เทอดชาติ ชัยพงษ์ หารือบทบาทของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติในการคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน เน้นความเร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิ โดยเฉพาะกรณีเด็กและเยาวชนที่ชุมนุมทางการเมือง พร้อมเรียกร้องความสมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิและการรักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม
กราบเรียนท่านประธานที่เคารพครับ ผม เทอดชาติ ชัยพงษ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงราย เขต ๕ พรรคเพื่อไทย ต่อกรณีของการรายงานการละเมิดสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เมื่อปี ๒๕๖๓-๒๕๖๔ ปีนี้ ปี ๒๕๖๗ เพิ่งได้รับรายงาน ก็เห็นด้วยกับการทำงานของ ท่านกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติซึ่งมีหน้าที่โดยตรงตามรัฐธรรมนูญ ผมก็เชื่อว่า ปี ๒๕๖๓ ปี ๒๕๖๔ ผ่านมาอีก ๒ ปี ปีนี้ ปี ๒๕๖๗ เพิ่งได้รับรายงาน อันนี้ก็เป็น ประเด็นสำคัญครับ การทำงานเรื่องของสิทธิมนุษยชนนั้นเป็นการกระทบทั้งร่างกายจิตใจ การทำงานที่รวดเร็ว ทันการณ์ แก้ไขปัญหาสถานการณ์ได้ทันการณ์นั้นถือว่าเป็นเรื่องสำคัญ อันนี้ก็ถือว่าเป็นองค์กรแห่งความหวัง องค์กรหลักตามรัฐธรรมนูญที่ท่านต้องมีหน้าที่ในการ ได้รับฟังปัญหาการกระทบสิทธิของมนุษยชนในประเทศไทยของประชาชนคนไทย พี่น้อง ประชาชนครับ คำว่า สิทธิมนุษยชน นั้น มนุษยชนมี ๒ คำ คือคำว่า มนุษย์ กับ สิทธิ มนุษย์นั้น แปลว่าผู้มีใจสูง เพราะฉะนั้นการดำเนินการใด ๆ ก็ตามภายใต้สติ สมาธิ ปัญญา อย่างผู้มีจิตใจสูงส่งและเกิดการกระทบสิทธิอันซึ่งเป็นอำนาจอันชอบธรรมนั้นจะได้รับ การเยียวยาแก้ไข อันนี้เป็นหลักการ เพราะฉะนั้นเรื่องอะไรก็ตามถ้ากระทำโดยเหตุผล ที่เหมาะสมจึงเป็นเรื่องที่ควรจะปกป้องคุ้มครอง เพราะฉะนั้นสิทธิมนุษยชนจึงเป็นสิทธิ เสรีภาพขั้นพื้นฐานของมนุษย์ทุกคนที่ควรจะได้รับอย่างเสมอภาคและเป็นธรรม เป็นศักดิ์ศรี ของความเป็นมนุษย์ เป็นหลักประกันสำคัญของความเป็นมนุษย์ เป็นอารยธรรมของโลก มนุษย์ แต่สิทธิมนุษยชนนั้นถูกนำไปใช้ในหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการเมือง หรือเศรษฐกิจระหว่างประเทศอันนี้ก็กระทบ อย่างไรก็ตามเมื่อได้รับผลกระทบต่าง ๆ เหล่านั้น องค์กรหลักตามรัฐธรรมนูญจึงเป็นองค์กรสำคัญที่เป็นความหวังและเป็นที่พึ่ง ของทุกคน จึงต้องมีหน้าที่รับข้อร้องเรียนต่าง ๆ และแก้ไขปัญหาโดยเร็ว ซึ่งก็ถือว่าเป็น การปกป้องสิทธิและหน้าที่ของบุคคล สิทธินั้นเป็นเรื่องที่ควรมี หน้าที่นั้นเป็นเรื่องที่ เราจะต้องกระทำต่อคนอื่นอย่างเป็นธรรม อย่างเสมอภาคเท่าเทียม และคำนึงถึงความเป็น ผู้มีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ด้วยกัน เพราะฉะนั้นเขาจึงเรียกว่าให้ดูใจเขาใจเรา ตามรัฐธรรมนูญนั้นประเทศไทยได้ให้สิทธิขั้นพื้นฐานของคนไทยตามรัฐธรรมนูญ ๑๐ ข้อ สิทธิเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย สิทธิและเสรีภาพในการแสดงออกซึ่งความคิดเห็น สิทธิในการสื่อสารก็เป็นหลักหนึ่งตามรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกัน ปัญหาการละเมิดสิทธิ มนุษยชนนั้นเป็น ๒ ประเด็นหลักครับ ประเด็นแรก คือการถูกละเมิดสิทธิ ประเด็นที่ ๒ คือ การไปละเมิดสิทธิของผู้อื่น การถูกละเมิดสิทธินั้นอาจจะถูกละเมิดโดยรัฐ อย่างเช่น เกษตรกรถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐาน เรื่องของปัญหาหนี้สิน เรื่องปัญหาการทุจริต เรื่องของ การได้รับผลกระทบจากโครงการภาครัฐ หรือการใช้บริการภาครัฐต่าง ๆ สิทธิในการที่จะมี ปัจจัยในการผลิต เหล่านี้ก็ถือเป็นสิทธิเช่นเดียวกัน ส่วนสิทธิขั้นพื้นฐานของเด็กที่เป็น ประเด็นที่ท่านได้รายงาน ต่อสภาในวันนี้เป็นเรื่องของการชุมนุมของเด็ก ผมเองนั้นเคยไป ดูแล แต่ก็มี ๒ คำถามในใจ คำถามแรก คือเราเป็นผู้ใหญ่อยากไปดูแลเด็กที่อยากออกมา ชุมนุมเรียกร้องสิทธิของตนเอง คำถามที่ ๒ คือก้าวร้าวเกินไปหรือไม่ เกินเหตุไปหรือเปล่า กระทบสิทธิคนอื่นบ้างไหม สิ่งเหล่านี้มันเป็น ๒ ทาง เพราะฉะนั้นนี่คือสิทธิเรื่องของการ ชุมนุมตามรายงานตรงนี้เรื่องทางการเมือง ผมไม่รู้ว่าใครชวนเด็กออกไป แต่ที่แน่ ๆ สิทธิ ของเด็กนั้นมีอยู่ ๔ ประการด้วยกัน ประการแรก คือสิทธิในการมีชีวิตรอด ประการที่ ๒ สิทธิในการได้รับการปกป้องคุ้มครอง ประการที่ ๓ คือสิทธิในการได้รับการพัฒนา เรื่องของการศึกษาที่เท่าเทียม การเลี้ยงดู ที่เท่าเทียม และสิทธิในการมีส่วนร่วม นี่คือสิทธิของเด็ก ที่ผ่านมาก็มีการกระทบสิทธิของเด็ก ไม่ว่าจะในสถานศึกษา เด็กกับครู ครูกับเด็ก หรือเด็กกับเด็ก หรือเด็กกับผู้ใหญ่ในสังคม ล้วนแล้วแต่เป็นกรณีที่ได้รับการกระทบสิทธิทั้งนั้น ในเรื่องของการชุมนุมทางการเมืองนั้น ก็เห็นใจทั้ง ๒ ฝ่าย ไม่ว่าผู้ที่จะเรียกร้องสิทธิ ในการที่ออกไปแสดงความเห็นในสาธารณะ ที่เป็นประโยชน์ โดยไม่กระทบสิทธิต่อคนอื่น แล้วอีกฝ่ายหนึ่งก็เห็นใจเจ้าหน้าที่บ้านเมือง ที่ต้องมีหน้าที่ในการรักษาความสงบเรียบร้อย ไม่ให้เกิดปัญหา ไม่ให้เกิดความวุ่นวาย ไม่ให้เด็กได้รับผลกระทบจากบุคคลที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ไม่รู้ แต่ก็เห็นใจเขาเหล่านั้น ดังนั้น ฝ่ายที่เข้าไปให้มีการชุมนุมของเด็กนั้น เราก็เห็นใจว่าก็เป็นเครื่องมือหนึ่ง แต่อย่างไร ก็ตามเหมาะสมหรือไม่ ไม่ทราบได้ ผมเองนั้นก็เห็นใจทั้ง ๒ ฝ่ายเช่นเดียวกัน อย่างไรก็ตาม เราก็ไม่อยากเห็นความสูญเสียที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะเป็นฝ่ายไหนก็ตาม ทั้งชีวิต ทรัพย์สิน หรือการถูกลิดรอนสิทธิทั้งหมด เราก็ไม่อยากเห็นเช่นเดียวกัน ไม่เกิดขึ้นได้ไหมในสังคมไทย สังคมที่เราเป็นเมืองพุทธศาสนา สังคมที่มีการนับถือศาสนาอย่างสร้างสรรค์ในทุกศาสนา ที่ต้องการให้คนเป็นคนดี ในกรณีของเด็กตรงนี้กระทรวงศึกษาธิการซึ่งมีหน้าที่หลัก ในการ ที่จะบ่มเพาะ สืบสาน อนุรักษ์ จรรโลง สร้างสรรค์เด็กเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นสำนัก ปลัดกระทรวง สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการ การอาชีวศึกษา หรือแม้แต่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน หรือสำนักงาน ส่งเสริมการเรียนรู้ ต้องมีระบบที่สร้างความปลอดภัยให้เด็กในสถานศึกษา ต้องมีเวทีให้เขา ได้แสดงออกในสถานศึกษาอย่างสร้างสรรค์ภายใต้การควบคุมดูแล เป็น Coach จาก ครูบาอาจารย์ที่จะมาดูแลในการที่จะให้เด็กได้แสดงออกในกิจกรรมต่าง ๆ อย่างสร้างสรรค์ มีพื้นที่ให้เขา ไม่ว่าเป็นพื้นที่ในการแสดงออกทางความคิดเห็นทางการเมือง การมีส่วนร่วม ต่าง ๆ การสันทนาการ การนันทนาการต่าง ๆ ก็ล้วนแล้วแต่เป็นเวทีที่ต้องการให้เด็ก ได้แสดงออกทั้งนั้น เพราะฉะนั้นสิ่งสำคัญที่สุดเด็กต้องได้รับความปลอดภัยจากทุกฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นทางสังคม ทางฝ่ายบ้านเมืองที่มีหน้าที่รักษาความสงบบ้านเมืองของเจ้าหน้าที่ ของกระทรวงที่เกี่ยวข้องล้วนแล้วแต่เป็นหน้าที่สำคัญของผู้ใหญ่ครับ เพราะฉะนั้นกิจกรรม เหล่านี้ผ่านสภานักเรียน กิจกรรมนักเรียนที่จะเกิดขึ้นในสถานศึกษา ดังนั้นเราต้องมีกลไก ป้องกันไม่ให้เด็กได้ออกนอกโรงเรียนไปชุมนุมเกินกว่าเหตุและถูกดำเนินคดี เพราะฉะนั้น เราต้องให้ได้แสดงออกทั้งในและนอกสถานศึกษาอย่างสร้างสรรค์ และรับฟังความเห็นเขา อย่างเต็มที่ แนวทางกลไกสำคัญของการที่จะปกป้องสิทธิก็คือ การสร้างวัฒนธรรมทางสังคม ที่เคารพสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ การปฏิบัติหน้าที่ทางสังคมที่ถูกต้องชอบธรรม ตามกฎหมาย ต่างฝ่ายต่างเคารพกฎหมาย เคารพสิทธิซึ่งกันและกัน มีหน้าที่อย่างถูกต้อง ชอบธรรม เป็นธรรม ยุติธรรม มีการสร้างภูมิคุ้มครองสิทธิด้วยกฎศีลธรรม ปฏิบัติตาม หลักธรรมของแต่ละศาสนา การคุ้มครองสิทธิโดยกฎของสังคม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หน่วยงานพัฒนาคน พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวง การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ล้วนแล้วแต่มีหน้าที่สำคัญทั้งหมด สรุปครับ ท่านประธาน เรื่องนี้เป็นเรื่องที่เจ็บปวด ผมเชื่อว่าทุกฝ่ายไม่อยากให้เกิดขึ้นคนที่มีลูกมีหลาน คนที่มีลูกศิษย์ก็ไม่อยากให้เกิดขึ้น เจ้าหน้าที่บ้านเมืองก็ไม่อยากให้เกิดขึ้น แต่เมื่อเกิดแล้ว ต้องรีบเยียวยาแก้ไขโดยเร่งด่วน ให้ปัญหาเหล่านั้นลดทอนลงไป ให้เขาได้มีพื้นที่ ได้มีเวที ให้บ้านเมืองสงบสุข เป็นกลไกตามระบอบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เพราะฉะนั้นสิ่งสำคัญเราต้องสร้างกลไกป้องกันไม่ให้เด็กเป็นเครื่องมือทางการเมืองและแก้ไข ปัญหาโดยเร็ว ขอบคุณท่านประธานครับ