จุลพันธ์ เสนอร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด แก้ฝุ่นควัน-ไฟป่าอย่างยั่งยืน

นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง

ท่านประธานที่เคารพ กระผม จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ จากพรรคเพื่อไทย และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง วันนี้ขออนุญาตท่านประธาน อภิปรายจากด้านล่างนะครับ ใช้สิทธิของการเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ใช้สิทธิของ การเป็น สส. จังหวัดเชียงใหม่ในการอภิปรายผ่านท่านประธานนำเสนอร่างกฎหมาย ซึ่งมี ความสำคัญยิ่งสำหรับพี่น้องประชาชนทั่วประเทศ โดยเฉพาะในจังหวัดภาคเหนือตอนบน วันนี้ผมขออนุญาตเป็นตัวแทนของพี่น้องประชาชนนำเสนอร่างพระราชบัญญัติอากาศ สะอาด วันนี้ผมต้องเรียนอย่างนี้ครับ ต้องขออนุญาตทำตามระเบียบข้อบังคับการประชุม ในการนำเสนอขออนุญาตในช่วงต้นนี้จะอ่านหลักการและเหตุผล เพื่อให้เพื่อนสมาชิก ได้รับทราบ แล้วจะอภิปรายประกอบในเรื่องของแนวทางในการแก้ไขปัญหาอากาศสะอาด ซึ่งร่างนี้เป็นฉบับของพรรคเพื่อไทยครับ โดยผมเป็นผู้ยื่นเสนอ วันนี้ก็จะมีเพื่อนสมาชิกอีก จำนวนมากจากพรรคเพื่อไทย โดยเฉพาะในหลาย ๆ จังหวัดที่จะนำเสนอปัญหาในมุมมอง ของตน เพื่อที่จะหาแนวทางในการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม หลักการ ให้มีกฎหมายว่าด้วย อากาศสะอาดเพื่อสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน เหตุผล จากสถานการณ์ฝุ่นควัน ซึ่งเป็นมลพิษ ทางอากาศที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตทุกชีวิตและเศรษฐกิจ ซึ่งเกิดขึ้นติดต่อกันมาเป็นระยะ เวลานานอย่างต่อเนื่องและมีความรุนแรงมากขึ้น โดยสาเหตุมาจากกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ ซึ่งมีแหล่งกำเนิดมากมาย ทั้งการเผาในที่โล่ง การเผาตอซังของเกษตรกร การเผา พื้นที่ป่า กระบวนการผลิตจากอุตสาหกรรมต่าง ๆ ระบบการขนส่ง กระบวนการผลิตไฟฟ้า เขตพื้นที่ก่อสร้าง เขตที่พักอาศัย รวมถึงสาเหตุจากฝุ่นควันที่ลอยมาจากแหล่งกำเนิดที่อยู่ใน ต่างประเทศ ปัจจุบันมีการขยายตัวของมลพิษครอบคลุมไปยังพื้นที่ต่าง ๆ กว้างขวางขึ้น และยังคงมีความเข้มข้นของมลพิษในระดับที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ ต่าง ๆ เป็นประจำทุกปี ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่ที่คุณภาพอากาศเป็นพิษต่างได้รับผลกระทบ ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายและตกอยู่ในภาวะอันตราย ทั้งในด้านสุขภาพกายและสุขภาพจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อเด็ก ผู้สูงอายุ และสตรีมีครรภ์ อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจของ ประเทศโดยรวม ทั้งในด้านงบประมาณในการรักษาพยาบาล งบประมาณในการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ ความเสียหายต่อธุรกิจการท่องเที่ยว อีกทั้งภาพลักษณ์ของประเทศ ที่สะท้อนถึงความล้มเหลว ในการจัดการเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของประชาชนและ การจัดการมลพิษ จำเป็นต้องพัฒนาปฏิรูประบบการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพเพื่อให้มี การบริหารจัดการมลพิษอย่างเป็นระบบ อันจะนำไปสู่การมีอากาศสะอาด โดยส่งเสริมให้ เกิดระบบการวางแผนเพื่อป้องกันการปล่อยมลพิษฝุ่นควัน กลิ่น เข้าสู่สภาพแวดล้อม และชั้นบรรยากาศ การบูรณาการเชิงระบบของหน่วยงานต่าง ๆ ภาครัฐร่วมกับภาคเอกชน และภาคประชาสังคม การบริหารจัดการระบบงบประมาณเพื่อการมีอากาศสะอาด ระบบ การบริหารราชการเชิงพื้นที่ที่เป็นแหล่งกำเนิดอากาศที่ไม่สะอาด การพัฒนามาตรฐาน คุณภาพอากาศ ระบบการประเมินคุณภาพอากาศ ระบบเฝ้าระวัง ระบบเตือนภัยจาก สถานการณ์อากาศที่ไม่สะอาด ระบบการจัดเก็บข้อมูล ระบบการจัดการในสถานการณ์วิกฤติ จากสภาพอากาศ และระบบการพัฒนาองค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการให้เกิดอากาศสะอาด ซึ่งสอดคล้องกับหลักสำคัญในส่วนที่เกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนที่มีสิทธิที่จะอยู่ ในสภาพแวดล้อมที่ดี และในขณะเดียวกันตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ ในหมวดที่ว่าด้วย หน้าที่ของรัฐซึ่งกำหนดให้เป็นหน้าที่ที่รัฐต้องดำเนินการเพื่อให้สมดังสิทธิของประชาชน ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้ จึงมีความจำเป็นที่จะต้องเสนอให้มีกฎหมายว่าด้วยอากาศ สะอาดเพื่อสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานของประชาชน

ท่านประธานที่เคารพครับ นั่นเป็นหลักการและเหตุผล ซึ่งร่างพระราชบัญญัติ อากาศสะอาดเพื่อสิทธิมนุษยชนที่กระผมได้เสนอนี้มีหลักการและเหตุผล เช่นเดียวกันกับร่าง ที่คณะรัฐมนตรีนำเสนอ ผมต้องกราบขอบพระคุณทางคณะรัฐบาล โดยท่านนายกรัฐมนตรี นะครับ ผมเองมีโอกาสได้รับฟังจากท่านโดยตรง ในเรื่องของความตั้งใจจริงในการที่จะแก้ไข ปัญหาในเรื่องนี้ วันนี้กราบเรียนผ่านท่านประธานไปยังเพื่อนสมาชิกว่า ตัวท่านนายกรัฐมนตรี เองนี้ก็ได้เดินทางไปยังจังหวัดเชียงใหม่ ไปรับฟัง ไปดูปัญหา ไปดูแหล่งเกิดไฟป่าบนดอย ไปดูกลไกของภาครัฐ โดยเฉพาะกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ท่านปลัด นั่งอยู่นี่ ในการที่จะเข้าไปแก้ไขปัญหาดับไฟต่าง ๆ ซึ่งกลไกที่ผ่านมาในอดีตตั้งแต่ราวปี ๒๕๕๖ ปี ๒๕๕๗ ปี ๒๕๕๘ เป็นต้นมานี้ สถานการณ์ในภาคเหนือหนักขึ้นเรื่อย ๆ ผมเคยอภิปราย ในสภาแห่งนี้ว่าหากปล่อยภาวการณ์เช่นนี้ต่อไปเรื่อย ๆ สุดท้ายมันจะเป็นตราแต่เป็น ตราบาป มันจะเป็น Brand ของภาคเหนือ มันจะเป็น Brand ของการท่องเที่ยวที่ทุกคนเวลา จะไปที่จังหวัดเชียงใหม่ ไปที่จังหวัดเชียงราย ไปในภาคเหนือตอนบน ก่อนจะเดินทางไป ทุกคนต้องโทรมาถามหมด สรุปว่าอากาศเป็นอย่างไร อยู่ได้ไหม นาทีนี้ปลอดภัยหรือไม่ กระทบทั้งชีวิตของพี่น้องประชาชน กระทบทั้งเศรษฐกิจ กระทบทั้งการเจริญเติบโต ของพี่น้องประชาชนโดยเฉพาะคนอายุเล็ก ๆ น้อย ๆ เด็ก ๆ ปัญหาเหล่านี้มันคาราคาซัง มาหลายปีไม่ได้รับการแก้ไข วันนี้สิ่งแรกที่นายกรัฐมนตรีทำหลังจากเป็นนายกรัฐมนตรี ต้องกราบขอบพระคุณ ท่านเดินทางไปต่างประเทศ ไปประเทศเพื่อนบ้านมีการประชุม ในระดับนานาชาติในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หยิบยกประเด็นนี้ไปพูดคุยเพื่อให้ ทุกประเทศที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกันกับเรารับทราบและตระหนักถึงประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้น ว่ามันเป็นปัญหาที่ใหญ่หลวงและกระทบกับชีวิตของประชาชนอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง ต้องกราบขอบพระคุณท่านนายกรัฐมนตรีที่ใส่ใจ ท่านนายกรัฐมนตรีตั้งแต่เป็นนายกรัฐมนตรี มา พูดในที่ประชุมคณะรัฐมนตรีหลายครั้งครับท่านประธาน ในเรื่องของการผลักดัน พ.ร.บ. สำคัญ ๆ หลายฉบับ เช่นเรื่องของการเกณฑ์ทหารโดยสมัครใจ เรื่องของการทำกฎหมาย สมรสเท่าเทียม กฎหมายเรื่องของอากาศสะอาดนี้เป็นอีกหนึ่งกฎหมายที่ท่านนายกรัฐมนตรี พูดหลายครั้งหลายหน เพื่อที่จะผลักดันให้เข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาโดยเร็วที่สุด วันนี้ ได้ฤกษ์งามยามดีเราเข้ามาร่วมกันในสภาแห่งนี้ ไม่ใช่เพียงแค่ฉบับของคณะรัฐมนตรี ประกอบไปด้วยฉบับของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหลายท่าน ผมเองเป็นตัวแทนของ พรรคเพื่อไทยในการนำเสนอตัวร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีของภาคประชาชนที่เข้าชื่อ กันราว ๒๐,๐๐๐ กว่ารายชื่อ มีของพรรคร่วมฝ่ายค้านในที่สุดก็ได้เข้านะครับ กราบแสดง ความยินดีด้วย ตื่นเต้นนิดหน่อยเพราะว่าส่งช้า แต่สุดท้ายก็มาทัน มาวันนี้แล้วทุกฝ่ายก็มา ร่วมกัน จุดประสงค์พวกเราตรงกัน คือการที่จะมอบอากาศบริสุทธิ์เป็นของขวัญ เป็นของที่ เราจะส่งมอบให้กับพี่น้องประชาชน ผมต้องเรียนต่อท่านประธานว่าถ้าจะใช้เวลาตรงนี้ ในการอภิปรายในเรื่องเนื้อหาต่าง ๆ ว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีอะไรบ้าง มันไม่จบ มันมีแต่เรื่องสะเทือนใจ เรื่องคุณหมอกฤตไท เรื่องของพี่น้องประชาชน ที่สูญเสีย เรื่องของคนแม้แต่ญาติพี่น้องผมเองที่ประสบกับเหตุ อย่างเช่นลูกหลานน้ำมูกน้ำตา ไหล เลือดกำเดาไหลนี้มันเกิดโดยตลอด อันนี้เป็นสิ่งซึ่งมันเกิดมาหลายปี แต่วันนี้เรามองไป ข้างหน้า เรามีรัฐบาลชุดใหม่ เราเชื่อมั่นว่าเรามีแนวทางและกลไกในการแก้ไขปัญหาที่เป็น รูปธรรม กฎหมายที่เรากำลังทำกันอยู่จะเป็นเครื่องมืออันสำคัญสำหรับรัฐบาลใดก็ตามที่จะ เดินหน้าในการแก้ไขปัญหาในเรื่องนี้ เราพูดกันมาโดยตลอดปัญหาในภาคเหนือตอนบน ๑๗ จังหวัดนี้มีปัญหามาเรื่องของ PM2.5 เป็นระยะเวลานาน ส่วนใหญ่เกิดจากไฟป่า เผาลักลอบในพื้นที่โล่ง การเผาเศษวัสดุทางการเกษตร รวมทั้งหมอกควันข้ามพรมแดน พูดกันท่องกันปากเปียกปากแฉะ ก็พูดหลายรอบในสภาแห่งนี้ แต่ถามว่ากลไกในการแก้ไข ปัญหาเราทำอะไรได้บ้าง ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาบางปี Hotspot ในประเทศไทยไม่มีเลย นะครับ ในภาคเหนือไม่มีเลยเราสามารถควบคุมได้อย่าง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ จะเป็นด้วย การเข้มงวดกวดขัน จะเป็นด้วยประชาชนเริ่มตื่นรู้ในเรื่องของกลไกการเผาต่าง ๆ แต่ปัญหา หมอกควันไม่ได้เบาบางลง สาเหตุหนึ่งแน่นอนครับ เรื่องหมอกควันข้ามแดน ผมได้เรียน ไปแล้วว่ามันอยู่ที่ผู้บริหาร วันนี้ท่านนายกรัฐมนตรีบินไปต่างประเทศก็นำปัญหาเหล่านี้ หยิบยกไปพูดคุย อันนี้แก้ไขได้ส่วนหนึ่ง แต่ส่วนที่ ๒ ในเรื่องของปัญหาหมอกควัน ข้ามพรมแดนนี้ในพระราชบัญญัติฉบับนี้ที่ผมได้นำเสนอนี้มีเนื้อหา ซึ่งผมอยากจะเรียนต่อ ที่ประชุมว่ามันเป็นสิ่งสำคัญ นั่นก็คือกลไกที่เรียกว่า Transboundary Haze Pollution ก็คือหมอกควันมลพิษข้ามพรมแดน ประเทศเดียวในโลกเท่าที่ผมรู้นะครับ อาจจะมีมากกว่านั้น ผมกราบประทานอภัยความรู้ผม อาจจะจำกัด ผมรู้แค่ว่าในภูมิภาคเรามีที่เดียวคือประเทศสิงคโปร์ที่เขามีกฎหมายลักษณะนี้ คือการที่ใช้กฎหมายมลพิษข้ามพรมแดนและเขาบังคับใช้ได้ สาเหตุก็คือเขามีมลพิษมาจาก ประเทศเพื่อนบ้าน ก็คือประเทศอินโดนีเซีย มีการทำโรงงาน บางครั้งมีการเผาป่าอะไรต่าง ๆ เช่น ประเทศสิงคโปร์เป็นเกาะขนาดเล็ก สุดท้ายหมอกควันมันไหลข้ามมานี้เขา โดนลมอยู่ เขาก็หาทางแก้ด้วยการออกกฎหมายมาฉบับหนึ่งเพื่อที่จะบังคับใช้กับบริษัทข้าม ชาติที่ไปทำมาหากินอยู่ในต่างประเทศ เช่นประเทศอินโดนีเซียว่า ถ้าคุณเผา การค้าการขาย ของคุณที่มีกับประเทศเรามันจะต้องมีปัญหา วันนี้เราเจอปัญหาเดียวกันครับ แล้วปฏิเสธ ไม่ได้ว่ามันเป็นเรื่องของอุตสาหกรรมการเกษตรรายใหญ่ เช่น เรื่องของ Contract Farming ที่ส่งมอบไปปลูก อย่างเช่นเรื่องของข้าวโพดที่ประเทศเพื่อนบ้าน เราดูตัวเลขเราจะเห็นทันที ถ้าท่านดูเรื่องของการค้าชายแดน ตัวเลขการนำเข้าสินค้าอาหารสัตว์ที่ไหลมาจากประเทศ เช่น ประเทศลาวและประเทศเมียนมา อันนี้ดูตัวเลขไม่ยาก เราจะเห็นมันมี Direct Correlation กัน คือมันมีความเชื่อมสัมพันธ์ในทางตรงกันระหว่างสินค้าเหล่านี้ที่เข้ามาใน ประเทศกับภาวะหมอกควันที่มันเกิดขึ้น ซึ่งตรงนี้เราสามารถชี้ชัดได้และเทคโนโลยี ในปัจจุบันมันก้าวไปถึงจุดที่บอกว่าวันนี้สินค้าเกษตรที่มันไหลเข้ามานี้ คุณสามารถ ชี้ย้อนกลับไปถึงแหล่งกำเนิด Origin ของมันว่ามันกำเนิดตรงจุดไหน และจุดนั้นมันมีการเผา ไหม้หรือไม่ ท่านสามารถที่จะดูไปได้ถึงจุดนั้น และนี่จะเป็นกลไกที่สำคัญ ประกอบกับ กฎหมายฉบับนี้ที่จะให้อำนาจกับภาครัฐในการที่จะไปทำโทษ ในการที่จะไปเก็บเงิน เก็บภาษี เก็บรายได้ให้รัฐในส่วนที่มันเกิดจากการเผาไหม้ จากการที่นำสินค้าจากต่างประเทศนี้ เข้ามา เราจะมีกลไกพอที่จะไป Block ไปหยุดการนำเข้าสินค้าประเภทนี้เพื่อให้การเผา ในต่างประเทศมันลดลงด้วย ตรงนี้มันจึงเป็นหัวใจสำคัญที่ผมอยากจะนำเสนอต่อรัฐสภา เพื่อที่ท่านจะได้รับทราบว่าวันนี้เราต้องก้าวข้ามจากปัญหาที่เคยมี แล้ววันนี้เรามีกลไกที่มัน เลยไปกว่าที่เคยคิดกัน ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญในการแก้ไขปัญหาหมอกควันอย่างครบวงจร ท่านประธานที่เคารพ ด้วยกลไกของกฎหมายที่จะมีขึ้น ผมเชื่อมั่นเป็นอย่างยิ่ง ประกอบกัน เข้ากับความตั้งใจจริงของรัฐบาลชุดปัจจุบัน ผมเองเป็นส่วนหนึ่งของ ครม. ก็ตาม แต่ผม ทราบดีว่าเรามีความตั้งใจนะครับ และวันนี้เรามีความจริงใจในการทำ ฝากผ่านท่านประธาน ไปยังสมาชิกทุกท่าน ฝากผ่านท่านประธานไปยังภาคประชาชนพวกท่านเองทำงานร่วมกับ พวกผมมาสักพักนะครับ ไม่ว่าจะเป็นในฐานะของฝ่ายค้านในอดีต ไม่ว่าจะเป็นในฐานะของ สส. จังหวัดเชียงใหม่ ผมเองก็มีตัวแทนเป็นเพื่อนสมาชิกในอดีตคนหนึ่งที่ทำงานร่วมกับท่าน เช่น คุณจักรพล วันนี้ก็ทำงานกันมาอย่างยาวนาน ผมยืนยันกับท่านถึงความจริงใจของ พวกเราในการแก้ไขปัญหา และผมยืนยันถึงความสำคัญของกฎหมายฉบับนี้ในการที่จะ เดินหน้าแก้ไขปัญหาเรื่องของฝุ่นควัน PM2.5 อย่างเป็นระบบ ก็ขอท่านประธานและเพื่อน สมาชิกได้โปรดให้ความเห็นชอบต่อหลักการของร่างพระราชบัญญัติเรื่องของอากาศสะอาด เพื่อสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานของพรรคเพื่อไทยอีก ๑ ฉบับด้วยครับ ขอบพระคุณครับ