ขอบคุณท่านรัฐมนตรี เราเข้าใจ ผมพยายามจะฉายภาพให้เห็นว่าในกรุงเทพมหานครนั้นก็มีห้องสมุดค่อนข้าง ที่จะเยอะอยู่ แต่ว่าลักษณะคล้าย ๆ กัน แบบเดียวกันเลย ตอนนี้เราจะมีรถในการที่จะเป็น Mobile ในการเอาห้องสมุดเข้าไปสู่ประชาชนนั้น แต่ถ้าหากท่านได้ลองเข้าไปดู ในรถเหล่านั้นแล้ว หนังสือจะเป็นหนังสือที่เป็นประเภทแบบเดียวกัน แล้วก็จะเป็นหนังสือ ที่ค่อนข้างที่จะเก่า แล้วก็ไม่ได้ Update ตามสถานการณ์หรือว่าตามบริบทในปัจจุบัน รวมไปจนถึงหนังสือที่อยู่ในนั้น บางครั้งเวลาที่ไปตามท้องถิ่นต่าง ๆ อาจจะไม่ได้ตอบโจทย์ กับบริบทความต้องการของพื้นที่ในท้องถิ่นนั้น ๆ หรือมันไม่สอดคล้องกับความต้องการ ของคนในท้องถิ่น แล้วก็ในขณะเดียวกันเราก็ยังคงเห็นภาพในการจัดซื้อหนังสือว่ารัฐบาล ยังคงเป็นคนกำหนดประเภทของหนังสือต่าง ๆ อาจจะไม่ได้สอดคล้องกับเรื่องของ ความต้องการของประชาชนแล้วก็ผู้อ่านในห้องสมุดอย่างแท้จริง

ต่อไปจะเป็นประเด็นที่ ๒ ก็เมื่อบริบทการอ่านหนังสือเปลี่ยนไป ทุกวันนี้ คนปรับตัวจากการอ่านหนังสือมาสู่การอ่านแบบดิจิทัล ผลก็คือทำให้มีผลต่อการผลิตหนังสือ ทั้งในเรื่องของปริมาณและเรื่องของคุณภาพ ในเรื่องของปริมาณนั้น หนังสือแพงขึ้น ๔๐ เปอร์เซ็นต์ นักเขียนก็กำลังจะเปลี่ยนไป สำนักพิมพ์เล็กก็กำลังจะตาย แบกต้นทุนต่อเล่ม สูงขึ้นถึง ๒๕๐ บาท เกิดจากการที่ราคากระดาษนำเข้า ต้นทุนกระบวนการผลิต ตั้งแต่เรื่องของค่าต้นฉบับก็ดี ภาพประกอบก็ดี บรรณาธิการก็ดี ค่าแรง ร้านหนังสือขนาดใหญ่ กลายเป็นทั้งสำนักพิมพ์แล้วก็สายส่ง แล้วก็หน้าร้านจนทำให้นักเขียนและสำนักพิมพ์ รายเล็ก ๆ นั้นก็มียอดขายกำไรเหลือเพียงแค่น้อยนิด ร้านหนังสือขนาดเล็กในจังหวัดต่าง ๆ ก็ค่อนข้างที่จำเป็นต้องปิดตัวลงไป ใน ๑๐ ปีที่ผ่านมามูลค่าหนังสือนั้นสูงมาก คือ ๒๕,๐๐๐ ล้านบาท แต่ว่า ๑๐ ปีที่ผ่านมามันถดถอย จะดีขึ้นเมื่อประมาณปี ๒๕๖๗ ที่ผ่านมา แล้วก็ขยับตัวกันมาอยู่ที่ ๑๘,๐๐๐ ล้านบาท ก็เป็นหนังสือ มันก็เป็นอุตสาหกรรม วัฒนธรรมสร้างสรรค์ที่เราจำเป็นที่ต้องผลักดัน เราก็อยากจะเห็นมาตรการของรัฐบาล ภาษี ตั้งแต่ผู้เขียนไปจนถึงการจัดจำหน่าย เอาจริงเอาจังเรื่องลิขสิทธิ์ การนำเอาหนังสือ ของเราไปแปลเป็นภาษาต่างประเทศ แล้วก็ร้านหนังสือขนาดเล็กควรจะอยู่ได้ประมาณ เหล่านี้ ใช่ครับ พรรคกล้าก็มีความคิดเชิงนโยบายอย่างที่ผมพูดไป แต่ว่ามาตรการที่กำลังทำอยู่นั้นอาจจะเป็นการที่ไม่ได้แก้ไขที่ปัญหาโครงสร้างพื้นฐาน ในเรื่องของการอ่าน ก็ยังไม่เห็นเป็นรูปธรรม เรายังดูงบประมาณที่ลงไปในเรื่องของหนังสือ ส่วนใหญ่จะเป็นงบประมาณที่ลงไปในเรื่องของปลายน้ำ สะท้อนให้เห็นถึงการใช้งบประมาณ ผ่านหลายหน่วยงานก็จริง แต่ว่าจะเป็นเรื่องของโครงการในการจัด Event เทศกาลมหกรรม หนังสือ ไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องของ Infrastructure เท่าไร หากเรามองไปที่เกาหลี เขาก็จะมีการเอาที่เราชอบเอามาเป็นต้นแบบ อย่างการสร้างเมือง Paju Book City เป็นเมืองที่เกาหลีวางไว้ว่าเป็นเมืองแห่งหนังสือ มีธุรกิจตั้งแต่โรงผลิตกระดาษ มีสำนักพิมพ์ โรงพิมพ์ ซึ่งรัฐบาลสนับสนุนตั้งแต่ค่าเช่า ภาษีมูลค่าเพิ่ม มีเงินให้กู้ยืมอัตราดอกเบี้ยต่ำ จนกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ทุกคนต้องไป ในด้านของการศึกษาเราก็เข้าใจว่ามี OFOS ในการที่จัด Course ต่าง ๆ เพื่อพัฒนาให้คนรักการอ่าน แล้วก็พัฒนาระบบการเขียน ให้ขึ้นมาเป็นนักเขียนในอนาคต ซึ่งโครงการเหล่านี้เป็นโครงการที่ดี แล้วก็มี Feedback ที่ดี แต่ว่าเรื่องของการประชาสัมพันธ์นั้นอาจจะทำให้น้อยนิดไป แล้วก็การที่จะต้องมีการอบรม ต่อเนื่องแล้วก็จะต้องเรียนทุก Class มันก็จะทำให้เนื้อหานั้นออกไปค่อนข้างผิว ๆ ดังนั้น เมื่อเราเห็นว่าอุตสาหกรรมทางหนังสือมีความสำคัญมากต่อการอ่านแล้วก็การพัฒนา ประเทศ การพัฒนาเยาวชนแล้วก็ประชาชน จึงเป็นคำถามสุดท้ายสำหรับเรื่องของ สถานศึกษา แล้วก็ห้องสมุดประชาชน ท่านมีทั้งผู้เขียนอยู่ในมือ ก็คือเรื่องของตัวนักเรียน นักศึกษา แล้วก็มีผู้อ่านอยู่ในมือเช่นเดียวกัน เรามีผู้ผลิตหนังสือดี ๆ หลายประเทศ ที่มีการนิยมอย่างสูง อย่างปัจจุบันก็มีวรรณกรรมอย่างนวนิยาย จิตวิทยา การเงิน หนังสือเด็ก ส่วนใหญ่แล้วก็มีการแปลมาจากภาษาต่างประเทศ มีงานเขียนไทยที่ได้รับความนิยม อย่างเช่น BL/GL ที่ต่อยอดเป็นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ด้านอื่นได้อีก สิ่งเหล่านี้เอง เราสามารถนำไปสู่ห้องสมุดได้ เพื่อเป็นการสร้างแรงบันดาลใจให้กับพลเมืองของไทย สุดท้ายเราจึงอยากถามว่าทางกระทรวงของท่าน มีมาตรการในการพัฒนาหนังสือ และห้องสมุดร่วมกับองค์กรในภาคเอกชน สมาคม และองคาพยพอื่น ๆ อย่างไร เพื่อเป็น การช่วยกันแก้ไขปัญหาอุตสาหกรรมหนังสือที่ปัจจุบันประสบอยู่บ้าง ขอบคุณครับ