กราบเรียนท่านประธานรัฐสภา ที่เคารพ กระผม สถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะสมาชิกรัฐสภา ประเทศ ประชาธิปไตยส่วนใหญ่ในปัจจุบันใช้ระบอบประชาธิปไตยโดยผู้แทน ซึ่งการใช้ระบอบ ประชาธิปไตยโดยผู้แทนเป็นที่แพร่หลายกันอยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นระบบประธานาธิบดี ซึ่งประชาชนเลือกตั้งประธานาธิบดีโดยตรงไปเป็นผู้แทนในการบริหารประเทศ หรือเลือกตั้ง สมาชิกรัฐสภาไปทำหน้าที่นิติบัญญัติ หรือระบบรัฐสภาเช่นเดียวกับประเทศไทยที่เลือกตั้ง ผู้แทนไปทำหน้าที่นิติบัญญัติ แล้วยังทำหน้าที่ตั้งฝ่ายบริหารอีกด้วย แม้ว่าโดยทั่วไป การปกครองในระบอบประชาธิปไตยจะเป็นระบอบประชาธิปไตยโดยผู้แทน แต่แนวคิด ในเรื่องของประชาธิปไตยทางตรงยังเป็นหลักการที่สำคัญและได้มีการใช้โดยแพร่หลาย เป็นการทั่วไป หลักการของประชาธิปไตยทางตรงที่ได้นำมาใช้ควบคู่กับประชาธิปไตย โดยผู้แทนมีอยู่ ๓ เรื่องด้วยกัน
เรื่องแรก คือการลงประชามติ ซึ่งในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับปัจจุบันได้มีการกล่าวถึงเรื่องการลงประชามติไว้ เช่นเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญ เรื่องการปฏิรูปการเมือง เรื่องที่คณะรัฐมนตรีเห็นว่าเป็นเรื่องสำคัญ
เรื่องที่ ๒ คือการริเริ่มเสนอกฎหมาย ซึ่งเป็นไปตามการเสนอร่างพระราชบัญญัติ ในวันนี้เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่สะท้อนแนวคิดของประชาธิปไตยทางตรง
เรื่องที่ ๓ เป็นเรื่องของประชาธิปไตยทางตรง แต่ว่าไม่ได้มีการใช้กันโดยทั่วไป ในระดับประเทศ ส่วนใหญ่เป็นการใช้ในระดับมลรัฐ เช่นในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ หรือในบางมลรัฐของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือประเทศแคนาดา คือระบบเรียกคืนผู้แทน ในกรณีที่ผู้แทนประพฤติปฏิบัติผิดหน้าที่ที่ได้สัญญาเอาไว้ หรือมีการปฏิบัติผิดหน้าที่ อย่างร้ายแรง ในวันนี้เป็นเรื่องของประชาธิปไตยทางตรงในการริเริ่มเสนอกฎหมาย ซึ่งในกฎหมายฉบับนี้ใช้ชื่อว่าการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย การเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ตามร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ได้พยายามสร้างกลไกที่สมบูรณ์มากขึ้น โดยการให้ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีส่วนร่วมในการอำนวยความสะดวกในการดำเนินการ การเข้าชื่อเสนอกฎหมายโดยประชาชน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการช่วยจัดทำ ร่างพระราชบัญญัติหรือร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการรับรวบรวมรายชื่อ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการรับฟังความคิดเห็น และนอกจากนั้นยังได้มีมิติในเรื่องของระบบ เทคโนโลยีสารสนเทศที่สามารถยืนยันตัวบุคคลได้โดยไม่ต้องมีการลงชื่อในเอกสาร จัดได้ว่าได้พัฒนาการขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง
แต่ผมมีข้อสังเกตบางประการดังต่อไปนี้ ในมาตรา ๑๒ (๔) ในกรณีที่ ร่างพระราชบัญญัติที่เสนอตามมาตรา ๑๑ เป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ให้ส่งร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวไปยัง นายกรัฐมนตรีเพื่อให้คำรับรอง แต่ว่าในร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ไม่ได้กล่าวถึงว่าในกรณี เป็นที่สงสัยว่าร่างพระราชบัญญัตินั้นเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินหรือไม่ ดังที่ได้ บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๓๔ (๒) ซึ่งกำหนดว่าในกรณีที่เป็นที่สงสัยว่า ร่างพระราชบัญญัติใดเป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินให้เป็นอำนาจของที่ประชุม ร่วมกันของประธานสภาผู้แทนราษฎรและประธานคณะกรรมาธิการสามัญของสภาผู้แทนราษฎร ทุกคณะเป็นผู้วินิจฉัย ให้ประธานสภาผู้แทนราษฎรจัดให้มีการประชุมร่วมกันเพื่อพิจารณา กรณีตามวรรคสอง ภายใน ๑๕ วันนับแต่วันที่มีกรณีดังกล่าว มติของที่ประชุมร่วมกัน ตามวรรคสอง ให้ใช้เสียงข้างมากเป็นประมาณ ถ้าคะแนนเสียงเท่ากันให้ประธานสภาผู้แทนราษฎร ออกเสียงเพิ่มขึ้นอีกเสียงหนึ่งเป็นเสียงชี้ขาด ผมกราบเรียนมีข้อสังเกตถ้าหากว่า ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มิได้แปรญัตตินำข้อความดังกล่าวของรัฐธรรมนูญมาบัญญัติไว้ ก็คงจะต้องมีบันทึกไว้ให้ชัดเจนว่าในกรณีเป็นที่สงสัยว่าเป็นพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงิน หรือไม่ ก็ให้นำบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญดังกล่าวมาใช้บังคับ
ข้อสังเกตประการต่อไปคือว่าในการใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศนั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการปรับปรุงข้อมูลของผู้มีสิทธิเลือกตั้งให้ทันสมัยอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้การตรวจสอบรายชื่อในขณะที่ประชาชนเข้าชื่อเสนอร่างกฎหมายนั้นมีความทันสมัย และในขณะเดียวกันก็ควรจะมีหลักการในเรื่องของการพิสูจน์ตัวตนให้สอดคล้องกับ พระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์
ข้อสังเกตประการสุดท้าย ในฐานะที่กฎหมายฉบับนี้เป็นกฎหมายที่ให้สิทธิ ของประชาชนในการแสดงความเป็นประชาธิปไตยโดยตรง ก็สมควรที่สภาผู้แทนราษฎร และวุฒิสภา โดยสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรและสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ควรที่จะได้มีการประชาสัมพันธ์เพื่อให้ประชาชนได้ทราบกันโดยทั่วไปถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน ของประชาธิปไตยทางตรงตามร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ เพื่อให้การใช้สิทธิของประชาชน ในการเสนอร่างกฎหมายซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาธิปไตยได้มีความเข้าใจ โดยแพร่หลาย และได้มีการใช้บังคับเป็นการทั่วไป ขอบพระคุณครับ