กราบเรียน ประธานสภาและท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติที่เคารพทุกท่าน ดิฉัน มนพร เจริญศรี รัฐมนตรีช่วย ว่าการกระทรวงคมนาคม ขอเสนอร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ต่อที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร โดยมีหลักการ และเหตุผลดังนี้ค่ะ
หลักการ ในภาพรวมของร่างกฎหมายนั้นก็คือเป็นการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ บางมาตรา เพื่อให้มีการจ่ายเงินค่าทดแทนแก่ผู้มีสิทธิที่ได้รับเงินค่าทดแทนให้เกิดความเป็นธรรม มากยิ่งขึ้น และเพื่อการแก้ไขปัญหาการปฏิบัติงานของพนักงานเจ้าหน้าที่ให้มีความคล่องตัว และมีประสิทธิภาพ อันจะช่วยทำให้การจ่ายเงินค่าทดแทนเป็นไปอย่างถูกต้องและสอดคล้อง กับวิธีการปฏิบัติงานในปัจจุบันของหน่วยงานเวนคืนค่ะ
เหตุผล ในการแก้ไขเพิ่มเติมร่างกฎหมายดังกล่าว เนื่องด้วยศาลรัฐธรรมนูญ มีคำวินิจฉัย ที่ ๒/๒๕๖๔ มาตรา ๓๔ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๓๐ ที่บัญญัติให้มีการร้องขอรับเงินค่าทดแทนที่วางไว้ ให้ร้องขอรับภายใน ๑๐ ปี นับตั้งแต่ที่มีการวางเงิน ถ้าไม่ร้องขอภายในกำหนดนั่นหมายถึงว่าเวลาเช่นนั้นจะให้เงินนั้น ตกกลายเป็นเงินของแผ่นดิน ซึ่งขัดหรือแย้งต่อมาตรา ๒๖ วรรคหนึ่ง ของรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งในพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันมีบทบัญญัติเช่นเดียวกับกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญ มีคำวินิจฉัย จึงสมควรที่จะได้มีการแก้ไขหลักเกณฑ์และวิธีการในเรื่องนี้เสียใหม่ เพื่อป้องกัน ไม่ให้เกิดเป็นประเด็นปัญหาในลักษณะเช่นเดียวกันขึ้นอีกครั้งค่ะ ท่านประธานที่เคารพคะ ประกอบกับบทบัญญัติในบางมาตราในพระราชบัญญัติแห่งนี้ว่าด้วยการเวนคืนและได้มา ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. ๒๕๖๒ ยังไม่สอดคล้องกับการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ ซึ่งคณะกรรมการซึ่งทำหน้าที่พิจารณาการคืนอสังหาริมทรัพย์ให้แก่เจ้าของเดิมหรือทายาท ที่มีองค์ประกอบมาจากผู้แทนหลายหน่วยงานทำให้การพิจารณาคืนอสังหาริมทรัพย์ ขาดความคล่องตัว จึงสมควรให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมในบทบัญญัติดังกล่าวให้มีความเหมาะสม และเกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งมีสาระสำคัญของ พระราชบัญญัตินี้จำนวนทั้ง ๑๐ มาตรา สาระสำคัญ
ประเด็นแรก ก็คือเรื่องของการแก้ไขเพิ่มเติมให้รัฐมนตรีผู้รักษาการตาม พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตพื้นที่ดินที่จะเวนคืน ให้มีอำนาจอนุมัติและให้ขยายเวลาในการ กำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นของคณะกรรมการตามมาตรา ๑๙ ซึ่งร่างมาตรา ๓ ได้แก้ไขเพิ่มเติมในมาตรา ๒๑ วรรคสองค่ะ
ข้อที่ ๒ ได้กำหนดให้เจ้าหน้าที่มีหน้าที่แจ้งให้เจ้าของทรัพย์สินรับทรัพย์สิน ที่เจ้าหน้าที่ถอนคืนภายในระยะเวลาที่กำหนด และให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในการขยายทรัพย์สิน ที่รื้อถอนนั้นแล้วนำเงินส่งคืนแก่เจ้าหน้าที่ทรัพย์สินได้ รวมทั้งกำหนดให้เจ้าหน้าที่ คืนทรัพย์สินนั้นให้แก่เจ้าของ หากเจ้าหน้าที่ยังไม่ได้ขายทรัพย์สินนั้นและให้เจ้าของมาขอรับคืน นั่นก็คือร่างมาตรา ๔ แก้ไขเพิ่มเติมตามมาตรา ๔๔ ค่ะ
ข้อที่ ๓ ได้กำหนดให้เจ้าหน้าที่ถอนเงินค่าทดแทนที่วางไว้ต่อศาล หรือ สำนักงานวางทรัพย์ หรือฝากไว้กับธนาคารออมสินเพื่อส่งคืนคลัง เมื่อผู้มีสิทธิได้รับเงินคืน ค่าทดแทนไม่มารับภายในระยะเวลาที่กำหนดโดยไม่ตัดสิทธิของผู้มีสิทธิได้รับเงินคืน ค่าทดแทนที่จะยื่นคำร้องขอรับเงินค่าทดแทนคืนในภายหลังจากพ้นระยะเวลาที่กำหนดไว้ ร่างมาตรา ๕ แก้ไขเพิ่มเติมมาตรา ๔๘ ค่ะ
ข้อที่ ๔ เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมให้ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนเป็นผู้มีสิทธิที่จะ ฟ้องคดีต่อศาลและมีสิทธิได้รับดอกเบี้ยจากเงินค่าทดแทน ร่างมาตรา ๖ แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา ๕๐ ค่ะ
ข้อที่ ๕ เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมองค์ประกอบของคณะกรรมการ ซึ่งได้ทำหน้าที่ พิจารณาการคืนอสังหาริมทรัพย์ให้แก่เจ้าของเดิมหรือทายาท ร่างมาตรา ๗ แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา ๕๕ วรรคหนึ่ง
ข้อที่ ๖ ได้มีการกำหนดบทบัญญัติรองรับการดำเนินการกับทรัพย์สินหรือเงิน ที่เก็บไว้แทนมาตรา ๔๔ และเงินที่วางไว้ตามมาตรา ๔๘ และดำเนินการของคณะกรรมการ ซึ่งได้ทำหน้าที่พิจารณาการคืนอสังหาริมทรัพย์ที่เกิดขึ้นก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ นั่นก็คือร่างมาตรา ๘ และร่างมาตรา ๙ ทั้งหมดคือสาระสำคัญของร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้
ดิฉันจึงขอกราบเรียนท่านประธานสภาไปยังท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติทุกท่าน ได้ร่วมกันพิจารณาร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ ที่เสนอต่อที่ประชุมแห่งนี้ ขอบคุณค่ะ