อัครา ชี้แจงแผนแก้ภัยแล้ง-อุทกภัย 43 โครงการ เสนอมาตรการเร่งด่วนปี 2568

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๓ · ๑๙ ธันวาคม ๒๕๖๗

อัครา พรหมเผ่า ชี้แจงปัญหาอุทกภัยและภัยแล้งซ้ำซากในลุ่มน้ำเสียวใหญ่ พร้อมยืนยันแผนแก้ไขระยะยาว 43 โครงการ และเสนอมาตรการเร่งด่วนปี 2568 โดยวิเคราะห์สาเหตุจากปริมาณน้ำฝนล้นตลิ่งที่เกินความจุของเขื่อน อัครา พรหมเผ่า อธิบายแผนบริหารจัดการน้ำทั้งระบบของกรมชลประทานและกรมพัฒนาที่ดินเพื่อแก้ปัญหาอุทกภัย โดยเน้นการขุดลอกลำน้ำเสียวใหญ่ การสร้างแก้มลิง ฝายชะลอน้ำ และการใช้โซลาร์เซลล์ในการผันน้ำ รวมถึงเสนอให้ลงพื้นที่สำรวจจริงในจังหวัดพะเยาเพื่อยกระดับเป็นโครงการนำร่อง

นายอัครา พรหมเผ่า รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ท่านประธานสภาที่เคารพ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติทุกท่าน พี่น้องประชาชนที่รับชม การถ่ายทอดจากสถานีโทรทัศน์รัฐสภานะครับ ก่อนที่จะตอบกระทู้นี้ต้องชื่นชมท่านสมาชิก ท่านชัชวาล ผมนั่งฟังข้อมูลที่ผมเตรียมมากลายเป็นว่าท่านทำมาหมดแล้วนะครับ ต้องชื่นชมพี่น้องจังหวัดร้อยเอ็ดในเขตท่านที่ได้เลือกผู้แทนขึ้นมาเป็นกระบอกเสียง แล้วก็ ใช้สภาแห่งนี้สะท้อนปัญหานะครับ วันนี้ผมอัครา พรหมเผ่า ได้รับมอบหมายจากท่าน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ท่านนฤมล ภิญโญสินวัฒน์ ให้มาตอบกระทู้ ที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติท่านชัชวาลได้ให้เกียรติถามแทนพี่น้องที่อาศัยอยู่ลุ่มน้ำเสียวใหญ่ ที่ไหลพาดผ่านทั้ง ๓ จังหวัดนะครับ ประเด็นปัญหาของพี่น้องที่อาศัยอยู่ลุ่มน้ำเสียวใหญ่ แล้วพี่น้องเกษตรกรที่ใช้ต้นทุนน้ำจากลำน้ำเสียวใหญ่ในการทำทั้งอุปโภคบริโภค ทำภาคการเกษตร ปัญหาที่เจอกันไม่ใช่แค่ที่ร้อยเอ็ด ที่บ้านเกิดผมที่พะเยาก็มี ปัญหาเหมือนกัน โดยเฉพาะปีนี้ที่ทั่วโลกเราได้รับผลกระทบจาก Climate Change การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ปริมาณน้ำฝนตกเป็นหย่อม ๆ ที่เราเรียกว่า Rain Bomb ตกจุดเดิมนะครับ ตกซ้ำ ๆ ทำให้ปริมาณน้ำฝนสะสมเยอะก็ไหลลงสู่ลำน้ำ ทั้งลำน้ำสาขา ลำน้ำสายหลัก ที่รับน้ำ เสียวใหญ่ก็เหมือนกันนะครับ ตามสื่อมวลชนที่ออกข่าวไปที่พี่น้องประชาชนได้รับทราบกัน ไม่ว่าจะทางเหนือที่เชียงราย ที่พะเยา ที่เชียงใหม่ แล้วล่าสุดที่ภาคใต้นะครับ เมื่อวานนี้ ผมก็เดินทางไปที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ไปพร้อมท่านรัฐมนตรีว่าการ ไปพร้อมท่าน รัฐมนตรีช่วยว่าการอีกท่านหนึ่ง คือท่านอิทธิพร้อมคณะผู้บริหารกระทรวงเกษตร และสหกรณ์ ลงไปจังหวัดนครศรีธรรมราชเจอปัญหาเดียวกับท่านนะครับท่านชัชวาล เหมือนเขตพื้นที่ท่านเลยนะครับ ก็คือเวลาแล้งก็แล้งจริง ๆ เวลาท่วมก็ท่วมจริง ๆ ท่วมซ้ำซาก แล้งซ้ำซากทุกปี ๆ นะครับ แต่ว่าพื้นที่ของลำน้ำเสียวใหญ่จะต่างจากทางภาคใต้ ต่างจากทางภาคเหนือ ภาคเหนือเรามีภูเขา มีหุบเขาระหว่างสันเขาเรามีลำน้ำธรรมชาติ ที่ชลประทานสามารถที่จะสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก ขนาดใหญ่ ขนาดกลาง เพื่อเก็บกักน้ำไว้ ในการชะลอน้ำไม่ให้ไหลบ่ามาท่วมชุมชนแล้วก็เก็บกักน้ำไว้ใช้ในหน้าแล้ง ที่ลำน้ำ เสียวใหญ่ชลประทานเราตระหนักถึงปัญหาดีแล้วก็มีวางแผนในการบริหารจัดการน้ำ อย่างเป็นระบบไว้นะครับ จากข้อมูลที่ท่านชัชวาลให้เมื่อสักครู่นี้ อยากจะย้อนถึงผลงานของ ชลประทานที่ได้วางแผนการบริหารจัดการน้ำไปแล้ว ซึ่งโครงการที่ชลประทานโดยกระทรวง เกษตรและสหกรณ์ได้ทำไปทั้งหมด ๔๓ โครงการ ในการแก้ไขปัญหาเรื่องน้ำท่วม น้ำแล้ง ของลำน้ำเสียวใหญ่ ๔๓ โครงการก็จะประกอบไปด้วยอ่างขนาดกลาง ๑๐ แห่ง แก้มลิง ๖ แห่ง ฝายทดน้ำ ๒๖ แห่ง แล้วประตูระบายน้ำอีก ๑ แห่ง แต่ด้วยห้วงเวลาที่ชลประทาน ได้ดำเนินการไปมันเนิ่นนานทำให้ประตูระบายน้ำอาจจะเกิดการชำรุด ฝายชะลอน้ำที่สร้าง ไปนี้อาจจะมีการเสียหายเสื่อมโทรม แล้วอ่างเก็บน้ำที่ท่านขึ้น PowerPoint เมื่อสักครู่ ก็ได้รับความเสียหายนะครับ ชลประทานก็ไม่ได้นิ่งนอนใจในเรื่องของการแก้ปัญหาเรื่องน้ำ ท่วมเรามีมาตรการเร่งด่วนในปี ๒๕๖๘ แผนการงบประมาณทั้ง ๗ โครงการ กระผมเชื่อว่า ท่านชัชวาลน่าจะมีข้อมูลอยู่ ปี ๒๕๖๘ ก็จะดำเนินการแก้ไขนะครับ

ในส่วนของลำน้ำเสียวใหญ่ที่มีปริมาณน้ำฝนสะสมทั้งปีเป็นพัน แต่เรารองรับ น้ำได้แค่ ๓๕ ล้านลูกบาศก์ ถามมาอีกก็ ๙๐๐ กว่าลูกบาศก์ไปไหน ถ้ามีภาวะฝนตกชุก หลาย ๆ วันติดต่อกัน ยิ่งภาวะ Rain Bomb นี้ ผมเชื่อแน่ว่าปริมาณน้ำฝนที่ตกลงมาบริเวณ ลำน้ำเสียวใหญ่นี้ต้องเกิน ๓๕ ล้านลูกบาศก์ แล้วก็ไหลล้นตลิ่งเข้าท่วมชุมชน เข้าท่วมพื้นที่ เกษตรกรรมเหมือนอย่างที่ท่านให้ข้อมูลเมื่อสักครู่ ทำให้พี่น้องในพื้นที่ ๓ จังหวัด ทุก ๆ อำเภอที่อยู่รอบ ๆ ลุ่มน้ำเสียวใหญ่ได้รับผลกระทบนะครับ

มาตรการเร่งด่วนที่ชลประทานวางไว้ก็คือลำน้ำเสียวใหญ่ที่เกิดการตื้นเขิน จากตะกอนดิน ตะกอนทรายที่ทับถมมาหลายปีจะไปทำการขุดลอก ไม่ว่าจะเป็นแผน ปี ๒๕๖๘ ปี ๒๕๖๙ ปี ๒๕๗๐ เราทำแผนล่วงหน้าไปเป็น ๑๐ ปี แต่ด้วยความยาวของ ลำน้ำเสียวใหญ่ที่ ๒๔๕ กิโลเมตร ใช่ไหมท่าน ที่ท่านให้ข้อมูลเมื่อสักครู่นี้ค่อนข้างจะยาว ก็ทำแบ่งเป็นทอด ๆ ทำไป ขุดลอกเสร็จฝายชะลอน้ำที่ชลประทานทำไว้ส่วนไหนที่ชำรุด เสียหายจะเร่งซ่อมแซม แล้วประตูระบายน้ำก็จะตั้งงบประมาณซ่อมใหม่ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นอย่างที่ผมได้กล่าวไปเมื่อสักครู่ว่าลำน้ำเสียวใหญ่นี่เราสามารถรองรับปริมาณ น้ำฝนได้แค่ ๓๕ ล้านลูกบาศก์นะครับ สิ่งที่เราจะต้องทำต่อไปคือทำอย่างไรให้ปริมาณน้ำฝน สะสมเป็นพันเก็บไว้ให้ได้มากที่สุด นั่นก็คือชลประทานมีนโยบายในการสำรวจพื้นที่ สาธารณะที่สามารถทำแก้มลิงได้นะครับ บรรจุเข้าไปในแผนเร่งด่วนแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วม เพิ่มปริมาณเก็บกักน้ำโดยขุดแก้มลิงเพิ่มตลอดลำน้ำเสียวใหญ่ ส่วนลำน้ำสาขา ๓ สาขาที่ไหล ลงสู่ลำน้ำเสียวใหญ่นี้ชลประทานได้สำรวจออกแบบการสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อเก็บกักน้ำไว้ เอาไว้ใช้หน้าแล้ง เวลาหน้าน้ำหลากก็ชะลอน้ำไม่ให้ทะลักลงสู่ลำน้ำเสียวใหญ่ ส่วนหนึ่งก็เป็น การดักตะกอนไว้ข้างบน ถ้าเรามีการขุดลอกเราจะขุดลอกลำน้ำสาขาก่อนก่อนที่จะขุดน้ำ เสียวใหญ่ นี่เป็นการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบที่จะทำ เมื่อชลประทานขุดแก้มลิงขนาดใหญ่ ดักน้ำไว้ตลอดลำน้ำ ๒๐๐ กว่ากิโลเมตรที่ท่านให้ข้อมูลมานะครับ นอกเขตพื้นที่ชลประทาน ก่อนที่ผมจะขึ้นมาตอบกระทู้ถามก็ได้หารือกับทางอธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน หารือกับคณะ ผู้บริหาร หารือกับท่านอธิบดีกรมชลประทานให้ออกแบบการบริหารจัดการน้ำร่วมกัน เมื่อชลประทานมีการขุดลอกแก้มลิงขนาดใหญ่เสร็จแล้วดักน้ำในช่วงหน้าฝน กรมพัฒนา ที่ดินเคยมีนโยบายการขุดบ่อจิ๋วในที่ดินของพี่น้องเกษตรกร ผมก็ให้นโยบายทางกรมพัฒนา ที่ดินต่อว่าให้ไปสำรวจพื้นที่สาธารณะในเขตติดกับแปลงเพาะปลูกของพี่น้องเกษตรกร เพื่อจะทำจากบ่อจิ๋วที่เคยทำเป็นบ่อขนาดกลางเพื่อเก็บกักน้ำ ๑. น้ำที่ล้นตลิ่งหรือปริมาณ น้ำฝนที่สะสมจากลำน้ำเสียวใหญ่ผันลงแก้มลิง ถ้าแก้มลิงรับน้ำเกินปริมาตรก็จะกระจายน้ำ จากแก้มลิงเข้าสู่บ่อขนาดกลางของกรมพัฒนาที่ดิน แล้วก็ทำเหมือนไส้ไก่กระจายน้ำจาก บ่อขนาดกลางลงบ่อจิ๋ว นี่เป็นการแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วมนะครับ ถามว่าน้ำแล้งเราบริหาร ทั้งระบบอย่างไร ก็นี่ล่ะครับแก้มลิงที่ชลประทานขุดไว้ จะออกแบบการกระจายน้ำโดยใช้ โซลาร์เซลล์ผันน้ำไปสู่บ่อขนาดกลางของกรมพัฒนาที่ดิน แล้วก็เอาให้กรมพัฒนาที่ดินบรรจุ ในเรื่องของโซลาร์เซลล์เข้าไปผันน้ำ กระจายน้ำจากบ่อขนาดกลางลงบ่อจิ๋ว และหน้าแล้ง ก็ใช้โซลาร์เซลล์กระจายน้ำจากบ่อจิ๋วสู่แปลงเกษตรกรรมของพี่น้องประชาชน ที่พะเยาที่ท่าน ประธานวิป ท่าน สส. วิสุทธิ์ ไชยณรุณ ท่านพยายามจะผลักดันเรื่องของการกระจายบริหาร จัดการน้ำแล้วก็เป็นรูปธรรมมากขึ้นนะครับ ถ้าท่านมีโอกาสอยากจะเชิญท่านเข้าไปลอง เยี่ยมชมที่พะเยานะครับ มีอำเภอหนึ่งที่ผมเคยตอบกระทู้ท่านสมาชิกของจังหวัดเพชรบูรณ์ ในการบริหารจัดการน้ำก็ได้เชิญท่านเข้าไปดู ที่พะเยานี่ยกตัวอย่างที่อำเภอแม่ใจ แล้วก็ อำเภอเมืองนะครับ อุทยานดอยหลวงมีลำน้ำสาขาไหลลงสู่หนองเล็งทราย ไหลลงสู่ กว๊านพะเยา เราทำการบริหารจัดการน้ำทั้งระบบนะครับ ทำฝายแกนซอยซีเมนต์ ทำฝาย แม้วดักไว้ข้างบน ดักตะกอนข้างบน แล้วก็ชะลอน้ำในช่วงหน้าฝนก่อนที่จะไหลลงหนอง เล็งทรายแล้วก็ระบายสู่กว๊านพะเยา ไหลลงสู่ลำน้ำอิง ไหลลงสู่แม่น้ำโขงที่อำเภอเทิงเราทำ ทั้งระบบนะครับ ปีนี้ที่ได้รับผลกระทบทั่วประเทศจาก Rain Bomb นี่ ที่อำเภอแม่ใจไม่ได้รับ ผลกระทบเลยนะครับ อยากจะเชิญชวนท่านเข้าไปดูที่พะเยาว่าเราทำทั้งระบบอย่างไร นะครับ สำหรับแผนการบริหารจัดการน้ำของชลประทานเรามีหลายโครงการ ในงบประมาณ ปี ๒๕๖๘ ทั้งโครงการที่ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติได้ให้ข้อมูลเมื่อสักครู่นะครับ ไม่ว่าจะเป็น การขุดลอกลำน้ำเตา การขุดลอกอ่างเก็บน้ำหนองบ่อใช่ไหมครับ ผมไม่ทราบว่าผม Lecture ถูกไหมครับ งบประมาณปี ๒๕๖๘ ฝากท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติประชาสัมพันธ์ไปยังพี่น้อง เกษตรกรที่ใช้น้ำจากลำน้ำเสียวใหญ่ว่าทางชลประทานได้บรรจุในงบประมาณปี ๒๕๖๘ แล้ว แล้วก็ปัญหาที่ท่านสะท้อนมาเมื่อสักครู่ในฐานะที่เป็นตัวแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร และสหกรณ์ผมก็จะเอาประเด็นปัญหาที่ท่านตั้งกระทู้ถามมาทั้งหมดไปถอดบทเรียน แล้วก็ กำหนดเป็น Pilot โพรเจกต์เป็นโครงการนำร่องแก้ปัญหาอย่างถูกต้องทั้งระบบ แล้วก็ หลังจากที่ผมตอบกระทู้เสร็จ ผมได้ให้นโยบายทางผู้บริหารกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จะลงพื้นที่ไปสำรวจพื้นที่จริงที่ลำน้ำเสียวใหญ่ทั้ง ๓ จังหวัด ฝากท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ ท่านชัชวาลช่วยประชาสัมพันธ์พี่น้องเกษตรกร พี่น้องประชาชนที่ได้รับผลกระทบตอนที่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รัฐมนตรีทั้ง ๓ ท่านลงไป อยากให้พี่น้องมาช่วยกันสะท้อน ปัญหาแล้วก็มาออกแบบการทำงานร่วมกันนะครับ เราบูรณาการร่วมกันเพื่อประโยชน์ของ พี่น้องประชาชนครับ ขอบคุณครับ