ธิษะณา ชี้ร่างควบคุมแอลกอฮอล์เสี่ยงทุจริต-เหลื่อมล้ำ

เรียนท่านประธานที่เคารพค่ะ ดิฉัน ธิษะณา ชุณหะวัณ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร เขต ๒ พรรคก้าวไกลค่ะ

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิด Presentation)

จากที่ดิฉันได้พิจารณา เนื้อหาของพระราชบัญญัติการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่พี่น้องประชาชนได้ลงชื่อเข้า มานะคะ แล้วพบว่ามีเนื้อหาบางส่วนที่ควรจะพิจารณาแก้ไขและปรับปรุงคือปัญหา ความเหลื่อมล้ำค่ะ เช่น ปัญหาระหว่างสถานที่จำหน่ายขนาดเล็ก เบอร์สุดขนาดใหญ่ค่ะ และการให้อำนาจเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบการดื่มแอลกอฮอล์ ณ ที่ขายและมีค่าปรับ สำหรับการเปิดนอกเวลาที่กำหนดเป็นจำนวนเงินเท่ากันระหว่างสถานประกอบการขนาด ใหญ่และขนาดเล็กที่ขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ค่ะ อาจทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำได้คือสถาน ประกอบการขนาดใหญ่อาจยอมจ่ายค่าปรับ เพราะคุ้มค่าที่จะเปิดนอกเวลาที่กำหนดค่ะ ในขณะที่สถานประกอบการขนาดเล็กการจ่ายค่าปรับจำนวนเดียวกันอาจจะไม่คุ้มค่าจึงต้อง ปิดตามเวลาค่ะ และอีกปัญหาที่เห็นได้ตามสื่ออยู่บ่อยครั้ง คือมีการร้องเรียนเจ้าหน้าที่ว่ามีการเรียกเก็บเงิน จริงอยู่ที่โดยเนื้อหาของ พ.ร.บ. ดังกล่าว ไม่ได้มีการทุจริต แต่เมื่อนำ พ.ร.บ. นี้ไปบังคับใช้ในทางปฏิบัติ อาจเปิดช่องว่างให้เกิด การทุจริตโดยง่ายค่ะ แต่เมื่อมีการนำ พ.ร.บ. นี้ไปบังคับใช้จากปัญหาการใช้ดุลยพินิจ ของเจ้าหน้าที่ หรือการเรียกรับสินบน จึงอาจไม่มีประสิทธิผลในการควบคุมการบริโภค เครื่องดื่มแอลกอฮอล์โดยรวมได้อย่างมีนัยสำคัญ และการทุจริตคอร์รัปชันดังกล่าวยังจะ ส่งผลต่อการแข่งขันในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของไทยได้อีกด้วย เนื่องจากเป็นอีก ปัจจัยหนึ่งที่คอยฉุดรั้งไม่ให้เศรษฐกิจของประชาชนที่เป็นพี่น้องเกษตรกร ซึ่งเป็นประชากร จำนวนมากของประเทศไทย ลืมตาอ้าปากได้ค่ะท่านประธาน โดยสถิติแล้วในภาพนี้ เป็นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เป็นสถิติการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของผู้ใหญ่เฉลี่ยต่อหัว ของไทยอยู่ที่สูงกว่า ๘ ลิตรต่อปี เช่นเดียวกับประเทศเวียดนามค่ะ ซึ่งเป็นประเทศที่ไม่ได้ มีการควบคุมอย่างเข้มงวดมากเท่าประเทศไทย และยังไม่มีการผูกขาดอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์

การทำความเข้าใจนะคะ เนื่องจากคุณเท่าพิภพ ลิ้มจิตรกร ที่เพิ่งอภิปรายไป คนที่ ๑ ได้ยื่นร่าง พ.ร.บ. สุราก้าวหน้าไปในเมื่อสมัยที่แล้ว พรรคก้าวไกลได้มีการเสนอ นโยบายสุราก้าวหน้า ซึ่งหลายคนมักจะเรียกกัน แต่แน่นอนว่าพรรคก้าวไกลก็มองถึง ความสำคัญในการบริหารจัดการของภาครัฐต่อการผลิตและการบริโภคที่เกิดความสมดุล ทั้งส่วน Demand ประชาชนและ Supply หรืออุปสงค์ อุปทานนั่นเองค่ะ ในส่วนของ Demand เราได้พิจารณาด้านสุขภาพและความปลอดภัยของพี่น้องประชาชน โดยเฉพาะ ความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นจากอุบัติเหตุบนท้องถนน และผลกระทบจากการดื่มแอลกอฮอล์ ที่ไม่เหมาะสม จนกระทั่งสร้างผลกระทบเสียหายต่อครอบครัว ชุมชน และสังคมภายนอก อย่างที่ผู้ชี้แจงและผู้ยื่นร่าง พ.ร.บ. นี้ได้อภิปรายไปเบื้องต้นค่ะ ในส่วนของ Supply หรือในส่วนของผู้ผลิต พรรคก้าวไกลมีนโยบายให้ลดการผูกขาดการผลิตที่อยู่กับกลุ่มทุน ขนาดใหญ่ และเพิ่มการแข่งขันเพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจจากวัตถุดิบที่ผลิตได้หลากหลาย และมีจำนวนมากมายในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นข้าว ผลไม้ หรือผลผลิตทางการเกษตร อื่น ๆ ซึ่งมีเกษตรกรมากกว่า ๙,๓๖๘,๒๔๕ ราย หรือว่า ๘,๙๐๔,๙๕๔ ครัวเรือนในประเทศ ไทยที่จะได้ประโยชน์ ท่านประธานอาจเป็นกังวลนะคะ เพราะประเทศไทยเป็นเมืองแห่ง ศีลธรรม จึงไม่ควรให้มีการผลิตแบบเสรี แต่ดิฉันมองว่าผู้ดื่มแอลกอฮอล์เป็นผู้ที่มีรายได้สูง สุดท้ายก็จะมีการซื้อเครื่องดื่มนำเข้าจากต่างประเทศอยู่ดี ถึงจะมีราคาสูงเท่าไร แล้วทำไม ประเทศเราไม่ผลักดันให้มีการผลิตแอลกอฮอล์เป็นทางเลือกให้กลุ่มผู้บริโภคเพื่อส่งออกไป ต่างประเทศและเพื่อให้นักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางมาเที่ยวซื้อกลับประเทศค่ะ เป็นอีก ๑ แนวทางที่สร้างรายได้ให้กับชุมชนและท้องถิ่น ดิฉันเชื่อว่าด้วยศักยภาพของคนไทย หากมี การเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันเสรี อนาคตสุราไทยจะเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างรายได้ให้กับ ประเทศอย่างมหาศาล เช่นเดียวกับสาเกของญี่ปุ่น Soju ของเกาหลีที่เป็นที่นิยมไปทั่วโลกได้ แน่นอนค่ะ แม้แต่ประเทศเพื่อนบ้านที่ใกล้เคียง อย่างเช่น ประเทศเวียดนาม เป็นต้น ที่ใช้วัฒนธรรมต้มเบียร์ดื่มเองที่บ้านมาดึงดูดนักท่องเที่ยว นักลงทุน ซึ่งมีการคาดการณ์ไว้ แล้วว่าตลาดเบียร์มีมูลค่าสูงถึง ๙.๕ พันล้านเหรียญสหรัฐ ภายในปี ๒๕๖๘ จากข้อมูลจาก Straits ในการคาดการณ์ไว้เช่นกันว่าตลาด Craft Beer เวียดนามมีการเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ และจะอยู่ที่ ๑.๖ เปอร์เซ็นต์ ภายในปี ๒๐๒๕ ในขณะที่ประเทศไทยอยู่เพียง ๒.๖ เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ธุรกิจ Craft Beer รายย่อย SMEs ของไทยก็ได้ทยอยย้ายออกไป เวียดนามแล้วค่ะ เนื่องจากนี้เราเสียผลประโยชน์มหาศาล เนื่องจากเงื่อนไขและต้นทุนที่จะ ประกอบกิจต่ำกว่าประเทศไทย ส่วนผู้ประกอบการที่ที่ต้องการผลักดันกิจการของเขา ในประเทศ กลับถูกรัฐดำเนินคดีไปแล้วกว่า ๒๗๗ คดี ค่าปรับ ๒๐๐ ล้านบาท หากรัฐบาลจะ บอกว่าเหล้าไม่ได้คุณภาพควรจะนำเสนอการผลิตที่ถูกสุขลักษณะ และถูกสุขภาพ เพื่อให้ เป็นการสร้างอาชีพสร้างรายได้ จากบทความที่มีการชวนคุยกับท่านผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดอกเตอร์เจริญชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีผลิตอาหารด้านเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ช่วยให้ ความรู้เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ด้านการผลิตแอลกอฮอล์ และผลักดันเพื่อความเป็นธรรมของ ผู้ได้รับผลกระทบจากการบังคับใช้กฎหมายสุราและกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้ให้ความเห็นความกังวลเรื่อง Methyl Alcohol ที่ทำให้คนตายในอินเดียนั้น สำหรับ เมืองไทยไม่น่ากังวลค่ะท่านประธาน เพราะเหล้าเราไม่มี Methyl Alcohol เลยค่ะ ดังนั้น ดูเหมือนว่าจะเป็นแค่ข้ออ้างเพื่อผลประโยชน์และเอื้อประโยชน์ให้กับทุนผูกขาดเพียงเท่านั้น คือทัศนคติที่คับแคบในการมองเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เสมือนเป็นปีศาจร้ายที่คอยจะ ทำร้ายชีวิตและทรัพย์สินค่ะ ดิฉันเข้าใจถึงสถิติการเสพติดสุราหรือ Dependency แต่มอง ในมุมมองของความเป็นจริงตามการอุปโภค บริโภคแอลกอฮอล์ในประเทศไทยและทั่วโลก มันเป็นไปได้ยากที่จะควบคุมอย่างเข้มงวด และจะปิดโอกาสรายย่อยในการผลิตค่ะ หากเรา มองอย่างเป็นกลางเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีลักษณะเฉกเช่นเดียวกับเครื่องดื่มอาหารชนิด อื่น ๆ ที่มีทั้งคุณและโทษ ในฐานะที่โทษของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก่อให้เกิดความมึนเมา และอาจสร้างความเสียหายต่อชีวิต ทรัพย์สิน และผู้อื่นได้ การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จึงจำเป็นต้องอยู่ภายใต้การควบคุมอย่างเหมาะสม ซึ่งคำอธิบายเหล่านี้ล้วนเป็นที่ยอมรับ ในวงกว้าง และไม่ว่าใครต่างก็ทราบดี ซึ่งดิฉันก็เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งค่ะ เพียงแต่คำว่า ควบคุมอย่างเหมาะสมนั้น ดิฉันเห็นว่าต้องตั้งอยู่บนจุดของความสมดุลระหว่างประโยชน์ และโทษ ผลดีและผลร้าย รายได้และค่าใช้จ่ายที่เราได้รับจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พวกเราในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องพิจารณาและชั่งน้ำหนัก หาจุดกึ่งกลางระหว่างการควบคุมผลร้ายที่ใช้ได้จริง อย่างที่เพื่อนสมาชิกได้อภิปรายเกี่ยวกับ เรื่องขนส่งสาธารณะก่อนหน้านี้และมีประสิทธิภาพโดยที่ยังได้รับความรื่นรมย์และสังสรรค์ จากบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้แก่ประชาชนค่ะ แต่เมื่อดิฉันได้ตรวจสอบร่างกฎหมายนี้ กลับพบเพียงแต่ความพยายามในการควบคุมขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างเคร่งครัด และสุดโต่งจนเกินไป ผ่านการบัญญัติกลไกและอำนาจเพิ่มเติม ทั้งบทบัญญัติในส่วนของ การเพิ่มเติมในนิยามให้ขยายเป็นวงกว้าง การขยายอำนาจ การกำหนดสถานที่หรือบริเวณ ห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงการควบคุมกำหนดความรับผิดชอบของผู้ขายเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ในรูปแบบต่าง ๆ ทั้ง Online และ Onsite ซึ่งมีข้อสังเกตและคำถามว่าจะขยาย ความรับผิดชอบเกินขอบเขตที่จะเป็นธรรมหรือไม่ และจะมีประสิทธิภาพเพียงอย่างใด เว้นแต่การที่จะเปิดช่องให้มีการทุจริตคอร์รัปชันหรือเรียกรับผลประโยชน์ที่ได้นำเรียนไป ข้างต้นค่ะ และที่ดิฉันเห็นว่าเป็นปัญหามากที่สุดคือการจัดตั้งองค์กรประชาสังคมให้เข้ามามี ส่วนร่วม โดยที่องค์กรภาคประชาสังคมเหล่านี้จะต้องเป็นองค์กรที่มีวัตถุประสงค์ของ การควบคุมแอลกอฮอล์อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดและได้มีอำนาจเพิ่มเติมผ่านกลไกของการตั้ง คณะกรรมการ เท่ากับว่ากฎหมายควบคุมแอลกอฮอล์นี้ปิดโอกาสการรับฟังแลกเปลี่ยน และชั่งน้ำหนักถึงประโยชน์และโทษค่ะ ผลดีและผลร้ายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์โดยทันที จะตีความโดยเบ็ดเสร็จไปแล้วว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นเหมือนมารร้ายที่ไม่มีวันจะกลับ กลายเป็นดีได้ ทั้งที่ข้อเท็จจริงและวัฒนธรรมของมนุษย์ทั่วโลกเห็นตรงกันค่ะ ว่าไม่ได้เป็น เช่นนั้น ที่สำคัญและอย่างน้อยที่สุดสิ่งเหล่านี้ควรได้มีการทักท้วงและการมีส่วนร่วม ของประชาชนกลุ่มผู้ดื่มและผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงมากที่สุดกลุ่มหนึ่งหรือไม่ ดิฉันยืนยันว่า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จำเป็นต้องถูกควบคุม แต่ต้องมาพร้อมกับคำว่าเหมาะสมค่ะ ท่านประธาน ซึ่งคำว่า เหมาะสม ไม่ได้ปรากฏอยู่ในร่างฉบับนี้ค่ะ จากที่ดิฉันได้กล่าวถึงปัญหา ของพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มาข้างต้น จึงขอฝากให้มีการพิจารณา รายละเอียดที่เกี่ยวกับประเด็นข้างต้นคือ ๑. ปัญหาความเหลื่อมล้ำของค่าปรับ ซึ่งอาจจะ ต้องให้มีการพิจารณาให้สถานประกอบการขนาดเล็กและขนาดใหญ่ทำให้เกิด ความไม่คุ้มค่าที่จะเปิดนอกเวลาที่กำหนด ๒. ปัญหาการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐที่มี การร้องเรียนอยู่บ่อยครั้ง อาจจะทำให้ภาคประชาสังคมเข้ามามีส่วนร่วมในการตรวจสอบ ถ่วงดุลและมีส่วนร่วม ๓. การผ่อนปรนในการผลิตของรายย่อยและการโฆษณาไม่ได้ หมายความว่าจะทำให้คนที่ไม่เคยเสพสุราเลยหันมาเสพสุราโดยทันทีทันควัน หรือว่าจะทำ ให้สถิติการเสพติดมากยิ่งขึ้น คนที่ไม่เสพเขาก็ไม่ไปเสพแต่แรก ไม่ใช่ว่าเห็นโฆษณา แล้วรายย่อยผลิตได้อยู่ดี ๆ จะต้องรีบดื่มวันนี้เดี๋ยวนี้ มันเป็นไปไม่ได้ค่ะท่านประธาน ขอบพระคุณค่ะ