พัฒนา สัพโส หารือร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่นฉบับใหม่ โดยเน้นการคืนอำนาจการสอบแข่งขันและการพิจารณาโอนย้ายข้าราชการให้คณะกรรมการกลางแต่ละระดับ เพื่อแก้ปัญหาทุจริต ระบบอุปถัมภ์ และความขัดแย้งในการบริหาร พร้อมผลักดันให้มีการปรับโครงสร้างเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดความซับซ้อน และคืนความเป็นธรรมในการบรรจุและแต่งตั้งข้าราชการท้องถิ่น โดยเฉพาะการสร้างโอกาสให้เยาวชนและแก้ปัญหาการขาดแคลนบุคลากรอย่างตรงจุด
กราบเรียนท่านประธานสภาผู้แทนราษฎร ที่เคารพ กระผม นายพัฒนา สัพโส สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสกลนคร พรรคเพื่อไทย ขอเสนอร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณา โดยมีรายละเอียดดังนี้
เหตุผลและความจำเป็นในการเสนอร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ สืบเนื่อง มาจากคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๘/๒๕๖๐ เรื่อง การขับเคลื่อนการ ปฏิรูปการบริหารงานส่วนบุคคลท้องถิ่น ลงวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๐ ให้อำนาจหน้าที่คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการกลาง พนักงานเทศบาล คณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล และคณะกรรมการกลาง การสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น หรือ กสถ. ในการจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น ซึ่งมาตรการและกลไก ดังกล่าวขัดหลักการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทำให้เกิดระบบ อุปถัมภ์ และมีการทุจริตอย่างกว้างขวาง ทั้งนี้จึงควรกำหนดให้คณะกรรมการกลาง ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล และ คณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล มีอำนาจจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน เพื่อแก้ไข ปัญหาการขาดแคลนบุคลากร แต่ละองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความคล่องตัว รวดเร็ว และสอดคล้องกับความต้องการและความจำเป็นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละ รูปแบบ แต่ยังคงอยู่ภายใต้มาตรฐานทั่วไปที่เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น นอกจากนี้การโอนข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น กรณีที่มีเหตุผลความจำเป็นเพื่อให้ การบริหารงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและการปฏิบัติราชการของข้าราชการและ พนักงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ หรือเพื่อแก้ไขปัญหา ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในพื้นที่และไม่สามารถดำเนินการโอนข้าราชการ พนักงานองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ตามหลักความสมัครใจได้ ให้คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การ บริหารส่วนจังหวัด คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล คณะกรรมการกลางพนักงาน ส่วนตำบลพิจารณาและมีมติให้ข้าราชการ พนักงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโอนไปสังกัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นได้ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
สาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้เป็นการแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ดังต่อไปนี้
๑. ยกเลิกอำนาจหน้าที่คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหาร ส่วนจังหวัด คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล คณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล และคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น หรือ กสถ. ในการจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงาน ส่วนท้องถิ่น ตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๘/๒๕๖๐ เรื่อง การขับเคลื่อนการปฏิรูปการบริหารงานส่วนบุคคลท้องถิ่น ลงวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๐
๒. กำหนดให้คณะกรรมการกลาง ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด มีอำนาจจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงาน ส่วนท้องถิ่น แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา ๑๓
๓. ในกรณีที่มีเหตุผลความจำเป็น เพื่อให้การบริหารงานขององค์การบริหาร ส่วนจังหวัด และการปฏิบัติราชการของข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ หรือเพื่อการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งที่จะเกิดขึ้นในพื้นที่ และไม่สามารถดำเนินการโอนข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด ระหว่างองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดตามหลักความสมัครใจได้ ให้คณะกรรมการกลาง ข้าราชการองค์การบริหาร ส่วนจังหวัดพิจารณาและมีมติให้ข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัดโอนไปสังกัดองค์การ บริหารส่วนจังหวัดอื่นได้ แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา ๑๗
ปัญหาและแนวทางแก้ไขตามร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคล ส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ....
๑. ปัญหาการทุจริตการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการ และพนักงานส่วนท้องถิ่น หากมีการทุจริตในส่วนใดส่วนหนึ่งอาจส่งผลกระทบให้บุคคล ที่อยู่ในบัญชีเดียวกันที่มีความประสงค์จะไปบรรจุที่จังหวัดอื่นได้รับผลกระทบไปด้วย ซึ่งร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. .... ได้กำหนดให้ คณะกรรมการข้าราชการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอำนาจจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น ซึ่งหากเกิดการทุจริต หรือมีปัญหาในการสอบ การแก้ไขปัญหาก็จำกัดเฉพาะภายในจังหวัดนั้น ๆ ทำให้ง่ายต่อ การแก้ไขปัญหา และส่งผลกระทบบุคคลอื่นน้อยลง
๒. ปัญหาความไม่คล่องตัว สืบเนื่องจากพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงาน บุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้บัญญัติโครงสร้างการบริหารงานบุคคลไว้ ๓ ระดับ ประกอบด้วย คณะกรรมการมาตรฐานการบริหารบุคคลส่วนท้องถิ่น คณะกรรมการกลาง ข้าราชการ หรือพนักงานส่วนท้องถิ่น และคณะกรรมการข้าราชการหรือพนักงาน ส่วนท้องถิ่น ซึ่งการมีองค์กรการบริหารงานบุคคล ๓ ระดับ ในระดับชาติ และ ๓ ชุด ในระดับจังหวัดก่อให้เกิดปัญหาในการปฏิบัติงาน คือ ทำให้เกิดความซ้ำซ้อนของอำนาจ หน้าที่ขององค์กรซึ่งไม่มีความชัดเจน นำไปสู่ความสับสนแก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อีกทั้งยังส่งผลให้การบรรจุและการโอนย้ายพนักงานส่วนท้องถิ่นเป็นไปด้วยความยุ่งยาก ซึ่งในแต่ละกระบวนการนั้นมีขั้นตอนมาก ทำให้เกิดความล่าช้าและสร้างความเสียหาย แก่ท้องถิ่นได้ เช่น การบรรจุตำแหน่งที่ว่างอยู่ ท้องถิ่นต้องขออนุมัติต่อ ก. ระดับจังหวัด เพื่อที่จะปรับปรุงตำแหน่งแล้วก็บรรจุแต่งตั้งขอให้บัญชีที่มีอยู่ในบางครั้งต้องใช้ระยะเวลาถึง ๓-๔ เดือน แม้แต่การบรรจุแต่งตั้งลูกจ้างก็เช่นเดียวกัน โดยร่างพระราชบัญญัติระเบียบ บริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. .... จะแก้ไขโดยกำหนดให้คณะกรรมการข้าราชการ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภทมีอำนาจจัดและดำเนินการสอบแข่งขัน สอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น ซึ่งจะส่งผลให้การบรรจุ สรรหาข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่นสามารถดำเนินการได้อย่างรวดเร็ว
๓. ปัญหาการขาดแคลนบุคลากรในพื้นที่ การสอบแข่งขันเพื่อบรรจุแต่งตั้ง ข้าราชการให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตามความต้องการของแต่ละองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นที่ดำเนินการโดย ก. กลาง ละเว้นระยะห่างการสอบประมาณ ๒ ปีนั้น ประสบ ปัญหาหลายประการ เช่น บางตำแหน่งมีผู้สอบแข่งขันได้น้อย บางตำแหน่งไม่มีผู้สอบ แข่งขันได้ หรือบางองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่มีผู้ประสงค์จะไปบรรจุแต่งตั้ง ส่งผลให้ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นบางแห่งขาดแคลนบุคลากรในการปฏิบัติงาน โดยร่าง พระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. .... จะแก้ไขโดยกำหนดให้ คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภท มีอำนาจจัด และดำเนินการสอบแข่งขันสอบคัดเลือก และคัดเลือกข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น ซึ่งจะส่งผลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใด ๆ ที่ขาดบุคลากร สามารถแจ้งให้คณะกรรมการ กลางข้าราชการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภทจัดสอบแข่งขันเพื่อบรรจุ แต่งตั้งข้าราชการให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นได้ทันทีโดยไม่ต้องรอ ก กลาง
๔. ข้อสุดท้าย ปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่ สืบเนื่องจากในปัจจุบัน การโอนย้ายข้าราชการ พนักงานส่วนท้องถิ่น ต้องเป็นไปตามหลักความสมัครใจ ซึ่งต้อง ยินยอมกันทั้ง ๓ ฝ่าย จึงทำให้เกิดปัญหาความขัดแย้งขึ้นในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ร่างพระราชบัญญัติระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ. .... จะแก้ไขโดยให้ คณะกรรมการกลางข้าราชการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละประเภทพิจารณา และมีมติให้ข้าราชการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโอนไปสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อื่นได้
ท่านประธานที่เคารพครับ ผมเชื่อว่านายกองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น หรือ อปท. ทั่วประเทศ แล้วก็พี่น้องคนท้องถิ่น เขาเฝ้ารอนะครับท่านประธาน เฝ้ารอร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ ซึ่งผมตั้งแต่สภาเปิดให้ยื่นญัตติต่าง ๆ ผมได้ยื่นตั้งแต่สัปดาห์แรก ผมเฝ้ามุ่งหวังว่า สภาแห่งนี้จะทำอะไรเพื่อคนท้องถิ่น สิ่งนี้เป็นสิ่งแรก เรื่องคน องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นมันมีอยู่ ๒ เรื่องครับท่านประธาน มีเรื่องคนกับเรื่องงบประมาณ วันนี้ผมเห็น บรรยากาศแล้ว วันนี้ก็ได้คุยกับเพื่อนสมาชิกหลายพรรคการเมือง ทุกคนเห็นพ้องต้องกัน เป็นบรรยากาศที่ดีมากเลย แล้วผมก็เชื่ออีกว่านิสิตนักศึกษาที่ได้ยินแล้วก็ได้ฟัง ร่าง พ.ร.บ. ระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่นในร่างนี้เขามีความหวัง เขามีความหวังใน เรื่องการสอบบรรจุ ที่ผ่านมาคำสั่ง ที่ ๘/๒๕๖๐ นี้เอาอำนาจมาที่ ก กลาง ให้มหาวิทยาลัย จัดสอบ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการ มันเกิดอะไรขึ้น ผมเชื่อว่าเพื่อน สมาชิกคนท้องถิ่นเขารู้ เขาเห็น เขาทราบนะครับ แต่ถ้าร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ประกาศใช้เมื่อไร ความหวังของนิสิตนักศึกษาที่เขาได้ร่ำเรียนมาเขาไม่มีโอกาส เขาไม่มีเงินมีทองที่จะไปซื้อ ตำแหน่ง เขาจะมีโอกาสในการสอบแข่งขัน แล้วก็ผมเชื่ออีกว่าเพื่อนสมาชิกในสภาแห่งนี้ รวมถึงพรรคการเมืองทุกพรรคอยากเห็นร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ประกาศใช้ และผมหวังเป็น อย่างยิ่งว่าสิ่งที่วันนี้ผมยื่นร่าง พ.ร.บ. ระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่นร่างนี้ จะเป็น ประโยชน์กับพี่น้องท้องถิ่นนะครับ สุดท้ายผมหวังอย่างยิ่งว่าจะเกิดประโยชน์สูงสุดในการ แก้ปัญหาให้กับการบริหารการจัดการท้องถิ่น และให้โอกาสกับลูกหลาน นิสิตนักศึกษา ในการสอบบรรจุเพื่อเข้ารับราชการอย่างเป็นธรรม กราบขอบพระคุณท่านประธานครับ