กราบเรียนท่านประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศ เพื่อนสมาชิกครับ ผม อนุสิษฐ คุณากร หมายเลข ๑๘๓ ผมขออนุญาตอภิปราย ในประเด็นของยุทธศาสตร์ชาติที่เป็นหลักการ ผมคิดว่าเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ที่ผมเรียนอย่างนี้ครับ เราเข้ารับการศึกษาอบรมในหลาย ๆ หลักสูตร แล้วเราพยายาม ตั้งคําถามกันว่าบ้านเมืองนั้นมีทิศทางที่ชัดเจนในลักษณะที่เป็นยุทธศาสตร์ชาติหรือไม่ หลายคนตั้งคําถามมาโดยตลอดครับ ตัวกระผมเองเข้าสู่หลักสูตรหลาย ๆ หลักสูตร เป็นระยะเวลา ๒๐-๓๐ ปีมาแล้ว เราเห็นว่าภาพของยุทธศาสตร์ชาติที่หลายท่านได้อภิปราย ไปแล้ว ผมคิดว่า ณ ที่แห่งนี้คงเข้าใจตรงกันครับว่าถึงเวลาที่เราจะต้องมีทิศทาง ในการกําหนดแนวทางให้กับประเทศขับเคลื่อนหรือมีทางเดินไปได้ ด้ามขวานของเรานั้นมี ภูมิรัฐศาสตร์ที่แตกต่างกัน มีกิจกรรมที่แตกต่างกัน ประชาชนที่มีความหลากหลายทั้งในเรื่อง ของการศึกษา ภาษา วัฒนธรรม ศิลปะต่าง ๆ สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้เราถูกขับเคลื่อนภายใต้ แนวทางการดําเนินการที่มีมาอยู่เดิม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของแผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติทั้ง ๑๑ ฉบับนั้นเป็นคุณูปการต่อการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาประเทศ มาโดยตลอด ยังมีแผนและนโยบายอีกหลายเรื่องครับที่เราไม่สามารถจะเข้าใจตรงกัน หรือเดินไปพร้อม ๆ กัน ผมเรียนว่าทุกท่านคงเห็นด้วยกับผมครับ แผนการป้องกันประเทศ เป็นอย่างไร นโยบายความมั่นคงแห่งชาติเป็นอย่างไร ยุทธศาสตร์ทางด้านการศึกษา เป็นอย่างไร แผนประชาสัมพันธ์ในภาวะวิกฤติ สิ่งที่ผมพูดมานี้ผมเชื่อว่าหลายท่าน คงไม่ทราบแล้วก็ไม่ได้รับรู้ในเรื่องเหล่านี้ ยุทธศาสตร์ในการรักษาผลประโยชน์ของชาติ ทางทะเลซึ่งมีผลประโยชน์ของประเทศอยู่อย่างมหาศาล ประมาณ ๒๕ ล้านล้านบาทต่อปี ท่านทราบหรือไม่ว่าในผืนน้ํานั้นเราต้องทําอะไรกันบ้าง ผมคิดว่าในระยะเวลาที่ผ่านมาหลายเรื่อง เราไม่มีทิศทางครับ เราปิดทองหลังพระกัน แล้วเวลามีปัญหาเราก็บอกว่าให้หน่วยโน้นหน่วยนี้ ไปรวมตัวกันแล้วก็ไปแก้ไขปัญหา ทุกวันนี้เป็นอย่างนั้นครับ ยกตัวอย่างเรื่องการดูแลรักษา ผลประโยชน์ของชาติทางทะเล ถ้าเทียบแล้วกับประเทศมาเลเซียเพื่อนบ้านเราเองทิศทางชัดครับ ๑ ปี ขอให้มีโคสต์การ์ด (Coast guard) หน่วยงานที่จะดูแลและปกป้องผลประโยชน์ ในทะเล แต่ของเรา ๑๐ กว่าปีมาแล้วเราพยายามแก้ไขปัญหาทําไม่ได้ครับ ขึ้นอยู่กับรัฐบาลบางชุดที่เข้ามา ที่เรียนอย่างนี้เพราะว่าการใช้พลังอํานาจของชาติ ในการที่จะขับเคลื่อนประเทศนั้นหรือที่เรียกว่ายุทธศาสตร์ชาตินั้นเป็นเรื่องที่มีความสําคัญ แล้วต้องมีกระบวนการคิดอย่างบูรณาการครับ ไม่มีการแยกส่วน แล้วไม่มีการแยกกันทํา ภายใต้นโยบายของรัฐบาลที่เข้ามาในแต่ละชุด ผมเห็นด้วยที่บางท่านได้นําเสนอว่า เมื่อรัฐบาลเข้ามาแล้วย่อมรับฟังความต้องการของประชาชนในแต่ละพื้นที่ที่มีความแตกต่างกัน แต่การขับเคลื่อนประเทศภายใต้ยุทธศาสตร์ชาตินั้นเป็นเรื่องที่มิสามารถหลีกเลี่ยงได้ เป็นเรื่องที่ชาติต้องเดินไปตามทิศทางนั้น อย่างน้อยจากการประเมินสถานการณ์ จากการตรวจสอบผลประโยชน์ของชาติที่มีอยู่ในปัจจุบัน ผมเรียนแม้กระทั่งว่าตัวผลประโยชน์ ของชาติที่ชาติบ้านเมืองได้กําหนดไว้เพื่อจะใช้เป็นแนวทางในการขับเคลื่อนประเทศว่า ประเทศในระยะต่อไปจะต้องดูแลผลประโยชน์ของชาติเหล่านี้อย่างไร ผมก็เชื่อว่าหลายฝ่าย หลายกระทรวง หลายทบวง กรม ณ วันนี้ไม่เข้าใจครับ ไม่ได้ไปประเมินว่ากระทรวง ทบวง กรมนั้นมีจุดอ่อนหรือข้อบกพร่อง แต่ผมประเมินว่าชาติบ้านเมืองนั้นไม่มีทิศทางที่ชัดเจน เราแยกกันเป็นเสี่ยง ๆ ครับ เราทํางบประมาณเป็นรายฟังก์ชัน (Function) ทําดูดีนิดหนึ่ง เราก็ลงไปในเรื่องของอาเจนดา (Agenda) ซึ่งขณะนี้งานอาเจนดา (Agenda) ดูเหมือนเป็นงาน ในเชิงยุทธศาสตร์ที่เราขับเคลื่อนไปได้เป็นอย่างดี แต่ก็ยังมีเรื่องของแอเรียเบส (Area based) ซึ่งเราถือว่าภาคประชาสังคมในระดับพื้นที่เป็นเรื่องที่สําคัญ ที่ผมเรียนว่าผลประโยชน์ของชาตินั้น มีอะไรบ้าง ผมอยากจะเรียนนะครับว่าสิ่งที่เราต้องทําและต้องรักษาไว้ก็คือการมีเอกราชอธิปไตย บูรณภาพแห่งเขตอํานาจรัฐ ใครทําครับ กระทรวงไหนทํากันบ้าง ทํากันอย่างไร ทิศทาง ไปอย่างไร งบประมาณที่จัดสรรลงไปเรากําลังทําอะไรกันอยู่ การดํารงอยู่อย่างมั่นคง ของสถาบันหลักของชาติ ใครทําอะไร เรากําลังบอกว่ามีคนละเมิด เรากําลังบอกว่าจะต้อง มีการใช้มาตรา ๑๑๒ เรากําลังบอกว่าจะจัดการกับกลุ่มบุคคลเหล่านี้ เรื่องเหล่านี้ใครทําครับ ทิศทางไปทางไหน ชาติ ประชาชนที่จะพ้นจากภัยคุกคามทุกรูปแบบ ทิศทางเหล่านี้ ใครเป็นผู้กําหนดครับ อาจจะเป็นสํานักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติกําหนด กําหนดแล้ว กระทรวง ทบวง กรม ทําอะไร ทําอย่างไร ทําภายใต้เครื่องมือและกลไกใด เรื่องเหล่านี้ เป็นทิศทางที่ผมคิดว่าถึงเวลาที่ประชาชนทั้งประเทศต้องได้รับการตอบสนองว่าทิศทาง ในอนาคตของประเทศจะเดินไปทางไหน เยาวชนของเราที่อยู่ในสถานศึกษา เข้าใจหรือไม่ว่า ในท้ายที่สุดด้ามขวานของเราจะมีการพัฒนาไปอย่างไร การเจริญเติบโตของชาติ ความเป็นธรรม และความอยู่ดีมีสุขของประชาชนซึ่งถือว่าเป็นผลประโยชน์ของชาตินั้นจะต้องถูกกําหนดทิศทางไว้ อย่างไร ความสามารถในการรักษาผลประโยชน์ของชาติภายใต้บริบทของการเปลี่ยนแปลง ของสภาวะแวดล้อมโลก สภาวะแวดล้อมในภูมิภาค และสภาวะแวดล้อมในบริบท ของประชาคมอาเซียนต่าง ๆ จะเดินไปได้อย่างไร ผมคิดว่าเรื่องเหล่านี้เป็นประเด็นที่ผม ขออนุญาตถ่ายทอดแล้วก็ใช้เวลาที่มีอยู่ สิ่งที่เคยมีมาอยู่เดิมนั้นผมคิดว่าเป็นคุณูปการครับ รัฐบาลทุกชุดที่เข้ามามีการดูแลชาติบ้านเมืองภายใต้สถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปตาม สถานการณ์ของแต่ละห้วงเวลา แต่แน่นอนครับอนาคตของชาติที่เราคิดว่าเราจะผลักดัน และขับเคลื่อนนั้นเรามีทิศทางอย่างไร สิ่งที่มีอยู่เดิมหลายเรื่องไม่ได้สะท้อนหรือถ่ายทอด ลงไปสู่การเปลี่ยนแปลงบ้านเมืองที่ไปในทิศทางเดียวกัน หลายเรื่องเป็นสิ่งที่เรารู้กันดีว่า บ้านเมืองนั้นยังขาดทิศทางหลักอยู่ ยังมีความไม่ชัดเจน สิ่งที่มีอยู่หลายเรื่องในระยะเวลา ที่ผ่านมาเราอาศัยบทบาทของฝ่ายการเมือง เราอาศัยรัฐบาลแต่ละชุดครับ แต่เรียนว่า เมื่อรัฐบาลแต่ละชุดเข้ามาแล้วสิ่งที่รัฐบาลแต่ละชุดกําลังจะหาคําตอบและหาทางเดิน เขาส่งเรื่องกลับไปที่กระทรวง ทบวง กรม แล้วบางเรื่องก็กําหนดมาเป็นแผนบริหารราชการแผ่นดิน กําหนดว่าเป็นนโยบายแห่งรัฐ อันนี้เป็นประสบการณ์ในฐานะที่ผมอยู่สํานักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ อยากจะ สะท้อนให้เห็นถึงภาพของความไม่ชัดเจนและความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ซึ่งทําให้ ชาติบ้านเมืองเรานั้นเดินไปได้ค่อนข้างลําบากพอสมควร สิ่งที่มีอยู่เดิมนําไปสู่การจัดสรร งบประมาณที่ผมคิดว่าบางครั้งในสภาแห่งนี้เอง เมื่อแผนงานโครงการเข้ามาสู่สภาแห่งนี้ งบประมาณถูกตัดโดยไม่มีเหตุผล อันนี้คือสิ่งที่เราเจอแล้วเราประสบ แม้กระทั่งงาน ที่เป็นสาระสําคัญของประเทศอย่างสูงยิ่ง ไม่ต้องอธิบายครับ มีกระบวนการตัด หรือจัดสรรงบประมาณอย่างไม่ได้บูรณาการและมองไม่เห็นภาพความจําเป็นของประเทศ ที่แท้จริง ฉะนั้นผมคิดว่าน่าจะถึงเวลาของประเทศแล้วครับว่ายุทธศาสตร์ชาตินั้น เป็นเรื่อง ที่เราจะต้องดําเนินการต่อไป ส่วนรูปแบบวิธีการการร่างกฎหมาย การใช้เครื่องมือต่าง ๆ คณะกรรมการกลไกวิธีการสรรหา การกําหนดขอบเขตในการที่จะไปจัดทํายุทธศาสตร์ ในระยะต่อไปจะดําเนินการอย่างไรนั้นผมขออนุญาตไม่กล่าวถึงครับ ในชั้นนี้ขออนุญาต เรียนถึงความจําเป็นว่าถ้ายุทธศาสตร์นี้เป็นความต้องการของประชาชนแล้ว การขับเคลื่อน ในระยะต่อไปผมคิดว่าเป็นเรื่องและเป็นหน้าที่ของทุกคนที่จะต้องดําเนินการให้เรื่องเหล่านี้ สําเร็จลุล่วงไปได้ ขอบพระคุณครับ