มานพ คีรีภูวดล เสนอประเด็นปัญหาการเวนคืนที่ดินของประชาชนที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินซึ่งมักไม่ชอบด้วยกฎหมาย และเรียกร้องให้แก้ไขเพิ่มเติมร่างพระราชกฤษฎีกาโดยกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อป้องกันความไม่เป็นธรรมและลดโอกาสเกิดทุจริต
กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ กระผม มานพ คีรีภูวดล สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาชน สัดส่วนชาติพันธุ์ และชนเผ่าพื้นเมือง ท่านประธานครับ เรื่องของการเวนคืนเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับ พี่น้องประชาชน ผมคิดว่าในชั้นรับหลักการวาระที่ ๑ ผมเห็นว่าในข้อที่ ๑ ที่ท่านรัฐมนตรี ได้แถลงเมื่อสักครู่นี้ว่า แก้ไขเพิ่มเติมให้รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกาการกำหนด ที่ดินที่จะเวนคืน ผมเอาแค่ว่าการกำหนดที่ดินที่จะเวนคืน ถือว่าเรื่องนี้เรื่องสำคัญครับ คืออย่างนี้ครับท่านประธาน ประสบการณ์ของผมที่ได้ทำงานกับพี่น้องประชาชน ที่ดินที่มี กรรมสิทธิ์หรือที่ดินที่มีโฉนดกระบวนการเวนคืนก็จะไม่ค่อยมีปัญหา เพราะว่ามันจะมีราคา มีมาตรฐานกลางทั้งภาคเอกชน ทั้งภาครัฐ และมีคณะกรรมการกำหนด ในที่ดินนั้นถ้าจะมี ทรัพย์สินหรืออาสินในที่ดินก็จะมีการคำนวณ มีบ้าน หรือมีต้นไม้ หรือว่ามีสิ่งก่อสร้างก็จะมี การคำนวณ เพราะฉะนั้นกระบวนการเวนคืนตรงนี้ซึ่งในร่างนี้ก็จะพูดเฉพาะเรื่องของ ระยะเวลาที่จะต้องขยายไป แต่ประเด็นของผม ผมคิดว่ามันมีประเด็นของพี่น้องประชาชน อยู่กลุ่มหนึ่งสำคัญมากครับท่านประธาน คือพี่น้องประชาชนที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ท่านประธานครับ ประเทศไทยมีอยู่ ๓๒๐ ล้านไร่ ๑๓๐ ล้านไร่ เป็นโฉนด ๑๓๐ ล้านไร่อยู่ใน มือของคนที่มีอันจะกินประมาณ ๘๐ เปอร์เซ็นต์ แล้วที่เหลือก็กระจัดกระจายให้กับพี่น้อง ชนชั้นกลางบ้าง มนุษย์เงินเดือนบ้าง คนหนึ่งก็ไม่เกิน ๕๐ ตารางวาก็มี ๑๐๐ ตารางวาก็มี เพราะฉะนั้นคือปัญหาที่ผมเจอมาตลอดในการทำงานกับพี่น้องคนยากคนจน คือพี่น้องประชาชน ที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน หมายถึงว่าไม่ว่าจะอยู่ในเขตป่าสงวน อยู่ในเขตอุทยาน อยู่ในที่ ของหลวงทั้งหมด เวลาโครงการต่าง ๆ ของรัฐก็ดี ของเอกชนก็ดี อย่างของรัฐ เช่น โครงการ สร้างเขื่อน สร้างอ่างเก็บน้ำ วันนี้ที่เขื่อนปากมูลตั้งแต่ปี ๒๕๓๔ ค่าชดเชยยังได้ไม่หมดเลย เขื่อนภูมิพลสร้างมาตั้งแต่ปี ๒๕๐๗ พี่น้องประชาชนที่อพยพจากน้ำท่วมมาอยู่ที่ลี้ก็ดี ที่ดอยเต่าก็ดี วันนี้ก็ยังไม่ได้รับค่าชดเชย อันนี้คือปัญหาครับ ผมมีประสบการณ์อย่างที่ อ่างแม่มอกที่อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง กว่าที่พี่น้องประชาชนจะได้มาซึ่งค่าชดเชยที่เขาอยู่ มาก่อนกฎหมายจะประกาศ ในความเป็นจริงแล้วพี่น้องตรงนี้อยู่มานาน ถ้าไม่นานหมู่บ้านนี้ ไม่ได้ชอบด้วยกฎหมายมหาดไทยหรอกครับ เพราะมีกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน มีกรรมการ มี อสม. มี รปภ. ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับหมู่บ้าน หมู่บ้านนี้ชอบด้วยกระทรวงศึกษาธิการเพราะมี โรงเรียนครับ หมู่บ้านนี้ชอบด้วยกระทรวงสาธารณสุขเพราะ อสม. มีสาธารณสุข แต่ประเด็น สำคัญเวลาเวนคืนเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องก็จะอ้างว่าที่นี้ก็คือที่ของคุณไม่ชอบด้วยกฎหมาย อยู่ในเขตป่า อยู่ในพื้นที่ของหลวงอย่างนี้ครับ เพราะฉะนั้นจะมีปัญหามากเวลาพี่น้องประชาชน จะเรียกร้องสิทธิว่าด้วยการได้คืนมา ได้ทรัพย์สิน ได้ค่าชดเชยจากกรณีการเวนคืนที่ที่มัน ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งในข้อเท็จจริงหมู่บ้านเหล่านี้เขาคือพลเมืองคนไทยที่ชอบด้วยกฎหมาย เขาก็มีบัตรประชาชน เขาก็ทำหน้าที่ในการเสียภาษีเหมือนกับคนทั่วไป เพียงแต่ว่าพอพูด เรื่องกระบวนการเวนคืนจะพูดถึงเรื่องของทรัพย์สิน อาสินที่ชอบด้วยกฎหมายคือเรื่องที่ดิน เพราะฉะนั้นเวลาเกิดปัญหาเรื่องนี้ท่านประธานก็คงจะทราบว่าพี่น้องประชาชนก็จะรวมตัว กันมาชุมนุม มาชุมนุมที่ไหนครับ ก็หนีไม่พ้นไม่ทำเนียบรัฐบาลก็รัฐสภาเพื่อให้มีการออกมติ เพื่อที่จะมีการชดเชยต่าง ๆ ขึ้นมา วิธีการที่ผ่านมาก็จะเป็นการออกมติ ครม. มติ ครม. ว่าจะ มีการชดเชยอย่างไร มีการตั้งคณะกรรมการว่าที่ดินตรงนี้เป็นอย่างไร อาสินในที่ดิน เช่น ผลไม้ต่าง ๆ ที่ไหนที่เป็นพืชเศรษฐกิจตรงนั้นมีความสำคัญราคาก็จะเกิดขึ้น การไม่มี หลักเกณฑ์ที่ชัดเจนแบบนี้สิ่งที่ตามมาก็คือว่าเกิดขบวนการคอร์รัปชัน เกิดการคอร์รัปชัน ในการจ่ายค่าชดเชยและกำหนดค่าเวนคืนและค่าอาสินในที่ดินของพี่น้องประชาชน รวมถึงบ้านด้วยครับท่านประธาน ผมจะยกตัวอย่างครับท่านประธาน มีการสร้างอ่างอยู่พื้นที่หนึ่งอยู่ในรอยต่อระหว่างจังหวัด ลำปางและจังหวัดสุโขทัย มีการกำหนดว่าทรัพย์สินที่จะได้ราคาดีก็คือพวกมะขามนะครับ เพราะฉะนั้นมีการขนย้ายต้นมะขามจากจังหวัดแพร่ไปขุดมา ๑ คืนใช้ล้อมเอานะครับ ท่านประธาน แล้วหลังจากนั้นก็คือว่าก็ปลูกมะขามแล้วก็ถ่ายรูป ถ่ายรูปเสร็จเรียบร้อยก็เอา มะขามต้นเดิมไปย้ายแปลงที่อื่น จะเห็นไหมครับว่าการที่ไม่มีการกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ในกรณีการเวนคืนที่ดินของพี่น้องประชาชนจากโครงการของรัฐและโครงการของภาคเอกชน ที่ดำเนินการเช่นการทำเหมืองต่าง ๆ เหล่านี้มันไม่มีความชัดเจน ทางออกที่ผ่านมาก็คือจะใช้ มติ ครม. พอใช้มติ ครม. มันเกิดกระบวนการที่ทำให้เกิดขบวนการคอร์รัปชัน เพราะฉะนั้น ประเด็นนี้ท่านประธานผมอยากจะฝากกรรมาธิการที่จะพิจารณาดำเนินการในเรื่องนี้ ผมคิด ว่าในหลักการข้อที่ ๑ นอกจากเรื่องระยะเวลาที่ขยายออกไป ผมคิดว่าตัวเนื้อหาการกำหนด ว่าด้วยเรื่องทรัพย์สิน อสังหาริมทรัพย์มันจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพูดถึงพี่น้องประชาชน กลุ่มหนึ่งที่เขาไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดิน ซึ่งในความเป็นจริงแล้วตัวเลขที่ผมได้ทราบมาอยู่ใน ที่ดินไม่ต่ำกว่า ๑๐ ล้านไร่ทั่วประเทศพี่ น้องประชาชนเหล่านี้ครับท่านประธาน เพราะฉะนั้น ก็คือว่าเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับพี่น้องประชาชน เวลาจะแก้ไขกฎหมาย เวลาจะทำให้ กฎหมายที่มันบังคับใช้และเกิดประสิทธิภาพและไม่ทำให้พี่น้องบางกลุ่มถูกกดทับลงไป ผมคิดว่าประเด็นนี้กรรมาธิการที่จะเกิดขึ้นจะต้องพิจารณาว่า กรณีที่ดินที่ไม่มีกรรมสิทธิ์ ไม่มีโฉนด ไม่มี น.ส. ๓ ควรจะอยู่ในเงื่อนไขแล้วจะต้องกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อไม่ให้ เกิดกระบวนการคอร์รัปชันในกระบวนการเวนคืนครับ ขอบคุณมากครับท่านประธาน