กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศที่เคารพ กระผม พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช สมาชิกสภาขับเคลื่อน การปฏิรูปประเทศ ขอขอบพระคุณท่านประธานที่ได้ให้โอกาสในการแสดงความคิดเห็น เรื่องที่คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม สปท. ได้นําเสนอ ก็คงจะมีความเห็นสอดคล้องกับเพื่อน สปท. ๒ ท่านแรกว่าเป็นวาระการปฏิรูป ที่มีความสําคัญ แล้วก็คงจะไม่เร็วเกินไปที่จะนําเสนอ เพราะเป็นปัญหาเรื้อรังของชาติที่เกิดขึ้น และนับวันก็จะมีแต่ผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม ต่ออนาคตของประเทศเพิ่มมากขึ้น เรื่องการจัดระเบียบการใช้ประโยชน์ที่ดินป่าไม้และการเพิ่มพื้นที่ป่าของประเทศ : มาตรการแก้ไขปัญหาที่ดินในพื้นที่ป่าอนุรักษ์นี้อย่างที่ท่านกรรมาธิการได้ชี้แจงว่าได้มุ่งเน้น เรื่องของการให้คนอยู่ร่วมกับป่าให้ได้ ซึ่งถือว่าเป็นมาตรการที่จะช่วยแก้ไขได้ดีกว่าที่เรา จะใช้มาตรการในการผลักดัน ในการลงโทษ เพราะคนที่อยู่กับป่านั้นก็จะเป็นผู้ดูแลป่า ซึ่งตรงนี้เราก็ต้องรําลึกถึงแนวพระราชดําริในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่ได้ทรงให้แนวทางพระราชดําริว่าบ้านเล็กในป่าใหญ่ คือต้องให้ประชาชน ให้คนในพื้นที่ เป็นผู้ดูแลรักษาป่า ถ้าเราอบรมเขาให้มีจิตสํานึก มีความรักในผืนป่า ความรักในธรรมชาติ ก็น่าจะทําให้แนวคิดหรือแนวพระราชดํารินี้ประสบความสําเร็จได้ เพราะฉะนั้นการเลือก แนวทางการแก้ปัญหาที่กรรมาธิการได้นําเสนอผมก็เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง กรรมาธิการ ได้เสนอกฎหมายมา ๒ ฉบับ เนื่องจากเวลามีจํากัดผมจะขออนุญาตข้ามในเรื่องของกฎหมาย พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติไปนะครับ แล้วไปพูดถึงพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครอง สัตว์ป่า ซึ่งเดิมนั้นเป็นของ พ.ศ. ๒๕๓๕ กรรมาธิการได้ยกร่างขึ้นมาใหม่ โดยได้ยกร่างเพิ่มไปถึง ๑๐๗ มาตรา ใน ๙ หมวด จากเดิม พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. ๒๕๓๕ นั้น มีเพียงแค่ ๗๐ มาตรา ผมก็เห็นด้วยว่าถ้าจะไปแก้ของเก่าคงจะไม่ไหว ถ้า พ.ร.บ. นี้ผ่านก็ยกเลิก พ.ร.บ. ปี ๒๕๓๕ ออกเป็น พ.ร.บ. ใหม่ พ.ร.บ. ปี ๒๕๓๕ นั้น ใช้มา ๒๕ ปีแล้ว ก็เชื่อแน่ว่ามีหลายประเด็นที่อาจจะไม่ทันสมัย เพราะฉะนั้นแนวคิดของ กรรมาธิการและคณะทํางานในการยกร่างใหม่จึงคิดว่าเป็นแนวคิดที่ดี ผมเคยดํารงตําแหน่ง เป็นประธานกรรมการองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทยอยู่ ๖-๗ ปี ตั้งแต่ปี ๒๕๓๘ จนถึง ปี ๒๕๔๕ ปี ๒๕๔๖ ก็จึงอยากจะลงในรายละเอียดนิดหนึ่ง ด้วยความชื่นชมในแนวคิดของท่าน ที่ได้ปรับปรุงข้อเสนอเกี่ยวกับเรื่องสัตว์ป่าโดยเฉพาะให้มีความทันสมัย แล้วก็เป็นการทําให้ มีประสิทธิภาพมากขึ้นกว่าพระราชบัญญัติ ปี ๒๕๓๕ อย่างเช่นประเด็นแรกเลย ในคําจํากัดความของท่านในมาตรา ๔ ที่ท่านพูดถึงซากสัตว์ป่า อันนี้ก็มีความหมายมาก ท่านเพิ่มไปนิดเดียว แต่มันจะช่วยการอนุรักษ์สัตว์ป่าได้เยอะแยะ ท่านเพิ่มคําว่า จะต้อง รวมถึงเลือด น้ําเชื้อ ไข่ หรือส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ป่าที่แยกออกจากร่างของสัตว์ป่า ไม่ว่า จะยังมีชีวิตหรือตายแล้ว อันนี้เป็นการเพิ่มที่เฉียบคมมาก แสดงว่ารู้จริง ลงพื้นที่จริง จึงสามารถ เพิ่มเรื่องเหล่านี้ได้ เพราะมีคนเข้าไปขโมยไข่นกในพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่า อย่างนี้เป็นต้น เดิมไม่ผิดกฎหมาย เพราะไม่มีกฎหมายบังคับอยู่ เพราะฉะนั้นก็ถือว่าเป็นคําจํากัดความ ที่ดีขึ้นมาก รวมถึงประเภทของสัตว์ควบคุม สัตว์สงวนต่าง ๆ ที่ท่านได้กล่าวแล้ว หรือแม้แต่ คําว่า สวนสัตว์ ใน พ.ร.บ. ปี ๒๕๓๕ ใช้คําว่า สวนสัตว์สาธารณะ พอคนเห็นก็จะเดินเข้าไปดู เพราะสวนสาธารณะอย่างสวนลุมพินีที่เราเดินไม่ต้องเสียเงิน แต่ในปี ๒๕๓๕ ไปใช้คําว่า สวนสัตว์สาธารณะ ท่านเลยแก้บอกให้ใช้คําว่า สวนสัตว์ เพราะมันไม่ใช่พับบลิกซู (Public Zoo) สวนสัตว์ในประเทศไทยที่จดทะเบียนกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เวลานี้มีอยู่ ๕๔ สวนสัตว์ เป็นสวนสัตว์ภายใต้องค์การสวนสัตว์ประมาณ ๙-๑๐ สวนสัตว์ องค์การสวนสัตว์ก็เพิ่มสวนสัตว์ขึ้นทุก ๒-๓ ปี สมัยผมเป็นประธาน เมื่อปี ๒๕๓๘ ปี ๒๕๓๙ มีแค่ ๕ สวนสัตว์เอง ปัจจุบันนี้มี ๙-๑๐ สวนสัตว์แล้ว แต่เป็นของ เอกชนอีก ๔๐ กว่าสวนสัตว์ รวมกันที่จดทะเบียนแล้ว ๕๔ สวนสัตว์ ไม่มีสวนสัตว์ไหน เป็นสวนสัตว์สาธารณะนะครับ เพราะต้องมีการลงทุน ต้องใช้เงินใช้ทองทั้งนั้น เพราะฉะนั้น ก็ต้องเก็บเงินจะเก็บมากเก็บน้อยก็แล้วแต่ เพราะฉะนั้นคําว่า สาธารณะ ถูกตัดออกไป ใน พ.ร.บ. ฉบับใหม่ก็สมแก่เหตุ
อีกอันหนึ่งที่ผมคิดว่า พ.ร.บ. ฉบับใหม่จะมีประสิทธิภาพมากขึ้น คือได้กําหนด บทลงโทษในการฝ่าฝืนบางเรื่องที่ผมกล่าวมา แล้วก็ทุก ๆ เรื่องเลย อันนี้ก็เป็นลักษณะของ การลงโทษ มีทั้งโทษจําและโทษปรับซึ่งเป็นเรื่องที่ดี เพราะกฎหมายปี ๒๕๓๕ นั้น ไม่มีบทลงโทษใด ๆ เลย เพราะฉะนั้นเมื่อฝ่าฝืนแล้วก็ส่งไปที่ศาล หรือไปที่ไหนก็ไม่มีแนวทาง ในการที่จะดําเนินการ
อีกประเด็นหนึ่งในมาตรา ๑๕ ผู้ใดมีไว้ในครอบครองซึ่งสัตว์ป่าควบคุม หรือซากสัตว์ป่าดังกล่าว ให้มาแจ้งการครอบครองต่อพนักงานเจ้าหน้าที่และต้องปฏิบัติตาม หลักเกณฑ์และเงื่อนไขการครอบครองตามที่อธิบดีกําหนด มาตรานี้จะช่วยให้คนไม่ต้อง ถูกกล่าวโทษได้เยอะมากเลย การครอบครองสัตว์ป่าบางทีมันเป็นเหตุที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ท่านประธานอลงกรณ์ ขออนุญาตเอ่ยนามท่าน ท่านอยู่เพชรบุรี แถวแก่งกระจานลงไปจนถึง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จังหวัดชุมพร วัวกระทิงแถวนั้นห้าวมาก พอหาตัวเมียไม่ได้ก็ลงจากป่า เข้ามาผสมพันธุ์กับวัวของชาวบ้านตามแนวขอบป่าก็เกิดปัญหา เกิดไฮบริด (Hybrid) ขึ้นมา เกิดลูกวัวซึ่งพ่อเป็นกระทิง เข้าข่ายเป็นสัตว์ป่าสงวน สัตว์ป่าควบคุม ก็ทําให้ไม่สามารถจะเก็บไว้ได้ หรือเจ้าหน้าที่มาเจอก็ถูกกล่าวหาว่ากระทําผิด พ.ร.บ. เพราะฉะนั้นตรงนี้ถ้าเกิดเหตุนี้ก็ไปแจ้งกับเจ้าหน้าที่และขอครอบครองได้ กลับมาพูดถึงเรื่อง สวนสัตว์อีกสักนิดหนึ่ง เรื่องสวนสัตว์ท่านได้ขยายความไว้พอสมควรว่าสวนสัตว์คืออะไร สวนสัตว์มีหน้าที่อย่างไร แต่ประเด็นในเรื่องสวนสัตว์ ในเรื่องการจดทะเบียนสวนสัตว์ อย่างที่ผมเรียนแล้วอยู่ที่อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ถ้าเป็นสัตว์บก ถ้าเป็นสัตว์ทะเลก็อยู่ที่อธิบดีกรมประมงเดิม เพราะฉะนั้นตรงนี้การกําหนดหลักเกณฑ์ ในการจดทะเบียนสวนสัตว์ไปอยู่ในกฎหมายรอง เรียกว่ากฎกระทรวง (ฉบับที่ ๙) พ.ศ. ๒๕๔๒ ก็จะกําหนดหลักเกณฑ์ว่าการจดทะเบียนสวนสัตว์นั้นจะต้องมีขั้นตอนอย่างไร ต้องจ่ายเงินเท่าไร แล้วก็อายุของใบอนุญาต ผมก็ฝากไว้นิดหนึ่ง เพราะกฎกระทรวงนี่ ออกโดยคณะกรรมการซึ่งท่านกําหนดไว้ใน พ.ร.บ. ฉบับนี้ พอไปออกกฎกระทรวงบอกว่า ใบอนุญาตมีใบละ ๕ ปี ก็ไปเกิดปัญหากับเจ้าของสวนสัตว์ สวนสัตว์นี่อย่าไปนึกถึง ภาพของสวนสัตว์เล็ก ๆ อย่างที่จังหวัดลพบุรีอะไรอย่างนี้ สวนนงนุช ต้องขออนุญาตเป็น สวนสัตว์นะครับ เพราะมีการแสดงช้าง มีการแสดงสัตว์ต่าง ๆ และยังมีสวนเสือศรีราชา พวกนี้ก็เป็นสวนสัตว์ทั้งนั้น ต้องขออนุญาตทั้งนั้น พอไปกําหนดว่าให้ใบอนุญาตมีอายุ ๕ ปี เขาก็จะเกิดปัญหาในด้านการเงิน การไปกู้เงินเพื่อมาลงทุน สวนสัตว์ของไทย ๕๐ กว่าสวนสัตว์ ผมคิดว่านําเงินเข้าสู่ประเทศไม่ใช่เป็นร้อยเป็นพัน แต่เป็นหมื่นล้านบาท เดี๋ยวนี้เราส่งเสริมการเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การเที่ยวเชิงธรรมชาติ การเที่ยวเชิงสิ่งแวดล้อม เพราะฉะนั้นการแสดงของสัตว์ ปางช้างต่าง ๆ ที่จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดชลบุรี จังหวัดภูเก็ต กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีความสําคัญ ทัวร์ (Tour) จีน ที่ซาฟารีเวิลด์ กม. ๘ รามอินทรา เจ้าของบอกผมบอกว่าแต่ละวันมีเฉพาะชาวอินเดีย อย่างเดียวเข้าไปเที่ยววันละ ๔,๐๐๐ กว่าคน เพราะฉะนั้นเราจะเห็นว่าสวนสัตว์ทั้งหลาย กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สําคัญ เพราะอย่างอื่นดูไปก็เบื่อแล้ว แต่สวนสัตว์จะมีการแสดง แล้วคนที่บริหารสวนสัตว์เขาก็จะปรับเปลี่ยนการดึงดูดคน ไนท์ซาฟารีที่จังหวัดเชียงใหม่ ผมไปดูมาเมื่อวันที่ ๗ มกราคมที่ผ่านมานี้เอง เดี๋ยวนี้มีการแสดงวัฒนธรรม มีการแสดงสัตว์ มีการพาดูสัตว์ต่าง ๆ ๒๐๐ กว่าบาท ใช้เวลา ๒ ชั่วโมง ซึ่งถือว่าคุ้มค่ามาก ได้อุ้มสิงโต ตัวเล็ก ๆ ด้วย เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้จึงอยากจะฝากไว้ ในภาพต่อไปเราพูดถึงคณะกรรมการ ที่ดูแล พ.ร.บ. ฉบับนี้ ซึ่งมีรัฐมนตรีเป็นประธาน ก็ได้ปรับเปลี่ยนองค์ประกอบให้มีกรรมการ โดยตําแหน่ง ๑๗ คน เพิ่มมากขึ้น ให้ครอบคลุม มีผู้ทรงคุณวุฒิอยู่ ๑๑-๑๕ คน ผมคิดว่า องค์ประกอบใหม่ของคณะกรรมการที่จะดูแล พ.ร.บ. ฉบับนี้ก็น่าที่จะครอบคลุมมากขึ้น แล้วก็มีอํานาจหน้าที่มากพอสมควรในการที่จะดูแลเรื่องของสัตว์ป่าต่าง ๆ
ประเด็นสุดท้ายครับท่านประธาน คือการบริหารและจัดการเขตรักษา พันธุ์สัตว์ป่า อยู่ใน พ.ร.บ. ฉบับนี้ ในมาตรา ๔๕ เป็นต้นไป อันนี้ถือเป็นนวัตกรรมใหม่เลย ทําไมเราจึงต้องมีการบริหารจัดการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ท่านทราบหรือไม่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าในประเทศไทยมีอยู่ถึง ๒๓ ล้านไร่ นี่ตามข้อมูลของกรรมาธิการ ถ้าผิดถูกต้องไปโทษท่านกรรมาธิการ คิดเป็นร้อยละ ๗ กว่า ๆ ของพื้นที่ป่าทั้งหมด ของประเทศไทย เพราะฉะนั้น พ.ร.บ. ฉบับนี้จึงมีความสําคัญ แล้วก็การกําหนดขอบเขตอํานาจหน้าที่ แล้วก็ให้มีกรรมการมากํากับการบริหารดูแล เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และรวมถึงการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ เดี๋ยวนี้ เป็นศัพท์ที่ใครพูดแล้วจะดูโก้มาก ความหลากหลายทางชีวภาพ อยู่ในรัฐธรรมนูญ ผมไม่แน่ใจฉบับนี้มีหรือเปล่า ฉบับที่ผมยกร่างมีนะครับ แล้วก็ไปอยู่ในกฎหมายต่าง ๆ เพราะฉะนั้นอันนี้ก็เป็นเรื่องที่สําคัญที่เราจะต้องมีการดูแลให้ความหลากหลาย ทางชีวภาพนั้นมันยังคงอยู่ในป่า ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าต่าง ๆ โดยสรุปก็ขอแสดง ความเห็นด้วย แล้วก็ชื่นชมกับผลงานของท่านกรรมาธิการ ท่านอนุกรรมาธิการ ท่านคณะทํางาน ที่ได้ทุ่มเทให้กับการทํางานชิ้นนี้ ผมนั่งฟังมาในรถบอกว่าใช้เวลากว่า ๗ เดือน ผลงานนี้ผมคิดว่าท่านประธานอนุกรรมาธิการอาจจะได้ ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ เหมือนฉบับที่แล้วอีกสักครั้งหนึ่งนะครับ ขอบพระคุณครับ