กราบเรียนท่านประธาน สปท. ที่เคารพ ท่านสมาชิกผู้ทรงเกียรติ กระผม นายศิริชัย ไม้งาม สมาชิก สปท. ลําดับที่ ๑๕๒ ในฐานะ ประธานคณะอนุกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูประบบแรงงานและระบบคุ้มครองผู้บริโภค ใคร่ขออนุญาตนําเสนอรายงานของการปฏิรูปแรงงานในกลุ่ม “คน” ซึ่งเป็นเรื่องของ การจดทะเบียนแรงงานข้ามชาติ ณ จุดผ่านแดนถาวร เพื่อจัดระเบียบแรงงานข้ามชาติ เข้าสู่ระบบ เราต้องยอมรับว่าวันนี้ปัญหาแรงงานข้ามชาติที่ทางคณะกรรมาธิการขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศด้านสังคมได้มีการนําเสนอผ่านสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ จนไปถึงรัฐบาล ซึ่งได้มีการบรรจุเรื่องนี้ว่าเป็นเรื่องที่เร่งด่วนและสมควรที่จะทํา จากปัญหา เหตุผล และความจําเป็นนั้น การปฏิรูปการบริหารจัดการของแรงงานข้ามชาติจะมีเรื่องที่สําคัญ ๓ เรื่องที่เกี่ยวข้อง ๑. ระบบการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ ๒. ระบบการคุ้มครอง และสวัสดิการแรงงานข้ามชาติ ๓. การมีองค์กรในการจัดการและดูแลปัญหาแรงงานข้ามชาติ ทั้งระบบ สามารถที่จะจัดการเบ็ดเสร็จได้ในองค์กรเดียว ให้มีคณะกรรมการ มียุทธศาสตร์ ระยะยาวและการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เรื่องที่ ๑ การบริหารจัดการแรงงาน จะต้องครอบคลุมทั้งหมด ๔ เรื่อง

๑. การจดทะเบียนแรงงาน จะต้องมีประสิทธิภาพและครอบคลุมทุกกลุ่ม สามารถลดความเสี่ยงของการแสวงหาผลประโยชน์และการค้ามนุษย์จากกลุ่มที่แฝงตัวเข้ามา ในการเป็นนายหน้า

๒. การพัฒนาสถานะของแรงงานข้ามชาติ ผ่านการพิสูจน์สัญชาติที่มีประสิทธิภาพ และสามารถเข้าถึงได้จริง

๓. กระบวนการการนําเข้าแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านจะต้องมีความสอดคล้อง กับสถานการณ์จริงความต้องการใช้แรงงานของประเทศ

๔. การป้องกันและการปราบปรามการค้ามนุษย์ของผู้ที่โยกย้ายถิ่นฐาน ขบวนการค้ามนุษย์และขบวนการนายหน้า

เรื่องที่ ๒ เป็นเรื่องของระบบการคุ้มครองและสวัสดิการของแรงงาน เรื่องสิทธิแรงงานและความปลอดภัยในการทํางานที่คนงานข้ามชาติไม่สามารถเข้าถึง และเป็นปัญหาในการที่เกิดขึ้นเพราะแรงงานต่าง ๆ นั้นเป็นแรงงานที่ผิดกฎหมาย การบริหารจัดการ ในการเชื่อมโยงเรื่องฐานข้อมูลและการปฏิบัติการที่จะควบคุมดูแลให้เป็นไปตาม กฎหมายแรงงาน กฎหมายหลักประกันสุขภาพ ประกันสังคม และกองทุนเงินสังคม อีกเรื่องหนึ่ง คือการที่จะต้องดูแลแรงงานข้ามชาตินั้นให้เป็นไปตามองค์การแรงงาน ระหว่างประเทศที่กําหนดไว้

เรื่องที่ ๓ การจัดตั้งคณะกรรมการระดับชาติที่จําเป็นจะต้องมีคณะกรรมการ ยุทธศาสตร์ในเรื่องของแรงงานข้ามชาติ ที่ขณะนี้เราไม่มีคณะกรรมการระดับชาติที่ขาด การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน และการแปรเปลี่ยนไปตามสถานการณ์การเมือง สําหรับ ในระดับปฏิบัติการก็มีลักษณะการกระจัดกระจายไปตามหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง หลายหน่วยงาน ยากที่จะบูรณาการของระบบที่ทําให้การบริหารจัดการนั้นยังอยู่ในวังวน ของการแก้ไขปัญหาเป็นรายปีต่อปีไป

ข้อเสนอแนะในการปฏิรูปและการพัฒนา

๑. ขอให้คณะรัฐมนตรีเห็นชอบในการเปิดจดทะเบียนแรงงานข้ามชาติ ณ จุดผ่านแดนถาวรได้ตลอดทั้งปี เป็นการเฉพาะกับแรงงานที่มาจากประเทศเพื่อนบ้าน ที่มีชายแดนติดกับประเทศไทยเท่านั้น เช่นเดียวกับการยกเว้นการจดทะเบียนแรงงาน ที่ผ่านศูนย์บริการแรงงาน ในระยะเริ่มต้นเห็นควรที่จะต้องกําหนดระยะเงื่อนเวลา ๓ ปี เป็นมาตรการเร่งด่วน เพื่อให้หน่วยงานในระดับปฏิบัติการนั้นทํางานได้สะดวกและมี การประเมินผลเป็นระยะ ๆ ถ้าจุดผ่านแดนมีความไม่เพียงพอ อย่างเช่นกรณีของชายแดน ประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้านคือประเทศเมียนมา ระยะทางเขตชายแดนทั้งหมด ๒,๔๐๐ กว่ากิโลเมตร ซึ่งมีจุดผ่านแดนถาวรเพียงแค่ ๔ จุดเท่านั้น ก็สามารถที่จะนํา จุดผ่อนปรนนั้นมาเป็นจุดที่สามารถจดทะเบียนได้ตามความเหมาะสม การกําหนด ค่าธรรมเนียมขั้นตอนต่าง ๆ นั้นควรที่จะต้องต่ํากว่าปัจจุบัน และเพื่อเป็นการจูงใจให้กับแรงงาน ที่สามารถจะนํามาซึ่งในการจดทะเบียน คณะรัฐมนตรีควรมอบหมายให้กับกระทรวงแรงงาน เป็นเจ้าภาพหลักในการที่จะบูรณาการความรับผิดชอบของหน่วยงานต่าง ๆ

๒. ขอให้คณะรัฐมนตรีเห็นชอบคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ ซึ่งจะมี การปรับปรุงกลไกในการดําเนินการเกี่ยวกับเรื่องของการคุ้มครองแรงงาน โดยมี คณะกรรมการยุทธศาสตร์ซึ่งมีรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมายจากนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน เป็นรองประธาน และมีคณะกรรมการประกอบไปด้วยปลัดกระทรวงและหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องเป็นกรรมการ มีอํานาจหน้าที่ในการกําหนดยุทธศาสตร์ของการพัฒนา การบริหารจัดการและการคุ้มครองแรงงาน ทั้งระบบ การบริหารจัดการฐานข้อมูลแรงงาน เพื่อให้คํานึงถึงการบริหารจัดการของแรงงาน ในแต่ละกลุ่ม ได้แก่ ๑. กลุ่มที่ลักลอบเข้ามาใหม่ ๒. กลุ่มที่หลบหนีเข้ามานานแล้ว แต่ยังทําผิดกฎหมาย ๓. กลุ่มที่อยู่ในกระบวนการพัฒนาสถานะที่ถูกกฎหมาย ๔. กลุ่มที่เข้ามา อย่างถูกต้องตามกฎหมายอยู่แล้ว

ความคืบหน้าของการขับเคลื่อน ซึ่งเมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม ที่ประชุม สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศได้เห็นชอบกับรายงานของคณะกรรมาธิการ วันที่ ๘ มิถุนายน คณะกรรมการวิป (Whip) ๓ ฝ่ายซึ่งมีการประชุมร่วมกันและมีมติที่ให้ไปถามความเห็น ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งทางคณะกรรมาธิการได้มีการจัดประชุมร่วมกับหน่วยงานต่าง ๆ ๒ ครั้ง ครั้งแรกวันที่ ๑๗ มิถุนายน ครั้งที่ ๒ วันที่ ๒๙ มิถุนายน ปี ๒๕๕๙ ซึ่งที่ประชุม ทุกหน่วยงานเห็นชอบในหลักการ ส่วนขั้นตอนการดําเนินการและค่าใช้จ่าย ตลอดจนภารกิจ และศักยภาพนั้น ขอให้ทุกหน่วยงานไปปรับตามความเหมาะสม ในเรื่องนี้ก็ทําให้เห็นว่า เรื่องได้ผ่านวิป (Whip) ๓ ฝ่าย และมีมติเพื่อเห็นชอบในการนําเสนอกับรองนายกรัฐมนตรี คือท่าน พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ และให้กระทรวงแรงงาน กระทรวงมหาดไทย และสํานักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ เพื่อทราบ วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๙ รัฐมนตรี ประจําสํานักนายกรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ และกรรมาธิการด้านสังคมได้มีการเชิญทาง กรมการจัดหางานเมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม เพื่อติดตามความคืบหน้าของส่วนต่าง ๆ และเมื่อ วันที่ ๒๔ มีนาคม การประชุมของ กขร. มีการประชุมและได้กําหนดการปฏิรูปในประเภทที่ ๓ ในเรื่องของควิกวิน (Quick Win) และเรื่องนี้ได้มีการบรรจุ โดยให้กระทรวงการต่างประเทศ เป็นผู้ที่ดําเนินการ ซึ่งคณะกรรมาธิการได้มีการประชุมและได้ขอเข้าพบท่านรัฐมนตรีสุวิทย์ เมษินทรีย์ รัฐมนตรีประจําสํานักนายกรัฐมนตรี และประธาน กขร. เพื่อขอหารือแนวทาง ในการขับเคลื่อนการปฏิรูปในวาระเร่งด่วนเกี่ยวกับเรื่องการปฏิรูปแรงงาน และการจดทะเบียน ณ จุดผ่านแดนถาวรเพื่อจัดระเบียบ

ปัญหาและอุปสรรค นโยบายในการนําเข้าของแรงงานข้ามชาติตามเอ็มโอยู (MOU) ซึ่งขณะนี้กระทรวงแรงงานได้พยายามที่จะลดขั้นตอนและค่าใช้จ่าย โดยกําหนดให้ ๑. การนําเข้าแรงงานข้ามชาติต้องดําเนินการตามเอ็มโอยู (MOU) เนื่องจากเห็นว่า การนําแรงงานเข้ามาถูกต้องนั้นจะทําให้ประเทศไทยไม่ต้องตกเป็นประเด็นเกี่ยวกับการค้ามนุษย์ นโยบายของกระทรวงแรงงานซึ่งมีความชัดเจนที่จะไม่มีการขยายอายุการทํางานของแรงงาน ข้ามชาติอีก หากนายจ้างมีความจําเป็นที่จะต้องจ้างงาน ต้องไปผ่านด้วยเฉพาะแรงงาน ที่เข้ามาตามข้อตกลงเท่านั้น ๒. ในเรื่องของการไม่มีคณะกรรมการกําหนดยุทธศาสตร์ชาติ อย่างแท้จริงก็ทําให้หน่วยงานต่าง ๆ นั้นไม่สามารถที่จะดําเนินการได้

ข้อเสนอแนะ ซึ่งกําหนดในการขับเคลื่อนเร่งด่วนภายใน ๑ ปี รัฐบาล ควรกําหนดนโยบายการจดทะเบียนแรงงานข้ามชาติ ณ จุดผ่านแดนถาวรตามข้อเสนอ ของสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศโดยเร็ว และมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นผู้ที่ดําเนินการตามกฎหมาย ในเรื่องนี้เป็นเรื่องที่มีความจําเป็นในแนวทางใหม่ที่จะต้อง ถือว่าเป็นขั้นแรกและเป็นเรื่องที่สําคัญของการแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติในระบบ ที่ครอบคลุมทั้งเรื่องการบริหารจัดการแรงงาน การคุ้มครองแรงงาน ถ้าทําให้แรงงานที่ผิดกฎหมายสามารถเข้าสู่ระบบได้เป็นอันดับแรก จะเป็นจุดเริ่มต้นในการนําไปสู่การแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติอื่น ๆ โดยเฉพาะการเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการ และการคุ้มครองแรงงานตามที่กฎหมายกําหนด รวมทั้งปัญหาการค้ามนุษย์ ซึ่งถือเป็นวาระแห่งชาติที่จะต้องให้ความสําคัญและให้การมีส่วนร่วมของทุกหน่วยงาน การที่มี การประชุมอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นในส่วนของรัฐบาล ส่วนราชการต่าง ๆ และ สปท. จะทําให้ การแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติในปัจจุบันนั้นไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง หรือเพียงแค่กระทรวงแรงงานเพียงหน่วยงานเดียวเท่านั้น เห็นสมควรที่ทุกภาคส่วนจะต้อง เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหา เนื่องจากสถานการณ์แรงงานมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา จึงเห็นสมควรว่าความรับผิดชอบที่จะต้องทํางานร่วมกัน ที่จะต้องมีการติดตามความคืบหน้า และปัญหาอุปสรรคในการปฏิบัติ และผลักดันรายงานการขับเคลื่อนการปฏิรูปของ ระบบแรงงานนั้นให้เกิดเป็นรูปธรรมภายในระยะเวลาที่กําหนด ๑ ปี ขอขอบคุณครับ