สมคิด บัวเพ็ง อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำบาดาล แนะนำวัตถุประสงค์การจัดตั้งกองทุนพัฒนาน้ำบาดาล เพื่อศึกษาวิจัยและพัฒนาน้ำบาดาลในเขตวิกฤติ
กราบเรียน ท่านประธานสภาที่เคารพ ดิฉัน นางสาวสมคิด บัวเพ็ง อธิบดีกรมทรัพยากรน้ําบาดาล ในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารกองทุนพัฒนาน้ําบาดาล ดิฉันใคร่ขอขอบคุณ ท่านสมาชิกทุกท่านที่ได้ให้ความสนใจได้กรุณาซักถาม ชี้แนะในเรื่องของการบริหาร กิจการกองทุนพัฒนาน้ําบาดาล ซึ่งคําถามและข้อชี้แนะนั้นมีอยู่ปริมาณมาก เจ้าหน้าที่ ของดิฉันจะได้จดไปในขณะที่ดิฉันได้ตอบไปนั้นอาจจะไม่ครบถ้วน ก่อนอื่นดิฉันอยากจะ ขอเรียนว่า วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งกองทุนพัฒนาน้ําบาดาลนั้นได้มีวัตถุประสงค์ ที่จัดตั้งกองทุนขึ้นมาเพื่อศึกษาวิจัยหรือพูดง่าย ๆ ก็คือเรื่องทางวิชาการน้ําบาดาลนั่นเอง ในสมัยเริ่มแรกที่เราอยู่ที่กองน้ําบาดาล กรมทรัพยากรธรณีนั้น ภารกิจของงานด้านน้ําบาดาล คือการเจาะน้ําบาดาลเพื่อการอุปโภคบริโภคให้กับประชาชนในชนบท เพราะฉะนั้นงบประมาณที่เราได้รับทั้งหมดจะนําไปใช้ในเรื่องของการเจาะบ่อน้ําบาดาล งานทางด้านวิชาการนั้นจะได้รับส่วนน้อยมาก โดยเราได้พยายามจัดทํา ศึกษาในเรื่องของ แผนที่ให้ทราบว่าศักยภาพน้ําบาดาลที่ไหนมีเท่าไรที่จะนําไปใช้ในการเจาะให้ได้ผลดี ทั้งปริมาณและคุณภาพ ซึ่งท่านสมาชิกก็ได้กรุณาสนับสนุนในเรื่องของแผนที่น้ําบาดาล ที่เราได้จัดทําไปครบทั่วทุกจังหวัด และในปัจจุบันนี้เราก็ได้ปรับปรุงในเรื่องของแผนที่ ให้มีความชัดเจนละเอียดมากขึ้น รวมทั้งการศึกษาศักยภาพในขั้นรายละเอียด ในแอ่งน้ําบาดาลต่าง ๆ เพิ่มขึ้น เพราะฉะนั้นกองทุนน้ําบาดาลที่ตั้งขึ้นมาก็คือเพื่อที่จะได้ นําเงินส่วนนี้มาใช้ในเรื่องของงานวิชาการ เพราะในสมัยก่อนนี้เราไม่มีเงินที่จะมาใช้ในส่วนนี้ ประกอบกับในขณะที่มีการใช้น้ําบาดาลในบริเวณกรุงเทพมหานครและปริมณฑลติดต่อกันมา เปึนระยะเวลานานมาก ทําให้เกิดผลกระทบในเรื่องของการใช้น้ําบาดาลเกินสมดุลกับ ปริมาณที่เราเอาออกหรือที่เราใช้ไปนี้มากกว่าที่จะมาทดแทน เพราะฉะนั้นผลกระทบ ที่เกิดขึ้นทุกท่านคงจะทราบแล้วว่าแผ่นดินทรุดได้มีการกล่าวขานกันมากในพื้นที่ของ กรุงเทพมหานครและปริมณฑล เพราะฉะนั้นการใช้เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์คือ เรื่องของการเก็บค่าน้ําจึงเปึนส่วนหนึ่งในการที่จะนํามาบริหารจัดการในพื้นที่ที่เราประกาศเปึน เขตวิกฤติคือกรุงเทพมหานครและปริมณฑล และได้มีการแก้ไข พ.ร.บ. น้ําบาดาลเพื่อจัดตั้ง กองทุนขึ้นมาในป้ ๒๕๔๖ เพื่อจะนําเงินมาศึกษาวิจัยในเรื่องของการจัดการน้ําบาดาล หรือการอนุรักษ์น้ําบาดาลหรือผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เราไม่ได้คาดคิดว่าเงินกองทุน ที่ได้มาจากการเก็บค่าน้ําบาดาลนั้นจะมีมากมายเหมือนในปัจจุบันนี้นะคะ เนื่องจากว่า เวลาเราตั้งกองทุนโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะดําเนินการตาม ๔ ข้อในมาตรา ๗ ที่กล่าวไว้ ค่าน้ําบาดาลที่กําหนดไว้นี้ไม่ได้กําหนดไว้ว่าจะเปึนราคาเท่าไร จะมาประกาศเปึนกฎกระทรวง โดยการพิจารณาอีกครั้งหนึ่งว่าจะมีการเก็บค่าน้ําบาดาล ค่าใช้น้ําบาดาลเท่าไร ค่าอนุรักษ์น้ําบาดาลเท่าไร ค่าอนุรักษ์น้ําบาดาลนั้นเก็บเฉพาะในเขตวิกฤติ ทําไมถึงเรียกว่า เปึนค่าอนุรักษ์น้ําบาดาล เนื่องจากว่าค่าใช้น้ําบาดาลเราเก็บไปแล้ว ในกรุงเทพมหานคร และปริมณฑลซึ่งเปึนเขตวิกฤติ ๗ จังหวัดนี้เราเก็บลูกบาศก์เมตรละ ๘.๕๐ บาทเปึนค่าใช้ น้ําบาดาล หากต้นทุนที่ทางผู้ใช้ต้องลงทุนไปแล้วเราก็ให้ราคาเกือบเท่ากับน้ําประปาก็เก็บ ๘.๕๐ บาท ส่วนค่าอนุรักษ์น้ําบาดาลนี่มาจากหลักการที่ว่าใครใช้น้ําบาดาลแล้วทําให้ เกิดผลกระทบคนนั้นจะต้องเปึนผู้รับผิดชอบในการใช้จ่าย เพื่อที่จะแก้ไขหรือปัองกัน เรื่องของผลกระทบที่เกิดขึ้นเราจึงเรียก ค่าอนุรักษ์น้ําบาดาล ค่าอนุรักษ์น้ําบาดาล ที่กําหนดขึ้นก็ได้ผ่านคณะกรรมการน้ําบาดาลที่พิจารณา ออกมาก็ตกลงกันโดยความเห็น ร่วมกันทั้งภาคอุตสาหกรรม ซึ่งเปึนลูกค้ารายใหญ่ในการใช้น้ําบาดาลก็ออกมาที่ ๘.๕๐ บาท ท่านจะเห็นว่ามันค่อนข้างสูง เพราะฉะนั้นค่าใช้น้ําบาดาลอย่างที่ท่านรัฐมนตรีได้เรียน ให้ทราบแล้วในเขตวิกฤตินี้รวมกันแล้วเปึนถึงคิวบิกเมตรละ ๑๗ บาท เพราะฉะนั้น ค่าอนุรักษ์ร้อยเปอร์เซ็นต์เข้ากองทุนน้ําบาดาลในเฉพาะ ๗ จังหวัด ส่วนค่าใช้น้ําบาดาลนั้น ๕๐ เปอร์เซ็นต์จะเข้ากองทุน อีก ๕๐ เปอร์เซ็นต์เปึนรายได้ของแผ่นดิน เงินที่ได้มานี่ เนื่องจากว่าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีการใช้น้ําบาดาลมาก เพราะฉะนั้นค่าอนุรักษ์ กับค่าน้ําบาดาลจึงเปึนเงินก้อนใหญ่ที่อยู่ในกองทุน แต่พอมาดูเรื่องการใช้จ่ายของ กองทุนแล้ว เนื่องจากกรมทรัพยากรน้ําบาดาลบุคลากรที่ดําเนินการที่ทํางานอยู่ไม่ได้ ทํางานให้กองทุนอย่างเดียวนะคะ เรามีงานที่ต้องรับผิดชอบอยู่ ทั้งงานพัฒนาน้ําบาดาล งานศึกษาวิจัยทางด้านวิชาการ เพราะฉะนั้นงบประมาณที่ได้รับก็มีส่วนหนึ่งหลังจาก การที่ปรับปรุงโครงสร้างของกรมทรัพยากรน้ําบาดาลแล้ว กรมทรัพยากรน้ําบาดาล มีภารกิจหลักก็คือในเรื่องของการกํากับดูแลในเรื่องของการศึกษาวิจัย เพราะฉะนั้น งบประมาณประจําป้ที่ได้รับก็นํามาใช้เปึนส่วนของงานวิชาการส่วนหนึ่ง ส่วนงานพัฒนา ที่เคยได้รับนั้นถูกเปึนภารกิจถ่ายโอนก็จึงไม่มีงบประมาณในด้านการเจาะ เพราะฉะนั้นก็เปึนที่น่าเสียใจว่าในขณะนี้เราไม่สามารถที่จะไปเจาะบ่อน้ําบาดาลให้กับ ประชาชนในชนบทได้อีกต่อไป เนื่องจากว่าภารกิจได้ถ่ายโอนไปหมดแล้ว แล้วก็วัตถุประสงค์ ของกองทุนพัฒนาน้ําบาดาลก็ได้เขียนไว้ ๔ ข้อ ซึ่งจําเปึนที่จะต้องใช้ให้เปึนไปตามข้อกําหนด ที่กฎหมายกําหนดไว้ เพราะฉะนั้นการดําเนินงานของกรมทรัพยากรน้ําบาดาลในเรื่องของ การศึกษาวิจัย ศึกษาวิจัยโครงการหนึ่งก็ใช้เวลา บุคลากรของเราก็มีจํากัด เพราะฉะนั้น เรามีแหล่งเงินทุนอยู่ ๒ แหล่งคือ งบประมาณประจํากับงบประมาณที่มีกองทุน และกองทุน เพิ่งตั้งมาได้ ๓ ป้ เพราะฉะนั้นเราก็พยายามที่จะดูว่าเราจะสามารถใช้เงินกองทุนให้เปึน ประโยชน์ต่อการที่จะดําเนินการในเรื่องของการอนุรักษ์น้ําบาดาล โดยเฉพาะในเขตวิกฤติการณ์ น้ําบาดาล ๗ จังหวัดนี้ได้อย่างไรบ้าง เราก็มีโครงการที่ศึกษาในเรื่องของการที่จะติดตาม ในเรื่องของการเปลี่ยนแปลง เรื่องของแผ่นดินทรุด ในเรื่องของการใช้น้ําบาดาลนี่ เกิดผลกระทบอย่างไร เรื่องของบ่อสังเกตการณ์ เรื่องของระดับน้ําพวกนี้เราก็ได้ดําเนินการ เปึนรูปธรรม ขณะนี้ท่านสามารถที่จะเข้าไปในเว็บไซต์ของเราได้ แล้วดูว่าเครือข่าย บ่อสังเกตการณ์ที่เราใช้ติดตามการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ําบาดาล เพราะว่าระดับน้ําบาดาลนี่ ถ้าลดลงมากก็แสดงว่ามีการใช้น้ําบาดาลมาก เราก็จะส่งสัญญาณไปที่การควบคุมนะคะว่า จะต้องลดการใช้น้ําบาดาลลงเท่าไร แล้วก็มีการศึกษาวิจัยในเรื่องของการหาปริมาณน้ํา ที่ใช้ได้โดยไม่เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม หรือที่เราเรียกว่า เซฟ ดิว (Save due) หรือปริมาณน้ํา ปลอดภัย พวกนี้เราได้ใช้ความรู้จากบุคลากรของเราเอง แล้วก็ใช้บุคลากรจากทาง สถาบันการศึกษาทั้งที่ทางท่านผู้มีเกียรติได้แนะนํามา ซึ่งเราได้ใช้บริการทั้งหมดนะคะ ไม่ว่าจะเปึนมหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แม้แต่สถาบันราชภัฏที่มีความรู้ในเรื่องของการไปสํารวจ เราก็ได้ใช้ท่านมาร่วมในการ ดําเนินการศึกษาวิจัยทางด้านนี้นะคะ ในเรื่องของการจะตอบว่า จะนําไปใช้ในเรื่องของ งานพัฒนาน้ําบาดาลก็คือเรื่องของเจาะ เรื่องของการซ่อมบํารุงรักษาบ่อน้ําบาดาล ที่มีอยู่มากมายในปัจจุบันนี้ได้หรือไม่ ดิฉันเองนั้นอยากจะเอาเงินนี้ไปใช้มากเลย และอยากจะช่วยมาก เพราะเรารู้อยู่แล้วว่ามันเปึนปัญหาที่ประชาชนพบนะคะ แต่เนื่องจาก มันติดที่ภารกิจถ่ายโอน แล้วก็เปึนกฎหมายออกมา ๑. เราไม่สามารถจะตั้งงบประมาณได้ ๒. เงินกองทุนเองก็ไม่สามารถจะนําไปใช้ได้ เพราะไม่สามารถที่จะอธิบายได้ว่ามันอยู่ ในข้อไหนของกฎหมายที่กําหนดไว้ใน ๔ ข้อนี้นะคะ แต่อย่างไรก็ตามดิฉันก็จะพยายาม ปรับปรุงว่าจะมีวิธีการใดที่จะสามารถนําเงินซึ่งมีอยู่ในปัจจุบันนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ต่อประชาชนโดยส่วนร่วมนะคะ อาจจําเปึนที่จะต้องมีการปรับปรุงในเรื่องของการแก้ กฎหมายเพื่อเพิ่มเติมให้สามารถที่จะนําไปใช้ได้ดิฉันก็จะรับในเรื่องนี้ไป ในเรื่องของ แผนงานที่เราจะดําเนินการต่อไปนั้น ในขณะนี้เราได้ใช้เงินไปส่วนหนึ่งในเรื่องของ การศึกษาวิจัย เรื่องของการติดตาม เรื่องของการปนเปุ๋อนน้ําบาดาล ซึ่งเรารู้ว่าในพื้นที่ไหน เปึนพื้นที่เสี่ยงต่อการปนเปุ๋อนนะคะ อย่างเช่น บริเวณที่ฝังกลบขยะทั้งหลายมีความเสี่ยง ต่อการปนเปุ๋อนต่อน้ําบาดาลมาก เพราะว่าขยะนี่ถ้าหากว่าฝนตกลงมาชะล้างน้ําขยะ ก็สามารถที่จะซึมลงไปใต้ดินได้ เราก็มีโครงการที่จะไปตรวจสอบบริเวณที่ฝังกลบขยะ แล้วก็ต้องเก็บตัวอย่างน้ํามาวิเคราะห์เพื่อที่จะดูว่ามีสารปนเปุ๋อน ซึ่งสารปนเปุ๋อนในบริเวณ ที่เปึนขยะนี่ก็จะมีแบคทีเรีย มีคลอไรด์ (Chloride) มีซัลเฟต (Sulfate) จะเปึนตัวที่บอกได้ว่า น้ําบาดาลโดยทั่วไปแล้วเราจะมีแบคกราวด์ (Background) หรือว่ามีพื้นฐานของคุณภาพอยู่แล้ว ถ้ามีสารปนเปุ๋อนลงไปเราก็สามารถจะวิเคราะห์ได้นะคะ อันนี้ก็เปึนส่วนหนึ่ง ในบริเวณที่ตั้ง ของนิคมอุตสาหกรรมเราก็จะไปศึกษาในเรื่องของการสํารวจว่ามีความเสี่ยงต่อการปนเปุ๋อน เกิดขึ้นหรือไม่นะคะ เช่น บริเวณแถวจังหวัดระยองเราก็ดําเนินการ บริเวณของที่จังหวัดลําพูน นิคมอุตสาหกรรมที่ตั้งจังหวัดลําพูน ซึ่งมีสารวีโอซี (VOC) หรือสารไอระเหยที่เปึนสารจาก อุตสาหกรรมลงไปในน้ําบาดาลก็เปึนอันตรายอย่างยิ่ง อันนี้ก็ดําเนินการในเรื่องของการดูแล การปนเปุ๋อนน้ําบาดาล ในอีกส่วนหนึ่งที่เราจะจัดการในเรื่องของการแก้ไขในเขตวิกฤติเองซึ่งมีการใช้น้ําบาดาลมาก แล้วก็ระดับน้ําลดลง ในขณะนี้เรามีมาตรการหลาย ๆ อย่างในการกํากับดูแล ในการใช้ มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ที่เก็บเงิน เพราะฉะนั้นการใช้น้ําบาดาลจะลดลงมาก ระดับน้ํา ได้ขึ้นมา แต่ว่าอย่างไรก็ตามเราจําเปึนที่จะต้องช่วยฟุ๋นฟูแหล่งน้ําบาดาล เราได้รับอนุมัติ แล้วนะคะแต่กําลังเตรียมที่จะดําเนินการทดลองในเรื่องของการเติมน้ํา การเติมน้ําลงไป ในชั้นน้ําที่เราใช้มากเกินไปนะคะ ซึ่งการเติมน้ําต่างประเทศได้ทํากันแพร่หลายแล้ว โดยเฉพาะอย่างประเทศสหรัฐอเมริกาซึ่งเราไปดูงานมา หรือในประเทศเนเธอร์แลนด์ ก็ได้ดําเนินการแล้วนะคะ อันนี้ก็อยากจะเรียนต่อที่ว่าทําไมเราถึงต้องไปดูงาน เนื่องจากว่า เทคโนโลยีในด้านน้ําบาดาลนั้นเปึนเรื่องที่ยาก หรือแม้แต่การปนเปุ๋อนที่เกิดขึ้นแล้วก็ยาก ก็ต้องใช้ทั้งเทคนิควิชาการ ใช้ระยะเวลา แล้วก็ใช้เงินลงทุนสูง ก็ต้องขอตอบคําถาม ที่กลางดงไปเลยนะคะว่าทําไมถึงใช้เงินตั้ง ๑๐ ล้านบาท ในบริเวณนั้นเรารู้ว่าเกิดการปนเปุ๋อน ต่อแหล่งน้ําบาดาลเนื่องจากมีการทิ้งขยะอุตสาหกรรมที่ปากช่อง เสร็จแล้วตรงนั้น เปึนแหล่งหินปูนที่มีน้ําบาดาลเกิดอยู่ในโพรง แล้วมีรอยแยกที่สามารถจะซึมลงไปถึง โพรงน้ําบาดาลของเราได้นะคะ เพราะฉะนั้นเราต้องไปเจาะสํารวจเก็บตัวอย่างน้ํา ศึกษาสภาพทางธรณีวิทยาทั้งหมด การศึกษานี้เราจะต้องทํารูปจําลองคณิตศาสตร์ด้วย เพราะฉะนั้นการใช้เงินตรงนี้จะมาก ดิฉันเคยไม่ว่าจะไปพูดที่ไหนในเรื่องการปนเปุ๋อน น้ําบาดาลนี่ ดิฉันจะบอกว่าการปนเปุ๋อนน้ําบาดาลนั้นเราไม่ควรปล่อยให้เกิดการปนเปุ๋อน เราจะต้องทําหน้าที่ในการปัองกันไม่ให้เกิดขึ้น เพราะถ้าเกิดขึ้นแล้วจะใช้ระยะเวลา ในการฟุ๋นฟูแล้วก็ใช้เงินทองเปึนจํานวนมาก ตลอดจนเทคนิควิชาการก็สูง ซึ่งต้องยอมรับว่า เราเองนั้นในด้านเทคนิควิชาการที่เกี่ยวกับเรื่องของการปนเปุ๋อนที่จะไปฟุ๋นฟู ถ้ามันลงไป ในแหล่งน้ําบาดาลแล้วนี่เราจะทําอย่างไรถึงจะเอาออกได้นะคะ วิธีการที่ง่ายที่สุดก็คือ จะต้องปัูมน้ําออกมาจากแหล่งนั้นแล้วก็มาทรีท เพราะฉะนั้นตรงนี้จะใช้เงินทองมหาศาล เลยนะคะ ถ้าหากว่าจะยกตัวอย่างให้ท่านได้ทราบอีกอันหนึ่งก็คือ อย่างที่กําแพงเพชร บริษัทไทยเชลล์ได้เจาะบ่อน้ํามันเสร็จแล้วเอาโคลนจากการเจาะน้ํามันในระดับลึกทิ้งลงไป ที่พื้นดินปรากฏว่ามันมีเกลือสูง เพราะฉะนั้นเกลือเหล่านี้ได้ซึมลงไปในชั้นน้ําบาดาล ระดับตื้นเกิดความเค็มแผ่กระจายออกไปซึ่งเรารู้ว่าเกิดปัญหานี้บริษัทไทยเชลล์ต้องรับผิดชอบ ทางด้านนี้ เขาต้องทําการฟุ๋นฟูแหล่งน้ําบาดาลตรงนั้นใช้เงินไปมหาศาลเลยในเรื่องนี้ เพราะฉะนั้นก็อยากจะเรียนให้ท่านทราบว่าการศึกษาวิจัยนั้นต้องใช้ระยะเวลาไม่สามารถ ที่จะทําได้เร็ว ดังนั้นเงินที่ได้มาจึงไม่สามารถที่จะใช้ได้ป้หนึ่งนี่ไปเปึนพัน ๆ ล้านบาท ก็อยากจะเรียนให้ทราบตรงนี้ แล้วก็อีกอย่างหนึ่งที่ท่านสมาชิกได้สอบถามถึงเรื่องกลยุทธ์ ภารกิจ พันธกิจ ดิฉันต้องยอมรับว่าการทําพันธกิจ ยุทธศาสตร์ของกองทุนพัฒนาน้ําบาดาลนั้น ที่จริงแล้วใช้ยุทธศาสตร์ พันธกิจของกรมทรัพยากรน้ําบาดาลมาไว้ เพราะฉะนั้นกองทุน พัฒนาน้ําบาดาลนี้เปึนเพียงส่วนหนึ่งที่เปึนพันธกิจของกรมทรัพยากรน้ําบาดาล แต่เราขณะนี้ ป้นี้ซึ่งเปึนป้สุดท้ายของแผนที่จะดําเนินการตามแผนแม่บท เราจะปรับปรุงทํายุทธศาสตร์ใหม่ ซึ่งทางคณะกรรมการได้ให้ข้อคิดเห็นว่าการจัดทํายุทธศาสตร์ พันธกิจอะไรทั้งหลาย ต้องเปึนของกองทุนน้ําบาดาลนะคะ เพราะฉะนั้นอันเก่านั้นเปึนยุทธศาสตร์ของกรม ที่เอามาแสดงไว้ แต่มันคาบเกี่ยวกันในเรื่องของวิชาการระหว่างกองทุนที่จะทําการศึกษา วิจัยกับของกรมทรัพยากรน้ําบาดาลที่จะดําเนินการ ดิฉันก็อยากจะเรียนให้ทราบ ในภาพกว้าง ๆ ในส่วนของระบบบัญชีที่ทํางบดุล ซึ่งตัวดิฉันเองนั้นก็ไม่ได้เรียนจบบัญชี เพราะว่าเปึนนักวิทยาศาสตร์ เพราะฉะนั้นดูแล้วบางอย่างก็อาจจะไม่ค่อยเข้าใจ แต่ว่า จะขอให้ทางผู้อํานวยการสํานักควบคุมกิจการน้ําบาดาล ซึ่งทําหน้าที่ฝ์ายเลขานุการ ได้ชี้แจงกับท่านว่าบางตัวที่มันโผล่มานี่มาจากไหนอย่างไรนะคะ ก็อยากจะขออนุญาตให้ ทางผู้อํานวยการสํานักเปึนผู้ชี้แจงเพิ่มเติมในเรื่องนี้ ขอบพระคุณค่ะ