ร่มธรรม เสนอร่าง พ.ร.บ. อากาศสะอาด แก้มลพิษ-เพิ่มบทบาทท้องถิ่น

ท่านประธานสภาที่เคารพ กระผม ร่มธรรม ขำนุรักษ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดพัทลุง พรรคประชาธิปัตย์ วันนี้กระผม พร้อมด้วยเพื่อนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร รวม ๒๐ ท่าน ขอเสนอร่างพระราชบัญญัติส่งเสริม และรักษาอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ พ.ศ. .... โดยที่หลักการ คือให้มีกฎหมายว่าด้วย การส่งเสริมและรักษาอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ และมีเหตุผล เนื่องจากสถานการณ์ปัญหาฝุ่นควันและหมอกควันพิษอันเป็นมลพิษทาง อากาศได้เกิดขึ้นเป็นระยะเวลายาวนานอย่างต่อเนื่อง และมีแนวโน้มที่ทวีคูณรุนแรง อย่างมากยิ่งขึ้น ซึ่งสถานการณ์ดังกล่าวได้มีการขยายตัวครอบคลุมไปพื้นที่ต่าง ๆ กว้างขวาง มากขึ้น อันเป็นการส่งผลกระทบอันตรายร้ายแรงต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของ ประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็ก ผู้สูงอายุและสตรีมีครรภ์ อีกทั้งยัง ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของประเทศโดยรวม ทั้งในด้านงบประมาณในการรักษาพยาบาล งบประมาณในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ความเสียหายซึ่งเกิดกับธุรกิจด้าน การท่องเที่ยว รวมถึงยังส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของประเทศที่สะท้อนถึงความล้มเหลว ในการจัดการเกี่ยวกับมลพิษทางอากาศ ทั้งกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันไม่เพียงพอ กับการป้องกัน ควบคุม และกำกับดูแลการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ จึงสมควรที่รัฐ จะต้องบริหารจัดการควบคุม ดูแล ติดตาม ตรวจสอบ และแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ อย่างเป็นระบบ เพื่อให้คุณภาพอากาศเป็นอากาศที่สะอาดทำให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิต ที่ดีขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ และทำให้ภาพลักษณ์ของประเทศไทย ดียิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้ ท่านประธานที่เคารพครับ กระผมขออนุญาตใช้ เวลาตรงนี้อภิปรายชี้แจงให้ข้อมูลถึงความจำเป็นที่จะต้องมี พ.ร.บ. ฉบับนี้เพิ่มเติมในลำดับ ต่อไปครับ

ลำดับแรก ผมคิดว่าวันนี้เป็นวันหนึ่งที่สำคัญที่สภาแห่งนี้จะได้พิจารณาร่าง กฎหมายหลายฉบับครับ ที่เรียกสั้น ๆ ว่า พ.ร.บ. อากาศสะอาด ที่แม้แต่ละฉบับจะมี ความแตกต่างในรายละเอียด แต่มีจุดประสงค์เดียวกัน คือเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ ซึ่งห้วงเวลานี้เป็นห้วงเวลาที่สำคัญที่พี่น้องประชาชน รวมถึงตัวผมเองเฝ้ารอมานานหลายปี ว่าวันหนึ่งเราจะมีอากาศสะอาดให้หายใจได้จริง ๆ ท่านประธานครับ ผมเป็นคนจังหวัด พัทลุงหลายปีก่อนได้เข้ามาเรียนและทำงานในกรุงเทพมหานครที่มีชีวิตดี ๆ ที่ลงตัว ไม่มีใคร คิดว่าวันหนึ่งเราจะต้องซื้อหน้ากาก ซื้อเครื่องกรองฝุ่นเพื่อมาป้องกันลมหายใจจากอากาศ ที่ปนเปื้อนไปด้วยมลพิษ อยู่มาวันหนึ่งท่ามกลางฝุ่นควันเหล่านี้ผมก็คิดขึ้นมากับตัวเองว่าเรา พัฒนาประเทศมาถูกทางแล้วหรือยัง เราสร้าง เราผลิต เราพัฒนาสิ่งต่าง ๆ มากมายเพื่อ อำนวยความสะดวกในชีวิต แต่กลับไม่สามารถมีแม้แต่อากาศสะอาดให้หายใจได้ ผมคิดว่า การพัฒนาประเทศไม่สามารถมองแค่ผลประโยชน์เชิงเศรษฐกิจอย่างเดียวได้อีกต่อไป แต่ต้องคำนึงในมิติทางสังคม ความเป็นอยู่ คุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมไปพร้อม ๆ กันด้วย ผมขออนุญาตใช้เวลาสั้น ๆ ตรงนี้ขอบคุณภาคประชาชนหลายกลุ่มที่ได้ร่วมกันส่งเสียงสร้าง ความตระหนักและผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศอย่างจริงจังตลอดหลายปี ที่ผ่านมา โดยเฉพาะทางเครือข่ายอากาศสะอาด หรือ Thailand Clean Air Network ที่ได้ จัดทำร่าง พ.ร.บ. อากาศสะอาด ซึ่งผมเองก็ได้เป็นหนึ่งในผู้ร่วมผลักดันร่างกฎหมายฉบับ ภาคประชาชน ที่เสนอโดยรองศาสตราจารย์ดอกเตอร์คนึงนิจ ศรีบัวเอี่ยม และคณะครับ หลายปีก่อนที่ผมจะได้เข้ามาเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แล้วก็ขอเป็นกำลังใจให้กับ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในการแก้ไข ปัญหามลพิษทางอากาศและปัญหาสิ่งแวดล้อมอื่น ๆ อย่างเต็มที่ ขณะที่เรากำลังพิจารณา ร่างกฎหมายอากาศสะอาดอยู่ในขณะนี้ ในขณะเดียวกันข้างนอกห้องประชุมแห่งนี้ ก็ได้ปกคลุมไปด้วยมลพิษทางอากาศทั่วกรุงเทพมหานคร และหลายพื้นที่ทั่วประเทศ ที่ท่านประธาน เพื่อนสมาชิก ตัวผม และพี่น้องประชาชนทุกคนล้วนจำเป็นต้องสูดเข้าไป ทุกลมหายใจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จนกลายเป็นเรื่องปกติไปแล้วในประเทศนี้ครับ

สำหรับสาเหตุปัญหามลพิษทางอากาศและฝุ่นละอองขนาดเล็กหรือ PM2.5 มีอยู่หลายปัจจัยครับ โดยส่วนใหญ่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง ไม่ว่าจากท่อไอเสีย ยานพาหนะ จากโรงงานอุตสาหกรรม การเผาขยะ การเผาทางการเกษตร การเผาในพื้นที่ป่า ไปจนถึงฝุ่นพิษข้ามแดน เป็นต้น โดยมลพิษจากแหล่งต่าง ๆ ส่งผลให้พี่น้องประชาชนจำนวน หลายล้านคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่ประสบปัญหาฝุ่นควัน เผชิญความเสี่ยงต่อการเกิดโรคใน ระบบทางเดินหายใจ เช่น ระบบหัวใจและหลอดเลือด โรคผิวหนังและโรคมะเร็งเพิ่มมากขึ้น โดยคนไทยต้องเผชิญปัญหาสุขภาพและเสียชีวิตจำนวนมากในแต่ละปี ซึ่งฝุ่นพิษ PM2.5 ที่ปกคลุมอยู่ในขณะนี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์แล้วว่ามาตรการของภาครัฐตลอดที่ผ่านมา แม้จะมีความพยายามอย่างเต็มที่ไม่สามารถแก้ไขปัญหานี้ให้หมดไปได้ และผมคิดว่าเรา สูญเสียไปมากพอแล้ว วันนี้ผมจึงรู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้เสนอร่างพระราชบัญญัติส่งเสริม และรักษาอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ พ.ศ .... ให้สภาแห่งนี้ได้พิจารณานะครับ โดยได้จัดทำร่วมกับเพื่อนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกพรรคประชาธิปัตย์และภาค ประชาชน โดยร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้จะเป็นกลไกทางกฎหมายที่สำคัญ จะเป็นกฎหมายหลัก ที่กำกับดูแลการทำงานของทุกภาคส่วนให้ทำงานร่วมกันและผลักดันให้เกิดอากาศสะอาด ในประเทศไทยอย่างแท้จริง โดยผมคิดว่าคำถามที่สำคัญที่ทุกคนมีครับ คือว่ามีกฎหมายนี้ แล้วจะช่วยลดปัญหาฝุ่นพิษได้อย่างไร ผมจึงขออนุญาตนำเรียนดังต่อไปนี้นะครับ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

๑. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อรับรองและ คุ้มครองให้พี่น้องประชาชนมีสิทธิที่จะหายใจอากาศสะอาด ซึ่งถือเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน โดยรัฐ มีหน้าที่ที่จะปฏิบัติตามและบังคับใช้ พ.ร.บ. นี้และกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด เพื่อปกป้องสิทธิของประชาชน โดยต้องอำนวยการและกำกับดูแลอย่างบูรณาการครับ

๒. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อให้ประชาชนมีสิทธิรับทราบข้อมูลเกี่ยวกับคุณภาพ อากาศและผลกระทบต่อสุขภาพ ซึ่งรัฐมีหน้าที่จะต้องตรวจสอบและรายงานข้อมูลเกี่ยวกับ คุณภาพอากาศในแต่ละพื้นที่อย่างเป็นระบบ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงได้และป้องกันตัวเอง ได้ทันท่วงที และต้องให้ข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการดำเนินการเพื่อจัดการให้เกิดอากาศสะอาด รับฟังข้อมูล ข้อร้องเรียนและข้อคิดเห็นจากภาคประชาชน

๓. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อให้มีการป้องกันและแก้ไขปัญหาหมอกควันที่ต้นตอ แหล่งกำเนิดควันพิษ ทั้งในประเทศและหมอกควันพิษข้ามแดน โดยประชาชนหรือรัฐ สามารถฟ้องร้องผู้ก่อมลพิษได้ ซึ่งได้มีการกำหนดบทลงโทษและแหล่งกำเนิดหมอกควันพิษ ต้องรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหายทั้งในการเยียวยาฟื้นฟูสภาพอากาศและสุขภาพอนามัย

๔. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อให้ประชาชนมีสิทธิในการเข้าถึงและได้รับความ ยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อม โดยรัฐต้องรับเรื่องร้องเรียนจากผู้ได้รับผลกระทบ ให้คำแนะนำและ ประสานให้มีการดำเนินคดีเพื่อที่จะได้รับการพิจารณาและได้รับการชดเชยเยียวยาและฟื้นฟู ความเสียหาย

๕. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อให้ประชาชนมีสิทธิในการมีส่วนร่วมกับรัฐในการ กำหนดนโยบาย จัดทำกฎหมายและกำกับดูแลจัดการอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ โดยรัฐ มีหน้าที่ดำเนินการให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างบูรณาการ

๖. ร่าง พ.ร.บ. นี้จะจัดให้มีคณะกรรมการร่วมนโยบายอากาศสะอาดเพื่อ สุขภาพ เพื่อจัดทำนโยบายและแผนแม่บท กำหนดเป้าหมายและดำเนินการให้เป็นรูปธรรม โดยประชาชนต้องมีส่วนร่วมกับคณะกรรมการร่วมนโยบายอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ

๗. ร่าง พ.ร.บ. นี้จะจัดให้มีคณะกรรมการกำกับดูแลจัดการอากาศสะอาด เพื่อสุขภาพ เพื่อกำกับดูแล ติดตาม ประเมิน สนับสนุนและตรวจสอบการดำเนินการตาม นโยบายเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ โดยมีกรรมการกำกับดูแลจำนวนทั้งสิ้น ๑๔ คน ซึ่งต้องเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญในด้านสิ่งแวดล้อมในด้านต่าง ๆ

๘. ร่าง พ.ร.บ. นี้จะจัดให้มีคณะกรรมการร่วมด้านอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ ระดับจังหวัด เพื่อทำหน้าที่จัดทำแผนแม่บทจัดการอากาศระดับในจังหวัด เพื่อควบคุมและ กำกับดูแลและติดตามการดำเนินงานในการจัดการร่วมด้านสภาพอากาศในจังหวัด โดยมี ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานและต้องประกอบไปด้วยผู้แทนจากองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นครับ

๙. ร่าง พ.ร.บ. นี้มีขึ้นเพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีหน้าที่จัดการ อากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ ดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศ รวมถึง เยียวยาด้านสุขภาพให้แก่ประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง โดยต้องมีการส่งเสริม สนับสนุนองค์ความรู้ งบประมาณและทรัพยากรให้ท้องถิ่นสามารถจัดการอากาศสะอาด ร่วมกับภาคประชาสังคมและชุมชนได้

ท่านประธานครับ ผมคิดว่าความสำคัญของร่าง พ.ร.บ. นี้คือจะทำให้พี่น้อง ประชาชนมีสิทธิในการหายใจอากาศสะอาด และได้รับข้อมูลเกี่ยวกับคุณภาพอากาศ โดยภาคเอกชนหรือผู้ปล่อยมลพิษจะต้องดำเนินการลดการปล่อยควันพิษ และภาครัฐจะต้อง ปกป้องสิทธิในอากาศสะอาด และดำเนินการเพื่อแก้ไขปัญหาฝุ่นควันพิษ โดยประชาชนต้อง มีส่วนร่วม ซึ่งร่าง พ.ร.บ. นี้จะเป็นกลไกทางกฎหมายที่สำคัญที่จะทำให้เกิดการควบคุมและ ลดฝุ่นพิษได้ โดยจะส่งเสริมให้หน่วยงานที่รับผิดชอบสามารถทำงานได้อย่างสมบูรณ์มาก ยิ่งขึ้น ท่านประธานครับ ในวาระที่เราร่วมกันพิจารณาร่าง พ.ร.บ. อากาศสะอาด ผมก็ขอเรียกร้องให้รัฐบาลได้เร่งเดินหน้าแก้ไขปัญหาฝุ่นพิษ PM2.5 เพราะทุกวันเวลาที่ผ่าน ไปโดยไม่มีมาตรการแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศอย่างจริงจัง คือทุกวันที่เราต้องสูญเสีย สุขภาพ สูญเสียชีวิต สูญเสียลมหายใจของพี่น้องประชาชน กระผมขออนุญาตใช้เวลาในช่วง ท้ายนี้แสดงความเสียใจถึงผู้ที่ต้องเผชิญปัญหาสุขภาพจากฝุ่นควันพิษ และขอแสดงความ เสียใจต่อหลายคนที่ต้องสูญเสียผู้เป็นที่รักเพราะมลพิษทางอากาศ และผมคิดว่าเราไม่ สามารถสูญเสียไปมากกว่านี้ได้แล้วครับ ท่านประธานครับ ผมขอยืนยันว่าการเสนอร่าง กฎหมายฉบับนี้มีจุดประสงค์อันดีที่จะปกป้องอากาศและสิ่งแวดล้อมที่ดีให้กับพี่น้อง ประชาชนทุกคนในทุกพื้นที่ และที่ผมอภิปรายมาทั้งหมดนี้คงเป็นเหตุผลที่เพียงพอที่จะเชิญ ชวนให้เพื่อนสมาชิกทุกท่าน ณ สภาแห่งนี้ร่วมกันลงมติรับหลักการในวาระที่ ๑ ของร่าง พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ พ.ศ. .... ที่เสนอโดยผม และคณะ โดยหากเพื่อนสมาชิกท่านใดที่มีข้อคำถาม ข้อเสนอแนะว่าควรแก้ไขและเพิ่มเติม ที่ส่วนไหน ก็ขอให้เราได้ร่วมกันอภิปรายให้ความเห็นในวันนี้ และพิจารณาในวาระต่อไป ใกล้เสร็จแล้วครับท่านประธาน โดยวันนี้ตัวผมเองจะสนับสนุนร่าง พ.ร.บ. อากาศสะอาด ทุกร่าง ทุกฉบับ ทั้งจากร่างที่เสนอโดยภาคประชาชนและพรรคการเมือง เพราะผมคิดว่า ถึงเวลาแล้วที่เราจะต้องคืนลมหายใจของพี่น้องประชาชนทุกคน เพราะสิทธิในการหายใจ อากาศที่สะอาดเป็นสิทธิของคนทุกคน ขอบคุณครับท่านประธาน