มานพ ชี้จำเป็นรับรองสิทธิชนเผ่าพื้นเมืองด้วยกฎหมาย

สภาผู้แทนราษฎร · ครั้งที่ ๒๑ · ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๗

มานพ คีรีภูวดล หารือถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการรับรองสิทธิของชนเผ่าพื้นเมืองผ่านกฎหมาย เพื่อยืนยันอัตลักษณ์และสิทธิโดยชอบธรรมบนพื้นฐานประวัติศาสตร์อันยาวนาน พร้อมเรียกร้องให้สภาและทุกภาคส่วนเร่งผลักดันร่าง พ.ร.บ. เกี่ยวกับชนเผ่าพื้นเมือง เพื่อสร้างความเป็นธรรม ความเสมอภาค และยอมรับความหลากหลายทางวัฒนธรรมในสังคมไทยอย่างแท้จริง

นายมานพ คีรีภูวดล แบบบัญชีรายชื่อ

ขอบคุณครับท่านประธาน ต้องขออนุญาตท่านประธานครับ ผมอาจจะใช้เวลาเกินกว่าที่ได้ขอไว้นะครับ เนื่องจากว่า ข้อมูลผมเป็นคนอภิปรายก่อนที่จะเป็นคนสุดท้าย กราบเรียนท่านประธานสภาที่เคารพ กระผม มานพ คีรีภูวดล สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล สัดส่วนชาติพันธุ์และ ชนเผ่าพื้นเมือง ท่านประธานครับ จริง ๆ แล้วเราได้อภิปรายเรื่องนี้เมื่อประมาณ ๒ เดือน ที่แล้วนะครับ ตอนที่ร่างของสภาชนเผ่าพื้นเมือง โดยคุณศักดิ์ดา แสนมี่ ได้เสนอเข้ามา ทางรัฐบาลขอศึกษาไป ๖๐ วันนะครับ วันนี้ผมว่าเป็นนิมิตหมายที่ดี เป็นครั้งประวัติศาสตร์ เลยครับท่านประธาน เป็นการเสนอกฎหมายที่มาจากทุกฝ่าย ฝ่ายแรกก็คือฝ่ายประชาชน ที่เสนอกฎหมายมา มีอยู่ ๒ ร่าง ร่างของสภาชนเผ่าพื้นเมือง และเราเรียกย่อ ๆ ว่าร่างของ P-move ร่างของพรรคการเมืองมีของพรรคก้าวไกลแล้วก็พรรคเพื่อไทย และที่สำคัญคือมีร่างของรัฐบาลคือร่างของ ครม. อันนี้ผมถือว่าเป็นประวัติศาสตร์ ที่ฝ่ายประชาชน ฝ่ายสภา ฝ่ายพรรคการเมือง แล้วก็ฝ่ายบริหาร เห็นร่วมกันว่าจำเป็นจะต้อง มีกฎหมายฉบับนี้ ผมคิดว่าอันนี้เป็นเรื่องสำคัญครับท่านประธาน

(เจ้าหน้าที่ดำเนินการเปิดคลิปภาพ)

สิ่งที่ผมคิดว่าผมขออนุญาตย้ำไป อีกรอบหนึ่งว่าทำไมเราจะต้องมี พ.ร.บ. ฉบับนี้ ผมคิดว่ามันมีหลักเหตุผล หลักความสำคัญ แค่ ๒-๓ เรื่องครับท่านประธาน ประเด็นแรกก็คือว่าในสังคมไทยมันเป็นสังคมแบบ พหุวัฒนธรรม ผมเข้าใจว่าทุกคนไม่ได้แย้ง ไม่ได้ค้าน ทุกคนเห็นด้วยว่าเราคือเผ่าพันธุ์ เราคือ ผู้คนที่มาอยู่รวมกันที่เราเรียกว่า คนไทย เราใช้ภาษาไทยเป็นภาษากลาง นักวิชาการก็ได้ ยืนยันเรียบร้อยว่าประเทศไทยมีไม่ต่ำกว่า ๖๐ ชาติพันธุ์ มีอยู่ ๖ ล้านคน ประมาณ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ของคนทั้งประเทศครับท่านประธาน และเรามีทั้งคนที่มาใหม่และคนอยู่เก่า เพื่อนสมาชิกหลายคนบอกว่าประเทศนี้ไม่มีชนเผ่าพื้นเมือง เป็นชนเผ่าพื้นเมืองแล้วจะทำให้ การปกครองมีการแตกแยก ผมคิดว่าท่านเอาที่ไหนมาพูดครับ ท่านประธาน เรื่องนี้ชนเผ่า พื้นเมืองมันมี ไม่มีได้อย่างไรครับ ก่อนที่จะมีอาณาจักรสุโขทัย ก่อนที่จะมีอาณาจักรต่าง ๆ เหล่านี้ คนดั้งเดิมที่มีอยู่ หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ถ้ำผีแมน อำเภอปางมะผ้า เป็นหมื่น กว่าปี เราจะพูดอย่างไรครับ ผมคิดว่าเรื่องนี้ถ้าเราจะมาขุดคุ้ยทางประวัติศาสตร์อะไรพวกนี้ เป็นการทะเลาะกันที่จะต้องเอาข้อมูลประวัติศาสตร์มาพูดกัน วันนี้คำว่า ชาติพันธุ์และ ชนเผ่าพื้นเมืองมันมีการใช้กันทั่วโลก เรามีกลุ่มพี่น้องชาติพันธุ์ที่อยู่รวมกัน ผมคิดว่าใหญ่ ๆ นักวิชาการแบ่งเป็น ๓ กลุ่มอยู่แล้ว คือพี่น้องชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง หลายคนเรียกว่า ชาวเขา ชาวไทยภูเขาต่าง ๆ เหล่านี้ พี่น้องชาติพันธุ์คนไทยพื้นราบ ซึ่งอาจจะมีทั้งพี่น้องคนมอญ พี่น้องชาวกูย พี่น้องซ่ง พี่น้องหลายกลุ่มมากนะครับท่านประธาน แล้วก็พี่น้องทางทะเล เราเรียกว่า ชาวเล ไม่ว่าจะเป็นพี่น้องชาวมอแกน ชาวอูรักลาโวยจ และพี่น้องที่อยู่ในพื้นที่ เขตป่าดำรงรักษาความเป็นวิถีชีวิตเกือบจะดั้งเดิมที่เราเรียกว่า มานิ อันนี้คือกลุ่มต่าง ๆ ซึ่งถามนักวิชาการแล้วครับ อย่างพี่น้องมานิดำรงอยู่ที่นี่นานมาก นานที่จะมีเกาะในประเทศ ที่จะแยกออกจากสุมาตราด้วยซ้ำไปครับท่านประธาน ตรงนี้ดำรงเป็นหมื่น ๆ ปีแล้วนะครับ หลายพันปีมาก เพราะฉะนั้นความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองมันคือความเป็นจริง ในสังคมไทยอยู่แล้วครับท่านประธาน

ประเด็นที่ ๒ ผมคิดว่าความเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม ทำไมเราจะต้องมี ผมคิดว่าหลายท่านได้พูดไปแล้ว รัฐธรรมนูญ มาตรา ๗๐ พูดอยู่ แต่สำคัญที่สุด ปี ๒๐๐๗ ประเทศไทยได้ไปลงนามว่าด้วยเรื่องของสิทธิชนเผ่าพื้นเมือง อันนี้เราได้ไปลงนามนะครับ เราได้ไปรับรองว่าในโลกนี้มีชนเผ่าพื้นเมือง ประเทศไทยก็ได้ไปลงนาม แต่ว่าในทางปฏิบัติ วันนี้คำว่า ชนเผ่าพื้นเมือง อาจจะไม่ได้ปรากฏในรัฐธรรมนูญ อาจจะไม่ได้มีกฎหมายฉบับอื่น เขียนไว้ แต่วันนี้เรากำลังจะมาทำให้ชนเผ่าพื้นเมืองมีตัวตนในกฎหมาย อันนี้สิ่งที่มันเป็น ข้อเท็จจริงที่ ๑ ก็คือความเป็นจริงในสังคมไทย ข้อเท็จจริงที่ ๒ คือเราได้ไปตกลงกับ นานาอารยประเทศ หน้าที่ของเราคือทำให้ ๒ อย่างนี้มีความเป็นจริง ก็คือการตรากฎหมาย ฉบับนี้ ท่านประธานครับ สิ่งที่ผมอยากจะนำเรียนท่านประธานว่า ทำไมพี่น้องชาติพันธุ์ จะต้องมาเรียกร้อง จะต้องมาต่อสู้เรื่องนี้ การต่อสู้การละเมิดสิทธิมนุษยชนในพื้นที่พี่น้อง ชาติพันธุ์ต่าง ๆ ผมว่าไม่ใช่เฉพาะพี่น้องเผ่าของผมคือ เผากะเหรี่ยง เผ่าปกาเกอะญอ ผมว่ามี ทุกเผ่าได้รับผลกระทบ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการคุกคาม การกระทำหลายอย่าง โดยเฉพาะ เรื่องสิทธิที่ดินทำกิน หลายหมู่บ้าน หลายพื้นที่อยู่ก่อนมานานมาก ผมไม่อยากจะพูดว่าอยู่ ก่อนประเทศไทยด้วยซ้ำไป แต่วันนี้เขาเป็นคนผิดกฎหมาย วันนี้หมู่บ้านชอบด้วยกฎหมาย ชอบด้วยกฎหมายอย่างไรครับ เพราะมีผู้ใหญ่บ้าน ชอบด้วยกฎหมายตาม พ.ร.บ. ปกครอง ท้องที่ท้องถิ่น ชอบด้วยกฎหมายอย่างไรครับ หมู่บ้านมีโรงเรียน มีครู หมู่บ้าน มีอนามัย ชอบด้วยกระทรวงสาธารณสุข มี อสม. แต่ว่าไม่สามารถพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานได้ บางอำเภอ ที่ตั้งอำเภอ ที่ตั้งของสถานีตำรวจยังอยู่ในเขตป่า เพราะฉะนั้นสิ่งที่เราเรียกร้องมา โดยตลอด คือว่าสิทธิให้เหมือนกับคนทั่วไปเท่านั้นเอง ไม่ได้มีอะไรพิเศษเลยครับ หลายคนบอกว่า ถ้ามีชนเผ่าพื้นเมืองจะเป็นการแยกการปกครอง ผมคิดว่าท่านเอาอะไรที่ไหนมาพูด เรื่องนี้ เป็นเรื่องสำคัญนะครับ ไม่อยากจะให้สภาตรงนี้มาพูดเพื่อให้เกิดความแตกแยกครับ เราต้อง ยืนอยู่บนความเป็นจริงที่เรายืนอยู่ภายใต้แผ่นดินตรงนี้ และยืนอยู่ภายใต้ความสัมพันธ์ ระหว่างประเทศที่เราได้ไปลงนาม สิ่งที่ผมอยากจะบอกครับท่านประธาน อันนี้ตัวอย่างนะ ครับ คนที่อยู่รางรถไฟ ขอสไลด์ขึ้นด้วยครับ ชื่อพะตีปูนุ ดอกจีมู อยู่ที่บ้านห้วยหอย อำเภอ แม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ไปเรียกร้องสิทธิในที่อยู่อาศัย ในที่ดินทำกิน เอาภาพเมื่อสักครู่อีกที นะครับ เขาบอกว่า ท่านไม่สามารถที่จะอยู่ในหมู่บ้านตัวเองได้ จะต้องอพยพ พะตีปูนุก็ เสียใจมาก ไม่รู้จะทำอย่างไร กลับไปถึงเส้นทางช่วงเด่นชัย-ลำปาง ก็กระโดดรถไฟตายที่นั่น นะครับ อันนี้คือสิ่งที่เราเรียกร้องนะครับ ขอให้เราอยู่สงบสุขเหมือนกับคนทั่วไป รับรอง ความเป็นตัวตนของเรา รับรองสิทธิที่อยู่อาศัยและที่ทำกินของพวกเรา เขาจะทำไร่หมุนเวียน เขาจะทำวนเกษตร เขาจะเลี้ยงวัว เขาจะเลี้ยงควาย เขาจะทำมาหากิน รับรองในสิ่งที่เขามี อยู่ อันนี้ก็ไม่ได้ขัดแย้งอะไรครับ มีบางอย่างที่ผมคิดว่า ความไม่เป็นธรรมที่นำไปสู่การพัฒนา กฎหมายฉบับนี้ก็คือว่า อำนาจของรัฐ แล้วก็ที่สำคัญคือมายาคติ ความรู้สึกของคนในสังคม นะครับ ที่เราไม่ได้สร้างว่าเราประกอบสร้างจากชนเผ่าต่าง ๆ รวมกันมากมาย ตั้งแต่อดีต ประวัติศาสตร์แล้ว เราอยู่ร่วมกันมาตลอด ผมยกตัวอย่างตลอดนะครับ ถ้าทางภาคเหนือ จังหวัดตาก ทุกคนก็รู้จักพะวอ พะวอเป็นนายทหารเชื้อสายกะเหรี่ยง อยู่ที่ด่านแม่ละเมา เราไป Check เอาครับ อยู่ในสมัยไหน ยิ่งทางอำเภอศรีสวัสดิ์ ทางจังหวัดกาญจนบุรี ได้รับ โอกาสรับราชการในสมัยอยุธยาเป็นนายหน้าด่านเวลาข้าศึกมา สิ่งเหล่านี้ต่างหากที่เรา ละเลย เราไม่ให้คุณค่า อย่าลืมคนที่เคยอยู่ในอดีตร่วมกับประวัติศาสตร์ แม้แต่ทางจังหวัด เชียงราย ทางจังหวัดน่าน หลาย ๆ พื้นที่ที่ติดต่อกันนะครับ มันเป็นโอกาสของพวกเราที่จะ ทำให้ทุกคนได้มีจุดยืนและมีพื้นที่ยืนและมีคุณค่าความเป็นคนเท่ากันครับ ทีนี้สิ่งที่ ผมอยากจะนำเรียนประเด็นสุดท้ายครับ สิ่งที่ผมอยากจะให้กับท่านประธานได้รับทราบว่า เราขับเคลื่อนประเด็นกฎหมายเรื่องนี้ ผมเข้าใจว่าสภาชนเผ่าพื้นเมืองขับเคลื่อนตั้งแต่ ปี ๒๕๕๓ แล้วนะครับ ตั้งแต่ผ่านรัฐบาลที่มาจากการยึดอำนาจสู่รัฐบาลที่เป็นประชาธิปไตย และนำไปสู่รัฐบาลที่ยึดอำนาจอีก วันนี้เป็นโอกาสของสภาแห่งนี้ครับ เป็นสภาที่มาจากพี่น้อง ประชาชนเลือกพวกเรา เพราะฉะนั้นสิ่งที่ผมอยากจะเห็นจากเพื่อนสมาชิกในสภาแห่งนี้ว่า เป็นการทำหน้าที่ในครั้งประวัติศาสตร์ที่พวกเราจะอยู่ร่วมกันในสังคมนี้อย่างมีศักดิ์ศรี ก็คือการช่วยกัน ช่วยกันผลักดันกฎหมายฉบับนี้นะครับ ไม่ว่าจะเป็นร่างของรัฐบาล ร่างของพรรคการเมือง ร่างของภาคประชาชน เรามาดูรายละเอียดกันในชั้นกรรมาธิการ เรามาถกเถียงกันในชั้นกรรมาธิการครับ มาตราไหนที่เราเห็นต่าง เราก็เอาเหตุและผลข้อมูล ทางวิชาการ ข้อมูลประวัติศาสตร์ ข้อมูลระดับสากลมาถกเถียงกันในชั้นกรรมาธิการ เพราะฉะนั้นหลังจากวันนี้ในขั้นรับหลักการ เราก็จะมีชั้นกรรมาธิการ พอผ่านจาก ชั้นกรรมาธิการ เราก็กลับมาที่สภาใหม่ เพราะฉะนั้นกระบวนการตรงนี้ ผมคิดว่าเราควรจะ ใช้โอกาสนี้ในการสร้างประวัติศาสตร์ร่วมกัน ท้ายที่สุดครับท่านประธาน ผมคิดว่าชาติพันธุ์ และชนเผ่าพื้นเมืองในสังคมไทย คือความจริงที่มีอยู่ หน้าที่ของเราก็คือว่าทำความจริง ให้ปรากฏและรับรองความเป็นตัวตน ความเท่าเทียมกันของคนในสังคมนี้ผ่านกฎหมาย ฉบับนี้ ขอให้เพื่อนสมาชิกทุกท่านนะครับ ช่วยกันรับร่างทุกร่าง แล้วไปคุยรายละเอียดกัน ในชั้นกรรมาธิการ ขอบคุณมากครับท่านประธาน