ร้อยโท กุเทพ ใสกระจ่าง เสนอร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ โดยชี้แจงข้อกังวลเกี่ยวกับมาตรา 16 และ 17 ที่อาจทำให้การวิพากษ์วิจารณ์หรือตีความทางวิชาการกลายเป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาล รอยโท ใสสว่าง หารือประเด็นการบัญญัติบทบัญญัติใหม่ในศาลรัฐธรรมนูญ และชี้แจงข้อกังวลเกี่ยวกับการจำกัดเสรีภาพในการวิพากษ์วิจารณ์ทางวิชาการ
ท่านประธานที่เคารพ กระผม กุเทพ ใสกระจ่าง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดศรีสะเกษ พรรคพลังประชาชน ท่านประธานที่เคารพครับ กระผมคิดว่าเมื่อศาลรัฐธรรมนูญได้ตั้งขึ้นมาแล้ว และจะต้อง ทําหน้าที่ก็มีความจําเปึนละครับที่เราจะต้องมีพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งก็เปึนเรื่องที่สภานี้คงไม่ขัดข้องครับ ท่านประธาน ที่จะต้องให้มีร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ แต่ประเด็นที่กระผมอยากกราบเรียน แสดงความคิดเห็น และอาจจะถามไปยังท่านผู้มาเสนอร่างพระราชบัญญัติเพื่อได้คําตอบ ที่ชัดเจนตรงกัน ก็คงเปึนกรณีที่กระผมคิดว่ามีปัญหาในเชิงปฏิบัติที่เราจะต้องทําให้เกิด ความชัดเจน มาตรา ๑๖ กับมาตรา ๑๗ ครับท่านประธาน เปึนประเด็นที่ผมคิดว่า อยากจะกราบเรียนถาม ในมาตรา ๑๖ กระผมไม่เข้าใจว่าตั้งแต่เรามีศาลรัฐธรรมนูญ ในรัฐธรรมนูญฉบับป้พุทธศักราช ๒๕๔๐ นั้น เราได้มีบทบัญญัติอย่างนี้ไว้แล้วหรือยัง ด้วยความเคารพนะครับท่านประธานครับ ผมเองก็ต้องขออนุญาตกราบเรียน ท่านประธานว่าอาจจะทําการบ้านน้อย ไม่ได้ไปตรวจสอบในรายละเอียด แต่ความเข้าใจ ของกระผมมาแต่ต้นก็คือว่าลักษณะของการที่จะละเมิดอํานาจศาล ในความรับรู้ ของการเปึนนักการเมืองคนหนึ่ง หรือเปึนประชาชนธรรมดาคนหนึ่งนั้นได้เข้าใจมาโดยตลอดว่าศาลรัฐธรรมนูญเปึนศาล ที่พวกเราอาจจะมีความเห็นแย้งสามารถท้วงติงวิพากษ์วิจารณ์คําวินิจฉัยของท่านได้ ในมาตรา ๑๖ ขออนุญาตกราบเรียนท่านประธานอ่านเพื่อพี่น้องประชาชนที่อาจจะรับฟัง การถ่ายทอดอยู่ได้ทราบข้อความ ข้อความเขียนไว้อย่างนี้ท่านประธานครับ มาตรา ๑๖ นอกจากที่บัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญนี้ให้นําบทบัญญัติ ที่ถือว่าเปึนการกระทําละเมิดอํานาจศาลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาใช้บังคับโดยอนุโลม แล้วเมื่อมีการละเมิดอํานาจศาลให้ศาลมีอํานาจสั่งลงโทษได้ดังนี้ (๑) ตักเตือนโดยจะมีคําตําหนิเปึนลายลักษณ์อักษรด้วยหรือไม่ก็ได้ (๒) ไล่ออกจาก บริเวณศาล (๓) ลงโทษจําคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท หรือทั้งจําทั้งปรับ วรรคท้าย การสั่งลงโทษฐานละเมิดอํานาจศาลพึงใช้อย่างระมัดระวัง และเท่าที่จําเปึนตามพฤติการณ์แห่งกรณี และศาลอาจสั่งให้ผู้กระทําละเมิด ลงประกาศตาม (๑) ทางหนังสือพิมพ์ฉบับใดฉบับหนึ่งหรือหลายฉบับเปึนระยะเวลา ตามที่ศาลเห็นสมควร โดยให้ผู้กระทําละเมิดเปึนผู้เสียค่าใช้จ่าย นี่คือมาตรา ๑๖ นะครับ ส่วนความในมาตรา ๑๗ ได้เขียนไว้ว่า ผู้ใดวิจารณ์การพิจารณาหรือการวินิจฉัยคดีของ ศาลโดยสุจริตด้วยวิธีการทางวิชาการ ผู้นั้นไม่มีความผิดฐานละเมิดอํานาจศาลหรือ ดูหมิ่นศาลหรือตุลาการ ท่านประธานที่เคารพครับ การที่ได้ไปอนุโลมเอาวิธีพิจารณาหรือ ว่ากระบวนการในศาลสถิตยุติธรรมมาไว้ตรงนี้ กระผมต้องกราบเรียนท่านประธานว่าก็จะ ทําให้เกิดผลในเชิงปฏิบัติอย่างสําคัญทีเดียว ก็คือว่ามาตรา ๑๗ แม้จะเขียนว่าเปึนการ วิจารณ์โดยสุจริตด้วยวิธีการทางวิชาการ เราก็ยากที่จะขีดเส้นว่าพูดอย่างไรถึงจะเปึน เชิงวิชาการ ความเปึนนักวิชาการในขณะนี้ก็มีพรมแดนที่กว้างขึ้นมากมีพรมแดนของ ความคิดเห็นส่วนตัว กระผมอยากกราบเรียนท่านประธานว่าแม้กระทั่งสื่อมวลชน ในขณะนี้การเปึนผู้สื่อข่าวมืออาชีพ การเปึนผู้จัดรายการมืออาชีพในปัจจุบันก็ไม่ได้พูด เฉพาะเนื้อหาของข่าว แต่ก็มีความเห็นของตัวเอง แม้กระทั่งว่าตําหนิติเตียนผู้ที่เปึนข่าว ไปด้วย ด้วยความเคารพครับท่านประธานครับ เพราะฉะนั้กระผมจึงกราบเรียนว่าเท่าที่ ดูพัฒนาการของศาลรัฐธรรมนูญมา เราเข้าใจว่าศาลนี้ตั้งแต่ต้นเมื่อท่าน มีคําวินิจฉัยใดออกไป คนที่มาวิพากษ์วิจารณ์ถ้ามีเจตนาที่จะหมิ่นประมาทก็คงจะต้อง ถูกฟัองหมิ่นประมาทตามกระบวนการของกฎหมายอยู่แล้ว แต่การที่จะมีกระบวนการ หมิ่นศาลหรือละเมิดอํานาจศาลตรงนั้น ถ้าเผื่อว่ายังเป่ดทางให้มีวิจารณ์ทางวิชาการ ได้ด้วย ก็ยากที่จะตีกรอบ ยากที่จะทําให้เกิดหลักปฏิบัติที่ชัดเจนได้ว่าขนาดไหนจึงเปึน วิชาการ ในชั้นที่พวกเราเคยไปต่อสู้คดีในคณะที่เรียกว่า คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งภาษาอังกฤษเขาใช้คําว่า ไทรบิวนอล (Tribunal) ไทรบิวนอลก็คือคณะตุลาการ ที่ไม่ใช่ศาล แต่มาทําหน้าที่เปึนเหมือนศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งกระผมหมายถึงคณะตุลาการ ศาลรัฐธรรมนูญที่คณะรัฐประหารได้ตั้งขึ้นมาพิจารณาคดียุบพรรคการเมือง ตรงนั้น เราเข้าใจว่าท่านเหล่านั้นก็ไม่ได้รับการคุ้มครองจากการละเมิดอํานาจศาลนะครับ เพราะ ในช่วงนั้นพวกเราก็ได้มีโอกาสได้วิพากษ์วิจารณ์คําวินิจฉัยของท่านได้เผยแพร่ไปใน เว็บไซต์ (Web site) ได้เขียนวิพากษ์วิจารณ์กันกว้างขวางมาก ได้ส่งไปแม้กระทั่ง ต่างประเทศให้เขาเห็นว่ากระบวนการพิจารณาชอบ ไม่ชอบอย่างไร แต่วันนี้เมื่อ ศาลรัฐธรรมนูญจะมีบทบัญญัติคุ้มครองไม่ให้ถูกละเมิด พวกเราในฐานะที่จะต้องขึ้นสู่ ศาลก็ต้องระมัดระวังแน่ล่ะครับ เพราะว่าเปึนบทอํานาจบทที่กําหนดไม่ให้มีการละเมิดได้ ตรงนี้พวกเราในฐานะที่จ่อเข้าไปอยู่ในคดีกับศาลก็คงต้องรับรู้ว่ามันมีแนวทางใหม่ การที่ จะเสนอข้อมูลอะไรเพื่อให้สาธารณะได้รับรู้ว่าการต่อสู้ในทางคดีจะมีเหตุมีผลอย่างไร ก็คงทําไม่ได้เต็มที่ ซึ่งตรงนี้พวกเราก็ไม่ขัดข้องหรอกครับท่านประธาน เพราะเราก็รู้อยู่แล้วว่าเมื่อคดีขึ้นสู่ศาล ถ้าเห็นว่าเรื่องใดจะไปวิจารณ์แล้วจะเปึนการละเมิด เราก็ต้องเลี่ยงอยู่แล้ว แต่เท่าที่ แสดงความเห็นในขณะนี้ ไม่ว่าจะต่อสื่อมวลชน ไม่ว่าต่ออะไรก็ตาม เพราะความรู้สึกว่า ศาลรัฐธรรมนูญนั้นเราวิพากษ์วิจารณ์ได้ แต่เมื่อมีพระราชบัญญัติฉบับนี้และมี บทบัญญัตินี้ออกมานี่ก็หมายถึงว่าโฉมหน้าใหม่ของศาลรัฐธรรมนูญก็จะเปลี่ยนไป พวกเราก็จะต้องอยู่ในกรอบที่ว่าเมื่อยื่นขึ้นสู่ศาลแล้ว ก็จะต้องสงบนิ่งเหมือนกับ กระบวนการที่อยู่ในศาลสถิตยุติธรรม ซึ่งก็เปึนศาลหนึ่งซึ่งมีธรรมเนียมปฏิบัติที่พวกเรา ไม่เคยไปวิพากษ์วิจารณ์มาแต่ต้น เพราะฉะนั้นตรงนี้ล่ะครับ ท่านประธานครับ ถ้าเปลี่ยน แนวอย่างนี้ไปแล้วนี่ถามว่าความเปึนศาลรัฐธรรมนูญเรากําลังจะให้ท่านเปึนในลักษณะ ศาลสถิตยุติธรรมในกลุ่มเดียวกันในกระบวนการเดียวกันนั้นหรือไม่ กราบเรียนถาม ท่านประธานผ่านไปยังผู้ชี้แจงว่า
ประการที่ ๑ บทบัญญัติอย่างนี้เคยมีอยู่ก่อนแล้ว เคยเปึนหลักปฏิบัติอยู่ ก่อนแล้วในศาลรัฐธรรมนูญฉบับก่อนหรือว่าในชุดก่อนอยู่แล้วหรือไม่
ประการที่ ๒ มีเหตุผลอะไรที่จะต้องบัญญัติเพิ่มในกรณีที่ไม่เคยมี
ประเด็นที่ ๓ ท่านจะกําหนดกรอบอย่างไรให้เห็นว่ามาตรา ๑๗ จะบังคับ ใช้ได้ เพราะการวิพากษ์วิจารณ์ในเชิงวิชาการนั้นผมเข้าใจว่ามันหมิ่นเหม่อยู่มาก เพราะเนื้อหาทางวิชาการก็ไม่สามารถขีดเส้นแบ่งเปึนพรมแดนได้ชัดเจน ก็จะมีการแสดง ความคิดเห็นในลักษณะที่จํากัดแล้วก็อาจจะไม่เปึนผลดีต่อศาลได้เช่นกัน เพราะจะ ไม่สามารถขยายวงแห่งความรู้หรือวิชาการในหมู่นักศึกษาได้เลย เพราะคดีใด ที่ศาลรัฐธรรมนูญได้ตัดสินแล้ว การเอาไปวิพากษ์วิจารณ์ต่อทําไม่ได้ ก็จะทําให้ความ งอกเงยทางวิชาการลดน้อยลงได้ กระผมจึงกราบเรียนท่านประธานถามเพื่อให้เกิด ความชัดเจนในชั้นนี้เพียงเท่านี้ครับ ขอบคุณครับ