คำพอง เทพาคำ หารือปัญหาการบริหารจัดการขยะในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนเทศบาลและแหล่งท่องเที่ยว พร้อมเสนอให้กระจายอำนาจและงบประมาณสู่ท้องถิ่น เสริมเทคโนโลยี เครือข่ายชุมชน และสนับสนุนผู้เก็บขยะขายให้เข้าถึงทุน เพื่อแก้ปัญหาขยะอย่างยั่งยืน
เรียนท่านประธานสภา ที่เคารพครับ ผม คำพอง เทพาคำ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ภาคอีสานครับ ท่านประธานครับ ผมเคยอยู่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมากว่า ๓๐ ปี เคยได้เห็นพัฒนาการและความเปลี่ยนแปลงในการบริหารจัดการขยะน้ำเสียในชุมชนในเขต องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมาตลอด สมัยนั้นเราคิดว่าเทศบาลก็มีไม่กี่แห่ง มีประมาณ ๑๒๐ กว่าแห่ง แต่ว่าเรื่องของการบริหารจัดการขยะนี้ก็ถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของเทศบาล เลยทีเดียวนะครับ อย่างพวกผมในช่วงนั้นก็เริ่มต้นตั้งแต่การไปหาพื้นที่ทิ้งขยะ ดูพื้นที่ว่ามันมี กี่แห่งที่สามารถที่จะเข้าไปได้ ถูกต่อต้านถูกขัดขวางจากพื้นที่ชนบท เพราะว่าขยะใคร ๆ ก็ไม่อยากที่จะเข้าไปเกี่ยวข้อง ไม่อยากได้นะครับ ในช่วงนั้นก็ถือว่าเป็นเรื่องที่ยุ่งยาก พอสมควร เราเริ่มต้นตั้งแต่การที่จะทำทุ่งขยะ บ่อขยะ ป่าขยะ แล้วแต่ใครจะเรียก แต่ว่า พักหลังนี้ก็จะมีผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากทุ่งขยะ บ่อขยะนี้นะครับ หรือบางทีเป็นภูเขาขยะ แล้วนะครับท่านประธาน ก็จะมีการที่จะเปลี่ยนเป็นบ่อคำ บ่อทอง บ่อเงิน เพราะว่ามีการเข้าไป เก็บขยะ ไปเขี่ยขยะของพี่น้องผู้ประกอบอาชีพรับซื้อของเก่า บางคนก็ได้มีเงินมีทองมีกินมีใช้ ในการที่จะไปใช้ประโยชน์จากแหล่งที่ไปทิ้งขยะ ท่านประธานครับ บ้านเดิมผมอยู่ห่างจาก เขตเทศบาลเมืองประมาณ ๖๐ กิโลเมตร ถุงพลาสติก ถุงหูหิ้วเข้าไปถึงหมู่บ้านผม ครั้งแรก ประมาณเมื่อปี ๒๕๓๐ ผ่านไปเกือบ ๔๐ ปี ถุงหมากกะแหล่ง บ้านผมเรียกถุงหมากกะแหล่ง ที่ทำจากพลาสติกนะครับ พาเพื่อนพลาสติกขนาดต่าง ๆ แบบต่าง ๆ เข้าไปในเขตชุมชน เข้าไปในป่าเห็ดป่าหาว เข้าไปในลำห้วยลำธารบ้านผมที่อยู่ชนบทมากมายก่ายกอง ไม่รู้ว่าจะ ทำอย่างไรกับขยะเหล่านี้ เลยกลายเป็นขยะที่ย่อยสลายลำบาก ในช่วงที่บอกว่ามีเทศบาล ไม่กี่แห่ง รอบ ๆ เขตเขาเรียกว่าเขตชายแดนเทศบาล จะมีกองขยะ ไม่รู้ว่าของใคร เทศบาล ก็ไม่กล้าเทศบาลอย่างเทศบาลที่ผมอยู่ก็ไม่กล้าที่จะเข้าไปเก็บ เพราะว่ามันอยู่นอกเขต ออกไปทำการนอกเขตก็ไม่ได้นะครับ เป็นภาระ กองพะเนินเทินทึก เขาเรียกว่าขยะตามแนว ชายแดน หลังจากที่มีการยกฐานะของพื้นที่ทั่วประเทศให้เป็นเขตเทศบาล ให้เป็นเขตองค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น ตอนนี้ก็จาก ๑๒๐ สมัยพวกผม ตอนนี้ก็เป็นเท่าไรแล้วครับ เฉพาะ เทศบาลก็ ๒,๕๐๐ เทศบาล อบต. อีก ๕,๐๐๐ ตอนนี้เรื่องของการบริหารจัดการขยะก็มี ระบบมีการจัดระบบมากขึ้น การจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยุคสมัยใหม่นี้ นอกจากสิ่งที่ให้ไว้ อย่างทุ่งขยะ บ่อขยะ ก็มีการจัดระบบนะครับ แต่ถามว่าการจัดระบบทำ ให้ขยะลดลงไหม มีแต่เพิ่มขึ้นครับท่านประธาน มีการรณรงค์แยกขยะ จัดกิจกรรมขยะเป็นศูนย์ ในชุมชน Recycle มีการแปรรูปขยะเป็นน้ำมันดีเซล ขยะพลาสติก เพื่อนผมคนหนึ่งเป็น วิศวกรไปทำขยะ ไปทำพลาสติกให้เป็นน้ำมันดีเซล เอาแก๊สมาด้วย ปรากฏว่าระเบิดใส่หน้า คิ้วหายไปหมดเลย เตาเผาความร้อนสูง โรงไฟฟ้าขยะ บางท้องถิ่นก็ทำได้ บางท้องถิ่นก็ถูก ชุมชนใกล้เคียงคัดค้าน เพราะได้รับผลกระทบโดยตรง ในช่วงปี ๒๕๔๑-๒๕๕๐ เครือข่าย ชุมชนแออัดจังหวัดอุบลราชธานีริเริ่มกิจกรรมอาชีพรถซุก ก็มีการทำการศึกษาว่ารถซุก ๑ คัน หรือรถเข็น ๑ คัน เก็บขยะขาย มีขยะอยู่ในนั้นประมาณ ๓๐๐ กิโลกรัม ถ้าจังหวัด อุบลราชธานี วารินชำราบ มีอยู่ ๑๐๐ คัน ๑๐๐ คัน นั่นก็หมายความว่าเดือนหนึ่งก็ได้กำจัด ขยะช่วยเทศบาลเป็น ๖๐๐ ตัน ปีหนึ่งเท่าไรครับ อันนี้ก็ถือว่าเป็นกิจกรรมของชุมชน ที่เชื่อมโยงกับการบริหารจัดการขยะในเมืองด้วยนะครับ ท่านประธานครับ ในเรื่องของแหล่งท่องเที่ยว ผมคิดว่าขยะในแหล่งท่องเที่ยวตอนนี้ แหล่งท่องเที่ยวมันมีทั้งทัศนอุจาด อาคารต่าง ๆ ใช่ไหมครับ ถังขยะไปวาง โดยเฉพาะในช่วง ที่มีการท่องเที่ยวหนาแน่น คนเข้าไปถือขยะเข้าไปด้วย ไม่ถือกลับนะครับ มีถังขยะก็วาง ไม่มีก็ทิ้ง ก็คิดว่าเรื่องของขยะในแหล่งท่องเที่ยวนั้นก็เป็นปัญหาสำคัญ ซึ่งสำหรับ ข้อเสนอแนะของผมนะครับ หลังจากที่คณะกรรมาธิการชุดนี้ได้ทำการศึกษาแล้ว ถ้าได้ บทสรุปอย่างไร ต้องสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นในการจัดการขยะขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย รวมถึงทั้งในระดับเมืองเดียวเมืองเดี่ยว และระดับเครือข่ายของ เมืองแต่ละเมืองที่จะช่วยกันจัดการในเรื่องของการจัดการขยะ โดยให้มีการกระจายอำนาจ กระจายงบประมาณลงไปให้ท้องถิ่นเขาได้มีศักยภาพเพียงพอในการบริหารจัดการขยะเหล่านี้ ส่วนบุคลากรของท้องถิ่นก็ต้องดูแลด้วย ให้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเข้าไป ให้มีสวัสดิภาพ มีสวัสดิการที่ดี เพื่อนสมาชิกผมได้อภิปรายไปแล้วก็ไม่เพิ่มเติมไปมากกว่านี้นะครับ รวมถึง การที่จะส่งเสริมเครือข่ายองค์กรชุมชนในกลุ่มคนจนในเมืองที่เขาเก็บขยะขาย ให้เขามีโอกาส ได้เข้าถึงแหล่งทุนด้วย เพื่อที่จะได้มีทุนมีรอนในการเอาไปลงทุน ในการช่วยกันเก็บขยะ อย่างโครงการในชุมชนขยะเป็นศูนย์ หรือ Zero Waste ผมออกเสียงถูกหรือเปล่าไม่รู้ ก็เป็นสิ่งที่น่าสนใจอย่างน้อยก็สร้างความคิดให้เกิดขึ้นในชุมชนในครอบครัว สุดท้ายแหล่ง ท่องเที่ยวควรโอนการบริหารจัดการไปให้ท้องถิ่นเขา เขาจะได้บริหารจัดการขยะให้เขาเก็บ รายได้ได้ รวมถึงการทำนุบำรุงให้สามารถเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สามารถอยู่ได้สามารถที่จะ พัฒนาแล้วก็เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีความสะอาดน่าท่องเที่ยว สร้างรายได้ให้ท้องถิ่น สร้างรายได้ให้กับประชาชนด้วย ขอบคุณมากครับท่านประธาน