ศนิวาร บัวบาน หารือเรื่องข้อพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินระหว่างรัฐและชุมชน โดยมีข้อกังวลเกี่ยวกับความเท่าเทียมและผลกระทบต่อชุมชน และเรียกร้องการแก้ไขปัญหาการแย่งยึดที่ดินของประชาชน โดยเสนอหลักฐานอื่น ๆ เพื่อพิสูจน์สิทธิของชุมชน
กราบเรียนท่านประธาน สภาผู้แทนราษฎรที่เคารพ ดิฉัน ศนิวาร บัวบาน ผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ท่านประธานทราบไหมคะ กว่า ๘ ปีแล้วที่พี่น้องชาวคำป่าหลายจังหวัดมุกดาหารต้องต่อสู้ เพื่อปกป้องที่ดินทำกินและทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่จากการแย่งยึดที่ดินจากรัฐ ส่งผลให้ บางครอบครัวรายได้ลดลงกว่าครึ่ง หนี้สินล้นพ้นตัวเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ ๘๐๐ จากที่มีกินมีใช้ อยู่ดี ๆ ต้องจนฉับพลัน กินรายวัน ผ่อนรายปี บางครอบครัวต้องให้ลูกหยุดเรียนกลางคัน เพราะไม่มีเงินจะส่งเสียต่อ เครียด ซึมเศร้า ติดเหล้า เสพยา จนถึงขั้นพยายามจบชีวิต หนีปัญหาด้วยการฆ่าตัวตาย นี่เป็นเพียงแค่ ๑ กรณีตัวอย่างในกว่า ๘๐,๐๐๐ คดีที่เกิดขึ้น จากนโยบายทวงคืนผืนป่าของรัฐบาล คสช. เท่านั้นนะคะท่านประธาน ท่านประธานที่เคารพ ข้อพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินระหว่างรัฐและชุมชนเป็นปัญหาที่หมักหมมและสั่งสม มายาวนานตั้งแต่รัฐบาลที่แล้วยืดเยื้อมาจนถึงรัฐบาลชุดนี้ พบได้ทั่วทุกพื้นที่ในประเทศไทย สาเหตุหลักมาจากโครงสร้างทางความคิดแบบผิด ๆ จึงทำให้ออกแบบนโยบายและกฎหมาย ที่ไม่ได้คำนึงถึงผลกระทบที่ตามมา ผนวกกับกลไกการตรวจสอบที่เป็นไปได้ยากในทางปฏิบัติ จากปมปัญหาเหล่านี้ จึงทำให้ข้อพิพาทเกี่ยวกับสิทธิในที่ดินเป็นเงื่อนตายที่ยากต่อการ คลี่คลายปม
ปมปัญหาแรกค่ะท่านประธาน นโยบายภายใต้วาทกรรม ดังเช่นกรณีคำป่าหลาย ตามที่ดิฉันได้ยกตัวอย่างไปเมื่อข้างต้น รัฐอนุญาตให้เอกชนใช้พื้นที่ป่ากว่า ๓๘๐ ไร่ ทำโครงการผลิตไฟฟ้ากังหันลม ทั้ง ๆ ที่ยังเป็นพื้นที่กรณีพิพาทอยู่ระหว่างพิสูจน์สิทธิอยู่เลย แต่รัฐกลับอาศัยวาทกรรมพลังงานสะอาด แล้วก็การเพิ่มพื้นที่ป่าเพื่อชดเชยคาร์บอน ตามแผน Model เศรษฐกิจ BCG เอามาอ้าง ดิฉันเข้าใจว่าพลังงานลมจัดเป็นพลังงานสะอาด ดีต่อโลก ดีต่อสิ่งแวดล้อม แต่ท่านประธานที่เคารพคะ ตามหลักของเศรษฐกิจสีเขียว หรือ Green Economy จะต้องเป็นเศรษฐกิจที่ส่งผลให้ประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีธรรมาภิบาล มีความเท่าเทียม แต่นี่ชุมชนไม่ได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจใด ๆ เลย กลับทำให้ชาวบ้านมีหนี้สินล้นพ้นตัว จากที่เคยมีรายได้ ๘๐๐,๐๐๐ กว่าบาทต่อปี ตอนนี้ลดลง เหลือ ๑๐๐,๐๐๐ กว่าบาทต่อปี แล้วก็มีแนวโน้มที่จะลดลงเรื่อย ๆ จากการโดนแย่งยึดที่ดินไป ชาวบ้านจะต้องเดินทางมายื่นเรื่องเข้ากรรมาธิการพลังงานในวันนี้ ซึ่งท่านณกร ชารีพันธ์ สส. มุกดาหาร พรรคก้าวไกล ก็ได้ลงไปรับเรื่องมา พี่น้องจะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการ เดินทางเอง วิ่งขึ้นล่องเดินเรื่องเพื่อเรียกร้องหาความยุติธรรม นี่หรือคะนโยบายการพัฒนา ที่เท่าเทียม
ปมที่ ๒ ค่ะท่านประธาน กฎหมายที่เอื้อหนุนรัฐ ดิฉันไม่เถียงว่าเราจำเป็น ที่จะต้องมีกฎหมายเพื่ออนุรักษ์แล้วก็คุ้มครองพื้นที่ป่า แต่การบังคับใช้กฎหมายที่ผิด ๆ ภายใต้ความคิดที่ว่ารัฐคือผู้พิทักษ์ป่า ขณะที่ประชาชนที่เข้าไปใช้ประโยชน์คือผู้บุกรุก รัฐได้ทำการแย่งยึดที่ดิน ทั้งโดยการเผาทำลาย รื้อเถียงนา ถอนสวนมัน โดยไม่ได้มีการ บอกกล่าวล่วงหน้าตามหลักสิทธิมนุษยชนที่พึงมี ในความเป็นจริงแล้วพื้นที่ป่าอนุรักษ์ มีประชาชนอาศัยอยู่แล้วกว่า ๓๗๐,๐๐๐ ราย เฉพาะในป่าสงวนมีมากถึง ๕๘,๐๐๐ ราย แต่รัฐก็ยังทำการแย่งยึดที่ดินมาเป็นทรัพย์สิน ทั้ง ๆ ที่เกือบ ๖๐ เปอร์เซ็นต์ของที่ดินทั้งประเทศ เป็นของรัฐอยู่แล้ว แล้ว ๔๐ เปอร์เซ็นต์ที่เหลือเป็นของเอกชน ยิ่งไปกว่านั้น ๙๐ เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่เอกชนกระจุกอยู่ที่กลุ่มคนเพียงแค่ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ของประชากรทั้งประเทศ ขณะที่คนอีกกลุ่มไม่มีที่ดินที่จะทำกิน นี่หรือความเท่าเทียม
ปมปัญหาสุดท้ายค่ะท่านประธาน กลไกการพิสูจน์สิทธิ ปัจจุบันใช้ภาพถ่าย ทางอากาศของกรมแผนที่ทหาร สไลด์ต่อไปค่ะ หากไม่มีให้ใช้แผนที่ภาพถ่ายดาวเทียม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ชุมชนอาศัยอยู่ในพื้นที่มานานเป็นร้อยปี มากกว่าเทคโนโลยีเหล่านี้ จะเกิดขึ้นด้วยซ้ำ จึงควรเปิดกว้างให้ใช้หลักฐานอื่น ๆ ที่แสดงให้เห็นว่ามีการครอบครอง และใช้ประโยชน์มาก่อนประกาศเป็นเขตหวงห้าม เช่น ประวัติศาสตร์การใช้ที่ดินของชุมชน พยานบุคคล ร่องรอยการทำประโยชน์ต่าง ๆ ไม้ผล ไม้ยืนต้น รวมถึงเอกสารหลักฐานต่าง ๆ จากทางราชการ ถึงเวลาแล้วค่ะท่านประธานที่เราจะต้องแก้ปัญหาเหล่านี้เสียที ดิฉันก็หวังว่า เพื่อนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้ทรงเกียรติทุกท่าน จะเห็นความสำคัญของร่างพระราชบัญญัติ ฉบับนี้ และร่วมกันโหวตเห็นชอบ คืนสิทธิให้ชุมชน เพิ่มความเป็นธรรมในการออกโฉนด ที่ดินคือชีวิต อย่าให้พวกเขาต้องมีคุณภาพชีวิตที่ปิดโอกาสแบบนี้อีกเลยค่ะท่านประธาน ขอบคุณค่ะ