กราบเรียนท่านประธาน ที่เคารพ ผม ตวง อันทะไชย สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ความจริงเบื้องต้น ผมเรียนท่านประธานว่าผมเห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ เป็นการพัฒนา กฎหมายเพื่อให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๓๓ มาตรา ๒๕๖ ประกอบมาตรา ๒๕๘ ค. ผมเรียนท่านประธานว่าถ้าในทัศนะผมจากประสบการณ์ที่เคยพาภาคประชาชนที่ยกร่างกฎหมาย ผมเห็นว่ายังไม่เปลี่ยนแปลง ขอประทานอนุญาตที่จะกราบเรียนท่านประธานว่าแม้จะเห็นด้วย กับหลักการก็ตาม แต่ผมยังเห็นว่ากฎหมายฉบับนี้ที่ยกร่างขึ้นมานั้นยังมีข้อสังเกตที่จะฝาก ท่านประธานผ่านไปยังคณะกรรมาธิการ จากประสบการณ์ที่ทำมาดังต่อไปนี้
ประการแรก ผมคิดว่ากฎหมายฉบับนี้แม้มีความตั้งใจในการที่จะเอื้ออำนวย ความสะดวกต่อประชาชน แต่ยังไม่สามารถที่จะเอื้ออำนวยให้ประชาชนได้ลุกขึ้นมา กระบวนการเข้าชื่อกฎหมายเป็นกระบวนการเรียนรู้ภาคประชาชนอย่างแท้จริง เป็นการเรียนรู้ ที่ประชาชนลุกขึ้นมาเรียนรู้ด้วยตัวเขาเอง ประชาชนเกิดความเป็นเจ้าของ ประชาชน มีจิตสำนึกต่อความเป็นพลเมืองโดยที่รัฐไม่ต้องรณรงค์เลย นี่หัวใจอยู่ที่นี่ ข้อเสนอผมก็คือว่า ไหน ๆ จะได้ทำแล้วผมคิดว่ากลไกที่ออกแบบให้สภาผู้แทนราษฎรเป็นเลขานุการในการยกร่าง กฎหมาย ถ้าท่านประธานอ่านธรรมดาดูเหมือนดีครับ แต่ข้อเสนอของผมจากประสบการณ์ ที่ได้ทำงานมาผมพบว่ากลไกและกระบวนการดังกล่าวนี้ยังอยู่ในส่วนกลาง ไม่เอื้อต่อ ประชาชนที่อยู่ชายขอบตัวเล็ก ๆ ยายมายายมี ตาสีตาสา คำถามผมฝากไปยังกรรมาธิการ ก็คือว่าแล้วทำไมเราไม่เอา กกต. สำนักงานคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย และสำนักงาน เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร รวมเป็นองค์กร เป็นกลไกหนึ่ง ไปอยู่จังหวัด ไปอยู่กับ กกต. อยู่ใกล้ชิดกับประชาชน ให้มันง่ายในการที่ประชาชนจะได้เข้าชื่อเสนอกฎหมาย ท่านประธานลองนึกภาพดูว่าผมมาจากภาคอีสานจะมาเสนอกฎหมายที่สภาแห่งนี้ ขนาดเรา มาประชุมยังหาห้องไม่เจอเลย กลไกเหล่านี้ต้องออกแบบให้ง่าย เอื้ออำนวยความสะดวกต่อ ประชาชน
ประการที่ ๒ กลไกในการรับฟังความคิดเห็น มีคนพูดไปแล้ว แต่ผมย้ำนิดหนึ่งว่า กระบวนการรับฟังความคิดเห็นตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ มาตรา ๗๗ นั้น ฝากกรรมาธิการว่า ต้องให้เจ้าของร่างนั้นเป็นผู้มีส่วนร่วม ไม่ใช่ปล่อยให้คนที่เป็นผู้รับร่างนั้นไปรับฟัง จะเพี้ยนครับ
ประการที่ ๓ รูปแบบในการเสนอร่างพระราชบัญญัตินั้นควรจะง่าย สำหรับประชาชน ถ้าต้องการให้ประชาชนเรียนรู้ควรจะง่าย เช่นควรจะเสนอได้เพียงชื่อ หรือสาระสำคัญเท่านั้น ไม่ควรเป็นเรื่องของมาตรานั้น หลักการนั้น หลักการนี้ ประชาชนทำ ไม่เป็นหรอกครับ ท่านประธานอาจจะถามผมว่าแล้วจะทำอย่างไร ก็กลไกคณะกรรมการ ปฏิรูปประเทศด้านกฎหมาย กลไก กกต. กลไกที่มีอยู่นั้นควรจะต้องหลอมรวมมาช่วย ประชาชนตรงนี้ ถ้าประชาชนสามารถเสนอกฎหมายง่าย ๆ ผมจะยกตัวอย่างสักตัวอย่างหนึ่ง เท่าที่ผมฟัง ประชาชนอยากเสนอกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งธนาคารน้ำใต้ดิน เป็นสิ่งที่ ประชาชนอยากจะทำมาก ถ้ามีกฎหมายเขาจะสามารถขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงได้ ประชาชนบอกชื่อได้ บอกสาระแค่นี้เขาก็สามารถไปยื่นที่ กกต. จังหวัด หรือหน่วยงานที่อยู่ จังหวัด ไม่ต้องมากรุงเทพฯ
ประการที่ ๔ ที่ผมเห็นตรงกันกับสมาชิกหลายคน รวมทั้งอาจารย์หมอที่พูด เมื่อสักครู่นี้ จากประสบการณ์เวลาเราทำกฎหมายมีค่าใช้จ่ายครับ รัฐต้องการให้ประชาชน เรียนรู้ ให้มีความเป็นเจ้าข้าวเจ้าของ ให้มีความสำนึกในระบอบประชาธิปไตย รัฐควรจะต้อง สนับสนุนในการดำเนินการทั้งหมด ตั้งแต่ปี ๒๕๔๒ มาปี ๒๕๕๖ เราลดสำเนาทะเบียนบ้าน สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน ลงมา สำเนาทะเบียนบ้านยังมีภาระกับประชาชน ทำอย่างไรให้ ภาระเหล่านี้รัฐจะต้องเป็นคนดูแลรับผิดชอบ อำนวยความสะดวกประชาชนจะได้มาทำ ไม่ ต้องไปห่วงหน้าพะวงหลัง นั่นข้อเสนอของผมฝากไปยังคณะกรรมาธิการ
ประการที่ ๕ ซึ่งผมคิดว่าเป็นปัญหาที่เราไม่ควรจะเหนียมอายกันอีกต่อไปว่า ถ้าเราจะแก้ไขกฎหมายทำไมเราไม่เขียนกฎหมายให้นายกรัฐมนตรีรับรองกฎหมายเกี่ยวด้วย การเงิน ถ้าเป็นกฎหมายมาจากประชาชนจะเป็นกฎหมายการเงินไม่เป็นอะไร รับรองไปแล้ว ให้มาตกในสภาก็ไม่เป็นอะไร ผมคิดว่าถ้าเราจะอำนวยความสะดวกให้กับประชาชน ก็ควรที่จะต้องให้สิทธิประชาชน ให้เครดิตกับประชาชนในการเสนอกฎหมาย ท่านประธาน เป็นนักกฎหมาย ท่านประธานอยู่สภามานาน ไม่มีกฎหมายฉบับใดหรอกครับไม่เกี่ยวข้องกับ การเงิน ถ้าตีความว่ากฎหมายเกี่ยวข้องกับการเงินก็ตกทุกฉบับครับ ยกตัวอย่าง พ.ร.บ. ว่าด้วย ธนาคารน้ำใต้ดิน ที่ผมพูดถึงไม่เกี่ยวข้องกับการเงินได้อย่างไร ข้อเสนอของผมวันนี้จึงเป็น ข้อเสนอที่กราบเรียนผ่านท่านประธานไปยังคณะกรรมาธิการได้โปรดพิจารณาว่าเมื่อท่าน อุตส่าห์ปรับปรุงร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้เพื่อเอื้ออำนวยให้ประชาชนได้ลุกขึ้นมา ร่างกฎหมายให้เขานั้น ควรจะเอื้ออำนวยอย่างแท้จริง ควรจะปรับปรุงในส่วนที่เป็นปัญหา ควรจะแก้ไขในส่วนที่ทำไม่ได้ และควรจะต้องเพิ่มเติมในสิ่งที่จะทำให้ประชาชนลุกขึ้นมาเป็น เจ้าข้าวเจ้าของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ในที่สุดคือพัฒนาการเมืองจากประสบการณ์ที่ผม ทำเรื่อง พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ พอพาชาวบ้านทำนี่ชาวบ้านมีความรู้สึกเป็นเจ้าของ ชาวบ้านมีความรู้สึกว่ามนต์เสน่ห์ของระบอบประชาธิปไตยคือการลุกขึ้นมาเสนอกฎหมาย ไม่ได้เสนอกฎหมายได้เฉพาะสภา ไม่ได้เสนอกฎหมายได้เฉพาะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ไม่ได้เสนอกฎหมายได้เฉพาะรัฐบาลเท่านั้น แต่ประชาชนสามารถเสนอกฎหมายที่เป็น ความต้องการของเขาได้ ผมจึงกราบเรียนต่อท่านประธานผ่านไปยังคณะกรรมาธิการได้โปรด พิจารณาทบทวนนะครับ ผมเห็นด้วยในหลักการของร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ และควรจะต้อง ให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ขอบพระคุณครับ