สมพงษ์ หารือปฏิรูปการเมือง

ท่านประธานที่เคารพ เพื่อนสมาชิก ที่เคารพรักทุกท่าน ถามว่าทําไมต้องเสนอการปฏิรูปการเมืองไว้ในแผนยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี ท่านประธานครับ เป็นเรื่องที่น่าตกใจเมื่อเราได้ยินว่าประชาชนส่วนใหญ่นั้น ยังวิตกกังวลและอยู่ในฝันร้ายที่เห็นว่านักการเมืองและพรรคการเมืองยังคงเลวร้ายอยู่ต่อไป นักการเมืองยังจะเป็นพวกโกงกิน หรือเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนมากกว่าประโยชน์ส่วนรวม และประเทศชาติอยู่ต่อไป ราวกับว่าไม่ได้เคยรับรู้เลยว่าสภาแห่งนี้ได้ทําการปฏิรูปการเมืองเรื่องใดไปบ้างแล้ว และยิ่งถ้าเอาหูแนบดินเราก็จะได้ยินว่าเสียงเรียกร้องของประชาชนเพื่อการปฏิรูป การเมืองในครั้งนี้นั้นจริงจังและดังกึกก้องอยู่ตลอดเวลา ท่านประธานครับ ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ตั้ง ๔ คําถามที่สะเทือน เลื่อนลั่นกว่าแผ่นดินไหวว่า ๑. ท่านคิดว่าการเลือกตั้งครั้งต่อไปจะได้รัฐบาลที่มีธรรมาภิบาล หรือไม่ ๒. หากไม่ได้จะทําอย่างไร ๓. แม้การเลือกตั้งจะเป็นส่วนหนึ่งของประชาธิปไตย แต่การเลือกตั้งอย่างเดียวที่ไม่คํานึงถึงอนาคตประเทศถูกต้องหรือไม่ และ ๔. ท่านคิดว่า กลุ่มนักการเมืองที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสมในทุกกรณีควรจะมีโอกาสเข้าสู่การเลือกตั้ง อีกหรือไม่ หากเข้ามาอีก เกิดปัญหาอีกแล้วจะให้ใครแก้ไข และแก้ไขด้วยวิธีอะไร ท่านประธานที่เคารพครับ นี่คือเหตุผลว่าทําไมจึงต้องมีการเสนอการปฏิรูปการเมืองไว้ใน แผนยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี เพื่อนสมาชิกที่เคารพครับ แท้จริงแล้วข้อเสนอทางด้านการเมือง ของ สปท. ซึ่งได้ผ่านสภาแห่งนี้ไปแล้วนั้น ได้รับการรับฟังจากแม่น้ําทั้ง ๕ สาย ทั้งเนื้อหา และหลักการสําคัญ ๆ ได้รับการบรรจุไว้ในกฎหมายลูกเกือบครบถ้วน แต่อย่างไรก็ตาม ในครั้งนี้จึงเป็นประหนึ่งบทสรุปที่ทันต่อสถานการณ์และเป็นเรื่องที่คาดการณ์ไว้ในอนาคต ที่จะเน้นให้เห็นว่าในการจัดทํายุทธศาสตร์ ๒๐ ปีที่ให้ความสําคัญเรื่องความมั่นคงของชาตินั้น ความมั่นคงทางการเมืองย่อมเป็นส่วนหนึ่งของความมั่นคงของชาติที่ละเลยไม่ได้ ขาดเสียไม่ได้ และการเมืองที่มั่นคง มีเสถียรภาพ ได้รัฐบาลที่มีความรู้ มีความสามารถ มีคุณธรรมจริยธรรม ย่อมนําไปสู่การบริหารประเทศที่เป็นประโยชน์สุขของประชาชน สู่ความเป็นชาติไทยที่มั่งคั่ง และยั่งยืนตามเจตนารมณ์ของแผนยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปีอย่างแน่แท้ ท่านประธานครับ ความมั่นคง ความมีเสถียรภาพทางการเมือง การมีรัฐบาลที่มีคุณธรรมจริยธรรมและมี ธรรมาภิบาลนั้นจะเกิดขึ้นได้อย่างไรหรือ คณะกรรมาธิการด้านการเมืองของ สปท. จึงใคร่จะนําเสนอต่อที่ประชุมแห่งนี้เพื่อพิจารณา ข้อแรก เราได้เสนอเรื่องความมั่นคงว่า การเมืองต้องอยู่ได้ด้วยระบบคุณธรรม ต้องมีระบบคุณธรรม และรัฐจะมั่นคงได้ก็ด้วยระบบ คุณธรรม สภาแห่งนี้ได้ผ่านข้อเสนอของคณะกรรมาธิการด้านการเมืองว่าด้วยหลักการ ๖ ข้อของการปฏิรูปการเมืองไปแล้ว ซึ่งเป็นข้อเสนอระบบคุณธรรม กล่าวรวม ๆ คือ

ข้อ ๑ และข้อ ๒ ประชาชนประสงค์จะเห็นนักการเมืองและผู้ดํารงตําแหน่ง ทางการเมืองคือเป็นผู้ซึ่งมีเกียรติ เชื่อถือ ไว้วางใจได้ มีคุณธรรม ซื่อสัตย์สุจริต อุทิศตน เพื่อส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตน สภาแห่งนี้ได้เสนอการปฏิรูปอะไรไปบ้างแล้วเป็นอาทิ นักการเมืองพวกเขาต้องแสดงบัญชี หนี้สินและทรัพย์สินทั้งก่อนรับตําแหน่งและออกจากตําแหน่ง นักการเมืองพวกเขาต้องแสดง หลักฐานการเสียภาษีย้อนหลัง ๓ ปี ถึง ๕ ปี นักการเมืองก่อนลงสมัครรับเลือกตั้งพวกเขา ต้องไม่เคยเสียหายเรื่องการเงิน ต้องไม่เคยล้มละลาย และไม่เคยต้องคดีอาญาติดคุก ติดตาราง มีองค์กรอิสระที่จะควบคุมนักการเมือง พรรคการเมืองทั้งการทํางานและส่วนตัว ทั้ง กกต. ทั้ง ป.ป.ช. ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมือง และกฎเหล็ก ว่าด้วยจริยธรรมของผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมือง รวมถึงกฎหมายว่าด้วยผลประโยชน์ทับซ้อน ท่านประธานครับ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนเกิดขึ้นและเป็นข้อเสนอแนะของสภาแห่งนี้ เพื่อการปฏิรูปนักการเมือง เป็นการปฏิรูปผู้ดํารงตําแหน่งทางการเมืองเพื่อนําเอา ความมีคุณธรรมกลับคืนมาสู่สังคมการเมือง ท่านประธานครับ จึงได้มีเสียงสะท้อนจาก นักการเมืองว่าข้อเสนอของ สปท. แรงไป และในที่สุดก็จะล่มลงเมื่อออกสู่ทะเล

ข้อ ๓ สภาแห่งนี้ได้ผ่านข้อเสนอว่าพรรคการเมืองต้องปรับตัว ปรับโครงสร้าง ให้เป็นพรรคการเมืองของประชาชน โดยให้ประชาชนเสียค่าสมาชิกให้พรรคการเมือง เพื่อร่วมส่วนเป็นเจ้าของพรรค กําหนดให้มีประชาธิปไตยภายในพรรค กรรมการบริหารพรรค และตําแหน่งสําคัญ ๆ ในพรรคต้องมาจากการเลือกตั้งของสมาชิก กําหนดให้สมาชิก เป็นผู้กําหนดนโยบายและทิศทางของพรรค เป็นผู้คัดเลือกผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งของพรรค รวมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปและประชาชนผู้เสียภาษีบริจาคเงินให้พรรค รายได้ ส่วนใหญ่ของพรรคการเมืองต่อแต่นี้ไปก็จะมาจากประชาชนอย่างกว้างขวางและเปิดเผย ไม่อยู่ใต้อิทธิพลของนายทุนทางการเมืองดังเดิมอีกต่อไป ข้อเสนอนี้ก็น่าจะประจักษ์ชัดต่อ ประชาชนทั่วไปว่า สปท. ได้มุ่งหวังที่จะเห็นการปฏิรูปพรรคการเมืองอย่างแท้จริงในระยะ เปลี่ยนผ่านนี้

ข้อ ๔ เรื่องการเลือกตั้งที่สุจริตและเที่ยงธรรม หาทางสกัดการซื้อสิทธิ ขายเสียง การให้อามิสสินจ้าง สกัดกลโกงและการฉ้อฉลทุกรูปแบบ และทุกระดับ การเลือกตั้ง ทั้งด้วยการลงโทษด้วยกฎหมายที่รุนแรงขึ้น ทั้งทําในเชิงสร้างสรรค์ เรื่องสร้าง วัฒนธรรม ค่านิยม จิตสํานึก และวัฒนธรรมภาคประชาชน เพื่อให้ประชาชนได้ช่วยกัน ต่อต้านการซื้อสิทธิขายเสียงอย่างจริงจัง สภาแห่งนี้ได้ทําตามคําเรียกร้องของประชาชน ที่เรียกหาการเลือกตั้งที่สุจริตและเที่ยงธรรม และเห็นตรงกันว่าถ้าขจัดการซื้อเสียงไม่ได้ การปฏิรูปก็จะสูญเปล่า

ข้อ ๕ สภาแห่งนี้ได้ผ่านมติ ๖ ข้อของคณะกรรมาธิการด้านการเมืองในข้อที่ ๕ เรื่อง การสร้างวัฒนธรรมการเมืองประชาธิปไตย ซึ่งก็เป็นอีกหัวใจหนึ่งของการสร้างระบบ การเมืองในระบอบประชาธิปไตยที่มั่นคง ที่จะต้องให้การศึกษาแก่พลเมือง สร้างการมีส่วนร่วม ทางการเมืองของประชาชน การปฏิรูปทางการเมืองจะพังครืนลงถ้าประชาชนไม่ได้มีทัศนะ ที่เห็นความสําคัญของอํานาจประชาชน ถ้าประชาชนเห็นการเมืองเป็นเรื่องธุระไม่ใช่ ใครจะมาใครจะไปไม่ใช่ธุระของตน บ้านเมืองจะดีจะร้ายก็ไม่ใช่ธุระของตน ดังนั้นภารกิจ การปฏิรูปการเมืองด้านวัฒนธรรมการเมืองจึงเป็นภารกิจที่ยิ่งใหญ่และท้าทาย ที่ต้องระดม สรรพกําลัง เวลา สติปัญญา และการทุ่มเทอย่างมุ่งมั่น แม้ว่า ๒๐ ปีในแผนยุทธศาสตร์ชาติ ก็ใช่ว่าจะเป็นเวลาที่มากเหลือเฟือสําหรับงานสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองในสังคมไทย

ข้อ ๖ เรื่องการสร้างความปรองดองของคนในชาติ การรู้รักสามัคคี และความปรองดองเป็นน้ําหนึ่งใจเดียวกันของคนในชาติ คือปัญหาที่ท้าทายและชี้ขาด การปฏิรูปและการพัฒนาที่จะเกิดขึ้นตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ ความมั่นคง ความมั่งคั่ง และความยั่งยืนตามแผนยุทธศาสตร์ชาติจะเกิดขึ้นไม่ได้เลยถ้าคนในชาติยังแตกแยก แบ่งฝักแบ่งฝ่าย กล่าวร้าย ใส่ความ ความเกลียดชัง ร้านค้าขายยังเปิดขายกันอย่างโจ่งแจ้ง และลูกค้าก็ยังอุดหนุนกันอย่างหนาแน่น คณะกรรมาธิการด้านการเมืองได้เสนอการปฏิรูป ด้านการสร้างความปรองดองอย่างเป็นรูปธรรมที่สุด ปฏิบัติได้ ยึดหลักกฎหมายและแก้ปัญหา ที่เกิดอยู่ในปัจจุบัน และที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เพื่อนสมาชิกได้โปรดดูรายงานนี้เถอะครับ นอกจากระบบคุณธรรมแล้ว เพื่อให้การเมืองมั่นคงในวันข้างหน้า เราก็เห็นว่าระบบ ความชอบธรรมจากรัฐบาลที่มาใช้อํานาจนั้นต้องใช้อํานาจอย่างมีประสิทธิภาพ มีความยุติธรรม มีจริยธรรม เหนืออื่นใด รัฐบาลที่เข้ามาบริหารประเทศจะมีความมั่นคงได้ถ้าทําให้ความมุ่งหวัง ของประชาชนที่จะอยู่ดีมีสุขเป็นเป้าหมายสุดท้าย ประชาชนต้องการมีกิน มีเกียรติยศ ได้รับการเคารพในศักดิ์ศรี และอยู่ในประเทศที่มีเสรีภาพและมีโอกาส ประชาชนต้องการมีกิน มีเกียรติ และมีโอกาส รัฐบาลที่เข้ามาจึงจะต้องคิดถึงประชาชนเป็นหลัก เป้าหมายอยู่ที่ ความมุ่งหวังของประชาชนเป็นหลัก รัฐบาลที่รับฟังเสียงบ่นของประชาชนและกระโดดลงไป แก้ไขปัญหาเป็นหลัก ท่านประธานครับ เมื่อเรามุ่งหวังให้การเมืองมีคุณธรรม มีความชอบธรรม และอันสุดท้ายเป็นเรื่องซึ่งสื่ออาจจะสนใจ แต่แท้ที่จริงแล้วเป็นเรื่องที่เราเห็นว่าการเมือง จะมั่นคงนั้นต้องมีการปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป จริงอยู่ว่า เราพูดถึงเรื่องการปฏิรูปการเมืองที่จะบรรจุไว้ในยุทธศาสตร์ ๒๐ ปี แต่เรามิได้หมายความ ดังที่ถูกกล่าวหาหรือถูกนินทาว่า คิดจะสร้างกรอบเหล็ก คิดจะทํากรงเหล็กกักขังนักการเมืองที่จะทําตามมา ไม่ให้คิดเรื่อง ชาติบ้านเมืองเพราะถูกแม่น้ํา ๕ สาย หรือ คสช. คิดไว้หมดแล้ว มิได้เป็นเช่นนั้นเลย เราเห็นว่า เรื่องการปรับตัวนั้นควรจะได้มีการปรับตัวให้สอดคล้องกับสภาวการณ์ของโลกและสังคม ที่เปลี่ยนไป เราจึงได้เสนอข้อเสนอที่เป็นรูปธรรมที่สุดว่าขอให้มีการทบทวนปรับแก้ รัฐธรรมนูญทุก ๑๐ ปี ทั้งนี้ทั้งนั้นเพื่อจะเป็นเข็มทิศว่ารัฐธรรมนูญนั้นสามารถแก้ไขได้ และหากมีเหตุอันจะต้องแก้ไขนั้นก็สามารถมีความหวังและรอได้ว่าภายใน ๕ ปี ๑๐ ปี ก็จะมีคณะกรรมาธิการพิเศษของ ๒ สภาที่จะมารับฟังเสียงของประชาชน เสียงของ พรรคการเมือง เสียงของนักการเมืองว่ารัฐธรรมนูญนั้นจะแก้ไขกันเช่นไรได้บ้าง เป็นความหวังว่า รัฐธรรมนูญแก้ได้ เป็นความหวังว่ากฎหมายสูงสุดนั้นก็ปรับตัวเองเหมือนกับยุทธศาสตร์ชาติ ก็สามารถแก้ได้ ก็สามารถปรับตัวเองได้ เพียงแต่ขอให้ใจเย็น ๆ หน่อยให้รอถึงเวลา ที่ควรจะแก้ก็จะได้แก้กันต่อไปใช่ว่าจะมีทางตัน ท่านประธานที่เคารพครับ จากข้อเสนอ ทั้งหมดนี้ คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการเมืองได้นําเสนอต่อ เพื่อนสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศในวันนี้ เราขอเสนอต่อทุกท่านเพื่อรับรู้ร่วมกัน และขอการอนุมัติจากทุกท่านให้การปฏิรูปทางด้านการเมืองได้มีชีวิตที่เข้มแข็งและเดินหน้าต่อไป ในชั้นยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี ซึ่งท่านประธานครับ เชื่อว่าพวกเราทุกคนมีหัวใจเดียวกันว่า เราไม่ได้ทําเพื่อใครคนใดคนหนึ่ง แต่ทําเพื่ออนาคตของชาติและประชาชนโดยส่วนรวม ร่วมกันครับ ขอขอบพระคุณครับ