เรียนประธานสภาผู้แทนราษฎร ที่เคารพ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ กระผม นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รองนายกรัฐมนตรีได้รับ มอบหมายจากคณะรัฐมนตรีให้เสนอร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... สมรสเท่าเทียม ต่อที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร โดยมี หลักการและเหตุผล ดังนี้
หลักการ ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้เป็นการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติ บางประการในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เพื่อเปิดโอกาสให้คู่รัก ไม่ว่าจะเป็นเพศใด ก็ตามสามารถหมั้นและสมรสกันได้ ซึ่งจะทำให้มีสิทธิหน้าที่และสถานะทางครอบครัว เท่าเทียมกับคู่สมรสที่เป็นชายและหญิงในปัจจุบันทุกประการ ทั้งนี้ เพื่อเป็นการเสริมสร้าง ความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวที่สอดคล้องกับบริบทสังคมในปัจจุบัน
เหตุผล โดยที่สถาบันครอบครัวเป็นหน่วยสำคัญ ในการพัฒนาสังคมและ การส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชน แต่การก่อตั้งครอบครัวตามประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ จำกัดเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างชายหญิง ซึ่งไม่สอดคล้องกับสภาพสังคม ในปัจจุบันที่มีอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัวระหว่างบุคคลที่มีเพศเดียวกันด้วย ซึ่งมีการอุปการะ เลี้ยงดูและมีความสัมพันธ์ในด้านอื่น ๆ ไม่แตกต่างไปจากคู่สมรสที่เป็นชายและหญิง
สาระสำคัญร่างพระราชบัญญัติประกอบด้วยบทบัญญัติ ๖๘ มาตรา โดยสาระสำคัญเป็นการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ จำนวน ๗๔ มาตรา ดังนี้
๑. แก้ไข คำว่า ชาย หญิง สามี ภริยา เป็นบุคคลคู่หมั้น ผู้รับหมั้น และแก้ไข คำว่า สามี ภริยา เป็นคู่สมรส เพื่อให้มีความหมายครอบคลุมทุกเพศ
๒. แก้ไขบทบัญญัติให้ชัดเจนขึ้น ในกรณีที่โดยลักษณะทางธรรมชาติใช้กับ เฉพาะหญิงหรือชายโดยกำเนิดเท่านั้น เช่นบทบัญญัติที่เชื่อมโยงกับการมีครรภ์จะระบุให้ ชัดเจนว่าใช้เฉพาะกรณีการสมรสระหว่างชาย-หญิงเท่านั้น รวมถึงเพิ่มเหตุฟ้องหย่าให้ สอดคล้องกับลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรสเพศเดียวกัน
๓. กำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทบทวนกฎหมายในความรับผิดชอบให้ สอดคล้องกับร่างพระราชบัญญัติที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมแล้วภายใน ๑๘๐ วัน
๔. ร่างพระราชบัญญัติเป็นการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและ พาณิชย์ ไม่ใช่การออกกฎหมายใหม่ ดังนั้นจึงไม่กระทบกับจังหวัดชายแดนภาคใต้ เนื่องจาก พระราชบัญญัติว่าด้วยการใช้กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัดปัตตานี จังหวัดนราธิวาส จังหวัดยะลา และจังหวัดสตูล พ.ศ. ๒๔๘๙ ได้ยกเว้นการบังคับใช้ประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ บรรพ ๕ โดยให้นำกฎหมายอิสลามมาใช้แทนในส่วนของครอบครัวและมรดก รวมถึงสอดคล้องกับหลักกฎหมายเฉพาะ ยกเว้นกฎหมายทั่วไป โดยได้มีการบัญญัติ เรื่องดังกล่าวไว้อย่างชัดเจนในมาตรา ๖๖ ของร่างพระราชบัญญัติ
สรุปผลการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติ กระทรวงยุติธรรม ดำเนินการรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติจากภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ วันที่ ๓๑ ตุลาคม ๒๕๖๖ ถึงวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน ๒๕๖๖ เป็นจำนวนทั้งสิ้น ๑๕ วัน โดยได้ดำเนินการรับฟังความคิดเห็นในรูปแบบ Online และประชุมร่วมกับผู้นำทางศาสนา ส่วนราชการและภาคส่วนต่าง ๆ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและทุกภูมิภาคทั่วประเทศ โดยผลการรับฟังความคิดเห็นสะท้อนให้เห็นว่าประชาชนส่วนใหญ่ร้อยละ ๙๖.๖ เห็นด้วยกับ ร่างกฎหมายดังกล่าว
ประโยชน์ของร่างพระราชบัญญัติ
๑. เป็นการยืนยันเจตนารมณ์และนโยบายของรัฐบาลในการเคารพและ ส่งเสริมสิทธิมนุษยชน โดยการปรับปรุงกฎหมายที่ไม่เป็นธรรมเพื่อเป็นหลักประกันว่าบุคคล ทุกคนจะได้รับสิทธิในการก่อตั้งครอบครัวอย่างเสมอภาค เท่าเทียมและไม่เลือกปฏิบัติ ตลอดจนส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีต่อด้านสิทธิมนุษยชนให้กับประเทศไทย สร้างการยอมรับ และความเชื่อถือจากประชาคมระหว่างประเทศ
๒. เป็นเครื่องมือทางกฎหมายในการจัดการกับความสัมพันธ์ทางครอบครัว และขจัดปัญหาความไม่เป็นธรรมที่อาจเกิดขึ้นภายในครอบครัวที่หลากหลายทางเพศ เช่น การที่ไม่สามารถจัดการทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน สิทธิในการเป็นทายาทโดยธรรม สิทธิในการจัดการแทนผู้เสียหายและสิทธิในการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาพยาบาล
๓. เป็นเครื่องมือช่วยสร้างกระบวนการเรียนรู้ทางสังคมให้ทุกภาคส่วนได้รู้จัก เข้าใจและให้ความเคารพในความแตกต่างและเรียนรู้ที่จะร่วมกันในสังคมด้วยความเคารพ ในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของกันและกันต่อไป
สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งที่ผมอยากจะขอเพิ่มเติมและพูดถึงในส่วนที่มีความ ยุ่งยากในการดำเนินการ เพราะกฎหมายฉบับดังกล่าวนี้ได้มีการนำเสนอในรัฐบาลที่แล้ว แต่ไม่สามารถพิจารณาได้แล้วเสร็จ การพิจารณาในวันนี้มีกฎหมายถึง ๔ ฉบับของรัฐบาล พรรคก้าวไกล พรรคประชาธิปัตย์และของประชาชน เราใช้เวลามาเนิ่นนานตั้งแต่สมัยรัฐบาล ที่แล้ว กฎหมายยังไม่แล้วเสร็จ จึงขอให้ท่านสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทุกภาคส่วน ทุกพรรค ได้ช่วยกันผ่านกฎหมายฉบับนี้ โดยอย่าคิดว่าเป็นกฎหมายของพรรคใดพรรคหนึ่ง เราควร ร่วมใจกันทำกฎหมายให้สำเร็จเพื่อเป็นประโยชน์ต่อสังคม และเราใช้เวลากับเรื่องนี้มา พอสมควรแล้ว กระผมในนามของรัฐบาลจึงขอกราบเรียนท่านประธานสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรร่วมกันพิจารณาร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... สมรสเท่าเทียมที่เสนอมานี้ ขอขอบคุณครับ