สหัสวัต ชูพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ต้องคำนึงชีวิต-แรงงาน-สิ่งแวดล้อม

นายสหัสวัต คุ้มคง ชลบุรี

เรียนท่านประธานสภาครับ ผม สหัสวัต คุ้มคง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี เขต ๗ พรรคก้าวไกล ขอมีส่วนร่วมในการอภิปราย ในญัตติ เรื่องขอให้สภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาการพัฒนา พื้นที่กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง ๑ เปึนเขตเศรษฐกิจพิเศษครับ แม้ผมจะเปึนคนชลบุรี ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง แต่ผมเองอยู่ในเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC ผมอยากจะขอให้ข้อคิดเห็นเพื่อไม่ให้การศึกษาตกหล่นไป และไม่ให้เขตเศรษฐกิจ พิเศษภาคเหนือทำผิดพลาดซ้ำเหมือนกับที่ EEC ครับ แน่นอนว่าการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ เปึนเรื่องที่ดีและจำเปึนต่อประเทศ ผมไม่ขัดขวางประเด็นดังกล่าว แต่การที่จะมีเขต เศรษฐกิจพิเศษเพิ่มนั้น สิ่งที่ควรตระหนักให้มากกว่าเม็ดเงินที่จะเข้ามาในประเทศในรูปแบบ GDP คือต้องคิดถึงคนในพื้นที่เปึนสำคัญว่าเขาจะได้ประโยชน์อะไรจากเรื่องนี้บ้าง การคิดถึง คนในพื้นที่มีหลายมิติ ไม่ว่าจะเปึนมิติของคุณภาพชีวิต มิติแรงงาน มิติสิ่งแวดล้อม รวมถึง สิ่งสำคัญคือมิติการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ ที่ผมอยากจะเน้นตรงนี้เปึนเรื่องสำคัญ ที่สุดเรื่องหนึ่งในการศึกษาของกรรมาธิการชุดนี้นะครับ ในมิติแรงงานครับ คำถามแรกที่เรา ควรจะตั้งคือเรากำลังสร้างเขตเศรษฐกิจพิเศษในอุตสาหกรรมชนิดใด และเรามีแรงงาน ที่เหมาะสมในด้านนั้นหรือไม่ จากรายงานข้างต้นที่ผมได้อ่านก็พบว่าจะเปึนการส่งเสริม อุตสาหกรรมในภาคเกษตรกรรม Digital ท่องเที่ยว และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ท่านประธาน ครับ เราทราบกันดีว่าภาคเหนือเรามีเกษตรกรรม แต่ถ้าเราจะพัฒนาสิ่งที่เราต้องคำนึงถึง เปึนอันดับต้น ๆ คือเราจะทำอย่างไรให้คนทำงานในภาคเกษตรมีรายได้เพิ่มขึ้น แรงงาน มีความมั่นคงเพิ่มขึ้น มีรายได้ที่ดี ปัจจุบันแรงงานในภาคเกษตรมีรายได้ต่ำมากนะครับ ต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำอีกครับ แล้วเรื่องสำคัญที่เราต้องตระหนัก คือแรงงานภาคเกษตรเปึน Seasonal Labor หรือแรงงานตามฤดูกาล เราจะทำอย่างไรให้เขาเหล่านี้มีรายได้ทั้งป้ ไม่ต้องขึ้นอยู่กับฤดูกาล สำหรับเกษตรกรเราจะทำอย่างไรให้เขามีราคาผลผลิตที่ดีขึ้น ราคา ต้นทุนการผลิตที่ต่ำลง และที่สำคัญครับ ไม่เกิดการเปลี่ยนจากเจ้าของกิจการตัวจริงไปเปึน ลูกจ้างรูปแบบใหม่ที่มักหลอกลวงชาวบ้านด้วยคำสวยหรูว่า เกษตรพันธสัญญาหรือ Contract Farming ที่ทุนใหญ่กินรวบทั้งหมด หลอกเกษตรกรว่าเปึนการลงทุนร่วม แต่ต้อง ซื้อวัตถุดิบจากนายทุน ซื้อปุิยจากนายทุน ซื้อยาจากนายทุน แล้วก็ต้องขายให้นายทุนอีก แบบที่นายทุนก็เปึนคนกำหนดมาตรฐานราคา รับซื้อทุกอย่าง เกษตรกรไม่มีอำนาจต่อรอง อะไรเลย นายทุนได้กำไรตั้งแต่ต้นน้ำยันปลายน้ำ มาใช้เกษตรกรเปึนแรงงานฟรี ๆ บนที่ เกษตรกร รวมทั้งปัญหาพ่อค้าคนกลางต่าง ๆ ผมว่าเรื่องนี้ในกรรมาธิการต้องคุยกัน ให้ละเอียดนะครับ ถ้าแก้ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้ ไม่มีวันยกระดับชีวิตคนในภาคเกษตรกรได้เลย ครับ ด้านท่องเที่ยวและบริการผมไม่ห่วงนะครับ งานบริการคนไทยเองไม่แพ้ชาติใดในโลก อยู่แล้ว แต่ที่ต้องมาคิดและให้ความสำคัญ คือคุณภาพชีวิตคนทำงานในภาคบริการ ยกตัวอย่างจังหวัดเชียงใหม่เปึนจังหวัดท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงอันดับต้น ๆ ของประเทศ แต่ในปัจจุบันคุณภาพชีวิตคนทำงานในภาคบริการในจังหวัดเชียงใหม่นั้นแย่มาก รายได้ สวนทางกับค่าครองชีพ แรงงานในภาคบริการจำนวนมากได้รายได้ต่ำกว่าค่าจ้างขั้นต่ำ ทั้ง ๆ ที่ทำงานหนัก ทำงานในวันหยุด โอทีส่วนมากก็ไม่ได้กันครับ ไม่มีประกันสังคม จำนวนมาก เปึนลูกจ้างรายวัน ไม่ทำงานก็ไม่ได้เงิน ทั้ง ๆ ที่ที่นี่คือเมืองท่องเที่ยวที่สำคัญ นี่คือชีวิตคนที่ ขับเคลื่อนฟันเฟ๋องเศรษฐกิจสำคัญของประเทศอยู่หรือครับท่านประธาน ผมยืนยัน ถ้าคนทำงานในภาคบริการไม่มีคุณภาพชีวิตที่ดี เราไม่มีวันพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ได้ครับ หรือหากจะผลักดันให้เปึน Medical Hub นั้น เรื่องนี้เรื่องใหญ่มาก ผมเองไม่กังวล เรื่องฝ้มือหรือศักยภาพของบุคลากรทางการแพทย์เรา แต่ที่ผมกังวลคือในวันนี้เรากำลังขาด แคลนแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์แทบทุกสาขา เราจะผลักดันให้เกิด Medical Hub ได้เราต้องหาทางรองรับแก้ไขเรื่องพวกนี้นะครับ นี่ยังไม่นับว่าปัจจุบันบุคลากรทางการแพทย์ มีภาระงานจำนวนมากจนทยอยลาออกกันจำนวนมาก ถูกใช้งานหนัก ไม่มีเวลาพักผ่อน ไม่มี คุณภาพชีวิตที่ดี นี่อีกปัญหาหนึ่งที่เราต้องเร่งแก้ไข ถ้าจะสร้างสิ่งที่เรียกว่า Medical Hub ขึ้นมาให้ได้นะครับ และอีกประเด็นหนึ่งในด้านการแพทย์ สิ่งที่เรียกว่าแพทย์อาชีวอนามัย หรือแพทย์ที่ดูแลในเรื่องการเจ็บป์วยจากการทำงาน ซึ่งมีอยู่น้อยมากในประเทศนี้ ยกตัวอย่างใน EEC ก็ไม่ได้มีเปัาว่าจะเปึน Medical Hub แต่ว่าใน EEC มีแพทย์อาชีวอนามัย อยู่ในโรงพยาบาลรัฐ ทางภาคตะวันออกไม่เกิน ๑๐ คน ทั้ง ๆ ที่ต้องดูแลแรงงานทั้ง EEC กว่า ๒ ล้านคน เรื่องนี้ก็ต้องรบกวนให้ศึกษาเพิ่มเติมเข้าไปด้วยนะครับ หากจะไป อุตสาหกรรมอื่น ๆ ก็ต้องไปดูครับว่าเราจะพัฒนาฝ้มือแรงงานอย่างไร

๙๐/๑ แล้วจะมีใครมาลงทุนหรือไม่ หลาย ๆ อุตสาหกรรม การที่ต่างชาติเลือกมาลงทุน ทุกวันนี้ ไม่ใช่เรื่องค่าแรงถูกนะครับ ค่าแรงถูกเปึนเรื่องเล็กมากเลยครับ แต่เปึนเรื่องของฝ้มือแรงงาน โดยเฉพาะฝ้มือแรงงานระดับสูงที่เกี่ยวข้องกับระบบจักรกลอัตโนมัติ AI ต่าง ๆ เรื่องนี้ต้องมี การพัฒนามาตรฐานฝ้มือแรงงานอย่างสูง ถ้าหากไทยไม่มีแรงงานในด้านเหล่านี้เพียงพอ ก็ย่อมไม่มีคนมาลงทุน หรือถ้าหากมาลงทุน ก็จะเกิดแบบที่ EEC เลยครับ มาลงทุนแต่ขน แรงงานเข้ามาด้วย ท้ายที่สุดคนไทยและประเทศไทยไม่ได้อะไรเลยนอกจากค่าเช่าครับ แรงงานไทยไม่เกิดการพัฒนา ไม่เกิดการส่งต่อเทคโนโลยี เรื่องนี้ต้องระวังให้มากนะครับ ต้องมีการเร่งพัฒนาฝ้มือแรงงานดังกล่าวไว้เพื่ออนาคตทันที

ในส่วนของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ หรืออุตสาหกรรม Digital ที่อยู่ใน แผนการดำเนินงาน แรงงานในส่วนอุตสาหกรรมสร้างสรรค์และ Digital จำนวนมาก ในปัจจุบัน อาจจะดูเหมือนมีรายได้ที่สูง แต่จริง ๆ แล้วคุณภาพชีวิตไม่ได้ดีเลย ปัจจุบัน แรงงานกลุ่มนี้มีสภาพการจ้างงานที่แย่มาก ส่วนมากมักเปึนแรงงานที่เราเรียกว่า แรงงาน อิสระ หรือ Freelance ซึ่งคนก็มักเข้าใจว่าคนเหล่านี้เปึนนายตัวเอง อยากทำงานตอนไหน ก็ทำ แต่ในความเปึนจริง คนเหล่านี้ก็คือคนทำงานคือลูกจ้างนี่ละครับ นายจ้างก็เปึนคน กำหนดอยู่ดีว่า งานต้องเสร็จเมื่อไร กรอบการทำงานเปึนอย่างไรบ้าง แล้วคนทำงาน ในอุตสาหกรรมนี้ทำงานหนักมาก วันหนึ่งทำงานเกิน ๘ ชั่วโมง แน่นอนเปึนอาชีพที่ต้อง ถูกบีบให้ทำงานตลอดเวลา ไม่ทำงานก็ไม่มีกิน ไม่มีสวัสดิการรองรับ ไม่มีกองทุนเลี้ยงชีพ กองทุนรวมประกันกลุ่ม อะไรไม่มีเลยครับ ป์วยขึ้นมาจ่ายค่ารักษาเอง และแน่นอน สิ่งที่ตามมาคือขาดรายได้ นี่ไม่ต้องพูดถึงเรื่องที่ไม่มีเกณฑ์มาตรฐานเรื่องค่าจ้าง ไม่มีสิทธิ ในการรวมตัวต่อรอง หลาย ๆ ประเทศครับ นิยามว่านี่คือทาสสมัยใหม่ เรื่องนี้ถ้าไม่แก้ไข พัฒนาก็ไม่มีวันพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ อุตสาหกรรม Digital ได้อย่างยั่งยืนครับ

อีกประเด็นคือประเด็นคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม เรื่องนี้อาจจะเทียบเคียง ได้ยากสักเล็กน้อย เพราะว่าพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ของ EEC ที่ผมอยู่กับบริเวณภาคเหนือ ตอนล่างนั้นต่างกัน แต่สิ่งที่ผมอยากให้ตระหนัก คือการเข้ามาพัฒนาเศรษฐกิจหรือ อุตสาหกรรมใด ๆ ต้องทำให้พี่น้องประชาชนในพื้นที่ก่อนครับ ก่อนที่จะให้โรงงาน อุตสาหกรรม การตัดถนนก็ต้องให้คนพื้นที่ใช้ก่อน ไม่ใช่ว่าอย่างบ้านผมถนน ๒ เลนก็ยังให้ รถบรรทุกมาวิ่งผ่ากลางชุมชนอยู่เลยครับ การแบ่ง Zone ต้องชัดเจน น้ำประปา ไฟฟัา ให้ประชาชนก่อนครับ ไม่ใช่ให้โรงงานก่อน EEC เปึนอย่างนี้ตลอด บ้านชาวบ้านน้ำไม่ไหล แต่ว่าโรงงานไม่เคยหยุดไหล นี่ยังไม่นับเรื่องคุณภาพน้ำอีกนะครับ และที่สำคัญคือเรื่อง ฝุ์นควัน ที่หลายจังหวัดในพื้นที่ดังกล่าวก็ได้รับผลกระทบอยู่แล้ว เปึนฤดูกาลครับ เราต้อง ระวังไม่ให้อนาคตจากที่ภาคเหนือตอนล่างมีฝุ์นป้ละ ๒-๓ เดือน กลายเปึนฝุ์นทั้งป้ทั้งชาติ มาตรการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพอากาศก็ต้องได้รับการศึกษาอย่างละเอียดรอบคอบ มากขึ้น

และสุดท้ายประเด็นที่สำคัญที่สุด ประเด็นหนึ่งคือประเด็นการมีส่วนร่วม ของประชาชน ผมยืนยันครับว่า ผมไม่ได้ถ่วงความเจริญ ผมเห็นด้วยให้มีการพัฒนาเศรษฐกิจ หลาย ๆ ที่ทั่วประเทศ แต่สิ่งที่เปึนบทเรียนจาก EEC คือ พ.ร.บ. EEC มีลักษณะผูกขาด อำนาจที่สุด ใช้อำนาจทั้งหมดขึ้นอยู่กับบอร์ดไม่กี่คน มีการยกเว้นกฎหมาย ไม่บังคับใช้ กฎหมายหลายฉบับ โดยเฉพาะกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิเสรีภาพ และสิ่งแวดล้อม ผมไม่อยากให้พื้นที่อื่นต้องประสบชะตากรรมแบบ EEC ครับ ผมอยากให้พี่น้องในทุกที่มีสิทธิ ตัดสินใจว่าจะสร้างพัฒนาพื้นที่เหล่านั้นอย่างไร จะมีโรงไฟฟัาไหม จะมีโรงเผาขยะได้ หรือเปล่า เส้นทางไหนรถบรรทุกจะวิ่งได้บ้าง ประชาชนในพื้นที่ต้องมีส่วนร่วมในการออกเสียง และที่สำคัญต้องมีสิทธิได้รับรู้ข้อมูลที่ครบถ้วน มีกระบวนการรับฟังที่โปร่งใส ประชาชน มีสิทธิคัดค้านและสนับสนุน มีคำหนึ่งที่รัฐมักพูดว่าคนในพื้นที่เปึนคนเสียสละ ที่ทำให้ ประเทศเจริญเติบโต ผมไม่อยากเห็นคนต้องเสียสละอีกแล้ว ประเทศนี้ไม่ควรมีใครต้อง เสียสละอีกแล้ว แต่เราต้องพัฒนาไปพร้อมกัน เราต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมตั้งแต่ก้าวแรก เพื่อจะได้เปึนการพัฒนาร่วมกันในทุกมิติ ผมขอสนับสนุนให้มีการตั้งกรรมาธิการชุดนี้ครับ ขอบคุณครับ