ชวน หลีกภัย หารือเรื่องความสำคัญของการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน โดยเน้นย้ำถึงบทบาทของคณะกรรมการการเลือกตั้งในการส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน และเรียกร้องการสนับสนุนจากภาครัฐในการส่งเสริมความรู้และการเลือกตั้งให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ และมีจิตสํานึกในการเลือกตั้ง
ท่านประธานที่เคารพ พฤติกรรม ที่กล่าวมานี้ เปึนส่วนหนึ่งที่ในที่สุดเขาใช้กลไกของรัฐซึ่งเปึนเครื่องมือในการดูแล ความสงบ ความชอบธรรมของบ้านเมือง เปึนเครื่องมือในการทําความไม่ถูกต้อง บทบาท ของคณะกรรมการการเลือกตั้งยิ่งหนักขึ้นกว่าเดิมครับ ท่านประธานที่เคารพ เพราะฉะนั้น ส่วนนี้จึงอยากถือโอกาสกราบเรียนท่านประธานว่า อํานาจหน้าที่ของคณะกรรมการ การเลือกตั้งใน มาตรา ๑๐ จึงมีความสําคัญอย่างยิ่ง โดยเฉพาะประเด็นที่กระผม จะกราบเรียนท่าน คือในอํานาจหน้าที่ในข้อที่ ๑๔ ครับ มาตรา ๑๐ ข้อที่ ๑๔ ซึ่งเปึนเรื่อง ที่เกี่ยวกับเรื่องนี้โดยตรง แต่ว่าเพื่อให้สิ่งนี้สมบูรณ์ในการที่จะกราบเรียนท่านประธาน ขอกราบเรียนว่าเมื่อผลพวงของระบบการเลือกตั้งเปึนเช่นนั้น เราจึงได้เห็นว่า ช่วงที่คณะกรรมการการเลือกตั้งเข้ามาดูแลรับผิดชอบ ซึ่งเปึนความหวังของประชาชนนั้น ไม่สามารถทําได้ตามเปัาหมายที่ควรจะเปึนตั้งแต่ต้น กระผมชื่นชมกรรมการการเลือกตั้ง ทุกคณะครับ สามารถทําได้ตามเปัาหมายที่ควรจะเปึนตั้งแต่ต้น กระผมชื่นชมกรรมการการเลือกตั้ง ทุกคณะครับ เพราะถือว่าท่านอาสาสมัครมาทํางานด้านนี้ แต่ว่าในแง่หนึ่งกระผมก็เชื่อว่า แม้เปึนความตั้งใจดีของคณะกรรมการการเลือกตั้งที่จะดูแลการเลือกตั้งให้เปึนไปโดย เที่ยงธรรมก็ตาม แต่ว่าโดยที่การไปดูแลพื้นที่พฤติกรรมของนักการเมืองแต่ละเขตเลือกตั้ง นั้นไม่สามารถที่จะไปไล่จับได้ทุกราย ผมเคยใช้คําว่า ท่านจะไปวิ่งไล่จับคนโกงเลือกตั้งซื้อ เสียง เปึนไปไม่ได้ที่จะเกิดเปึนคดีขึ้นมา ผมคิดว่า ๑ ใน ๑๐๐ เท่านั้นครับ ที่จะจับได้ เพราะฉะนั้นกระผมก็เคยเสนอแนวทาง ซึ่งกระผมจะกราบเรียนต่อไป แต่ว่าที่เห็นใจ คณะกรรมการการเลือกตั้งและกรรมการการเลือกตั้งจังหวัด เพราะเราก็มีคนดี ๆ อยู่ใน จังหวัดไม่น้อยทีเดียว กระผมมีโอกาสได้รู้จักกับกรรมการเลือกตั้งในหลายจังหวัด มีความตั้งใจมาก ท่านประธานครับ ให้ความเปึนธรรม แม้จะมีบางจังหวัดที่มีข้อครหา ก็ตาม เคยมีครั้งหนึ่งอยากกราบเรียนท่านประธานเปึนตัวอย่าง ถ้าเราไม่ได้อาศัย ความชอบธรรมงามของกรรมการการเลือกตั้ง ก็จะทําให้คนสุจริตมีปัญหา เพราะมี กระบวนการกลั่นแกล้งกัน กระผมยกตัวอย่างง่าย ๆ เรื่องเล็กนิดเดียวครับ คือคน ๆ หนึ่ง ได้รับจ้างมาเพื่อที่จะหาเรื่องใส่ร้ายผู้สมัครคนหนึ่งว่าผู้สมัครคนนี้ซื้อเสียง แต่ว่าเพื่อให้มี น้ําหนักว่าเขารู้เห็นเพราะเปึนหัวคะแนนของคน ๆ นี้ เขาก็ทําโดยการถ่ายเปึนวีดีทัศน์ขึ้น ไปติดเครื่องเสียง และเคาะเครื่องเสียงและนับ ๑ – ๒ - ๓ แต่ว่าไม่ออกเสียงเวลาถ่ายเปึน วีดีทัศน์เพื่อให้ กกต. ดูว่าเห็นไหมเขาเปึนผู้ปราศรัยโฆษกของผู้สมัครคนนี้ ความจริงคือ ไปติดเครื่องครับ แล้วก็นําคนนี้มาเปึนพยาน กกต. ก็เกือบผิดพลาดไปนะครับ แต่ว่าได้ อาศัยว่าตํารวจที่เปึนคนดีเขาสอบแล้วไปรู้ประวัติคนนี้ว่าคนนี้ฉ้อโกงคน ทําเรื่องที่ไปรีด เอาทรัพย์คนอื่นหรือใช้วิธีการแบบนี้มาหลายคดีแล้ว มีคดีติดตัว เรื่องก็จบ โดยคนสุจริต ก็ได้รับความเปึนธรรมจาก กกต. ที่กระผมกราบเรียนเรื่องนี้เรื่องเล็กนิดเดียวอีกหลายร้อย หลายพันหลายหมื่นเรื่องก็เพราะเหตุว่าเข้าใจถึงภารกิจที่ลําบาก ท่านประธานที่เคารพ ครับ ประเด็นที่กระผมเห็นว่ามีความสําคัญที่ผมอ้างมาตรา ๑๐ ในอํานาจหน้าที่ (๑๔) นั้น เพราะในข้อนี้เปึนเรื่องของการส่งเสริมและสนับสนุนหรือประสานงานกับหน่วยงาน หน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น หรือสนับสนุนองค์กร ในการให้เอกชนให้การศึกษาแก่ประชาชนเกี่ยวกับการปกครองระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเปึนประมุข การส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองของ ประชาชน และการช่วยเหลือในการตรวจสอบการเลือกตั้งตามมาตรา ๒๕ อันนี้ก็เปึนเรื่อง งบประมาณนะครับ แต่ว่าในข้อ ๑๔ มาตรา ๑๐ นี้ ความจริงแล้วคณะกรรมการ การเลือกตั้งก็ได้กําหนดไว้เปึนวัตถุประสงค์หลัก ๕ ประการ อยู่ในวัตถุประสงค์หลัก
ประการที่ ๒ คือส่งเสริมความรู้ให้มีความรู้ ให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ มีจิตสํานึกและวิถีประชาธิปไตย อยู่ในวัตถุประสงค์ซึ่งเปึนวิสัยทัศน์ พันธกิจ และวัตถุประสงค์หลักตามแผนกลยุทธ์ของสํานักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งของ สํานักคณะกรรมการการเลือกตั้ง ป้ ๒๕๔๘ ถึง ๒๕๕๒ อันนี้ก็เปึนแผนของสํานักงาน อยู่แล้ว เมื่อมาสอดคล้องกับบทบัญญัติของมาตรา ๑๐ ในพระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง พุทธศักราช ๒๕๕๐ จึงเปึนภารกิจที่อยู่ในหน้าที่ที่กําหนดไว้แล้ว และได้รับการสนับสนุนอย่างชัดเจน จากข้อ ๑๔ ในมาตรา ๑๐ ปัญหาที่กระผมกราบเรียนข้อเท็จจริงบางเรื่องมาก็เพื่อมา สอดคล้องกับเรื่องนี้ครับ ว่าการส่งเสริมและสนับสนุนประสานกับหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น หรือองค์กรเอกชน เปึนเรื่องที่ กระผมคิดว่าคณะกรรมการการเลือกตั้งทําน้อยไปครับ จึงทําให้องค์กรบางองค์กรแทนที่ จะมีส่วนส่งเสริมสนับสนุนการเลือกตั้งบริสุทธิ์ยุติธรรม กลายเปึนเครื่องมือทุจริต การเลือกตั้งเสียเอง อันนี้คือสิ่งแรกที่อยากจะกราบเรียนว่าโดยกลไกในการตั้ง กกต. ตั้งแต่วันแรกไม่ได้คิด จะให้เปึนองค์กรใหญ่อย่างนี้ คิดแต่เพียงเปึนหน่วยงานที่เปึนตัวกลางประสานแล้วร่วมมือ กับราชการฝ์ายอื่น นี่คือความคิดตอนนั้นนะครับ ในฐานะที่กฎหมายนี้ออกมาในสมัยที่ กระผมเปึนนายกรัฐมนตรี เปัาหมายคืออันนั้น แต่ในที่สุดคณะกรรมการการเลือกตั้ง ชุดแรกก็มีปัญหา คือบุคลากรที่นํามาหรือขอยืมตัวมานั้นไม่เต็มใจและเปึนปัญหามาก จนในที่สุดคณะกรรมการการเลือกตั้งต่อมาจําเปึนต้องมีการตั้งหรือแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ เพิ่มขึ้นอย่างที่เราเห็นอยู่ในปัจจุบันนี้ แต่ก็ไม่พอครับ กระผมก็เห็นด้วยว่าไม่พอ ความไม่พอเพียงนี้ก็เปึนภาระที่น่าเห็นใจกับคณะกรรมการการเลือกตั้งเปึนอย่างมาก เพราะว่าเมื่อกฎหมายได้กําหนดไว้เสมือนหนึ่งมองเห็นแล้วว่าปัญหาจะเกิดขึ้นคืออะไร คือ มาตรา ๑๐ จึงกําหนดว่ามีอํานาจหน้าที่ในการประสานกับหน่วยงานราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น สนับสนุนองค์กรเอกชนในการให้ การศึกษาแก่ประชาชนเกี่ยวกับการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรงเปึนประมุข ท่านประธานที่เคารพครับ วันนี้ก็มีการเลือกตั้งในสหรัฐอเมริกา ก็มีการ พูดถึงการเมืองที่นั่นกัน กระผมหยิบเรื่องนี้ขึ้นมาให้มันสอดคล้องกับข้อเท็จจริงและ ความหมายของ มาตรา ๑๐ (๑๔) คือเรื่องการให้การศึกษากับประชาชนเกี่ยวกับการ ปกครองระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเปึนประมุข เราได้รับอิทธิพลและ กระแสการเลือกตั้งในสหรัฐอเมริกาจนกระผมเชื่อว่าคนไทยบางส่วนสับสน และไม่เข้าใจ การเลือกตั้งหรือการเมืองในระบอบประชาธิปไตย ในระบบรัฐสภาแบบของเรา ก็อาจจะ มีคําถามแปลก ๆ ที่ผู้สื่อข่าวเองก็อาจจะไม่ลึกซึ้ง และก็มีคําถามทํานองที่ทําไมไม่เปึน อย่างนั้น ไม่เปึนอย่างนี้ อันนี้เปึนตัวอย่างหนึ่งที่คณะกรรมการการเลือกตั้งมีหน้าที่ตามนี้ คือให้การศึกษา ให้ความรู้ว่าระบบการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ในระบบรัฐสภา อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเปึนประมุขอย่างของเรานั้น กลไกกระบวนการเมืองเปึนอย่างไร อํานาจนิติบัญญัติกับอํานาจบริหารเราแบ่งแยกขนาดไหน กระบวนการตรวจสอบ หน่วยงานของรัฐมีองค์กรอะไร อํานาจตุลาการมีความเด็ดขาดแยกออกไปอย่างไร และ กระบวนการในการที่จะทําให้ การปกครองในระบบรัฐสภามีประสิทธิภาพนั้นประกอบ ไปด้วยองค์กรอะไรบ้าง ความศักดิ์สิทธิ์ขององค์กรเหล่านั้นมีอะไรบ้าง เสมือนหนึ่งที่ กระผมเอ่ยถึงบทบาทของคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าเปึนที่พึ่ง แม้จะไม่สุดท้าย แต่เปึน ที่พึ่งที่สําคัญยิ่ง ท่านสามารถทําให้คนดีปกครองบ้านเมืองได้ ท่านอาจจะมีส่วน ทําให้คน ไม่ดีไม่ให้มีอํานาจตามพระราชดํารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อให้บ้านเมือง เปึนปกติ เพราะบ้านเมืองนี้ก็ปกครองด้วยนักการเมือง กระผมคือนักการเมือง และกระผม ภูมิใจที่เปึนนักการเมือง เพราะเปึนเส้นทางเลือกของเราเอง เหมือนกับที่ท่านประธาน หรือท่านเลขาธิการ กกต. ก็ภูมิใจในบทบาทหน้าที่ของท่าน แต่ว่าทําอย่างไรครับ บทบาท ของเราจึงจะช่วยทําให้บ้านเมืองเราดีกว่าที่เปึนอยู่ในปัจจุบันนี้ กระผมได้กราบเรียน แล้วว่า ๗๖ ป้นั้นไม่ได้ถอยหลังหรอกครับ เพียงแต่เราสะดุดด้วย เหมือนกับมีโรคภัยไข้เจ็บ บางอย่างเกิดขึ้น ในอดีตนั้นก็คือการยึดอํานาจ ทหารยึดอํานาจ บริหารไปสักพักหนึ่ง ทหารรําคาญขึ้นมาเขาก็ปฏิวัติยึดอํานาจ ผมเปึนผู้แทนราษฎรครั้งแรก ๒ ป้เศษ ๆ ทหารรําคาญผู้แทนราษฎรของรัฐบาลเอง เรียกงบประมาณมากขึ้น ยึดอํานาจ สิ่งนั้นก็ทําให้ประชาธิปไตยเราสะดุด วันนี้น่าชื่นชม เราจะเห็นว่าความคิดนายทหาร รุ่นปัจจุบันเขาไม่คิดปฏิวัติยึดอํานาจ นั่นแสดงว่าโรคภัยไข้เจ็บนั้นกําลังจะหมดไป แต่ไม่มี ใครนึกเลยครับว่ามีโรคร้ายมากกว่านั้นเกิดขึ้น คือโรคธุรกิจการเมือง อันนี้เปึนโรคใหม่ ที่ไม่ได้เตรียมยารักษาไว้เลยนะครับ ๑๐ ป้ที่ผ่านมาเราถึงได้เกิดอะไรขึ้นอย่างน่าตกใจ เหมือนการสูญเสียที่นราธิวาสเมื่อวาน หรือ ๔ - ๕ ป้ที่ผ่านมาธุรกิจการเมืองเข้ามีส่วนสําคัญมากในการเบี่ยงเบนประชาธิปไตย ในประเทศเราให้ไปในทิศทางที่ไม่น่าไว้วางใจ นําประเทศไปสู่การเผชิญหน้า ซึ่งเปึนเรื่องที่ น่าเปึนห่วงท่านประธานที่เคารพครับ น่าเปึนห่วงทั้งประชาธิปไตยในระบบรัฐสภาอันมี พระมหากษัตริย์เปึนประมุข น่าเปึนห่วงทั้งสถาบันพระมหากษัตริย์ที่มีการรุกล้ํา มีการ ล่วงละเมิดโจ่งแจ้งไม่มีกลัวท่ามกลางเสียงปรบมือของกลุ่มพวกเดียวกัน เรารักที่จะให้ บ้านเมืองนี้เปึนประชาธิปไตย รักจะให้บ้านเมืองเราปกครองในระบบที่มีพระมหากษัตริย์ ทรงเปึนประมุข กระผมคิดว่าบทบาทของคณะกรรมการการเลือกตั้งมีความสําคัญมาก ผมเข้าใจดีว่าเมื่อตอนแต่งตั้งกรรมการการเลือกตั้งชุดนี้มีคนวิตก ๑. ไม่มีผู้เชี่ยวชาญ ด้านการเมือง ๒. วิตกว่าผู้เชี่ยวชาญด้านบริหารไม่มี ผู้เชี่ยวชาญด้านการเลือกตั้งไม่มี มีแต่ผู้พิพากษาและอัยการเกรงว่าจะไม่รอบรู้เพียงพอ วันนั้นกระผมก็มีความรู้สึก เหมือนกันว่าเขาจะทําได้ไหม แต่เมื่อมาคิดว่าอะไรทั้งหลายนั้นถ้ายืนอยู่บนแนวทางของ ความซื่อตรงสุจริตเที่ยงธรรมท่านทําได้ ทําได้อย่างดีก็สบายใจมากขึ้น เพราะศึกษาประวัติ ของคนเหล่านี้มาในฐานะท่านเปึนผู้พิพากษา ท่านเปึนอัยการมีเกียรติประวัติที่ดีงาม ท่านเลขาธิการเองก็มีเกียรติประวัติในการศึกษาทํางานที่ดีงาม กระผมก็เชื่อว่าคนเหล่านี้ คงจะยืนหยัดอยู่บนความชอบธรรมถูกต้องได้ แต่ท่านประธานที่เคารพครับ ในกระแสโลก ของธุรกิจการเมืองเข้ามานั้น กระผมเปึนห่วงเหมือนกันว่ามันจะมีอะไรไหมหลุดรอดจาก เงินไปได้ มีอะไรไหมที่จะซื้อไม่ได้ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญก็โดนมาแล้ว ป.ป.ช. ก็โดน มาแล้ว กกต. บางชุดก็โดนไปแล้ว กกต. ชุดนี้จะโดนกับเขาไหม เขาวิตกเหมือนกัน แต่ว่า อย่างไรก็ตามก็ยังเชื่อมั่นบุคคลเหล่านี้อยู่ แม้มีความเปึนห่วงมากขึ้นว่าเงินเปึนสิ่งที่ เปลี่ยนแปลงคนได้มาก เพราะฉะนั้นอยากจะให้เปึนกําลังใจว่าขอให้ท่านเลขาธิการกรุณา เรียนท่าน กกต. ทั้ง ๕ ท่าน ท่านได้รับแต่งตั้งเข้ามาด้วยความหวังว่าจะมาดูแล การเลือกตั้งในประเทศไทยให้ไปในแนวทางที่ถูกต้องชอบธรรมมากขึ้น ดีขึ้นเรื่อย ๆ จนบ้านเมืองเราไปสู่ระบบการเมืองที่ดี นั่นก็หมายความว่านํามาซึ่งการปกครองที่ดี ได้คนดีมาปกครองบ้านเมือง บ้านเมืองเราก็จะอยู่รอดก็จะมีความเจริญก้าวไปข้างหน้า อยากให้ท่านเลขาธิการ กราบเรียนท่านประธานว่าอยากให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง ทุกระดับแม้กระทั่งเจ้าหน้าที่ผมทราบดีว่ามีคนดีอยู่มาก แม้จะมีคนบางส่วนที่ยอมขายตัว เอาข้อมูลในคอมพิวเตอร์ไปขายเพียงเพื่อเปลี่ยนข้อมูลเอาคนที่ไม่เปึนสมาชิกมาใส่ เพื่อประโยชน์ในตอนที่มีการเลือกตั้งในครั้งนั้น นั่นก็เปึนส่วนตัวบุคคลหวังว่าคนเหล่านั้น เปึนคนส่วนใหญ่ ขอให้คนส่วนใหญ่ในคณะกรรมการการเลือกตั้งมีกําลังใจในการทํางาน และได้ตระหนักตัวเองว่าท่านมีความสําคัญ อย่าคิดว่าเปึนข้าราชการที่มาแปดโมงครึ่ง เลิกสี่โมงครึ่งและจบหามิได้ครับ แท้จริงแล้วท่านมีส่วนที่จะทําให้บ้านเมืองนี้ดีขึ้นด้วยการ เลือกหรือสกัดคนที่ไม่ดีอย่าให้เข้ามามีบทบาทในทางการเมืองและส่งเสริม คือการที่ให้ ความเปึนธรรมกับการเมืองพรรคไหนก็ได้ใครก็ได้ที่เขาไม่ได้มาด้วยระบบที่ไม่ชอบธรรม ให้เขาได้มีโอกาสเข้ามาอย่างชอบธรรม อยากกราบเรียนสุดท้ายก็คือว่าระบบการเลือกตั้ง ที่ไม่ชอบธรรมนั้นบางทีมันไม่อาจวัดได้ คนซื้อเสียงนั้นท่านให้ใบเหลืองก็เปึนความจริง อย่างที่เพื่อนสมาชิกเราพูดเลือกอีกทีเขาก็ได้อีกครับ เพราะว่าอะไร เพราะว่าเงินที่ซื้อ ยังเปึนหนี้บุญคุณกันอยู่ไม่จบ ซึ่งคนที่ไม่ซื้อจะซื้อยาก เพราะฉะนั้นอย่างไรก็ตามระบบ การเมืองซื้อเสียงหรือโกงเลือกตั้งนี้ยังคงเปึนปัญหาใหญ่ที่ทุกคนจะต้องยอมรับร่วมกัน ที่ทุกคนจะต้องยอมรับร่วมกัน เราอาจจะพูดเหมือนกัน แต่ว่าปฏิบัติได้กี่คนนั่นก็เปึนเรื่อง สําคัญมาก กระผมเชื่อว่าทุกคนคงไม่เห็นด้วยกับรูปการเมืองเลวร้าย แต่ว่าเมื่อถึงเวลา ปฏิบัติจริง ๆ นั้นคนที่ปฏิบัติได้จะมีอยู่น้อย จะมีอยู่ไม่มากนัก ยิ่งปัจจุบันนี้จะมีอยู่น้อย จึงเปึนภาระของคณะกรรมการการเลือกตั้งที่จะต้องตรวจสอบเรื่องเหล่านี้ให้ส่วนใหญ่ มาจากระบบการเมืองที่ชอบธรรมเพื่อความชอบธรรมของบ้านเมือง และบ้านเมืองเราก็ จะมีความเจริญรุ่งเรืองต่อไปในอนาคต ผมขอขอบพระคุณท่านประธาน