอร์เดียวดีกว่า บางคนบอกว่า ๓ คนใน ๑ เขต คนดีมีโอกาส เกิดบ้าง มิฉะนั้นคนร้ายซื้อหมด นี่ก็มีเหตุผลของเขา แม้กระทั่งอยากกราบเรียนท่านประธานว่า การกําหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรต้องจบ ปริญญาตรี ฉบับป้ ๒๕๕๐ นี้ไม่มี ผมถือว่าอันนี้เปึนเรื่องที่ถูกต้องแล้ว ในยุคสมัยนี้ความรู้ ที่เรียนมาจากมหาวิทยาลัยกับความรู้ที่ไม่ได้เรียนมาจากมหาวิทยาลัยมันอาจจะพอ ๆ กัน ใช่ว่าจบปริญญามหาวิทยาลัยแล้วจะดีกว่าหรือเก่งกว่าเสมอไปก็หาไม่ เพราะฉะนั้น สิ่งนี้ก็เปึนสิ่งที่ถือว่าเปึนบวก แต่ว่าโดยรวมแล้วกระผมคิดว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่ต่างกับ รัฐธรรมนูญฉบับป้ ๒๕๔๐ มากนัก ต่างครับ ในบางประเด็นต่าง แต่ว่าไม่มากนัก คําว่า ไม่มากนัก หมายความว่าตัวโครงสร้างของรัฐธรรมนูญฉบับนี้จะทําให้บ้านเมืองมีปัญหาไหม ขณะนี้ยังบอกไม่ได้ บอกได้อย่างเดียวว่าใครทําผิดตามมาตรา ๒๓๗ หนักครับ ยุบพรรค แต่ไม่ใช่หมายความว่าคนใดคนหนึ่งในพรรคการเมืองนั้นไปซื้อเสียงทุจริต แล้วจะถูกยุบ มิใช่ครับ หมายถึงว่า ถ้ากรรมการของพรรคมีส่วนรู้เห็น รู้แล้วละเลย อย่างนี้ครับที่จะมีปัญหา ผมต้องกราบเรียนเรื่องนี้กับท่านประธาน เพราะว่า พรรคประชาธิปัตย์ก็เจอปัญหาครับ พรรคประชาธิปัตย์ต้องปรับโครงสร้างกรรมการ พรรคใหม่ ลดจํานวนกรรมการลงมา เหตุผลหนึ่งต้องกราบเรียนท่านประธานว่า เพื่อปัองกันปัญหาตั้งแต่ต้น แต่ไม่คิดกลัวกับมาตรา ๒๓๗ หน้าที่คือต้องทําสิ่งที่ถูกต้อง ผมกราบเรียนเรื่องนี้เพราะว่าเมื่อพูดเรื่องนี้นั้นผมได้เคยพูดให้สัมภาษณ์ไปว่า ผมคิดว่า บ้านเมืองต้องเข้าสู่ยุคที่กฎหมายมีความศักดิ์สิทธิ์ นั่นคือกฎหมายบัญญัติไว้อย่างไร ต้องเปึนอย่างนั้น เมื่อผิดต้องผิด อย่าไปแก้ว่าผิดแล้วไม่ผิด ผมขอกราบเรียนท่านประธานว่า ผมยืนยันความเชื่ออันนี้จริง ๆ แต่ว่าทั้งหมดนี้ไม่ใช่เพราะว่าอยากจะให้พรรคการเมือง ของเพื่อนถูกยุบ หามิได้ เอาใจช่วยเรารู้ว่าตั้งพรรคยาก แต่ว่าผมอยากเห็นบ้านเมือง เข้าสู่ระบบกฎหมายมีความศักดิ์สิทธิ์ ประเดี๋ยวผมจะกราบเรียนท่านประธานอีกทีหนึ่ง จึงขออนุญาตกราบเรียนว่าเพื่อนพรรคการเมืองที่พบปัญหานี้ขอได้โปรดรับรู้ว่า ผมเข้าใจ และเห็นใจ แต่ในความเห็นของกระผมนั้นผมไม่อยากให้เราแก้กฎหมายเพื่อทําให้สิ่งที่ผิด ไปแล้วกลายเปึนถูก ถ้าเราจะทําเพื่อวันข้างหน้าเปึนอีกเรื่องหนึ่ง และเราก็ต้องคิด ขณะเดียวกันว่าถ้าเราจะแก้ไขกฎหมายมาตรา ๒๓๗ เราต้องคิดเผื่อไว้ด้วยว่าถ้าอย่างนั้น มาตรการที่เราจะนํามาเพื่อปัองกันการเมืองที่ทุจริต ซื้อ โกง เราจะทําอย่างไร เพราะนี่คือ โจทย์ที่ใหญ่ที่สุดของประชาธิปไตยในเมืองไทยขณะนี้ โจทย์นี้คือโจทย์ที่ใหญ่ที่สุด ที่ทุกฝ์ายเห็นว่าถ้าแก้เรื่องนี้ไม่ได้ยากนักที่การเมืองในระบอบประชาธิปไตย ของประเทศไทยจะไปรอด แล้วยากนักที่คนที่คิดว่าดีพอแต่ว่าเงินไม่มีจะไปสู้กับคนที่เขา มีเงิน ผมมิได้หมายความว่าคนชนะจะต้องซื้อทั้งหมดนะครับ ขอได้เข้าใจ ผมเชื่อทุกพรรคมีคนที่ ไม่ซื้อเสียงมีอยู่จะมากจะน้อยอีกเรื่องหนึ่งครับ แต่ผมก็เชื่อว่า ๗๕ ป้เศษที่เปลี่ยนแปลง การปกครองมานั้นระบบการเมืองของเราดีขึ้นในหลายเรื่องหลายด้าน แต่ที่เลวลงจริง ๆ ก็คือเรื่องนี้เรื่องนักการเมืองซื้อเสียงมากขึ้นจริง ๆ มันต่างกับเมื่อเราสมัครผู้แทนราษฎร เมื่อป้ ๒๕๑๒ แล้วครับท่านประธาน วันนี้เขาไม่ถามว่าใครซื้อเสียงบ้าง วันนี้เขาถามว่า ใครไม่ซื้อเสียงบ้าง แล้วเราพอใจหรือสิ่งนี้ ผมเชื่อว่าสุจริตชนคนที่รักประชาธิปไตย จะไม่ชอบ แล้วคนที่มาด้วยวิธีการไม่ซื้อเสียงนั้นผมรู้ว่าท่านเหนื่อยขนาดไหน แล้วคนที่ ซื้อเสียงนั้นผมก็รู้ว่าสบายขนาดไหน ชาวบ้านเปึนอีกเรื่องหนึ่งถึงเวลาค่อยไปจ่ายก็จบกัน เพราะฉะนั้นประเด็นนี้อยากให้พวกเราได้มองร่วมกันว่าถ้าเราคิดจะแก้ไขปัญหาบ้านเมือง ให้ประชาธิปไตยของประเทศไทยเราไปด้วยดี เราต้องเห็นร่วมกันว่าเราต้องขจัดความ เลวร้ายที่เปึนโจทย์ใหญ่ที่สุดในเรื่องนี้ให้ได้ ซึ่งมันมีปัจจัยอื่นที่ตามมา เพราะฉะนั้นเมื่อ เราคิดถึงมาตรา ๒๓๗ ว่ามันเปึนยาแรงที่อาจจะมีผลข้างเคียงเรารับไม่ได้ เราต้อง คิดเผื่อว่าถ้าเรารับมาตรา ๒๓๗ ไม่ได้แล้วเราจะปล่อยเลยตามเลยไหม ใครซื้อได้ซื้อไป ใครซื้อไม่ได้ก็ช่างหัวมัน ถ้าคิดอย่างนี้ตําแหน่งผู้แทนราษฎรก็ไม่ต้องเลือกตั้ง ประมูลกันดีกว่า ใครให้มากก็เปึน ใครไม่ให้ก็ไม่ได้เปึน ชาวบ้านก็จะพูดอย่างนี้ เพราะฉะนั้นเราต้องคิดเผื่อ ชาวบ้านแทนชาวบ้าน เจ็บปวดครับสําหรับคนที่ซื้อเสียงเมื่อต้องมาสู่วิธีการที่ไม่ซื้อเสียง แต่ไม่มีทางเลี่ยงเปึนอย่างอื่นเลย วันนี้บ้านเมืองเปึนอย่างนี้แล้วถ้าเราไม่แก้จุดนี้ ผู้ที่เรียกร้องความเปลี่ยนแปลงไม่มีวันที่เขาจะยอมรับได้ แต่ว่าถ้าเราทุกคนร่วมกัน ทําสิ่งเหล่านี้ ใครแพ้ก็แพ้ ใครชนะก็ชนะด้วยความชอบธรรม ผมว่านั่นคือสิ่งที่ทุกคน ปรารถนา ผมยังจําได้ครับท่านประธาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี พระราชทานพระราโชวาทให้แก่บัณฑิตของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เมื่อป้ ๒๕๔๕ เรื่องนี้ครับ คนมุ่งความสําเร็จจนไม่คิดถึงความชอบธรรม ความสําเร็จนั้นก็จะไม่ยั่งยืน เพราะฉะนั้น ผมคิดว่าในประเด็นนี้เราคงคิดร่วมกันและขอได้โปรดเข้าใจในสิ่งที่กระผมกราบเรียน ท่านประธาน เพราะว่ากระผมไม่ซ้ําเติมเพื่อนพรรคการเมืองที่ประสบปัญหา เอาใจช่วย ให้สามารถบริหารพรรคไปได้ ไม่ใช่ว่าไม่เจอแล้วไม่รู้สึก เจอก่อนท่านอีกครับ แล้วเจอนี้ หนักกว่าท่านครับ เพราะเจอโดยรัฐบาลสมัยนั้นเขาสั่งได้ เขาสั่ง กกต. ให้เล่นงานเรา แล้วสั่งอัยการได้ให้ฟัองเรา ขอกราบเรียนท่านประธานว่า ด้วยความเที่ยงธรรมของตุลาการ รัฐธรรมนูญชุดนั้นแม้ไม่ได้เกิดขึ้นในสมัยรัฐบาลประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้ง แม้จะเปึนตุลาการรัฐธรรมนูญที่มาในช่วงมีการยึดอํานาจ แต่เปึนตุลาการรัฐธรรมนูญ ที่เที่ยงตรงที่สุดชุดหนึ่งอย่างที่เราได้เห็นทุกถ้อยคําการตัดสิน ทําไมกระผมจะไม่ทราบ เพราะกระผมเปึนหัวหน้าทนายความแก้ต่าง รู้ว่ายากลําบากแค่ไหนในการสู้คดี ในการต้องอ่านเอกสารเปึนพันหน้า ท่านประธานนึกออกนะครับ แต่ในที่สุดความจริง ก็ต้องอยู่กับความจริง ในที่สุดความเปึนธรรมต้องมีอยู่แม้ในช่วงนั้นก็ตาม ผมจึงอยากจะ ขอกราบเรียนท่านประธานว่า ตุลาการรัฐธรรมนูญชุดนั้นไม่มีสิทธิที่จะมากล่าวอะไรในที่นี้ แต่ขอพูดแทนด้วยความภาคภูมิใจว่าเปึนชุดที่มีความเที่ยงธรรม เที่ยงตรงที่สุดชุดหนึ่ง ที่กระผมได้เห็นมา แม้ต่อมาข่าวออกมาว่ามีการจ่ายเงินให้คนละ ๓๐ ล้านบาท แต่ท่านเหล่านั้น ก็ไม่รับ อันนี้คือสิ่งที่พวกเราประสบมาด้วยตัวเอง เพราะฉะนั้นสิ่งที่กระผมได้กราบเรียน เกี่ยวกับเรื่องมาตรา ๒๓๗ นั้นเพราะประสบด้วยตัวเองด้วยความเห็นใจ แต่หลักการ ต้องเปึนหลักการเพื่อความอยู่รอดของบ้านเมือง ท่านประธานที่เคารพครับ นั่นเปึน อีกประเด็นหนึ่งที่กระผมกราบเรียนให้ท่านประธานทราบ แต่ว่าในที่สุดเมื่อกระผม ได้พูดว่าในแง่ของรายละเอียดของบทบัญญัติมาตราต่าง ๆ ในรัฐธรรมนูญป้ ๒๕๕๐ นี้ กระผมจะไม่ลงไปสัมผัสกับรายละเอียดเหล่านั้น แต่อยากจะมองภาพโครงสร้างว่า เมื่อกรรมาธิการชุดที่จะตั้งต่อไปนี้เกิดขึ้นแล้ว กรรมาธิการควรจะได้มีบทเรียน หรือมีประสบการณ์ หรือมีโจทย์ หรือมีข้อมูลอยู่ในตัวเองว่าแท้จริงแล้วรัฐธรรมนูญ จะมีส่วนในการเข้าไปทําให้บ้านเมืองเราได้รับการจัดการบริหารที่ดีได้อย่างไร ท่านประธานครับ จึงจําเปึนอย่างยิ่งที่เรามาดู ขอรบกวนท่านนิดเดียวครับ ถ้าเราอ่าน รัฐธรรมนูญฉบับป้ ๒๕๕๐ เราจะสะดุดตั้งแต่มาตราแรก ๆ เลยครับ ท่านประธานครับ กระผมไม่พูดรายละเอียด แต่กระผมชี้ให้ท่านเห็นว่ามันเปึนการบอกให้เรารู้ว่า เมื่อเริ่มมาตรา ๓ เขาคิดอย่างไรกับบ้านเมือง มาตรา ๓ เขียนไว้อย่างนี้ครับ อํานาจอธิปไตย เปึนของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย์ผู้ทรงเปึนประมุขทรงใช้อํานาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาลตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ ข้อความนี้ไม่ได้ต่างไปจาก รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ แต่รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ จบเพียงเท่านี้ครับ รัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๕๐ สมาชิกดูนะครับ มีวรรคสองครับ วรรคสองเขียนไว้ว่า การปฏิบัติหน้าที่ของ รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล รวมทั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญและหน่วยงานของรัฐ ต้องเปึนไปตามหลักนิติธรรม มันจําเปึนอะไรต้องใส่เรื่องนี้ลงไป เหมือนเขียนกฎหมายว่า ทุกคนต้องเคารพกฎหมาย มันจําเปึนอะไรต้องเขียน ถ้าไม่เขียนบทบัญญัตินี้หมายความว่า สถาบันทั้ง ๓ ไม่ต้องเคารพหลักนิติธรรมหรือ ไม่ใช่ เพราะฉะนั้นในความรู้สึกของผม ย่อหน้านี้ถึงไม่เขียนไว้ก็ไม่ได้เปลี่ยนแปลงโครงสร้างและภารกิจของอํานาจอธิปไตยทั้งสาม และองค์กรอื่น แต่ผู้ร่างรัฐธรรมนูญเขาไม่ใช่คนโง่ ล้วนเปึนผู้รู้ การเขียนรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ในวรรคสองของมาตรา ๓ มันมีที่มาจากความเชื่อว่าวิกฤติของบ้านเมืองเกิดขึ้น จากการไม่เคารพหลักนิติธรรม นี่คือคําตอบ แล้วก็นี่คือที่มาของการหวาดระแวงสงสัย ก็ทําให้มีบทบัญญัติหลายเรื่องที่สมาชิกกังวลนั้นเกิดขึ้น ท่านประธานที่เคารพ เพื่อเราได้เข้าใจว่าถ้าอย่างนั้นรัฐธรรมนูญที่เราจะแก้ไขต่อไปเมื่อคณะกรรมาธิการ พิจารณาเสร็จแล้วมันจะเปลี่ยนโครงสร้างหรือจะเปลี่ยนรายละเอียดอย่างไร ท่านประธานครับ มันไกลเกินไปที่จะไปบอกรายละเอียดเหล่านั้น แต่กระผมขออนุญาตท่านประธาน ที่จะมองโครงสร้างให้เราเห็นภาพของปัญหา รัฐธรรมนูญทุกฉบับทั้งหมดที่เราเคยใช้มา โครงสร้าง ของอํานาจไม่ได้เปลี่ยนมากนัก มันมาเปลี่ยนครั้งสําคัญก็คือป้ ๒๕๔๐ และฉบับปัจจุบัน คือ นิติบัญญัติ บริหาร ตุลาการ ๓ อํานาจนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงมากนัก แต่ป้ ๒๕๔๐ เริ่มมีองค์กรที่เรียกว่าองค์กรอิสระหรือองค์กรที่เกิดขึ้นจากร่างพระราชบัญญัติ ประกอบรัฐธรรมนูญ เกิดขึ้นหลายองค์กร ทั้งหมดเปึนส่วนหนึ่งและเปึนอิสระแก่ตัวเอง เปึนเสมือนฐานสําคัญที่จะรองรับโครงสร้างการปกครองบ้านเมืองให้เปึนไปโดยมั่นคง ชอบธรรม มีฝ์ายนิติบัญญัติคือพวกเรา มีวุฒิสภาคือผู้ที่มาอีกสภาหนึ่งก็คือ ฐานฝ์ายนิติบัญญัติ มีฝ์ายบริหารคือรัฐบาล มีฝ์ายตุลาการผู้แปลกฎหมาย ฝ์ายนิติบัญญัติ ฝ์ายบริหารมาจากการเลือกตั้ง ฝ์ายตุลาการมาจากการแต่งตั้ง และเขาคิดว่าเสาเหล่านี้ มันไม่เพียงพอแล้วสําหรับบ้านเมืองที่เปลี่ยนแปลงไปเช่นนี้จึงมีเสาใหม่ ๆ เกิดขึ้นเปึนหลัก ป.ป.ช. กกต. ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ตรวจการแผ่นดิน อีกหลายกระบวนการ ที่เปึนเหมือนเสาหลัก ๆ อีกหลายเสาเพื่อค้ําจุนให้เสมือนหนึ่งโครงสร้างการปกครอง บ้านเมืองนั้นเข้มแข็งยิ่งขึ้น น่าจะเปึนอย่างนั้นครับ บัดนี้การเลือกตั้งเพื่อความยุติธรรม กระทรวงมหาดไทยไว้ใจไม่ได้ ต้องให้ กกต. มาดูแล ใครคิดว่าวันหนึ่ง กกต. กับมหาดไทย ไม่มีใครบอกว่าอันไหนร้ายกว่ากัน อันไหนดีกว่ากัน ไม่มีใครคิดว่าจะเปึนอย่างนั้น แต่มันเกิดขึ้นจริง ๆ มันเกิดขึ้นจากที่เราได้เห็น กระผมเชื่อในที่นี้ ท่านประธานก็ดี เพื่อนเราหลายคนที่ผ่านประสบการณ์มาก็ดีก็จะมองเห็นภาพชัดเจนว่า โครงสร้างอํานาจ นิติบัญญัติและบริหาร ๒ โครงสร้างนี้ที่มาจากการเลือกตั้งมีปัญหาครับ ตุลาการ เขาไม่เปลี่ยนแปลง เคยมีความคิดว่าประเทศไทยจะไม่ให้มีตุลาการแบบต่างประเทศไหม คือตุลาการที่มาจากการเลือก มีการเถียงกันมาก หลังป้ ๒๕๔๙ แล้วข้อโต้เถียงนี้ก็จบไปเลย ไม่มีใครไปโต้เถียงอีกแล้ว ทุกคนเห็นพ้องกันหมดว่า การที่สถาบันตุลาการยังมั่นคงยั่งยืนอยู่ได้ทุกวันนี้เพราะเขามาจากระบบนั้น ระบบที่ เมื่อสําเร็จกฎหมายเปึนเนติบัณฑิต อายุถึงสอบ แล้วก็ไต่ขึ้นไปจากผู้ช่วยผู้พิพากษา เปึนผู้พิพากษาเลื่อนอันดับขึ้นมาเรื่อย แล้วเขาครองกันอย่างดิบดีพอสมควร ด้วยคณะกรรมการ กต. จึงมีคนแปลกปลอมเข้ามาสร้างปัญหาไม่มากนัก จะบอกไม่มี ก็ไม่เชิง มีแต่ว่าน้อยมาก ถือว่าเปึนองค์กรที่ดีที่สุดองค์กรหนึ่งที่โครงสร้างขององค์กรนั้น สามารถทําให้มีการสร้างคนดี ๆ ขึ้นมารองรับ ความเชื่อมั่นต่อศาลจึงไม่น่าแปลกใจอะไร ดีแต่ท่านอย่าแปลกใจว่ามันดีในประเทศนี้ ประเทศอื่นโครงสร้างของฝ์ายตุลาการเขาก็ดี เกือบทั้งนั้นครับ เพราะว่ามันเปึนลักษณะพิเศษ แต่ฝ์ายบริหารและฝ์ายนิติบัญญัติของเรานั้น มีปัญหา ของเราด้วยรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ มีบทบัญญัติมาตราไหนไหมครับ ป้ ๒๕๔๐ ที่จะเป่ดโอกาสให้โครงสร้างฝ์ายนิติบัญญัติของเรากลายเปึนเครื่องมือ ฝ์ายบริหาร ไม่มี ผู้แทนราษฎรซึ่งมาจากเสียงข้างมากจะยกมือสนับสนุนรัฐบาล ไม่แปลก ถ้าเสียงมากนั้นล้นจนฝ์ายค้านทําหน้าที่ไม่ได้ เป่ดญัตติไม่ได้ไม่แปลก เมื่อคนเลือกมา อย่างนั้นก็ไม่แปลก จึงได้มีความคิดมีวุฒิสมาชิกขึ้นมา ไม่สังกัดพรรคการเมือง ไม่ทํา ตามที่พรรคการเมืองสั่ง เปึนอิสระ ใครจะนึกวันหนึ่งวุฒิสมาชิกจากรัฐธรรมนูญฉบับนั้น กินเงินเดือนประจําฝ์ายบริหาร ที่ท่านนิพนธ์ วิสิษฐยุทธศาสตร์ ได้กล่าว ใครจะนึกครับ มันเปึนไปอย่างนั้น ในที่สุดเสานิติบัญญัติของเราพังเลยครับ เสานิติบัญญัติของเราพังไป เพราะไม่สามารถตรวจสอบฝ์ายบริหารได้อีกแล้ว เนื่องจากเหมือนเปึนลูกจ้างฝ์ายบริหาร กินเงินเดือนประจําไปแล้ว ท่านประธานครับ เปึนความผิดรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๔๐ ไหม กระผมว่าไม่ใช่ นี่ถึงกราบเรียนท่านประธานว่าเราอย่าให้รัฐธรรมนูญต้องเปึนจําเลย ทุกกรณี นี่เปึนพฤติกรรมของบุคคลฝ์ายบริหารขณะนั้นที่นําวุฒิสมาชิกส่วนหนึ่ง ขอกราบเรียน ท่านประธานว่าส่วนหนึ่งนะครับ อีกส่วนหนึ่งเขาดี เขาไม่ได้มีปัญหา ส่วนหนึ่งยอมมาอยู่ ภายใต้อํานาจของฝ์ายบริหาร ไม่เปึนไรครับท่านประธาน ยังมีฝ์ายค้านอยู่ และยังมี องค์กรอิสระอยู่ ถ้าทําผิด ป.ป.ช. เขาตรวจสอบ เลือกตั้งไม่สุจริต กกต. เขาสอบ ถ้าคุณ ทําผิดกฎหมาย ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญคอยดูแลอยู่ มีองค์กรอีกหลายองค์กรที่เข้ามา ตรวจสอบ แต่ว่าในที่สุดองค์กรเหล่านั้นก็มีอันเปึนไปหมดสิ้น ความผิดของรัฐธรรมนูญไหม ก็ไม่ใช่ ไม่ว่ารัฐธรรมนูญฉบับป้ ๒๕๔๐ ป้ ๒๕๕๐ ก็ตาม ไม่มีเงื่อนไขบทบัญญัติ รัฐธรรมนูญที่จะทําให้เกิดความผิดโดยตรง แต่เปึนการกระทําในส่วนของบุคคล ต้องกราบเรียนท่านประธานเรื่องนี้ว่าเราจะแก้ปัญหาก็ยอมรับความจริงกัน เมื่อฝ์าย นิติบัญญัติมีปัญหา ฝ์ายบริหารมีปัญหาองค์กรทั้งหลายตรวจสอบไม่ได้ เพราะบัดนี้ ถูกแทรกแซงหมดแล้ว แทรกแซงถึงขนาดว่าใครจะเปึนประธาน ป.ป.ช. ก็ต้องสั่งกันเลย อันนี้ผมต้องกราบเรียนท่านประธานว่ากระผมได้ยินด้วยตัวเอง คนที่เปึนกรรมการก็เล่า ให้ฟังด้วยตัวเองว่าเขาก็รับไม่ไหวเหมือนกันเมื่อสั่งแม้กระทั่งว่าคนนี้เปึนประธานไม่ได้ ให้คนนี้เปึนประธาน เที่ยวนี้ตํารวจ ทหารไม่เอานะ เที่ยวนี้เอาอดีตนักกฎหมาย เปึนประธาน ป.ป.ช. ชุดที่ไม่โปรดเกล้าฯ ลงพระปรมาภิไธยนั่นละครับ ในที่สุดองค์กร เหล่านี้ก็มีปัญหาหมด เมื่อมีปัญหาหมดจะเหลืออะไรอยู่ครับ ที่จริงบ้านเมืองไม่ถึงขนาด อับจนหรอกครับท่านประธาน เราก็มีฝ์ายค้าน แต่ฝ์ายค้านนั้นก็มีข้อจํากัดในเรื่องของ จํานวนเสียง แต่ถ้าท่านประธานนึกออก ป้ ๒๕๔๔ เปึนต้นมากระผมเปึนผู้นําฝ์ายค้าน ในสภาผู้แทนราษฎร ทําทุกอย่าง อภิปรายท้วงติงเท่าที่สามารถทําได้ภายใต้ขอบเขต อํานาจที่เรามีอยู่ขณะนั้น ผมก็ยังหวังว่าส่วนราชการ ระบบราชการยังเปึนส่วนหนึ่ง ที่คอยคานรัฐบาล ราชการมีหน้าที่ปฏิบัติตามราชการ แต่ว่าถ้าคําสั่งใดที่ไม่ถูกต้อง ไม่ชอบ ราชการสามารถที่จะท้วงติงได้ ในที่สุดก็เปึนที่มาของการเปลี่ยนแปลงโยกย้าย ข้าราชการอย่างไม่เปึนธรรม ผมต้องกราบเรียนเรื่องนี้กับท่านประธานเพราะว่าในฐานะ เคยเปึนผู้บริหารเข้าใจดี รัฐบาลอยากใช้คนที่ไว้ใจได้ไม่ผิดหรอกครับ แต่ว่าถ้าตั้งเงื่อนไขว่า คุณอยากเปึนผู้ว่าราชการจังหวัดไหม ถ้าคุณอยากเปึนผู้ว่าราชการจังหวัดคุณลงไป อยู่ใต้นะ แล้วคุณต้องทําให้พรรคไทยรักไทยชนะพรรคประชาธิปัตย์รับได้ไหม คนรับไม่ได้ ก็ไม่ได้เปึนผู้ว่าราชการจังหวัด ของจริงมีครับ จนบัดนี้ครับ นี่คือจุดที่ทําให้ข้าราชการเรา เริ่มมีปัญหา ในที่สุดข้าราชการต้องเอาตัวรอด เมื่อต้องเอาตัวรอดก็ต้องทํา สิ่งที่ไม่เหมาะสมติดตามมา กระบวนการทั้งหลาย องค์กรทั้งหลายจึงมีอันเปึนไป อย่างน่าตกใจ ทั้งหมดนี้จะโทษว่าเปึนความผิดของรัฐธรรมนูญก็ไม่ได้ กระผมกราบเรียน เรื่องเหล่านี้เพื่อให้ท่านประธานได้มองเห็นว่าจึงต้องคิดเลยไปไกลกว่านั้นว่าถ้าอย่างนั้น เราจะหวังว่าเราได้คนดีมาปกครองโดยไม่คํานึงถึงโครงสร้างหรือ กระผมคิดว่า ก็ผิดเช่นเดียวกัน เราก็ต้องคิดหาโครงสร้างที่สามารถตรวจสอบได้ดีกว่านี้ ท่านประธานครับ มีการพูดถึงประเด็นต่าง ๆ หลายเรื่องซึ่งกระผมต้องกราบเรียนว่ามันเปึนความจริง ที่เกิดขึ้นในช่วงที่ผ่านมา แต่เมื่อทบทวนแล้วก็บอกท่านได้ว่ามันไม่ใช่ความผิด ของบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ ยกตัวอย่าง เช่น ความขัดแย้งแตกแยกความสามัคคี ในชาติสูงมากในขณะนี้ต้องยอมรับ น่าใจหายน่าตกใจ แต่ทั้งหมดมันไม่ใช่ เพราะรัฐธรรมนูญไปเขียนแล้วทําให้รัฐบาลกับประชาชนหรือประชาชนกับแต่ละภาค ต้องขัดแย้งกัน ผมเชื่อว่าท่านประธานซึ่งมีโอกาสได้เห็นบ้านเมืองมาตลอดระยะเวลา อันยาวนาน ท่านต้องยอมรับความจริงว่าเราไม่เคยมีรัฐบาลใดที่กล้าประกาศว่า เราจะพัฒนาเฉพาะจังหวัดที่เลือกพรรคไทยรักไทย เราจะไม่เคยมี แต่มันเกิดขึ้นจริง ความขัดแย้งก็เกิดขึ้นเพราะเหตุว่าคนที่ถูกเลือกปฏิบัติเขารู้สึกว่าเขาไม่ได้รับ ความเปึนธรรม ผมภูมิใจที่เขารู้สึกนะครับ ถ้าเขาสยบถ้าอย่างนั้นช่วยผมเถอะครับ ผมยอม ผมจะหดหู่เลยครับว่าคนไม่มีศักดิ์ศรี แต่การที่คนมีความรู้สึกมีศักดิ์ศรี และไม่ยอมกับการคุกคามเช่นนั้น ผมถือว่าคนไทยยังมีที่หวังเพราะยังมีวิญญาณ ของความเปึนคนไทยที่ไม่ยอมรับการปฏิบัติหรือการเลือกปฏิบัติที่ไม่ถูกต้อง เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้ก็คือสิ่งที่เราจะต้องหาทางออกว่าเราจะมีระบบอย่างไร เพื่อตรวจสอบ สมมุติวันข้างหน้ามีผู้ปกครองที่นําแนวนี้ปฏิบัติ เลือกปฏิบัติกลั่นแกล้งเขา ข้าราชการไม่ได้รับความเปึนธรรม เราจะมีโครงสร้างอย่างไรที่สามารถตรวจสอบ สิ่งเหล่านี้ได้ ผมกราบเรียนท่านประธานว่าหวังอย่างยิ่งว่าเพื่อน ๆ ซึ่งจะเปึน คณะกรรมาธิการวิสามัญในญัตตินี้จะได้ร่วมกันพิจารณาต่อไปว่าเมื่อเราพูดถึง บทบัญญัติบางมาตราที่เปึนอุปสรรคในการทํางานของเราแล้วซึ่งกระผมไม่เห็นด้วยครับ บางมาตราไปคุม ส.ส. จนกระทั่งขยับตัวไม่ได้เลย อันนี้กระผมเห็นด้วยว่าก็ไม่ควรจะเปึน อย่างนั้น ความจริงแล้วเคยมีคนคิด มีการเสนอให้บํานาญ ส.ส. นะครับ ที่ผมเล่าเรื่องนี้ เพราะผมคนหนึ่งที่มีความรู้สึกไม่พอใจวันนั้น คือผมไม่เห็นด้วยหรอกครับที่จะให้บํานาญ ส.ส. เราเปึนนักการเมืองไม่ใช่ข้าราชการประจํา เราได้สิทธิพิเศษมากมาย เปึนข้าราชการ ประจําอยู่มาตลอดชีวิตบางคนสายสะพายไม่ได้สักเส้นหนึ่ง แต่มาเปึนนักการเมือง เปึนรัฐมนตรีช่วยว่าการ ๔ ป้ได้ ๔ เส้น ลัดคิวคนอื่นเขามากแล้วยังไปเอาบํานาญอีก เอาเปรียบสังคมมากไปผมไม่เห็นด้วย แต่ว่าเหตุผลที่ผู้พิจารณาเรื่องนี้ให้นั้นผมก็รับไม่ได้ เขาบอกว่าไม่ควรให้หรอกเพราะว่า ส.ส. รวยอยู่แล้ว นี่คือการเหมา เหมามองนักการเมือง ด้วยความเข้าใจที่ผิดตลอด เอาเถอะครับเรื่องนี้มันผ่านไปแล้ว แล้วก็ผมเปึนคนหนึ่ง ที่อยากกราบเรียนว่าได้ปกปัองสถาบันความเปึนผู้แทนราษฎร เพราะผมเปึนนักการเมือง ท่านประธาน ผมไม่อยากให้เรานักการเมืองด้วยกันต้องอยู่ในฐานะที่ถูกเขาตั้งเปึนจําเลย ว่าเปึนตัวก่อปัญหา แต่สิ่งเหล่านี้มันจะปลดเปลื้องได้ต่อเมื่อเราเองไม่ไปประพฤติปฏิบัติ อย่างนั้น ผมไม่ตําหนิใครจะว่าผมว่าแผ่นเสียงตกร่อง เพราะมันยังเดินอยู่ในร่องเดิม มันยังมี ขบวนการซื้อเสียงโกงเลือกตั้งอย่างรุนแรง แต่กระผมกราบเรียนว่าได้สู้มาตลอด ผมเปึนรัฐบาลเลือกตั้งใหม่ไม่เคยชนะเลยครับ ผมเปึนนายกรัฐมนตรี ๒ ครั้งเลือกตั้งทีไร ผมแพ้ทุกทีไม่เคยคิดจะโกง เอาคนนอกมาคุม ครั้งแรกพ้นจากนายกรัฐมนตรี ก็เอาดอกเตอร์กระมล ทองธรรมชาติ มาคุม เพื่อให้เกิดความเปึนธรรมเปึนกลาง ไม่เคย คิดจะเอาชนะ เพราะฉะนั้นสมาชิกบางท่านที่พาดพิงถึงพรรค พรรคเก่าแก่ลงเลือกตั้งก็แพ้ ยอมครับ แพ้ครับ มีแพ้มีชนะ ในภาคเหนือ ภาคอีสานก็แพ้ชนะ ขุนพลที่ยิ่งใหญ่ของเรา ภาคอีสานในอดีตก็เคยอยู่ในอีสาน กาฬสินธุ์ ท่านขุนทอง ภูผิวเดือน จังหวัดเชียงราย เราเคยได้หมดเมื่อผมเปึนผู้แทนราษฎรครั้งแรก แล้วต่อมาเราก็แพ้ ภาคใต้เราก็แพ้ แพ้พรรคกิจสังคม แล้ววันหนึ่งเราก็ชนะ เราแพ้ชนะด้วยความชอบธรรม และเราอยากเห็น สิ่งเหล่านี้ถ้าการเมืองไทยสามารถเดินอยู่ในร่องนี้ได้แม้มันจะตกร่องแต่ร่องนี้มันไปได้ครับ แต่ว่าถ้าเราไม่ยอมรับความจริงเราหลีกหนีทุกคนเอาตัวรอด ทุกคนจะทําสิ่งที่มันผิด ทํานองคลองธรรม ทุจริต โกง ซื้อเสียงทุกกระบวนการ ข่มเหงข้าราชการ พูดถึงข้าราชการ ต้องกราบเรียนท่านประธานว่า กระผมพูดได้เต็มปาก เพราะว่าวันที่แต่งตั้งน้องเขย ท่านนายกรัฐมนตรีทักษิณเปึนปลัดกระทรวงนั้น นั่นคือการพิสูจน์ว่าเราไม่เลือกปฏิบัติ ท่านจะเปึนน้องเขยใครแต่เมื่ออาวุโสท่านใช้ได้แล้ว ความสามารถท่านไปได้แล้ว ท่านมีสิทธิเปึนปลัดกระทรวง ยุคสมัยนี้ไม่มีหรอกครับ เพียงแค่รู้ว่าเคยอยู่จังหวัดนั้น ก็โดนแกล้งแล้ว เพราะฉะนั้นสิ่งนี้คือสิ่งที่เปึนความจริงที่ทุกฝ์ายจะต้องทบทวนว่า แท้จริงแล้วเราต้องการให้การเมืองของเราไปในทางที่ดีจริงไหม ถ้าจริงไม่ได้อยู่ที่ ตัวบทรัฐธรรมนูญอย่างเดียว รัฐธรรมนูญเปึนหลักแต่ว่าผู้ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญ คือบุคคลสําคัญที่จะทําให้กระบวนการประชาธิปไตยในบ้านเมืองเราไป และสามารถ นําพาประเทศชาตินี้ไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองได้ และความชอบธรรมจะเกิดขึ้นในบ้านเมือง กระผมขอบพระคุณท่านประธานครับ