สุรินทร์ จิรวิศิษฎ์ ถวายความรู้สึกปลื้มปิติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 จากพระราโชวาทเมื่อปี 2505 เกี่ยวกับการรักษาความบริสุทธิ์และความงดงามของภาษาไทย พร้อมเสนอให้ประกาศวันที่ 29 กรกฎาคมเป็นวันภาษาไทยแห่งชาติและส่งเสริมการใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้องในทุกภาคส่วนของสังคม เพื่อเทิดทูนศาสตร์พระราชาและรักษาเอกลักษณ์ของชาติ.
กราบขอบคุณท่านประธานมากครับ เหตุที่มา ก็คือเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา วันเสาร์ที่ ๑๐ มิถุนายน ตอนเช้าผมฟังวิทยุเอฟเอ็ม ๙๒ (FM 92) เป็นวิทยุการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ มีท่านอาจารย์ท่านพูดถึงเรื่องภาษาไทยนะครับ ผมก็ออกกำลังกาย เดินแล้วก็ฟังไปด้วย พอฟังเสร็จก็ไปจดหลังจากวิ่งเสร็จ ก็ทราบว่า เมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๐๕ ผมเพิ่งเกิดตัวเปี๊ยก ๆ เลย ยังอยู่ชั้นมัธยมเลยนุ่งกางเกงขาสั้นกัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ ๙ เสด็จพระราชดำเนินมาทรงร่วมการประชุม ของชุมนุมภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หลายท่านอาจจะยังไม่เกิด ถ้าอายุต่ำกว่า ๕๐ ปีก็ยังไม่เกิด เพราะบัดนี้มัน ๕๐ กว่าปี นี่ครับ ผมขอกราบอัญเชิญน้อมนำ ภาพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในอดีตที่ผมไปดูแล้วต้องใช้คำว่าปลาบปลื้มแล้วก็ขนลุก เป็นภาพขาวดำสมัยก่อนนี้สียังไม่มี มีนิสิตนักศึกษา รวมทั้งศาสตราจารย์รอง ศยามานนท์ คณบดีคณะอักษรศาสตร์ในสมัยนั้นถวายการต้อนรับ ท่านตรัสในที่ประชุม ท่านอ่านสิครับ อ่านแล้วท่านจะมีความรู้สึกว่า ๕๐ กว่าปี ๕๕ ปี พระองค์ตรัสไว้ลึกล้ำมากเลย แล้วผมคิดว่า ก็เป็นศาสตร์พระราชาประการหนึ่ง หรือเรียกว่า ขอประทานโทษเป็นความคิดผมส่วนตัวว่า เป็นต้นศาสตร์ที่ทำให้ความรู้ต่าง ๆ ไปถึงประชาชน แล้วท่านก็ทรงนำมาตลอดในเรื่องเหล่านี้ ภาพต่อไปครับ เดี๋ยวผมจะอ่านให้ท่านฟังอีกนิดหนึ่ง ท่านตรัสว่า “เราโชคดีที่มีภาษาของตนเอง แต่โบราณกาล จึงสมควรอย่างยิ่งที่จะรักษาไว้ ปัญหาเฉพาะในด้านรักษาภาษานี้ ก็มีหลายประการ อย่างหนึ่ง ต้องรักษาให้บริสุทธิ์ในทางออกเสียง คือให้ออกเสียงให้ถูกต้อง ชัดเจน อีกประการหนึ่ง ต้องรักษาให้บริสุทธิ์ในวิธีใช้” หมายความว่าวิธีใช้คำมาประกอบ ประโยคนับเป็นปัญหาที่สำคัญ ปัญหาที่ ๓ คือความร่ำรวยในคำของภาษาไทย ซึ่งพวกเรา นึกว่าไม่ร่ำรวยพอ จึงต้องมีการบัญญัติศัพท์ใหม่มาใช้ สำหรับคำใหม่ที่ตั้งขึ้นมีความจำเป็น ในทางวิชาการไม่น้อย แต่บางคำที่ง่าย ๆ ก็ควรที่จะมี ควรที่จะใช้คำเก่า ๆ ที่เรามีอยู่แล้ว ไม่ควรจะมาตั้งศัพท์ใหม่ให้ยุ่งยาก อย่างไรครับ ๓ ข้อของท่าน อ่านเล่มนี้ของท่านแล้วก็ใช้ ศัพท์ที่อ่านง่าย สอดคล้องนะครับที่ผมนำเสนอ ผมยกตัวอย่าง ท่านเคยไปงานศพใช่ไหมครับ ปกติเราก็จะนำดอกไม้พวงหรีดไปวางเคารพศพ ผมก็เพิ่งทราบว่าคำว่าหรีดมาจากภาษาอังกฤษ ไม่ใช่ของไทย มาจากภาษาอังกฤษออกเสียงว่าหรีด (Wreath) แต่ไทยเราแปลว่าเอาดอกไม้ มาร้อยเรียงกันเป็นช่อ เป็นพวง แต่ไทยเติมเข้าไปเป็น พวงหรีด เห็นไหมสละสลวย อย่างนี้เป็นต้น แต่สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือเดี๋ยวนี้เรามีโทรศัพท์มือถือ ท่านประธานครับ เราก็ใช้โทรศัพท์มือถือไลน์ (Line) กัน ส่งข้อความกัน แล้วภาษาก็วิบัติไปเยอะ เวลาพูดก็เหมือนกัน สำเนียงออกไป ต่าง ๆ นานา ทำให้ภาษาวิบัติ เพิ่งจะเกิดขึ้นไม่กี่ปีนี้เอง แต่พระองค์ตรัสไว้ตั้งแต่ปี ๒๕๐๕ ซาบซึ้งไหมครับ ต่อจากนั้นอีกหลายปีในวันที่ ๒๔ สิงหาคม ๒๕๔๒ ถ้าท่านไปดู ราชกิจจานุเบกษา หน้า ๑๒ เล่มที่ ๑๑๖ ตอนที่ ๖๗ ง ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง วันภาษาไทยแห่งชาติ ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ทรงเจริญ พระชนมพรรษาครบ ๖ รอบ ครม. ก็มีมติและประกาศว่าใช้วันที่ ๒๙ ที่ท่านเสด็จไปประชุม วิชาการเป็นวันภาษาไทยแห่งชาติ ผมขออนุญาตท่านประธานผ่านไปยังกรรมการ ขอเสนอ เพิ่มเติมจากเรื่องที่ท่านทำดีสุด ๆ เลยอีกสักเรื่องได้ไหม เรื่องภาษาไทยก็ถือเป็นมงคลมาก แล้วทุกคนก็คิดว่าถ้าเราไม่มีภาษาไทย ไม่มีพื้นที่ ไม่มีประชากร ไม่มีอำนาจอธิปไตย ไม่มีรัฐบาล ไม่มีภาษาไทย เราก็คงเป็นประเทศไทยยากลำบากมาก หรือเป็นไม่ได้ มีภาษาไทย ก็พ่อขุนรามคำแหงมหาราช พระองค์ทรงคิดประดิษฐ์อักษรไทย ผมขอเสนออย่างนี้ว่า ขอเพิ่มเรื่องภาษาไทย อันนั้นอาจจะพิมพ์คลาดเคลื่อนบ้าง ผมใช้ความอย่างนี้นะครับ ขอเพิ่มเรื่องภาษาไทยเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและสนองพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ เพื่อกระตุ้นให้สถาบันการศึกษา องค์กร หน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนและประชาชนชาวไทย ตระหนักในความสำคัญ ของภาษาไทย และร่วมใจกันใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง รักษาภาษาไทยให้งดงาม ยั่งยืน ในรายงานของคณะกรรมการขับเคลื่อนสืบสานศาสตร์พระราชาอีกสักเรื่องหนึ่ง ทั้งนี้ก็แล้วแต่ ท่านกรรมการจะเมตตาพิจารณา แล้วผมขอพูดไปอีกเรื่องหนึ่งว่าเมื่อท่านรับฟังความคิดเห็น ของพวกเรา สปท. แล้วท่านก็ต้องไปทำเล่ม ผมอยากเห็นท่านทำเล่มให้สวยงาม แต่ไม่จำเป็น ต้องปกแข็งมันอ่านลำบาก ให้สวยงามและพิสูจน์อักษรให้ดี ใช้ตัวให้อ่านออกพอสมควร แล้วก็น่าจะแจกพวกเราสักคนละเล่มก่อน เพราะถ้าผ่านไปแล้วก็ไม่ค่อยจะได้กลับมาอีกว่า หน้าตาเป็นอย่างไร แจกพวกเราสักคนละเล่มไปเก็บไว้เป็นที่ระลึก และรวมทั้งห้องสมุดรัฐสภา และห้องสมุดของสถาบันอุดมศึกษาหรือสถานศึกษาอื่น ๆ ที่สมควร เพราะอันนี้จะเป็นตำรา ที่ดีที่สุด ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาประเทศและยั่งยืนแน่นอน ผมกราบขอบคุณท่านประธาน ที่ใช้เวลาเกินไปเพียงเล็กน้อย กราบขอบคุณครับ