ท่านผู้เปึนประธาน กระผม นายชวน หลีกภัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาธิปัตย์ ผมขอขอบพระคุณท่านประธานที่ได้กรุณา ให้โอกาสสมาชิกได้พูดเรื่องนี้ ซึ่งความจริงแล้วต้องถือว่าเปึนเรื่องแรก ๆ ของประเทศที่มี ความสําคัญ แม้กระทั่งรัฐบาลเองเมื่อตอนแถลงนโยบาย ท่านประธานจําได้ว่าถือเรื่องนี้ เปึนวาระเร่งด่วนเรื่องแรกคู่กับเรื่องการสร้างความสมานฉันท์ แล้วก็ประกาศชัดเจนว่า จะดําเนินการแก้ปัญหาเรื่องนี้อย่างจริงจัง ความจริงแล้วกระผมทราบดีว่า ณ ที่นี้มีเพื่อนสมาชิก ซึ่งอยู่ในพื้นที่มีข้อมูลที่พร้อมที่สมบูรณ์ แม้กระทั่งตัวท่านประธานเองกระผมก็ทราบว่า ท่านเปึนผู้รู้คนหนึ่งในปัญหาเหล่านี้ แต่ว่าโดยที่กระผมเองได้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งในฐานะ เปึนคนในพื้นที่ โตที่ภาคใต้ ไปในพื้นที่ตั้งแต่ยังเปึนนักศึกษา และได้มีโอกาสข้ามฟาก ไปพบหัวหน้ากลุ่มแบ่งแยกดินแดนตั้งแต่ป้ ๒๕๑๘ ร่วมกับผู้แทนราษฎรพรรคประชาธิปัตย์ ในสมัยนั้น รวมทั้งมีโอกาสได้แก้ปัญหาในฐานะเปึนรัฐบาล และได้อภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล ครั้งที่แล้วเมื่อเปึนผู้นําฝ์ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร ในเหตุผลการแก้ปัญหาที่ผิดพลาด เพราะฉะนั้นกราบเรียนท่านประธานได้ว่ากระผมได้อภิปรายเรื่องนี้มาหลายครั้งแล้ว จนถึงวันนี้เวลาได้ผ่านไปหลายป้แล้ว มีสถานการณ์เปลี่ยนแปลงไปมาก แต่สาเหตุของปัญหานั้น ไม่ได้เปลี่ยนแปลง จึงขอใช้เวลาที่จะกราบเรียนท่านประธานเพื่อความเข้าใจของพวกเรา ทุกฝ์ายในการสนับสนุนญัตติเรื่องนี้ เพื่อให้พวกเราได้ช่วยกันในการตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ เพื่อเราจะได้ประมวลเปึนส่วนหนึ่งส่งให้รัฐบาลนําไปพิจารณาต่อไป ท่านประธานครับ ผมขออนุญาตที่จะพูดถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมาถึงวันนี้ว่าแม้สาเหตุของปัญหา จะไม่เปลี่ยนแปลง แต่ระยะเวลาที่เปลี่ยนแปลงไปนั้นได้มีความเปลี่ยนแปลงต่อสถานการณ์มาก ความสูญเสียมากขึ้น ความรุนแรงมากขึ้น ความเหี้ยมโหดน่ากลัวมากขึ้น สิ่งเหล่านี้ทําให้ เกิดความรู้สึกเปึนกังวล และกระผมเชื่อว่ากระผมและท่านประธานและพวกเราในที่นี้หลายคน มีส่วนรับรู้ อย่างน้อยไปร่วมในพิธีพระราชทานเพลิงศพวีรชนที่เสียชีวิตกับเหตุการณ์ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรืออย่างน้อยพวกเราได้กลับไปร่วมในพิธีพระราชทานเพลิงศพ หรือสวดพระอภิธรรมศพ ในหลายครั้ง วันนี้มันเปลี่ยนแปลงว่าคนที่ตายไม่ใช่คนในยะลา นราธิวาส ปัตตานี หรือสงขลา เท่านั้น แต่ไปไกลถึงเหนือ ถึงอีสาน ภาคกลางและเกือบจะทุก ๆ จังหวัด มีพิธีพระราชทานเพลิงศพ บุคคลสําคัญในชาติ แม้กระทั่งสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงพระราชทานเกียรติ ให้แก่วีรบุรุษ นายกรัฐมนตรีทุกคนไปร่วมในพิธีศพ มันเปึนความหดหู่ ความรู้สึกสะเทือนใจ ที่ครอบครัวผู้เสียชีวิตเหล่านั้นได้รับ กระผมคิดว่าเราไม่เจอปัญหาเหมือนอย่างเขา เราก็อาจจะรู้สึกว่าไม่รีบร้อน ไม่เร่งรัด มองว่าเรื่องอื่นสําคัญกว่า แต่ว่าถ้าใครที่ไปพบครอบครัว ของท่านเหล่านั้น แล้วเราจะรู้ว่าการยกย่องเปึนวีรบุรุษ การปรับตําแหน่งยศให้เปึนส่วนหนึ่ง ภายนอกเท่านั้น ในจิตใจคนเหล่านั้นมีความรู้สึกท้อถอยท้อแท้ กระผมกราบเรียน ท่านประธานว่า ได้มีโอกาสลงไปในพื้นที่หลายครั้ง ไม่ตั้งใจไปงานศพแต่ก็ต้องไปในพิธี สวดพระอภิธรรมศพ เพราะเมื่อไปถึงเขาก็เสียชีวิตหลังเราไปหรือก่อนเราไป ท่านประธานครับ ผมคิดว่าในที่นี้ทุกคนมีความปรารถนาดีต่อบ้านเมืองอยากเห็นการแก้ปัญหาที่เปึนรูปธรรม ชัดเจน กระผมฝากความหวังไว้กับคณะกรรมาธิการที่จะพิจารณาโดยรอบคอบว่าอะไรคือ เรื่องด่วนอันดับหนึ่ง อะไรคืออันดับสอง อันดับสามในกรณีปัญหานี้ที่จะต้องแก้ปัญหา ต่อไป แต่ว่ามีข้อสังเกตที่อย่างน้อยถ้าเราได้ตระหนักร่วมกันเราจะไม่เสียเวลาในการค้นหา ปัญหาของการเกิดเหตุนี้ขึ้นมา ในเบื้องแรกความจริงพวกเราหลายท่านได้พูดไป ท่านอาจารย์ดอกเตอร์พีรยศก็ได้พูดไป ผู้เสนอญัตติก็ได้พูดไป กระผมขออนุญาตย้ําถึง สถานการณ์ของพื้นที่ที่เปึนที่เกิดปัญหาว่า ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้นั้นเราสามารถ ย้อนกลับไปสู่อดีตได้ไกล จังหวัดปัตตานีไม่ใช่เมืองใหม่ จังหวัดปัตตานีมีประวัติศาสตร์ คืออาณาจักรปัตตานี มาควบคู่ไปกับอาณาจักรล้านนา ปัตตานีเคยเปึนเมืองขึ้นของสยาม ล้านนา เชียงใหม่เปึนเมืองขึ้นของพม่า เมืองเหล่านี้เปึนรัฐของตัวเอง ปัตตานีเคยรุ่งเรือง สร้างป๋นใหญ่ท่านประธานท่านรู้ดี ป๋นใหญ่พระยาตานี ไม่มียุคใด สมัยใดสร้างได้ใหญ่ เท่าของปัตตานี หลักฐานนี้คือความรุ่งเรืองในอดีต แต่ว่าปัตตานีเปึนเมืองขึ้นของสยาม ตั้งแต่กรุงศรีอยุธยาเหมือนกับเชียงใหม่เปึนเมืองขึ้นของพม่า ขออนุญาตท่านประธาน ที่จะให้เราได้เห็นความจริงแล้วมันจะตอบคําถามหลายเรื่องว่าทําไมเกิดอย่างนี้ แล้วเรา จะเข้าใจสภาพของความเปึนจริงในพื้นที่ว่ามันมาอย่างนี้มันถึงเปึนอย่างนี้ มิฉะนั้นเราจะตั้ง ข้อสงสัยทําไมเปึนอย่างนี้ แล้วเราก็จะไปโทษคนในพื้นที่ว่าทําไมพื้นที่นี้คนถึงคิดอย่างนี้ ประวัติศาสตร์ของเมืองปัตตานีนั้นต้องยอมรับว่าในสมัยที่เปึนอาณาจักรปัตตานีนั้น เปึนเมืองขึ้นของกรุงศรีอยุธยา ท่านประธานครับ นิดเดียวครับ ถ้าเราย้อนกลับไปอ่าน ประวัติศาสตร์ฉบับแรกที่เขียนโดยวันวลิตเขาจะพูดถึงปัตตานีไว้เปึนประโยชน์กับพวกเรา ที่จะเปึนความรู้ว่าเพราะมันมาอย่างนี้ มันถึงเปึนอย่างนี้ วันวลิตได้บันทึกพงศาวดาร กรุงศรีอยุธยา พ.ศ. ๒๑๘๒ ว่าในสมัยพระอนุชาธิราชพระราเมศวรทรงมีพระกระแสรับสั่ง ให้ประชาชนในแผ่นดินและเมืองขึ้นทั้งหลายของสยามส่งรายชื่อทาสของตน จากนั้นพระองค์ให้มีการสํารวจจํานวนข้าทาสในเมืองและประเทศในบังคับบัญชา และต่อไปว่า ยกเว้นรัฐปัตตานีซึ่งเจ้าผู้ครองไม่ปรารถนาจะทําตาม แข็งมาตั้งแต่สมัยนั้น แล้วครับ ขออีกสักตอนนะครับท่านประธานแล้วจะเห็นว่าคนที่เข้ามาแก้ปัญหานั้นมีทั้ง พุทธและมุสลิม อาณาจักรปัตตานีในสมัยของพระองค์ศรีธรรมราชาธิราช พระเจ้าแผ่นดิน องค์ที่ ๒๕ แห่งสยาม มีข้อความว่า อาณาจักรปัตตานีปฏิเสธที่จะส่งเครื่องราชบรรณาการ ดังนั้นในป้ที่ ๕ แห่งรัชกาลทรงส่งแสนยานุภาพไปที่นั่น แต่กลับถูกตีแตกมา พระองค์ จึงทรงให้ซ่อมแซมเรือรบแล้วสร้างใหม่อีกหลายลําเพื่อไปโจมตีปัตตานีอีกครั้งหนึ่ง แต่ด้วยการไกล่เกลี่ยของผู้ครองรัฐเคดาห์และพระสงฆ์ชาวสยาม ในที่สุดก็มีสัญญาทาง พระราชไมตรีและยุติสงคราม น่าสนใจมากครับท่านประธาน กระผมเชื่อว่าท่านประธาน เรียนสิ่งนี้มาแล้ว แต่สําหรับเพื่อนที่อาจจะไม่ได้อ่านเรื่องนี้อยากจะกราบเรียนว่า ปัตตานี มีปัญหามาตั้งแต่อดีตครับ ยามใดที่สยามหรือกรุงศรีอยุธยาเข้มแข็งก็ส่งเครื่องราชบรรณาการ ยามใดกรุงศรีอยุธยาอ่อนแอก็แข็งเมืองเปึนอย่างนี้มาตลอด เพราะฉะนั้นอย่าแปลกใจ ที่สถานการณ์ต่อมาได้มีปัญหาเกี่ยวกับความมั่นคงเปึนเหตุให้เกิดความคิดแบ่งแยกดินแดน กระผมยกตัวอย่าง ๒ ตอนในหนังสือประวัติศาสตร์ซึ่งบันทึกไว้โดยไม่คิดว่าวันนี้เราจะ อภิปรายกันครับ บันทึกไว้ตั้งแต่ป้ ๒๑๘๐ กว่า แต่มันเปึนตัวบอกให้เราเห็นว่าประวัติศาสตร์ ของพื้นที่นี้มีลักษณะพิเศษไม่เหมือนพื้นที่อื่น แต่ที่กระผม ท่านอาจารย์พีรยศได้เอ่ยถึง อาณาจักรล้านนา เชียงใหม่ กระผมกราบเรียนท่านประธานเปรียบเทียบว่าพื้นที่นั้น เคยเปึนเมืองขึ้นพม่า พระเจ้ากรุงธนบุรีตีเชียงใหม่มาเปึนเมืองขึ้นได้แล้วก็ตกเปึนเมืองขึ้น ของสยามของกรุงเทพฯ ตลอดมาเหมือนปัตตานีเปึนเมืองขึ้นของสยาม แต่เชียงใหม่นั้น ด้วยเชื้อชาติ ศาสนา วัฒนธรรม ภาษา ความเชื่อแม้เจ้าหลวงคือกษัตริย์เชียงใหม่จะไม่พอ พระทัยที่มีการเปลี่ยนแปลงกระทบต่อพระราชอํานาจของพระองค์ท่าน แต่ระยะเวลา ความใกล้ชิด ความเข้าใจค่อย ๆ คลี่คลายความรุนแรงลงไปได้ ประกอบกับเจ้าหญิง เชียงใหม่มาเปึนพระวรชายาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สถานการณ์ จึงได้คลี่คลายลงมาเร็วกว่าปัตตานี ปัตตานีต่างกันโดยสิ้นเชิง เชื้อชาติ ศาสนา ภาษา วัฒนธรรมไม่เหมือนกันเลยครับท่านประธาน ซ้ําร้ายอาณาเขตติดกับเขตแดนซึ่งอีกฝัืงหนึ่ง เปึนคนเชื้อชาติ ศาสนา ภาษาเดียวกัน เพราะฉะนั้นความแตกต่างอันนี้จึงเปึนเงื่อนไข สําคัญมากที่ทําให้ปัตตานีไม่ได้เปึนอย่างเชียงใหม่ เราต้องเข้าใจตรงนี้ ความเข้าใจตรงนี้ ละครับคือโจทย์ที่จะบอกเราว่าวิธีแก้ปัญหาต้องทําอย่างไร อันนี้ต้องถวายความเคารพ ยกย่องพระมหากษัตริย์ของเราที่ทรงตระหนักถึงเรื่องนี้ ท่านประธานนึกออก วันก่อน อภิปรายเรื่องนโยบายก็มีสมาชิกผู้มีเกียรติหยิบเรื่องนี้มาพูด ผมเท้าความนิดเดียวครับว่า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ ทรงมีสายพระเนตรที่ไกลมาก ทรงตระหนักและเข้าใจประวัติศาสตร์ของพื้นที่จึงได้กําหนดรัฐประศาสโนบายสําหรับ ปกครองพื้นที่นี้โดยเฉพาะครับ ป้ ๒๔๖๖ บัดนี้เกือบร้อยป้แล้ว ถ้าเราไปอ่านรัฐประศาสโนบาย ทั้ง ๔ ข้อ เราจะต้องยอมรับสิ่งที่พระองค์กําหนดไว้นั้นทันสมัยเหลือเกิน วันนี้ยังทันสมัยอยู่ครับ ยังสอดคล้องกับคําเตือนว่าการปกครองรัฐนั้นควรจะทําอย่างไร หลักรัฐประศาสโนบายสําหรับมณฑลปัตตานีในขณะนั้น กระผมยกตัวอย่าง เช่น
๑. ระเบียบการหรือวิธีปฏิบัติการใดเปึนทางการให้พลเมืองรู้สึกหรือเห็นไปว่า เปึนการเบียดเบียนกดขี่ศาสนาอิสลาม ต้องยกเลิกหรือแก้ไขเสียทันที การใดจะจัดขึ้นใหม่ ต้องอย่าให้ขัดกับลัทธินิยมของอิสลามหรือยิ่งทําให้เห็นเปึนการอุดหนุนศาสดามูฮัมมัดได้ ยิ่งดี
๒. การกะเกณฑ์อย่างใด ๆ ก็ดี การเก็บภาษีอากรหรือพลีอย่างใด ๆ ก็ดี เมื่อพิจารณาโดยส่วนรวมเทียบกันต้องอย่าให้ยิ่งกว่าที่พลเมืองในแว่นแคว้นประเทศราช ของอังกฤษ ซึ่งอยู่ใกล้เคียงนั้นต้องเกณฑ์ต้องเสียอยู่เปึนธรรมดา เมื่อพิจารณาเทียบกัน แต่เฉพาะอย่างต้องอย่าให้ยิ่งหย่อนกว่ากันจนถึงเปึนเหตุเสียหายในทางปกครองได้
๓. การกดขี่บีบคั้นแต่เจ้าพนักงานของรัฐบาล เนื่องแต่การใช้อํานาจ ในทางที่ผิดมิเปึนธรรมก็ดี เนื่องแต่การหมิ่นหลู่ดูแคลนพลเมืองชาติแขกโดยฐานที่เปึนคน ต่างชาติก็ดี เนื่องแต่การหน่วงเหนี่ยวชักช้าในกิจการตามหน้าที่เปึนเหตุให้ราษฎร เสียความสะดวกในทางหาเลี้ยงชีพก็ดี พึงต้องแก้ไขและระมัดระวังมิให้มีขึ้น เมื่อเกิดขึ้น แล้วต้องให้ผู้ทําผิดต้องรับผลตามความผิดโดยยุติธรรม ไม่ใช่สักแต่ว่าจัดการกลบเกลื่อน ให้เงียบไปเสียเพื่อจะไว้หน้าสงวนศักดิ์ของข้าราชการ
ดูสิครับเกือบร้อยป้พระองค์ท่านมองเห็นปัญหา
๔. กิจการใด ๆ ทั้งหมดอันเจ้าพนักงานจะต้องบังคับแก่ราษฎร ต้องระวัง อย่าให้ราษฎรต้องขัดข้องเสียเวลาในทางหาเลี้ยงชีพของเขาเกินสมควร แม้จะเปึนการจําเปึน โดยระเบียบการก็ดี เจ้าหน้าที่พึงสอดส่องแก้ไขอยู่เสมอเท่าที่สุดจะทําได้
อันนี้ก็เตือนว่าเวลาจะไปเยี่ยมก็อย่าไปเกณฑ์คนให้เสียเวลา เห็นไหมครับ เกือบร้อยป้พระองค์ท่านมองเห็นปัญหา
๕. ข้าราชการที่จะแต่งตั้งออกไปประจําตําแหน่งในมณฑลปัตตานี พึงเลือกเฟัน แต่คนที่มีนิสัยซื่อสัตย์สุจริตสงบเสงี่ยมเยือกเย็น ไม่ใช่สักแต่ว่าส่งไปบรรจุให้เต็มตําแหน่ง หรือส่งไปเปึนทางลงโทษเพราะเลว
๖. เจ้ากระทรวงทั้งหลายจะจัดวางระเบียบอย่างใดขึ้นใหม่หรือบังคับการ อย่างใดในมณฑลปัตตานีอันจะเปึนทางพาดผ่านถึงสุขทุกข์ของราษฎร ควรพิจารณาเหตุผล แก้ไขหรือยับยั้ง
กระผมกล่าวโดยย่อ ๖ ประการที่เปึนหลักรัฐประศาสโนบายสําหรับมณฑล ปัตตานีเพราะอะไร เพราะในขณะนั้นทรงตระหนักว่าพื้นที่นี้ไม่เหมือนที่อื่น มีความแตกต่าง โดยสิ้นเชิงกับที่อื่นจึงต้องมีหลักพิเศษ แล้วรัฐบาลต่อ ๆ มาเขาก็ยอมรับ จนกระทั่งแม้ แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ๖) ท่านประธานครับ กฎหมายครอบครัว มรดก เรายังต้องออกกฎหมายพิเศษสําหรับพื้นที่ใน ๔ จังหวัด คือ ยะลา นราธิวาส ปัตตานี สตูล กรณีที่มีคดีพิพาทเรื่องครอบครัวและมรดกสําหรับพี่น้องที่เปึนมุสลิมด้วยกัน ให้ใช้ กฎหมายนี้โดยเฉพาะ นี่คือสิ่งที่กระผมคิดว่าผู้ปกครองในอดีตได้มองเห็นปัญหานี้มาโดย ลําดับ สถานการณ์จึงค่อย ๆ คลี่คลายลงมา จะบอกว่าไม่มีเหตุร้ายไม่จริงครับ กระผม จึงยืนยันตลอดเวลาว่ามีคนคิดร้ายในพื้นที่นั้นอยู่ตลอด มีความคิดแบ่งแยกดินแดน เพราะเขาเคยมีสถานภาพ วันหนึ่งสถานภาพเขาต้องเสียไป ยกตัวอย่าง ตวนกู อับดุลกาเดร์ เพื่อนสมาชิกเราได้ยกตัวอย่างขึ้นมาแล้ว ท่านก็เปึนผู้ครองนครปัตตานี ครองเมืองปัตตานี วันหนึ่งท่านแข็งเมืองก็ได้รับโทษถูกส่งไปจําคุกที่พิษณุโลก ๑๐ ป้ แต่ว่าในที่สุด พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานอภัยโทษให้กลับมาครองเมือง เหมือนเดิม แต่ก็มีปัญหาขึ้นอีก เที่ยวนี้ตวนกู อับดุลกาเดร์ไม่ยอมให้จับแล้ว หนีไปอยู่ รัฐกลันตันแล้วเสียชีวิตที่นั่น แต่ลูกท่านมีครับ คนเหล่านี้เขาไม่ได้พอใจเลยครับต่อการปฏิบัติ ของรัฐบาลไทย รัฐบาลสยาม แต่ด้วยความเข้าใจถึงความเปึนจริง รัฐบาลผู้ปกครอง จึงต้องพยายามที่จะลดเงื่อนไขอันเปึนสาเหตุปัญหาโดยการปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบในพื้นที่ เหล่านั้นต่อประชาชนของเรา ท่านประธานจะเห็นความจริงในข้อนี้ตลอดมา กระผม กราบเรียนได้ว่า เมื่อสาเหตุมันเปึนอย่างนี้ความคิดของคนส่วนหนึ่งที่เสียสถานภาพไป ต้องการสถานภาพคืนจึงไม่ใช่ของแปลกครับท่าน ไม่ใช่ของแปลกถ้าไม่มีสิครับแปลก เมื่อเรารู้ว่ามันเกิดขึ้นได้ไม่ใช่ของแปลก หน้าที่ก็คือเราต้องทําความเข้าใจกับคนส่วนใหญ่ ให้ยืนอยู่ข้างบ้านเมือง ขณะเดียวกันสร้างความเปึนธรรมให้เกิดขึ้นกับบุคคลทุกกลุ่ม อย่างเท่าเทียมกันอย่างที่ผู้ปกครองในอดีตเขาได้ทํามาโดยลําดับ และกระผมกราบเรียนว่า จริง ๆ แล้วผู้ปกครองทุกชุดเขาพยายามทําอย่างนั้น ถ้าจะเกิดข้อผิดพลาดขึ้นบ้าง จะโดยเจตนาหรือไม่เจตนาก็คือ ถ้าในร้อยป้กระผมคิดว่า ๑. เมื่อตอนที่ท่าน จอมพล ป. พิบูลสงคราม รณรงค์เรื่องวัฒนธรรมไทยนิยม กระผมเด็กเกินไปที่จะตอบคําถามเรื่องนี้ได้ จนวันหนึ่งท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดนราธิวาส คือนายอดุลย์ ณ สายบุรี หรือตวนกู ยะลานาแซร์ได้เล่าให้กระผมฟัง กระผมไปเยี่ยมท่านที่รัฐกลันตัน ไปชวนท่าน กลับมาประเทศไทย ขณะนั้นกระผมเปึนผู้แทนราษฎร ครั้งที่ ๒ ป้ ๒๕๑๘ พร้อมกับเพื่อน สมาชิกของพรรคประชาธิปัตย์ทั้งพุทธและมุสลิมไปเยี่ยมท่านที่บ้านเล็ก ๆ ในรัฐกลันตัน ชวนท่านกลับมาบ้าน ท่านเปึนคนไทย ท่านเคยเปึน ส.ส. กลับมาเถอะ ทําไมต้องมาอยู่ที่ รัฐกลันตันที่นี่ ก่อนท่านจะไปที่รัฐกลันตันนั้นท่านติดคุกถูกจําคุก ๗ ป้ เรื่องเกี่ยวกับ ความมั่นคง ท่านบอกกระผมยังจําได้พวกเรานั่งคุยกับท่านอยู่ ท่านบอกคุณชวน ผมเปึน คนไทย ผมนับถือศาสนาอิสลามผมกลับไม่ได้หรอก ผมรับ จอมพล ป. ไม่ได้ จอมพล ป. บังคับให้ผมคํานับพระพุทธรูป ท่านบอกอย่างนี้นะครับ กระผมเลยนึกตลอดเวลาว่า ให้ความเปึนธรรมกับ จอมพล ป. ผมคิดว่าท่านคงไม่เจตนา แต่ปัญหาว่าผู้ปฏิบัติไปทํา อย่างไรจึงให้เกิดความรู้สึกอย่างนี้ขึ้นมา แล้วในที่สุดนายอดุลย์ ณ สายบุรี ก็ไม่ได้กลับมา ท่านเสียชีวิตที่รัฐกลันตัน ท่านเปึนหนึ่งในกลุ่มคนที่เปึนผู้นําในขบวนการแบ่งแยกดินแดน กระผมรู้ว่าความผิดพลาดครั้งนั้นอาจจะโดยไม่เจตนา แต่ความผิดพลาดครั้งต่อมา ที่สําคัญมากและเปึนสาเหตุของความสูญเสียขณะนี้คือความผิดพลาดเมื่อป้ ๒๕๔๔ กระผมคิดว่าเราต้องยอมรับความเปึนจริงกันเพื่อการแก้ปัญหาที่ทุกฝ์ายมีความห่วงใย พี่น้องของเรา ในป้ ๒๕๔๔ นั้นเปึนความผิดพลาดอันเกิดจากการประเมินเหตุการณ์ผิด หมด กระผมนึกอยู่ในใจว่า ๑. อาจจะไม่เรียนรู้ประวัติศาสตร์ อาจจะไม่ผ่านประสบการณ์ ของการศึกษาปัญหาในพื้นที่ ไม่ได้เข้าใจว่าสภาพพื้นที่เปึนอย่างไร ประเมินเหตุการณ์ว่า เปึนเรื่องเล็กน้อย เปึนเรื่องของโจรลักเล็กขโมยน้อยธรรมดาหรือเรียกว่าโจรกระจอก ไม่มี การแบ่งแยกดินแดน ไม่มีกลุ่มคนเหล่านี้เปึนความเชื่อของรัฐบาลในขณะนั้นได้ประกาศ ชัดเจนครับ กระผมเองเปึนหนึ่งในคนไม่กี่คนที่ทักท้วงว่า แนวในการแก้ปัญหาขณะนั้น จะผิดพลาด นั่นก็คือ แนวว่าจะใช้วิธีเก็บคือฆ่าทิ้งหรืออุ้มฆ่า เริ่มคิดเรื่องนี้เมื่อรัฐบาล แถลงว่าปัญหาภาคใต้รัฐบาลรู้ดี รู้หมดแล้วทุกอย่างจบภายใน ๓ เดือน น่าแปลกใจมาก ว่าเขาแก้ปัญหากันมาเปึนร้อยป้ เหตุการณ์ยังมีอยู่แต่รัฐบาลขณะนั้นจะแก้ปัญหาให้จบ ภายใน ๓ เดือนเขาจะทําอย่างไร รองแม่ทัพภาค ๔ พลตรี เรวัต กระผมเอ่ยชื่อท่าน ขออภัยด้วย ขออนุญาตท่านแล้วครับ ท่านเล่าให้กระผมฟังว่าท่านร่วมประชุมกับนายกรัฐมนตรี พันตํารวจโท ทักษิณ ชินวัตร และท่านเปึนคนเดียวที่กล้าท้วงขณะนั้นว่าแนวทางการแก้ ปัญหาที่รัฐบาลจะทําต่อไปนี้จะมีปัญหา แต่ว่าผลทักท้วงของท่านในที่สุดท่านก็ถูกย้าย และไม่มีโอกาสได้เปึนแม่ทัพภาค ๔ ต่อมาจนเกษียณอายุ ผมได้มีโอกาสคุยกับท่านว่า ทําไมท่านไปท้วงเอง ทําไมไม่ให้แม่ทัพภาค ๔ ท้วง ท่านบอกวันนั้นพอดี แม่ทัพภาค ๔ ต้องไป รับเสด็จสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟัากัลยาณิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์เสด็จ แม่ทัพภาค ๔ ต้องไปรับเสด็จ ท่านเลยต้องมาประชุมแทนและท่านท้วงไป ท่านก็ถูก ผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้น คือ พลเอก ชัยสิทธิ์ ชินวัตร เรียกไปพบแล้วตําหนิ ความจริง ข้อทักท้วงของท่านรองแม่ทัพนั้นก็สอดคล้องกับสิ่งที่พวกกระผมทักท้วงให้ความคิดว่า วิธีนั้นจะเปึนการแก้ปัญหาหนึ่ง แล้วเกิดปัญหา ๒ แก้ ๒ จะเกิด ๔ แก้ ๔ จะเกิด ๑๐ แก้ ๑๐ จะเกิด ๑๐๐ เพราะวิธีการอุ้มฆ่า ฆ่าทิ้งนั้นในหมู่มุสลิมถึงไม่ใช่ญาติ แต่ก็เปึนพี่น้องกัน เมื่อคนหนึ่งเปึนอะไรไป มุสลิมอื่นก็เปึนแนวร่วม ท่านประธานครับแต่ว่าข้อทักท้วงเราไม่มี ใครฟัง กระผมเสียดายเพราะนักข่าวเองเขาก็ช่วยไปบอกว่า ท่านนายกรัฐมนตรีนี่ฝ์ายค้าน เขาเสนอมาอย่างนี้นะ ท่านก็บอกกรุณาอย่าเสนอเรารู้ดีอยู่แล้ว ผมเสียดายมากท่านครับ มิฉะนั้นเหตุการณ์จะไม่สูญเสียอย่างนี้วันนี้ ซึ่งในร้อยป้เราไม่เคยตกอยู่ในฐานะสภาพอย่างนี้ ในหลวงของเราทรงแก้ปัญหามาหลายสิบป้ พระองค์ท่านเหนื่อยยาก เสด็จสิงหาคม กันยายน ท่านประธานนึกออก ท่านอยู่ในตําแหน่งขณะนั้น สิงหาคม กันยายน ท่านเสด็จแล้ว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถพบกลุ่มแม่บ้าน ในหลวงเสด็จออกเยี่ยมชาวบ้าน เดือนแล้วเดือนเล่า ป้แล้วป้เล่าเปึนจํานวนหลายสิบป้ ความเปึนเอกภาพ ความสมานฉันท์ หนึ่งเดียวของพี่น้องพุทธ มุสลิมในพื้นที่ดีขึ้น ๆ โดยลําดับ เหตุร้ายมีไหม มีครับ ไม่มียกเว้น หรอกครับ คนดีคนชั่วมีด้วยกันทุกแห่งหน จังหวัดชายแดนภาคใต้มีโจรครับ มีคนเสพยาเสพติด มีคนค้ายาเสพติด มีคนลักเล็กขโมยน้อย มีโจร มีคดี มีฆาตกรรม มีคนร้าย มีคนดีและมีคนชั่ว เหมือนที่อื่นไม่ต่างอะไรกันเลย มากน้อยแล้วแต่สภาพของพื้นที่ แต่ว่าที่มันต่างกับที่อื่นคือ คนคิดร้ายในเรื่องความมั่นคง คิดที่จะแบ่งแยกดินแดน แต่ว่าในอดีตนั้นเขาสามารถ ควบคุมสิ่งเหล่านี้ได้ด้วยกลไกของรัฐคือมีตา กระผมกราบเรียนท่านประธานว่า ท่านประธาน อาจจะลืมไปแล้วนะครับว่า ในประเทศเรานั้นนอกเหนือจากนโยบายความมั่นคง ซึ่งสภาความมั่นคงแห่งชาติเปึนผู้ดูแลแล้ว จะมีนโยบายพิเศษเฉพาะพื้นที่อยู่นโยบายหนึ่ง ซึ่งภาคอื่นไม่มี คือ นโยบายความมั่นคงแห่งชาติเกี่ยวกับจังหวัดชายแดนภาคใต้ อันนี้มี โดยเฉพาะเลยครับ ไม่มีนโยบายความมั่นคงแห่งชาติเกี่ยวกับจังหวัดภาคกลาง ภาคอื่นครับ แต่มีเฉพาะภาคใต้ และนโยบายนี้เริ่มเขียนใช้ครั้งแรกเมื่อป้ ๒๕๒๑ เมื่อสมัย พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ เปึนนายกรัฐมนตรี ฉบับแรกใช้ ๑๐ ป้ แล้วใช้ฉบับที่ ๒ ๔ ป้ ฉบับที่ ๓ ๔ ป้ ฉบับที่ ๔ ๔ ป้ กระผมกราบเรียนท่านประธานเพราะว่ากระผมได้ใช้นโยบายนี้เปึนคู่มือ ในการกําหนดแนวทางปฏิบัติ เพราะนโยบายนี้คือการศึกษามาจากทุกกลุ่ม พี่น้องพุทธ มุสลิมและศาสนาอื่น ข้าราชการ พ่อค้า นักธุรกิจ ทหาร ตํารวจ พลเรือนทุกฝ์ายทั้งผู้นําศาสนา ทั้งฝ์ายต่าง ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในบ้านเมือง มามีส่วนร่วมในการกําหนดแนวนโยบายว่า ในท่ามกลางความหลากหลายในพื้นที่นั้น เราควรจะมีแนวปฏิบัตินโยบายเปึนหลักอย่างไร พื้นที่นี้จึงจะมีความเจริญก้าวหน้าในวันข้างหน้า เพราะเรามีข้อแตกต่างกับที่อื่นอย่างที่เรา ประจักษ์กันอยู่แล้ว กระผมกราบเรียนท่านประธานเรื่องนี้เพราะเหตุว่าถ้าเราได้เข้าใจ ส่วนนี้ต่อเนื่องยาวนานมา วันนี้ปัญหาจะไม่เปึนอย่างนี้ครับ ในด้านการเรียนการสอน ของโรงเรียนนั้น ซึ่งตอนหลังนี้มีข้อกล่าวหาบรรดาครูผู้สอน บรรดาโรงเรียนรวมไปถึงปอเนาะ อย่างที่ท่านอาจารย์พีรยศได้กล่าวและพวกเราได้พูดบางส่วน สมัยนั้นเขามีการตรวจสอบ โดยกระบวนการของกระทรวงศึกษาธิการ ถ้าท่านประธานนึกออกนะครับ ก่อนจะมี การปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ครั้งหลังสุด มันจะมีหน่วยงานที่เขาเรียกว่า ศึกษาธิการเขต ศึกษาธิการเขตในพื้นที่ ๓ จังหวัด ๔ จังหวัดเขาเรียกว่า ศึกษาธิการเขต ๒ ครับ จะมีเจ้าหน้าที่ ทั้งของกระทรวงศึกษาธิการ สํานักงานปลัดกระทรวงและเจ้าหน้าที่ของสํานักงาน การศึกษาเอกชนไปประจํา คนเหล่านี้คือคนที่คอยตรวจสอบว่าโรงเรียนทั้งหลายสอน อย่างไร เหมือนกับในที่สุด พลเอก เปรมได้ตั้งหน่วยงานขึ้นมาใหม่หลังจากใช้ นโยบายความมั่นคงแห่งชาติเกี่ยวกับจังหวัดชายแดนภาคใต้มาประมาณ ๓ ป้ ป้ ๒๕๒๔ จึงเกิดศูนย์บริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ขึ้น เพื่ออะไรครับ เพื่อเปึนศูนย์กลางในการ แก้ปัญหารับรู้ความทุกข์สุขของพี่น้องของเรา แล้วเราก็มี พตท. ๔๓ คือพลเรือน ตํารวจ ทหาร สําหรับดูแลความมั่นคงในบริเวณนั้น ทุกองค์กรเปึนมือเปึนไม้คลุมพื้นที่ มีกระทรวงศึกษาธิการเปึนตาคอยดูมี ศอ.บต. คอยจับดูทั้งหมดเลยครับ ใครโรงเรียนไหน สอนไม่ดี สอนในสิ่งที่ผิด ศึกษาธิการเขต ๒ คอยจับตาดูแล้ว เพราะฉะนั้นคนที่จะไป ยุยงส่งเสริมนักเรียนให้ออกนอกลู่นอกทางอาจจะมีแต่ทําไม่ได้เต็มที่เพราะเรามีหูมีตาอยู่ เมื่อเรายกเลิกหน่วยงานนี้ทั้งหมดในกลางป้ ๒๕๔๕ หลังจากนโยบายอุ้มฆ่าผ่านไปแล้ว ๑ ป้ เรายกเลิกด้วยประกาศของท่านนายกรัฐมนตรีขณะนั้นว่าจังหวัดชายแดนภาคใต้ ไม่ต่างอะไรกับจังหวัดชายแดนอื่น ๆ ไม่มีอะไรพิเศษ อย่าไปทําให้มันพิเศษ ถ้าไปทําให้ มันพิเศษ มันจะพิเศษไม่จบสิ้น เพราะฉะนั้นมีองค์กรหน่วยงานใดที่เปึนพิเศษให้ยกเลิก ให้หมด เพราะฉะนั้น ศอ.บต. ศูนย์บริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ก็ยกเลิก พทต. ๔๓ ก็ยกเลิกหน่วยงานที่เปึนกลไกเปึนหูเปึนตารัฐก็หมดไป ประเทศเราเจ้าหน้าที่รัฐตาบอด เลยครับ ไม่มีโอกาสรู้ และนั่นคือช่วงเวลาที่สําคัญมากสําหรับคนร้ายในการซ่องสุมกําลัง ฝ๊กเด็กขึ้นมาใหม่ ท่านประธานครับ กระผมกราบเรียนเรื่องนี้เพราะว่าได้ประสบพบด้วย ตัวเองทั้งผู้เสียชีวิตและผู้รอดชีวิต กระผมพบกับคุณพ่อคุณแม่ของนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ บังเอิญคุณพ่อคุณแม่เปึนตํารวจอยู่ที่จังหวัดตรัง ผมก็ไปร่วมงานศพ เปึนประธานงานศพให้เขา ลูกเรียนหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ที่วิทยาเขตปัตตานีแล้วก็ถูกฆ่าตาย คุณแม่บอกผมด้วยน้ําตานองหน้าเลยบอกว่า เสียใจที่สุด ลูกบอกก่อนแล้วว่าเพื่อนในมหาวิทยาลัยนั่นคอยเปึนสายบอกให้คนร้าย รู้ว่าลูกคือลูกตํารวจ ต้องจัดการลูกตํารวจก่อน นี่คือความรู้สึกสะเทือนใจมากว่า เขาจ้องเล่นงานกัน ความจริงนี่เปึน ๑ ในหลาย ๆ กรณีที่เกิดขึ้น แต่กราบเรียน ท่านประธานเพื่อยกตัวอย่างให้เห็นว่ามีขบวนการที่ซ่องสุม ส่งเสริม ยุยงและล้างสมอง ความเชื่อต่าง ๆ กระผมไม่มีญาติที่ประสบ มีญาติก็คือคนที่ไปเปึนหมออยู่ที่นั่นซึ่งจะ ขอย้ายกลับ แม่อยากให้ย้ายกลับ แต่กระผมก็บอกว่าเขาได้ทํางานรับใช้บ้านเมือง ในช่วงอย่างนี้น่าภูมิใจที่สุดอย่าย้ายกลับเลย เพราะหมอที่ผ่าสมองได้มีจํากัดมากที่ยะลา แต่ว่าหลานของเพื่อนคนหนึ่งที่ถูกเข้าไปล้างสมองให้เกิดความเชื่อว่าต้องไล่พวกสยาม ออกไป ต้องเอาปัตตานีคืนมา แล้วสอนให้ผิดเพี้ยนไปจากคําสอนทางศาสนาอิสลาม คนเหล่านี้เปึนคนคนหนึ่งที่เราเชื่อว่าได้รับการฝ๊กอาวุธ ต่อมาจึงได้เกิดรุนแรงขึ้นถึงขั้น ฆ่าพระ พระสงฆ์ สามเณรมรณภาพไปหลายรูปด้วยฝ้มือของคนร้ายเหล่านี้ วันนี้จึงได้เกิด เหตุการณ์ที่น่าตกใจว่าเมื่อเราดูคนที่เสียชีวิตไปในช่วงประมาณ ๔-๕ ป้ที่ผ่านมา ปรากฏว่ามีตั้งแต่ผู้พิพากษา อดีตอัยการ รองผู้ว่าราชการจังหวัดมีอาชีพสุดท้ายที่เรา ไม่นึกว่าจะเกิดก็คือพยาบาลยังเหลืออาชีพเดียวที่ยังไม่โดนคือหมอ แพทย์นอกนั้น พี่น้อง ตํารวจ ทหาร พลเรือน ตชด. (ตํารวจตระเวนชายแดน) อส. (อาสาสมัครรักษา ดินแดน) ครู เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่เกษตรทุกกระทรวง ทบวง กรมโดนหมดแล้ว ท่านครับ จํานวนคนไม่ต้องพูดถึงมันเพิ่มขึ้นมหาศาลจากอดีต กระผมไม่บังอาจ ไปเปรียบเทียบ แต่จําได้ว่าเมื่อป้ ๒๕๔๐ เหตุร้ายในภาคใต้ก็มีประมาณสัก ๗๕ ครั้ง ป้ ๒๕๔๑ ก็ลดลงมาเรื่อย ๆ จนป้ ๒๕๔๒ ป้ ๒๕๔๓ ก็เหลือประมาณสักไม่เกิน ๑๐ ครั้ง วันนี้ป้หนึ่งประมาณ ๒,๐๐๐ ครั้งครับ มันไม่ปกติหรอกครับ ไม่ใช่เรื่องโจรกระจอกแล้ว แต่ความผิดพลาดเหล่านี้ ถ้าพูดไปวันนี้ มันก็คือการที่บอกให้เรารู้ว่ามันเกิดจากอะไรเพื่อเราจะได้พบโจทย์ว่าเมื่อมันเกิดจากอย่างนี้ เราจะแก้ปัญหาอย่างไร รายละเอียดการแก้ปัญหานั้นกระผมขอให้คณะกรรมาธิการ ถ้าสภานี้จะจัดตั้งขึ้นได้ไปหาวิธีการต่อไปนะครับ แต่ว่าท่านประธานที่เคารพครับ เพื่อให้ เหตุผลและข้อมูลสมบูรณ์ขึ้นเพื่อประโยชน์ในการที่เพื่อนสมาชิกที่จะเปึนกรรมาธิการ ได้หยิบยกไปเปึนส่วนหนึ่งตั้งเปึนโจทย์ต่อไปในการพิจารณาในครั้งต่อไป ผมขอกราบเรียน ท่านประธานเพิ่มเติมครับว่า สิ่งสําคัญยิ่งที่เราจําเปึนต้องตระหนักร่วมกันคือความจริง ของพื้นที่ครับ ความจริงของพื้นที่คือการที่เราจะเรียกร้องความสมานฉันท์และความร่วมมือ จากพี่น้องประชาชนในการแก้ปัญหาได้ ใครถูกต้องว่าถูกครับ ใครผิดต้องว่าผิด เจ้าหน้าที่ ผิดก็ต้องบอกว่าเจ้าหน้าที่ผิด ถ้าเจ้าหน้าที่ไม่ผิดอย่าไปบิดเบือนกล่าวหาเขา มิฉะนั้น คนทํางานจะเสียกําลังใจมาก วันนี้ทุกอย่างมันลงเจ้าหน้าที่ผิดหมดก็ไม่ถูก เจ้าหน้าที่เปึน ตัวสาเหตุไหม เปึน มีส่วน ในอดีตมีส่วนอยู่มาก ปัจจุบันนี้ก็ยังมีส่วนอยู่ แต่ว่าเราต้องแยก ให้ออกว่าใครทําสิ่งใดไม่ถูกต้องคนนั้นต้องมีหน้าที่รับผิดชอบ อย่าไปเหมาว่า ทหาร ตํารวจ ตชด. อส. หรือเจ้าหน้าที่ของกระทรวง ทบวง กรมทั้งหลายเลวร้ายหมดไม่ได้เปึนอย่างนั้น มิฉะนั้นความสูญเสียก็จะยิ่งกว่านี้ ผมขอพูดเพื่อปกปัองคนดีที่เขาต้องแก้ปัญหาด้วย ความยากลําบาก ไม่มีใครอยากไปหรอกครับ น้อยคนมีอาสาสมัครที่น่าชื่นชมยกย่องก็มี พลตํารวจตรี นพดล ที่ขณะนี้บาดเจ็บอยู่ หรือคนไม่อาสาสมัครแต่ต้องนอนบาดเจ็บพิการ อยู่ขณะนี้ เช่น พันตํารวจเอก วรรณะนอนอยู่ที่บ้านผมที่จังหวัดตรัง คนเหล่านี้ต้องเสี่ยง ชีวิตร่างกายซึ่งหลายคนลืมไปแล้วว่าเขาประสบอะไร เพราะฉะนั้นก็ต้องให้ความเปึนธรรม กับผู้ปฏิบัติ วันนี้พี่น้องพุทธ มุสลิมต้องเสียชีวิตตัวเลขพอ ๆ กันครับ แต่ว่าฐานจริง ๆ นั้น ก็มาจาก ๘๐ ต่อ ๒๐ พี่น้องพุทธเสียชีวิตจากสัดส่วนร้อยละ ๒๐ พี่น้องมุสลิมเสียชีวิต จากสัดส่วนร้อยละ ๘๐ เมื่อตัวเลขมันใกล้เคียงกันก็หมายความว่าสัดส่วนพี่น้องพุทธ เสียชีวิตในสัดส่วนที่มากกว่ามาก แต่วันนี้ไม่ยกเว้นแล้วครับ เพราะฉะนั้นเราจะต้องยอมรับ ความเปึนจริงที่เกิดขึ้นเพื่อเราหาทางแก้ปัญหาที่ถูกต้องต่อไป ถ้าเราปฏิเสธเราบิดเบือน ความจริง เราจะเรียกร้องความเห็นใจ ความสามัคคี ความร่วมมือไม่ได้เลย ผมกราบเรียน เรื่องนี้กับท่านประธาน เพราะว่าฟังนโยบายที่รัฐบาลได้แถลงไว้วันแถลงนโยบายนั้น ชัดเจนนะครับ ว่าจะเร่งแก้ปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้เปึนเรื่องแรก ๆ เลยครับ แล้วจะบอกว่าการแก้ปัญหาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้นั้นยังบอกวิธีการไว้ย่อ ๆ นะครับ ว่าสร้างความเปึนธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยมุ่งพัฒนากฎหมายระบบยุติธรรม ที่สอดคล้องกับพื้นที่ วิถีชีวิต และวัฒนธรรมท้องถิ่น บังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด ขจัดเงื่อนไขความไม่ยุติธรรม ท่านประธานที่เคารพครับ กระผมกราบเรียนเรื่องนี้เพราะรู้สึกเสียง ของผู้รับผิดชอบในคณะรัฐบาลจะเพี้ยน ๆ ไปจากแถลงนโยบายแล้ว อันนี้จําเปึนต้องชัดเจน มิฉะนั้นจะกลายเปึนเงื่อนไขให้คนร้ายนําไปเปึนสมมุติฐานว่าทําไปเถอะเขาจะให้อภัย รีบฆ่าเสียตอนนี้เขาจะให้อภัย รีบเผาเสียตอนนี้เขาจะให้อภัยในวันข้างหน้า เรื่องนี้คือ เรื่องใหญ่ที่สุดที่กระผมเองเคยพูดเสมอว่ากระผมอยากให้ถือว่าพี่น้องพุทธ มุสลิมของเรา คือคนไทย พี่น้องของเราเหล่านั้นเขาอยู่มาหลายชั่วอายุคนแล้ว เขาอยู่มานานในพื้นที่ เหล่านั้นเขาคือคนไทยที่มีศาสนาแตกต่างกัน เขาต้องอยู่ภายใต้กฎหมายเท่าเทียมกัน คนพุทธผิดต้องจัดการโดยเคร่งครัดตามกฎหมาย คนไทยมุสลิมผิดต้องจัดการตามกฎหมาย โดยเคร่งครัด อย่าให้เกิดความรู้สึกว่าทีกับพี่น้องศาสนาโน้นก็ไม่เอาจริง ทีพี่น้องศาสนานี้ ก็มาเข้มงวดกวดขัน อย่าให้เกิดความรู้สึกแปลกแยกเช่นนั้นเปึนอันขาด นี่คือสิ่งที่อยากจะกราบเรียนท่านประธานไว้ แต่ว่าที่กระผมกราบเรียนย้ําเรื่องความเปึนจริง ที่ทุกคนต้องยอมรับนั้น เพราะมันเกิดความเข้าใจขึ้นมาใหม่แล้วครับ ผมกลัวมันจะเปึนน้ําผึ้ง อีกหยดหนึ่ง นั่นก็คืออันนี้ไม่ใช่ใครแล้วครับ ท่านนายกรัฐมนตรีเองครับ ผมดูรายการโทรทัศน์ เอเอสทีวี (ASTV) ครับท่านนายกรัฐมนตรีให้สัมภาษณ์นักข่าวสาวของอัลจาซีราห์เมื่อเดือนที่แล้ว ถึงเรื่องผู้เสียชีวิตในกรณีตากใบครับท่านประธานครับ ความจริงเรื่องนี้ข้อเท็จจริงเปึนที่ยอมรับ จบไปแล้วว่าบรรดาผู้เสียชีวิตทั้งหมด ๗๘ คนที่อยู่ในรถบรรทุกไปสู่เปัาหมายนั้นเกิดจากอะไร และแพทย์ ๓ ท่านมาเบิกความที่ศาลแล้วครับในการชันสูตรในการไต่สวนสาเหตุการตาย ของผู้เสียชีวิต แพทย์มาเบิกความสอดคล้องกันหมดทั้ง ๓ ท่าน แพทย์หญิงคุณหญิงพรทิพย์ พันตํารวจโทนายแพทย์สุทธิชัย พันตํารวจโท พิสิฐ ธรรมสุริยะ ทั้ง ๓ ท่านมาเบิกความพร้อม เหมือนกันที่ศาลแล้วหนังสือพิมพ์แนวหน้าเอามาลง กระผมอ่านจากหนังสือพิมพ์แนวหน้า ที่ลงคําเบิกความของแพทย์ทั้ง ๓ ท่านว่าสาเหตุการตายคือขาดอากาศหายใจ สันนิษฐานว่า ผู้ตายถูกกดทับทําให้เกิดการขัดขวางการเคลื่อนไหวของระบบหายใจเข้าออก คุณหญิงพรทิพย์ บอกว่าเดินทางไปเก็บดีเอ็นเอ (DNA) ของผู้ก่อความไม่สงบพลิกศพ ๒๔ ราย ตายจากขาดอากาศ หายใจจากการถูกกดทับทุกศพ พันตํารวจโท นายแพทย์สุทธิชัยบอกว่าผู้ตายตายจากขาดอากาศ หายใจจากการถูกกดทับ และรายงานในการเบิกความของ ๓ พยานนี้ก็บอกว่าไม่มีบาดแผล ร้ายแรงถึงขั้นทําให้ตายคือไม่มีรอยกระสุนป๋น ไม่มีรอยถูกแทงให้ถึงตาย แต่ตายจาก ขาดอากาศหายใจ มีคนเสียชีวิตที่มีร่องรอยถูกทําร้าย เช่น ซี่โครงหัก แขนหัก ขากรรไกรหัก สันนิษฐานว่าจะมีการถูกกระแทกอย่างแรง แต่ที่กระผมกราบเรียนเรื่องนี้ความจริงมีแผ่นซีดี (CD) อยากจะให้ท่านประธานได้เห็นนะครับ แต่ผมคิดว่าท่านประธานอาจจะได้ผ่านมาแล้ว แต่ขณะเดียวกันก็ห่วงเหมือนกันว่าเดี๋ยวจะเข้าใจผิดกันไป คือประเด็นที่ท่านนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์กับอัลจาซีราห์บอกว่า คือตอบคําถามที่ผมดูในโทรทัศน์นะครับ แล้วเขาแปลคํา ให้สัมภาษณ์เปึนภาษาไทยครับ แล้วต่อมาหนังสือพิมพ์กระผมเข้าใจว่าหนังสือพิมพ์มติชน เอามาลงละเอียดครับว่า ผู้ถามนี่ถามผู้ที่ตาย แล้วถามซ้ํา ๒ ครั้งว่าผู้ตายนี่ตายเพราะมี การเอาขึ้นรถแล้วซ้อนกัน ท่านนายกรัฐมนตรีก็ตอบว่าผู้บริสุทธิ์หรือ คนชุมนุมแบบนี้เรียกว่า ผู้บริสุทธิ์หรือผมไม่รู้นะ แต่พวกนี้ถูกควบคุมตัวอยู่บนรถบรรทุก ถ้าร่างกายแข็งแรงพอ มันก็ไม่เปึนไรหรอก แต่วันนั้นพวกนั้นไม่ได้กินข้าวหรือดื่มน้ําเลย เพราะอยู่ในช่วงเดือน อะไรนั่นแหละ พวกเขาก็ล้มทับกันและมีผู้เสียชีวิต ๗๘ ศพ หลังจากที่รถบรรทุกวิ่งอยู่ หลายชั่วโมงซึ่งนั่นเปึนโศกนาฏกรรมซึ่งไม่มีใครตั้งใจฆ่าพวกเขา พวกเขาตายเพราะสภาพ ร่างกายแล้วก็มีปัญหาอะไรอย่างนั้นหรือ มีปัญหาอะไรเกิดกับการเสียชีวิตอย่างนั้นหรือ นี่เปึนคําพูดที่กระผมถอดมาจากโทรทัศน์แล้วหนังสือพิมพ์เอามาลง ปัญหาจํานวนผู้เสียชีวิต เที่ยวนี้ไม่มีปัญหาแล้วครับ ๗๘ ศพ ๗๘ รายจริง แต่ว่าเหตุที่คนเหล่านั้นตายท่านบอกว่า เพราะพวกนี้ถูกควบคุมตัวอยู่บนรถบรรทุก ถ้าร่างกายแข็งแรงพอมันก็ไม่เปึนไรหรอก แต่วันนั้นพวกนั้นไม่ได้กินข้าวหรือดื่มน้ําเลย เพราะอยู่ในช่วงเดือนอะไรนั่นแหละ พวกเขา ก็ล้มทับกันแล้วก็มีผู้เสียชีวิต กระผมไม่ปฏิเสธนะครับว่าอาจจะมีรถคันใดคันหนึ่ง ที่นําบุคคลเหล่านี้ขึ้นรถแล้วล้มทับกัน แต่ว่าในจํานวนพันกว่าคนนั้นเสียชีวิต เฉพาะที่อยู่ในรถ ๗๘ คนครับ ไม่ได้เสียชีวิตทั้งหมด คนที่เสียชีวิตนั้นเชื่อได้ว่าไม่ใช่เพราะล้มทับกัน ความจริง ที่ปรากฏจากการชันสูตรพลิกศพและการไต่สวนในศาลนั้นก็ปรากฏว่าเขาถูกกดทับ และความจริงปรากฏในซีดี และในภาพที่ปรากฏในสื่อมวลชนครับ ไม่ได้ต้องปกป่ดอะไร ครับว่าคนเหล่านั้นซ้อนกัน ๒ ชั้น ๓ ชั้นครับ ซ้อนเอามือไขว้หลังถูกมัดแล้วนอนคว่ําหน้า ท่านประธานครับ เราไม่ต้องมีใครซ้อนหรอกครับ เรานอนคว่ําหน้าเอามือไขว้หลัง นึกภาพดูสิครับว่า เราจะขยับอย่างไร แล้วมีคนซ้อนอีก ๒-๓ ชั้น ท่านคิดดูสิครับว่าข้างล่างนั้นทุกข์ทรมาน ขนาดไหน ทุกข์ทรมานจนตาย แล้ววันนี้ความจริงนี้ยังไม่มีการสอบให้ชัดว่าใครคือคนสั่ง ราชการประจํากองทัพภาค ๔ หรือฝ์ายตํารวจเปึนคนสั่ง หรือรัฐมนตรี หรือนายกรัฐมนตรี สั่งให้ทําอย่างนี้ ขอฝากคณะกรรมาธิการที่จะเกิดขึ้นไปดูด้วย แต่กระผมนําเรื่องนี้ มากราบเรียนท่านประธานเพราะไม่อยากให้เปึนน้ําผึ้งอีกหยดหนึ่งที่ญาติพี่น้องผู้เสียชีวิต หยิบยกขึ้นมาบอกว่า ลูกหลานเขา ญาติพี่น้องเขาตายไปแล้วบัดนี้รัฐบาลชุดนี้โดยนายกรัฐมนตรี มาบิดเบือนความจริงอีกหรือ ไปโทษคนของเขาว่าอดอยากล้มทับกันเองหรือ ในเมื่อ คุณเอาคนซ้อนกัน ๒-๓ ชั้น ผมกราบเรียนท่านประธานว่าไม่มีอะไรดีกว่าเราอยู่ในโลก ของความเปึนจริง แล้วการแก้ปัญหาจะทําให้ได้รับความร่วมมือมากขึ้น รัฐบาลนี้เพิ่งเข้ามาครับ กระผมทราบดี กระผมไม่ไปคาดคั้นคนใดคนหนึ่งให้ต้องรับผิดชอบ เพราะท่านเพิ่งเข้ามา ช่วงระยะเวลาหนึ่งเท่านั้นเอง แล้วปัญหาที่เกิดขึ้นเกิดจากความผิดพลาดของรัฐบาลสมัย พรรคไทยรักไทย ท่าน พันตํารวจโท ทักษิณ ที่ใช้นโยบายถือว่าเปึนเรื่องโจรกระจอก แล้ว เริ่มนโยบายอุ้มฆ่าป้ ๒๕๔๔ แล้วต่อมาก็ใช้นโยบายยกเลิกองค์กรที่คิดว่าเปึนองค์กร ในการที่จะแก้ปัญหาหมดสิ้น ในที่สุดปัญหาจึงได้ลุกลามขึ้นด้วยคนร้ายที่ซ่องสุมกันมากขึ้น โดยลําดับ
ผมกราบเรียนข้อมูลสุดท้ายกับท่านประธานว่า ความจริงแล้วเราไปยึด วันที่ ๔ มกราคม ๒๕๔๗ เปึนฐานว่าเหตุร้ายเริ่มเกิดวันนั้น ท่านประธานครับ ความจริงไม่ใช่ หรอกครับ ถ้าตามปัญหาต่อเนื่องมาตั้งแต่นาทีแรกเราจะรู้ว่าเมื่อวันที่นายกรัฐมนตรีขณะนั้น ประกาศว่าปัญหาทั้งหลายจะจบภายใน ๓ เดือนนั้น เหตุร้ายเริ่มเกิดขึ้นหลังจากนโยบายอุ้มฆ่า เกิดขึ้น ครั้งแรกที่ปรากฏชัดเจนคือประมาณวันที่ ๒๔ วันที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๔ วันนั้นคือ วันแรกที่ปัอมตํารวจและ อส. ถูกยิงพร้อมกันใน ๓ จังหวัด ตํารวจเสียชีวิต ๖ คนครับ แต่เจ้าหน้าที่ บ้านเมืองระดับสูงยังไม่ไหวครับ ยังไม่ไหวกับสถานการณ์ขณะนั้นไปมองเปึนเรื่องไม่มีอะไร นั่นเปึนก้าวแรกที่เราเห็นว่าคนกลุ่มนี้เริ่มจับมือกันได้แล้ว เริ่มก่อปัญหาแรงขึ้นมาแล้ว แล้วหลังจากนั้นปัญหาก็เกิดขึ้นมาเรื่อย ๆ การปล้นป๋นไม่ใช่เกิดวันที่ ๔ มกราคม ๒๕๔๗ เปึนครั้งแรก ก่อนนั้นได้เกิดขึ้นก่อนแล้ว เอาไปทีละ ๑๐ กว่ากระบอก ๒๐ กว่ากระบอก แล้วเจ้าหน้าที่เราก็ตายด้วย แต่ก็ยังไม่มีการระแวงสงสัยกันเท่าที่ควรจะเปึน ผมเข้าใจว่า เจ้าหน้าที่เองระดับล่างรู้ครับ รู้ว่าอะไรที่เกิดขึ้น แต่ระดับสูงไม่กล้าพูด ผมตําหนิ สภาความมั่นคงแห่งชาติมาก เพราะหน่วยงานนี้คือหน่วยงานที่ต้องกระซิบหรือบอกดัง ๆ กับรัฐบาลว่าแนวทางที่มานี้ผิดจากแผนนโยบายความมั่นคงแห่งชาติเกี่ยวกับจังหวัดชายแดน ภาคใต้ (ฉบับที่ ๔) ผิดแล้วนะ ท่านไม่เชื่อความหลากหลายแล้วนะ ท่านไม่ยึดมั่น ในหลักการปฏิบัติให้เปึนไปตามกฎหมายนะ แต่ไม่มีใครกล้าเตือนทุกคนเอาตัวรอด ผมเคยพบเจ้าหน้าที่บางระดับและผมเรียนเขาตรง ๆ บอกว่า ขอตําหนินะ ถ้าท่านไม่ดูดาย บอกกล่าวบ้างตอนนั้นความผิดพลาดจะไม่มาถึงขั้นวันนี้ วันนี้คือวันที่การสูญเสียหาทาง แก้ง่าย ๆ มันยากเสียแล้ว และเราได้บทเรียนที่ไม่คุ้มค่าเลยครับท่านประธานในการที่เรา ทดลองนโยบายคิดใหม่ทําใหม่ ทําให้เกิดความสูญเสียอย่างที่ไม่เคยปรากฏในร้อยป้ของเรา กระผมไม่ปฏิเสธเลยนะครับว่าไม่ว่ารัฐบาลชุดไหนมาอยู่มีปัญหาในพื้นที่ ผมเปึน นายกรัฐมนตรีปัญหาก็มีครับ มีการเผาโรงเรียน เผาสถานีอนามัย แต่เทคโนโลยีสมัยนั้นก็คือกระสอบป์านชุบน้ํามัน เผาครับ เท่านั้นแหละครับ วันนี้ไปไกล วันนี้สามารถขุดหลุมเจาะด้วยเครื่องเจาะ ท่านประธานทราบดี เครื่องเจาะเจาะเข้าไปใต้ถนนไม่มีร่องรอยบนถนนเลยครับ เจาะเข้าไปแล้วก็ใส่ระเบิด ตูม คนไม่ได้ตายหมดหรอกครับ บาดเจ็บ คนร้ายเข้ามาจ่อยิงให้ตายทีละคน ๆ คนที่ยืนดูอยู่ข้าง ๆ ไม่มีใครกล้าไปทําอะไร จ่อยิงเสร็จน้ํามันราดเผาอีกทีหนึ่ง เผาเสร็จยังไม่พอตัดหัวอีกทีหนึ่ง เหี้ยมโหดทารุณ เพื่อให้เกิดความหวาดกลัว และผลนั้นก็ได้ผล บัดนี้ความหวาดกลัวนั้น จึงก่อให้เกิดการเคลื่อนย้าย คนย้ายออกนอกพื้นที่มากตัวเลขไม่ชัด เพราะไม่ย้ายสํามะโนครัว ออกทั้งหมด แต่ชัดเจนว่าย้ายออกไปเปึนจํานวนสูงมากไปทั่วประเทศ และกราบเรียน ท่านประธานว่า ไปตั้งหลักอยู่ในภาคต่าง ๆ บางพื้นที่ต้อนรับดี บางพื้นที่ตั้งข้อรังเกียจว่า มาจาก ๓ จังหวัด กระผมเพิ่งกลับมาจากจังหวัดน่านไปเปึนประธานแข่งขันฟุตบอล ประชาธิปัตย์คัพ พบมุสลิมที่นั่นครับ มุสลิมไปจากจังหวัดตรังครับท่านประธาน มาเล่า ให้กระผมฟังว่าเขามาอยู่ที่นี่ คนตั้งข้อรังเกียจเขาหาว่าเขามาจากยะลา นราธิวาส ปัตตานี เขาต้องบอกว่าเขาไม่ได้มาจากที่นั่น เขาเปึนมุสลิมแต่เขามาจากจังหวัดตรัง นั่นแหละครับ ถึงคลายความกังวลลงไป วันนี้พี่น้องเราใน ๓ จังหวัด ทั้งพุทธ มุสลิมอยู่ในฐานะลําบาก และคนเคลื่อนย้ายส่วนใหญ่ก็คือคนพุทธครับ คาดหมายว่าตัวเลขย้ายขณะนี้อาจจะถึง แสนแล้วครับ โดยเฉพาะกระผมกราบเรียนท่านประธานได้ว่า คนที่ย้ายออกขณะนี้ตั้งใจ จะไปอยู่หาดใหญ่ กระผมถามนายกเทศมนตรีหาดใหญ่ ถามนายกไพร ท่านก็บอกว่า มีคนเคลื่อนย้ายโดยย้ายลูกมาก่อน โรงเรียนในหาดใหญ่หาที่เรียนให้ลูกพี่น้องใน ๓ จังหวัด เกือบไม่พอครับ และเขาไปจังหวัดอื่น เขาขายที่ได้บ้าง ไม่ได้บ้าง แต่เงินที่ขายที่ใน ๓ จังหวัด มาซื้อที่หาดใหญ่ ท่านขาย ๑๐๐ ไร่ ซื้อ ๑ ไร่ไม่ได้ครับ คนเหล่านี้ก็ต้องตระเวนไปพัทลุง นครศรีธรรมราช และจังหวัดตรังของกระผม กระผมได้พบเกือบทุกสัปดาห์เมื่อลงไปบ้าน ไปเยี่ยมที่บ้านถามไปถามมาเขาบอกมาดูที่ มาดูบ้านจัดสรร ที่นี่ไม่แพงนักซื้อหาดใหญ่ไม่ไหว นี่คือสิ่งที่เปึนผลพวงตามมา เหมือนกับกรณีที่มีคนตายที่ตากใบ ผลพวงที่คนนึกไม่ถึง คือคนไม่ตายครับ คนไม่ตายก็เหมือนคนที่ตายทั้งเปึน เพราะในที่สุดคนเหล่านั้นก็ไตพิการ เพราะเขาไม่ตาย ไม่ขาดอากาศหายใจก็จริง แต่ว่าในระหว่างที่เขาถูกกดทับนั้น เขาขาดน้ํา ขาดอากาศ ในที่สุดก็เปึนไตเรื้อรัง ในที่ประชุมสภามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กระผม เคยเปึนอุปนายกสภามหาวิทยาลัย เคยพูดเรื่องนี้กันว่า คณะแพทยศาสตร์จะต้องไปตรวจดู พี่น้องของเราที่อยู่ในสภาพตายทั้งเปึนคือ ไตวายหรือไตพิการอันเกิดจากการทุกข์ทรมาน ในวันที่เกิดเหตุที่ตากใบ นี่คือสภาพที่เกิดขึ้นเปึนผลพวง วันนี้ที่เสียชีวิตก็เสียชีวิตไป แต่ที่ไม่เสียชีวิตก็คือคนที่ไม่สามารถอยู่ในพื้นที่ได้ ถูกตั้งข้อรังเกียจ ทั้งคนพุทธ มุสลิม ก็กลายเปึนปัญหาหมด ท่านประธานที่เคารพ กระผมเชื่อว่าข้อเท็จจริงเหล่านี้จะเปึนประโยชน์ ถ้าหากว่าเราได้ยอมรับความเปึนจริงแล้วก็แก้ปัญหาตามความเปึนจริง โดยถือว่าคนเหล่านั้น คือพี่น้องของเราที่เขาอยู่ในแผ่นดินนี้มาเหมือนกับพวกเรา เขาแตกต่างกับเราในเรื่องศาสนา นั่นไม่ใช่เปึนอุปสรรคในการอยู่ร่วมกัน ทําให้เปึนเหมือนอย่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงแนะนํา เข้าถึง เข้าใจ พัฒนา และกระผมกราบเรียนท่านประธานว่า สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเคยมีพระราชเสาวนีย์รับสั่งไว้ว่า คนภาคใต้ส่วนใหญ่เปึนคนดี น่ารัก มีความเปึนธรรม ทําไมพระองค์ท่านต้องรับสั่งว่ามีความเปึนธรรม ท่านคงต้องการให้ทุกฝ์าย ปฏิบัติกับพี่น้องของเราที่นั่นอย่างเปึนธรรม ผมขอยกย่องพี่น้องข้าราชการทุกฝ์าย ประชาชนทุกคนในพื้นที่ ทั้งใน ๓ จังหวัดและส่วนหนึ่งของสงขลาที่เขาต้องอยู่สู้กับ ความไม่แน่นอนของเหตุการณ์ เขาต้องพบกับ ความไม่แน่นอนของอันตราย ไม่รู้ว่าพรุ่งนี้วันนี้เขาจะมีชีวิตอยู่หรือไม่ แต่เขายังอยู่ที่นั่น ผมคิดว่าสิ่งเหล่านี้ถ้าสะท้อนออกมาให้เราเห็นภาพ เราจะตระหนักร่วมกันว่าเราจะปล่อย ให้เขาอยู่อย่างนั้นได้อย่างไร ท่านประธานครับ ผมคิดว่าคณะกรรมาธิการอาจจะมีส่วน ไม่มากก็น้อยในการศึกษาแล้วชี้นํารัฐบาลต่อไปในการแก้ปัญหา ขอบพระคุณครับ