เรียนท่านประธานสภาค่ะ ธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล ธัญขออนุญาตอ่านบันทึก หลักการและเหตุผลประกอบร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและ พาณิชย์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ....
หลักการ แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ดังต่อไปนี้
๑. ให้ชาย หญิง หรือบุคคลสองคนซึ่งเป็นเพศเดียวกันสามารถหมั้น สมรสกัน ได้ตามกฎหมาย เป็นคู่หมั้น คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๑ และหมวด ๒ (มาตรา ๑๔๓๕ มาตรา ๑๔๓๗ มาตรา ๑๔๓๙ มาตรา ๑๔๔๐ มาตรา ๑๔๔๑ มาตรา ๑๔๔๒ มาตรา ๑๔๔๓ มาตรา ๑๔๔๕ มาตรา ๑๔๔๖ มาตรา ๑๔๔๗/๑ มาตรา ๑๔๔๘ มาตรา ๑๔๔๙ มาตรา ๑๔๕๐ มาตรา ๑๔๕๒ มาตรา ๑๔๕๘ และมาตรา ๑๔๖๐)
๒. หมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภริยา โดยแก้ไขเพิ่มเติมหมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรสเพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติม และยังกำหนดให้ตัด คำว่า สามีและภริยา และให้เพิ่มคำว่า คู่สมรส ในบรรพ ๑ หลักทั่วไปลักษณะ ๒ บุคคล ส่วน ๓ ภูมิลำเนา (มาตรา ๔๓) และลักษณะ ๖ อายุความ หมวด ๑ บทเบ็ดเสร็จทั่วไป (มาตรา ๑๙๓/๒๒) เพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขในหมวดนี้
๓. หมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างสามีภริยา โดยแก้ไขเพิ่มเติมเป็นหมวด ๓ ความสัมพันธ์ระหว่างคู่สมรส เพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติม และกำหนดให้ความสัมพันธ์ ระหว่างคู่สมรส ซึ่งบุคคลสองคนสมรสกันให้มีสิทธิหน้าที่และได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย โดยแก้ไขเพิ่มเติม บรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๓ (มาตรา ๑๔๖๑ มาตรา ๑๔๖๒ และมาตรา ๑๔๖๓)
๔. หมวด ๔ ทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา โดยแก้ไขเพิ่มเติมหมวด ๔ ทรัพย์สิน ระหว่างคู่สมรส เพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติม
๕. สิทธิและหน้าที่ของคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมายจัดการทรัพย์สินและหนี้สิน ร่วมกัน โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๔ (มาตรา ๑๔๖๕ มาตรา ๑๔๖๙ มาตรา ๑๔๗๐ มาตรา ๑๔๗๕ มาตรา ๑๔๗๖ มาตรา ๑๔๗๖/๑ มาตรา ๑๔๗๗ มาตรา ๑๔๗๙ มาตรา ๑๔๘๑ มาตรา ๑๔๘๒ มาตรา ๑๔๘๓ มาตรา ๑๔๘๔ มาตรา ๑๔๘๔/๑ มาตรา ๑๔๘๕ มาตรา ๑๔๘๖ มาตรา ๑๔๘๗ มาตรา ๑๔๘๘ มาตรา ๑๔๘๙ มาตรา ๑๔๙๐ มาตรา ๑๔๙๑ มาตรา ๑๔๙๒ มาตรา ๑๔๙๒/๑ และมาตรา ๑๔๙๓)
๖. การสิ้นสุดการสมรส การเพิกถอนการสมรส การหย่าขาดจากการสมรส การจัดการทรัพย์สินหลังสิ้นสุดการสมรส การเรียกค่าทดแทนค่าอุปการะเลี้ยงดู หลังการสิ้นสุดการสมรส โดยแก้ไขเพิ่มเติมบรรพ ๕ ลักษณะ ๑ หมวด ๕-๖ (มาตรา ๑๔๙๘ มาตรา ๑๔๙๙ มาตรา ๑๕๐๔ มาตรา ๑๕๐๘ มาตรา ๑๕๑๕ มาตรา ๑๕๑๖ มาตรา ๑๕๑๗ มาตรา ๑๕๒๐ มาตรา ๑๕๒๒ มาตรา ๑๕๒๓ มาตรา ๑๕๓๐ มาตรา ๑๕๓๒ และมาตรา ๑๕๓๓) และแก้ไขลักษณะ ๒ หมวด ๓ ความปกครอง (มาตรา ๑๕๙๘/๑๕ มาตรา ๑๕๙๘/๑๗ และลักษณะ ๓ ค่าอุปการะเลี้ยงดู (มาตรา ๑๕๙๘/๓๘)
๗. ให้คู่สมรสซึ่งเป็นเพศเดียวกันซึ่งจดทะเบียนสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีสิทธิและหน้าที่ระหว่างคู่สมรสด้วยกันตามบรรดา กฎหมาย กฎ กระทรวง และระเบียบใดที่บัญญัติให้สิทธิและหน้าที่แก่สามีภริยา หรือสามี หรือภริยา หรือคู่สมรสแล้วแต่กรณี (เพิ่มเติมในมาตรา ๑๕๙๘/๔๒)
๘. ให้กรณีคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งที่เป็นผู้ฆ่าคู่สมรสของตนเป็นผู้ถูกจำกัด มิให้รับมรดกฐานเป็นผู้ไม่สมควรได้รับมรดก (ตามมาตรา ๑๖๐๖ (๓))
๙. คู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย หรือคู่สมรสที่ร้างกัน หรือแยกกันอยู่โดยยัง มิได้อย่าร้างขาดจากกันตามกฎหมาย เป็นทายาทโดยธรรม มีสิทธิในการรับมรดกของคู่สมรส อีกฝ่ายที่เสียชีวิต (มาตรา ๑๖๒๕ (๑) และมาตรา ๑๖๒๘)
๑๐. กำหนดให้หน่วยงานของรัฐรับผิดชอบการประเมินผลสัมฤทธิ์ตาม กฎหมายว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย ดำเนินการทบทวนกฎหมายในความรับผิดชอบที่กำหนดสิทธิหน้าที่ สถานะทางกฎหมาย หรือเรื่องอื่นใดที่เกี่ยวข้องให้แก่คู่สมรสตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งแก้ไข เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ โดยต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับเพศสภาพของคู่สมรส
๑๑. การแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในเรื่องอื่นใด ที่เกี่ยวข้องกับสิทธิหน้าที่ สถานะทางกฎหมาย และความสัมพันธ์ของชายหญิง หรือบุคคล สองคนซึ่งเป็นเพศเดียวกัน นอกจากแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ตามข้อ ๑ ถึงข้อ ๙ ตามที่กล่าวไปในบรรพ ๕ ครอบครัวและบรรพ ๖ มรดก ก็ให้สามารถ กระทำได้
อันนี้คือหลักการและเหตุผลทั้งหมดของสมรสเท่าเทียม หรือร่างพระราชบัญญัติ แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สิ่งที่ธัญอยากจะกล่าวต่อไปก็คือธัญ อยากจะบอกกับทุก ๆ ท่านและในสภาแห่งนี้ว่า ธัญเกิดมาเป็นกะเทยค่ะ แล้วธัญก็เป็น กะเทยทุกวัน เป็นมาตั้งแต่เกิดจนถึงวันนี้ สิ่งเดียวที่ธัญต่อสู้ ไม่ว่าธัญจะใช้ชีวิตแบบใด ก็แล้วแต่ ไม่ว่าธัญจะหัวเราะหรือร้องไห้ความเป็นกะเทยก็จะยังคงติดตัวอยู่กับธัญเสมอ และการที่ธัญบอกว่าธัญเป็นกะเทยนั้น สิ่งหนึ่งที่จะตามมาติดตัวของกะเทยทุกคนในประเทศนี้ ก็คือความเป็นไปไม่ได้ค่ะ ไม่ว่าธัญจะหลีกเลี่ยงอย่างไร และใช้ชีวิตอย่างไรก็แล้วแต่ ธัญตระหนักรู้ดีเมื่อเติบโตขึ้นมาว่ากะเทยนั้นคือสิทธิมนุษยชน กะเทยมีตัวตนในสังคมและ เขามีสิทธิ มีศักดิ์ศรีและการที่จะใช้ชีวิตอย่างที่เขาอยากจะเป็น รวมถึงการดำเนินชีวิต ในครอบครัว การทำงานของสภาชุดที่แล้วธัญได้มีโอกาสเดินทางไปที่จังหวัดเชียงใหม่ ธัญได้พบกับผู้หญิงท่านหนึ่งในขณะที่ธัญกำลังพูดคุยเสวนาวิชาการอยู่ ผู้หญิงท่านนั้นก็เดิน เข้ามาหาธัญพร้อมรอยยิ้ม แล้วเขาก็บอกกับธัญว่า ขอบคุณมากที่พูดเรื่องสมรสเท่าเทียม เพราะอะไรรู้ไหมคะ เพราะเขาบอกว่าเขามีเพื่อนที่รักมากเลยเป็นเพื่อนที่สมัยเรียน เป็นเพื่อนที่ช่วยทำการบ้าน เป็นเพื่อนที่เรียนเก่งจบปริญญาเกียรตินิยมมีงานทำ เป็นที่รัก ของเพื่อนร่วมงาน เป็นเพื่อนที่ช่วยเหลือและให้คำปรึกษาเมื่อเวลาเพื่อนทุกข์ใจ เขาบอกว่า เพื่อนของเขาไม่สามารถที่จะอยู่ฟังเรื่องสมรสเท่าเทียมได้ เพราะว่าเพื่อนเขาฆ่าตัวตาย เนื่องจากพ่อแม่ไม่ยอมรับในความสัมพันธ์ที่เขารักกับผู้ชายอีกคนหนึ่ง และไม่มีทาง ที่ครอบครัวเขาจะรับในสิ่งนี้ได้ เขาตัดสินใจฆ่าตัวตาย สิ่งที่ธัญเจอในวันนั้น ธัญไม่สามารถ ตอบอะไรได้นอกจากยืนแล้วก็นิ่งเงียบ ธัญก็อ้าแขนแล้วก็กอดเขา แล้วธัญก็ไม่รู้จะพูดอะไร แต่ธัญเข้าใจว่าเพื่อนที่เขามาพูดกับธัญยังระลึกถึงเพื่อนคนนั้นเสมอ เพื่อนที่ฆ่าตัวตาย ที่ทุกเรื่องในชีวิตเขาเป็นเรื่องที่เป็นไปได้ แต่เรื่องความรักนั้นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ค่ะ หรืออย่างเหตุการณ์เสาร์ซาวเอ็ดที่เกิดขึ้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ในปี ๒๕๕๒ ในขณะนั้นก็มี การจัดงานที่เขาเรียกว่า เกย์พาเหรด ซึ่งก็มีลักษณะคล้าย ๆ กับงาน Pride ที่เราเข้าใจ ในปัจจุบันนี้ ในการจัดงานครั้งนั้นก็มีกลุ่มนักเคลื่อนไหวได้จัดงานดังกล่าว พร้อมที่จะ เดินขบวนแล้วก็แสดงตัวตน แต่ก็เกิดการต่อต้านจากชุมชน ไม่ว่าจะเป็นการปาถุงเลือดใส่ ปาถุงสีใส่ และการตะโกนด่าทอ เหตุผลที่ไม่อยากให้กลุ่มกะเทยเดินพาเหรดก็คือเป็นเรื่อง เสื่อมเสีย เป็นเรื่องที่ทำลายวัฒนธรรมและศีลธรรมอันดี สิ่งนี้เกิดขึ้นจริงในประเทศไทย เมื่อปี ๒๕๕๒ ที่ LGBT แล้วก็นักเคลื่อนไหวทุกคนต่างรู้ว่า นี่คือความเจ็บปวด นี่คืออดีตของ ความเจ็บปวดของประชาชนที่เป็นกะเทย มันไม่ได้สะท้อนเพียงแค่กลุ่มคนที่เกิดขึ้นที่จังหวัด เชียงใหม่ ไม่ได้สะท้อนเพียงแค่ความเกลียดชังที่เกิดขึ้นเฉพาะกลุ่มคนที่ทำงานในจังหวัด เชียงใหม่ แต่มันสะท้อนถึงความเกลียดชังที่ฝังอยู่ในสังคมไทยตลอดมา วันนี้ความเป็นไปได้ กำลังจะเกิดขึ้น ธัญเชื่อว่าวันนี้เราทุกคนมีความเห็นพ้องต้องกันว่าประเทศไทยกำลังจะ เปลี่ยนแปลง เราอาจจะมีการเฉลิมฉลองที่สวยงามและตระการตา เราอาจจะมีฝนกระดาษ ที่ระยิบระยับ มีธงสีรุ้งที่โบกไสว ไม่ว่างานจะสวยงามยิ่งใหญ่เพียงใดและเฉลิมฉลอง ด้วยความยินดีปรีดาแค่ไหน แต่สิ่งหนึ่งที่ธัญอยากจะย้ำเตือนก็คือ ว่าการเฉลิมฉลองนั้น คือการที่เราต้องเฉลิมฉลองการตื่นรู้ของพวกเราทุกคน การตื่นรู้คืออะไร การตื่นรู้ที่เราปล่อย ให้เวลานั้นเกิดการสูญเสียของคนที่รัก เกิดการสูญเสียของคนที่พลัดพราก เกิดการสูญเสีย น้ำตา เกิดการสูญเสียสิทธิหน้าที่การก่อตั้งครอบครัวของผู้มีความหลากหลายทางเพศ เฉลิมฉลองกับความโง่เขลาของพวกเรา กว่าจะเดินจบมาถึงวันนี้ที่เราอาจจะมองทุกอย่าง เป็นเรื่องของการเมือง แต่ไม่ได้มองว่าเป็นเรื่องของประชาชน เฉลิมฉลองให้กับคนที่ต้อง ฆ่าตัวตายว่าวันนี้ฉันตื่นแล้ว เฉลิมฉลองให้กับเด็กนักเรียนที่เป็นกะเทยที่ Bully และฆ่าตัวตาย เพราะถูกเพื่อนล้อว่าเป็นตุ๊ด การเฉลิมฉลองที่สวยงามนั้นธัญขอให้ทุกท่านย้ำเตือนเสมอว่า จากอดีตจนถึงวันนี้เราเกิดความสูญเสียมากเพียงใด จากสภาชุดที่แล้วมีคนถามธัญเสมอว่า เธอเป็นฝ่ายค้าน เธอจะยื่นกฎหมายทำไม เสียงก็ไม่พอตอนนั้นขณะที่เป็นพรรคอนาคตใหม่ และพรรคก้าวไกล แต่ธัญคิดว่าสิ่งที่เราเห็นพ้องต้องกันคือความเปลี่ยนแปลงค่ะ และวันนี้ ความเป็นไปได้กำลังจะเกิดขึ้น ธัญจึงอยากจะฝากให้ทุกท่าน มองทุกคนด้วยไมตรีจิต และความเห็นอกเห็นใจ ธัญเชื่อว่าวันนี้จะเป็นวันที่ยิ่งใหญ่ของประวัติศาสตร์การเมืองไทย และประวัติศาสตร์การเมืองไทยที่จะยิ่งใหญ่ไปสู่นานาชาติและทั่วโลก จะเป็นวันที่ประชาชน จะจดจำในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งนี้ว่าเราทุกคนในที่นี้มีความเห็นพ้องต้องกันว่า เราจะเดินสู่ความเท่าเทียมของคนทุกเพศ ไม่ว่าเราจะประกาศชัยชนะต่อนานาอารยะ ประเทศมากแค่ไหนก็ตาม แต่สิ่งหนึ่งชัยชนะคือของประชาชนทุกคน ในฐานะผู้แทนราษฎร ธัญต้องเป็นตัวแทนของประชาชน ประชาชนฝากบอกผู้แทนราษฎรทุกท่าน จากสภาชุด ที่แล้วที่โหวตให้สมรสเท่าเทียมผ่าน และกะเทยทุกคนที่ฝากบอกธัญมาพวกเขาขอบคุณ ด้วยหัวใจ และวันนี้ในฐานะที่เป็นผู้แทนราษฎร ก็มีประชาชนที่เป็นกะเทยฝากมาบอกผู้แทนราษฎร ทุกท่านในที่นี้ ช่วยให้โหวตสมรสเท่าเทียมผ่านด้วยหัวใจอีกครั้ง และเราจะทำงานด้วย ความรักค่ะ วันนี้สมรสเท่าเทียมธัญเชื่อว่าทุกคนมีมติเห็นชอบร่วมกัน และธัญเชื่อว่า การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นแล้ว และนี่คือจุดเริ่มของคนทุกเพศที่จะก้าวไปสู่สันติภาพและ ความเท่าเทียม ขอบคุณค่ะท่านประธาน