กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ เสนอให้สภาตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อศึกษากระบวนการสร้างสันติภาพในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งที่ยืดเยื้อในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยชี้ว่าแนวทางที่ดีที่สุดคือการเจรจาโดยตรงกับผู้ขัดแย้งแทนการปราบปรามหรือกฎหมายพิเศษ และอ้างอิงประสบการณ์การเจรจาล้มเหลวในอดีตหลายครั้ง รวมถึงปัญหาเศรษฐกิจและการศึกษาในพื้นที่ที่ตกต่ำที่สุด
เรียนท่านประธานสภาที่เคารพ ผม กมลศักดิ์ ลีวาเมาะ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนราธิวาส เขต ๕ ประกอบด้วย อำเภอบาเจาะ อำเภอรือเสาะ และอำเภอศรีสาคร พรรคประชาชาติ ท่านประธานครับ ในฐานะผมเป็นคนหนึ่งที่เสนอ ญัตติ ขอให้สภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ เพื่อศึกษาและเสนอแนวทางกระบวนการสร้างสันติภาพเพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ต้องขออนุญาตท่านประธานอภิปรายในเบื้องต้น ก็คือในเรื่องของหลักการและเหตุผล ในส่วนของหลักการก็คือขอให้สภาผู้แทนราษฎร ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อศึกษาเสนอแนวทางกระบวนการสร้างสันติภาพเพื่อแก้ไข ปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ส่วนเหตุผลผมขออนุญาตเรียน ท่านประธานอย่างนี้ว่าปัญหา ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้นี้ยืดเยื้อมานาน เป็นความขัดแย้ง ที่ยืดเยื้อแล้วก็ยืดเยื้อไปเรื่อย ๆ จนไม่สิ้นสุด หลายท่านอาจจะมองปัญหาความไม่สงบ ใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ นับ ๑ คือวันที่ ๔ มกราคม ๒๕๔๗ มาจนถึงวันนี้ก็คือเกือบ ๒๐ ปี เกือบ ๒ ทศวรรษ แต่ความจริงแล้วปัญหา ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้มีอยู่ในพื้นที่ เกิดความขัดแย้งหลายสิบปี หลายรัฐบาลพยายามแก้ไขปัญหาเหล่านี้ แต่จนแล้วจนรอด จนถึงตอนนี้ปัญหาก็ยังคงอยู่ ผมจึงใช้คำว่าเป็นความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ ถ้านับตั้งแต่ ๑ มกราคม ๒๕๔๗ เกิดเหตุการณ์ปล้นปืนที่ค่ายปิเหล็ง ปืนหายไปในค่ายกองพันพัฒนาที่ ๔ เจาะไอร้อง ๓๐๐ กว่ากระบอก ๒๘ เมษายน ๒๕๔๗ ก็เกิดเหตุการณ์ที่กรือเซะ มีผู้เสียชีวิต ๑๐๐ กว่าราย ที่ตากใบ ๒๔ ตุลาคม ๒๕๔๗ อีกไม่กี่วันก็จะครบรอบแล้ว เสียชีวิตเกือบ ๑๐๐ ราย ๘๐ กว่าราย สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ตั้งแต่ ๑ มกราคม ๒๕๔๗ ผ่านมาหลายรัฐบาล พยายามแก้ไขปัญหา ทุ่มงบประมาณหมดไป ๕๐๐,๐๐๐ กว่าล้านบาท แต่สิ่งที่ได้คำตอบ ก็คือเหตุการณ์ก็ยังคงอยู่ ปัญหาเศรษฐกิจในพื้นที่ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ก็ต่ำสุด การศึกษาก็ต่ำสุด ถามว่าสภาของเราไม่เคยตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเลยหรือ ไม่ใช่ครับ ท่านประธาน บางท่านอาจจะบอกว่าเบื่อแล้วพูดถึงปัญหาความขัดแย้ง ๓ จังหวัด ทุกยุคทุกสมัยตั้งขึ้นทุกทีทุกคณะ ตั้งไปศึกษาไปปัญหาก็ยังคงอยู่ แต่รอบนี้ไม่ใช่เหมือนเดิม ท่านประธานครับ สภาได้มีการพิจารณาศึกษาปัญหาความขัดแย้งใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ ปัญหา ความไม่สงบใน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีมาทุกยุค ทุกสมัย แต่นั่นคือการตั้ง คณะกรรมาธิการวิสามัญศึกษาปัญหาภาพรวม แต่สิ่งที่เป็นปรากฏการณ์การขอให้สภา ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญรอบนี้เป็นเรื่องของการเจาะลึกลงไปหาทางออกที่ทุกคนมองว่า ดีที่สุด ดีที่สุดอย่างไรนักวิชาการหลายท่านหลายคนที่ศึกษาเรื่องนี้ทำวิจัยศึกษาความขัดแย้ง ในต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นที่มินดาเนา ฟิลิปปินส์ หรือที่อื่น ๆ ที่มีพื้นที่ความขัดแย้ง ทางออกที่ดีที่สุดไม่ใช่การปราบปราม ทางออกที่ดีที่สุดไม่ใช่การออกกฎหมายพิเศษบังคับใช้ กฎหมายพิเศษเราก็เห็นชัดอยู่ ๑๙ ปี ตอนนี้เรากำลังเรียกร้องให้มีการยกเลิก เพราะมันไม่ใช่ คำตอบ ถ้ามันเป็นคำตอบป่านนี้ก็คงสงบไปแล้ว แต่งานวิจัยหลาย ๆ ท่านที่มีการศึกษา ทางออกของความขัดแย้งก็คือการเจรจากับผู้ขัดแย้ง ผู้ขัดแย้งต้องหันหน้าเข้ามาเจรจา ไม่ใช่ การปราบปราม นี่คือเป็นที่มาที่จะให้สภาเรามีการศึกษาเจาะลึกเรื่องเหล่านี้ เพราะยังไม่เคย ปรากฏมาก่อน รอบที่แล้วหลายพรรคการเมืองที่เพื่อนสมาชิกได้อภิปราย เมื่อสักครู่มีการยื่น แต่ไม่ทันได้มีการอภิปรายบรรจุเข้าระเบียบวาระ ยังไม่ทันได้เข้าอภิปรายในสภา มีการยุบสภาเสียก่อน นี่คือปรากฏการณ์ครั้งแรกที่มีการอภิปรายตั้งคณะกรรมาธิการเรื่องนี้เกี่ยวกับกระบวนการสันติภาพ สภาเราจะได้มีส่วนร่วม ปัญหา ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ไม่ใช่เฉพาะแต่เป็นเรื่องของคน ๓ จังหวัด แต่เป็นเรื่องของคนทั้งประเทศ วันนี้ผมมีความรู้สึกว่าคนอื่น ภาคอื่น ๆ มองปัญหา ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นเรื่องปกติ แต่คนที่อยู่ในพื้นที่ถึงแม้ว่าเขาจะชาชิน แต่มันชาชิน บนความเจ็บช้ำ บนความบอบช้ำ และมันตกทอดเป็นมรดกถึงลูกหลานกับความขัดแย้ง ที่มีอยู่ในพื้นที่ ไม่ใช่ว่ารัฐบาลไม่เคยเจรจา สิ่งที่รัฐบาลหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่ ปี ๒๕๕๖ ผมไม่ได้พูดถึงการเจรจาในทางลับ มันมีมาก่อนแล้ว แต่การเจรจาในทางเปิด บนโต๊ะเจรจามันมีเมื่อปี ๒๕๕๖ สมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์มีการพูดคุยกับผู้เห็นต่างในขณะนั้น มีการตั้งวงคุย ๓-๔ ครั้ง ปรากฏว่ายกเลิก ไม่สำเร็จ มาครั้งที่ ๒ หลังจากมีการปฏิวัติ รัฐประหารก็มีการตั้งโต๊ะที่ ๒ เจรจากับมารา ปาตานี ฝ่ายที่เห็นต่าง ก็มีการตั้งโต๊ะเจรจา หลายครั้ง มีการตกลงที่จะตั้ง Safe Zone พื้นที่ความปลอดภัย ท้ายที่สุดก็ไม่สำเร็จ พอมีการเลือกตั้งปี ๒๕๖๒ ครั้งที่ ๓ ก็มีการเจรจาอีกครั้ง เจรจาไม่กี่ครั้งก็เกิดสถานการณ์ โควิด เมื่อสมัยรัฐบาลท่าน พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่ผ่านมา การเจรจาว่างเว้นไป ๒ ปี กับสถานการณ์โควิด พอสถานการณ์โควิดลดลงก็มีการเจรจาอีกครั้งหนึ่ง นำโดยท่าน พลเอก วัลลภ รักเสนาะ ปรากฏว่ามีการยุบสภาเลือกตั้งใหม่ โต๊ะก็ล้มอีกครั้ง ตรงนี้ต่างหาก ที่ผมจะชี้ให้เห็นว่านี่คือสิ่งที่เราต้องศึกษา สภาของเราต้องมีส่วนร่วมในการศึกษาว่า มันมีข้อบกพร่องอะไร ทำไม ๓ ครั้งที่ผ่านมาถึงไม่สำเร็จ ทำไมฟิลิปปินส์ที่มินดาเนาถึงสำเร็จ มันมีเหตุผลอะไร หลาย ๆ เหตุผลที่เราต้องศึกษา ต้องตั้งคณะกรรมาธิการ นี่คือความจำเป็น ตั้งกรรมาธิการแล้วศึกษาว่าที่ผ่านมา ๓ ครั้งเป็นอย่างไร แล้วก็ถ้าจะเดินต่อไปในรัฐบาลชุดนี้ การตั้งโต๊ะเจรจากระบวนการพูดคุยเพื่อสันติภาพซึ่งเป็นทางออกที่ดีที่สุดนี้ควรจะมีกรอบ โครงสร้างอย่างไรบ้าง ใครจะเป็นคู่เจรจา จะตั้งประเด็นเจรจาในเรื่องอะไร พูดคุยในเรื่อง อะไร การมีส่วนร่วมของประชาชนจะต้องทำอย่างไร โดยเอาประสบการณ์ ๓ ครั้งหลัง หรือครั้งสุดท้ายที่มีการตั้ง สล.๓ ว่าเราจะต้องปรับปรุงแก้ไขอย่างไร สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้จำเป็นอย่างยิ่งที่สภาเราต้องมีส่วนร่วม หรือจะต้องมีกฎหมายรองรับไหม เพราะที่ผ่านมาการเจรจาทั้ง ๓ ครั้ง ถามว่าเรามีกฎหมายอะไรรองรับไหม ไม่มีครับ แม้แต่ การหาทางออกพูดคุยว่าจะมีการตั้งเขตปกครองโน้นปกครองนี้ แต่ถ้าไปดูในรัฐธรรมนูญ ในหมวด ๑๔ ในเรื่องของการปกครองท้องถิ่นมันก็ไม่มีกฎหมายรองรับเช่นกัน สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้จำเป็นอย่างยิ่งว่าหากเราจะเดินหน้าต่อไปที่เรามองว่าเป็นทางออกที่ดีที่สุดนี้ อะไรบ้างที่เราต้องแก้ไข ถ้าจะต้องมีกฎหมายต้องมีกฎหมายอะไรบ้าง สภาเราจะต้อง มีส่วนร่วมอย่างไรบ้างสำคัญอย่างยิ่ง เพราะสิ่งเหล่านี้คือแผนที่ที่จะนำทางความสงบสุข ไม่ใช่เฉพาะกับพี่น้อง ๓ จังหวัด หาก ๓ จังหวัดสงบประเทศไทยก็จะมีความสงบไปด้วย ต่างชาติก็จะกล้ามาลงทุน เพราะ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้มีทรัพยากรมากมาย ท่านประธานและเพื่อนสมาชิกทุกท่านครับ ผมจึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสภาของเราจะช่วยกัน สร้างปรากฏการณ์ สร้างประวัติศาสตร์ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาเกี่ยวกับ กระบวนการสันติภาพ โดยเฉพาะในเรื่องของกระบวนการพูดคุยเป็นครั้งแรก และจะเป็น ไฟฉายส่องทางไปยังพวกเราให้เดินไปสู่เป้าหมาย นั่นคือความสงบสุขจะเกิดขึ้นกับ ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ ขอขอบคุณครับ