กราบเรียนท่านประธานสภา ที่เคารพ กระผม พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ และในฐานะที่เป็นประธานอนุกรรมาธิการที่พิจารณาร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ ใคร่ขออนุญาต กราบเรียนผ่านท่านประธานไปยังสมาชิกเพื่อที่จะเสนอร่าง พ.ร.บ. กองทุนน้ํามันเชื้อเพลิง พ.ศ. .... หากได้รับความเห็นชอบจาก สปท. ก็จะได้นําเสนอต่อรัฐบาลต่อไป ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้เป็นแนวคิดของสภาปฏิรูปแห่งชาติ คือ สปช. ที่ได้มีแนวคิดว่าน่าจะได้มีร่างพระราชบัญญัติ กองทุนน้ํามันเชื้อเพลิง พ.ศ. .... และได้เสนอต่อรัฐบาล ซึ่งรัฐบาลได้ส่งให้หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องได้ร่วมพิจารณา ผลการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กระทรวงพลังงานให้ความเห็นชอบกับแนวคิดในการจัดให้มีร่างพระราชบัญญัติกองทุน น้ํามันเชื้อเพลิง พ.ศ. .... เพื่อที่จะได้สามารถดําเนินการได้อย่างถูกต้องและเป็นไปตาม หลักธรรมาภิบาลในการบริหารราชการแผ่นดินด้านพลังงานสืบต่อไป เนื่องจากว่าเจ้าหน้าที่ ไม่แจกเพาเวอร์พอยท์ (PowerPoint) ให้กับท่านนะครับ ก็จะต้องอาศัยดูจากบนจอ และผมจะขออนุญาตใช้เวลาในการชี้แจงเพาเวอร์พอยท์ (PowerPoint) เพื่อที่ท่านจะได้ มีความเข้าใจถึงที่ไปที่มาของร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ หลังจากนั้นก็คงจะได้ให้โอกาสท่าน ให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะต่อไป ก็ขอไปที่เพาเวอร์พอยท์ (PowerPoint) ประกอบนะครับ
(เจ้าหน้าที่ได้ดําเนินการเปิดพรีเซนเทชัน (Presentation))
ปัญหาของการที่เราต้องให้มี การปฏิรูปในเรื่องนี้ก็มาจากหลาย ๆ สาเหตุ ปัญหาของความไม่เชื่อมั่นในการบริหารกองทุน ในวัตถุประสงค์ต่าง ๆ จากภาคประชาชนต่อกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงก็ปรากฏอยู่เป็นเนือง ๆ
ประเด็นที่ ๒ คือกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงได้จัดตั้งมานานแล้ว แต่ไม่มี พระราชบัญญัติรองรับอย่างชัดเจน โดยใช้พระราชกําหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลน น้ํามันเชื้อเพลิง พุทธศักราช ๒๕๑๖ คือเมื่อ ๔๐ กว่าปีที่แล้ว และคําสั่งนายกรัฐมนตรี ในลําดับถัดมา ซึ่งสอดคล้องกับความเห็นของท่านประธานผู้ตรวจการแผ่นดินที่ได้ส่งมา ยังรัฐบาลเมื่อปีที่แล้วนี้เองว่าเห็นควรพิจารณาความชอบด้วยกฎหมายของกองทุนน้ํามัน เชื้อเพลิงตามกฎหมายที่มีอยู่เดิม โดยควรพิจารณาให้เป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมาย
ประการที่ ๓ คือวัตถุประสงค์ในการใช้กองทุนค่อนข้างจะกว้างแล้วก็ขาด ความชัดเจน
ประการที่ ๔ การบริหารกองทุนในบางครั้งอาจจะถูกมองว่าเพื่อเป็นประโยชน์ ทางการเมือง แล้วก็เปิดช่องให้นําเงินในกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงไปใช้โดยผิดวัตถุประสงค์ได้ เพราะฉะนั้นเราจึงได้กําหนดวิธีการปฏิรูปตามแนวทางที่ได้นําเรียนเสนอไว้ในเอกสารที่แจก ให้กับท่านนะครับ
ประการแรก คือกําหนดบทบาท หน้าที่ และการใช้ประโยชน์กองทุนน้ํามัน เชื้อเพลิงให้ชัดเจน โดยใช้ในการเสริมสร้างความมั่นคงและประสิทธิภาพของระบบพลังงาน อย่างโปร่งใส เหมาะสม และเป็นธรรมต่อผู้บริโภค
ประการที่ ๒ คือมีกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงไว้ในการรักษาเสถียรภาพ ราคาน้ํามันเชื้อเพลิงในราคาขายปลีกอย่างมีประสิทธิภาพในสถานการณ์ที่มีวิกฤตการณ์ ผันผวนอย่างรุนแรง โดยไม่ถูกใช้เป็นเครื่องทางการเมืองหรือไปบิดเบือนราคาน้ํามันเชื้อเพลิง ด้วยการเรียกเก็บหรืออุดหนุนราคาน้ํามันเชื้อเพลิงบางประเภท
และประการที่ ๓ คือให้มีการตรากฎหมายใหม่ในการจัดตั้งกองทุนน้ํามัน เชื้อเพลิง ซึ่งแนวทางแก้ไขก็มีหลักการ ดังนี้
ประการแรก คือกําหนดมาตรการต่าง ๆ เกี่ยวกับการเรียกเก็บเงินจากราคา น้ํามันเชื้อเพลิงเข้ากองทุนอย่างเป็นธรรมและไม่เป็นภาระต่อผู้ประกอบการและผู้บริโภค และใช้เงินจากกองทุนเฉพาะเพื่อการชดเชยราคาน้ํามันเชื้อเพลิงในกรณีที่เกิดวิกฤติผันผวน อย่างรุนแรง กําหนดวงเงินสูงสุดที่กองทุนจะพึงมีได้ แล้วก็วงเงินต่ําสุดที่ติดลบที่เราจะ อนุญาตให้กองทุนติดลบได้ไว้ในร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ แล้วก็มีข้อห้ามในการไม่ให้ใช้เงินกองทุน ในกิจกรรมที่ไม่เกี่ยวข้อง ยกเว้นการชดเชยราคาน้ํามันเชื้อเพลิง
ประการที่ ๒ ความมุ่งหมายก็คือการกําหนดมาตรการต่าง ๆ เกี่ยวกับ การอุดหนุนราคาน้ํามันเชื้อเพลิงชีวภาพ โดยมีระยะเวลาและวงเงินที่ใช้ในการอุดหนุนราคา เชื้อเพลิงชีวภาพอย่างชัดเจนแน่นอน
ประการที่ ๓ ได้กําหนดเจตนารมณ์ของการมีกองทุนเพื่อการเปลี่ยนผ่าน หรือทรานซิชัน (Transition) ไปสู่ระบบที่มีการอ้างอิงในตลาดสากลที่มีการแข่งขันอย่างมี ประสิทธิภาพได้ ซึ่งอันนั้นก็เป็นวัตถุประสงค์หนึ่งของกองทุนที่จะดําเนินการต่อราคาน้ํามัน เชื้อเพลิง ซึ่งในบางส่วนยังไม่เป็นไปตามกลไกตลาดอย่างแท้จริง
และประการที่ ๔ คณะกรรมการกองทุนที่จะจัดตั้งขึ้นตามร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ จะประกอบด้วยหลายภาคส่วน ก็จะเป็นครั้งแรกที่จะให้ภาคประชาสังคมหรือนักวิชาการที่มี ความเชี่ยวชาญในด้านต่าง ๆ ที่จะสามารถสนับสนุนการบริหารกองทุนให้เกิดประสิทธิภาพ ได้เข้ามาซึ่งจะมี ๕ คน จากทั้งหมด ๑๕ คน จากเดิมที่ไม่มีเลย เรากําหนดระยะเวลา การปฏิรูปไว้เป็น ๓ ขั้นตอน
ขั้นตอนแรก ก็คือการเสนอร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ให้ผ่านที่ประชุมแห่งนี้ในเดือนนี้ จากนั้นก็จะเสนอไปสู่สภานิติบัญญัติแห่งชาติและคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาในเดือนมีนาคม แล้วก็หวังว่าภายในกลางปีนี้ถ้าไม่มีอะไรขัดข้อง สนช. ก็จะสามารถพิจารณาร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ ให้มีผลบังคับใช้ได้
ในส่วนที่เป็นแหล่งที่มาของงบประมาณ ซึ่งเป็นข้อกําหนดในการเสนอวาระ การปฏิรูปนั้นก็ไม่จําเป็นต้องใช้งบประมาณของรัฐบาลเพิ่มเติมจากที่มีอยู่ในระบบอยู่แล้ว เช่นงบประมาณที่ใช้ในการจัดตั้งกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงและสํานักงานกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิง ตามแผนปฏิรูปนี้ก็ได้มาจากการโอนเงินกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงที่มีอยู่ และรวมถึงทรัพย์สิน ต่าง ๆ ที่จะโอนมาเป็นของสถาบันบริหารกองทุนพลังงาน จากสถาบันบริหารกองทุน พลังงานซึ่งมาจัดตั้งขึ้นแต่เดิมเข้ามาสู่สํานักงานใหม่
ประเด็นถัดไป คือวัตถุประสงค์ของกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงตามมาตรา ๕ ถ้าท่านจะดูเอกสารที่แจกไปในส่วนท้ายจะเป็นร่าง พ.ร.บ. ซึ่งมีอยู่ ๔๕ มาตรา ผมก็จะ หยิบยกประเด็นหรือมาตราที่สําคัญ ๆ กราบเรียนให้ท่านสมาชิกผ่านท่านประธาน ได้รับทราบเพื่อประกอบการอภิปรายของท่านต่อไป ในมาตรา ๕ ได้กําหนดวัตถุประสงค์ของ กองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงขึ้นไว้ ๔ ประการเท่านั้น
ประการแรก เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ํามันเชื้อเพลิงในประเทศ ในกรณีที่เกิดวิกฤติการณ์ผันผวน
ประการที่ ๒ เพื่อส่งเสริม สนับสนุนการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพและเชื้อเพลิงจาก พลังงานทดแทนที่ผลิตในประเทศ อันนี้ก็มีการเน้นว่าเฉพาะที่ผลิตในประเทศ โดยใช้กลไก ของกองทุนให้เกิดส่วนต่างราคาที่เหมาะสม
ประการที่ ๓ เพื่อบรรเทาผลกระทบจากการปรับราคาน้ํามันเชื้อเพลิง หรือการปรับอัตราเงินกองทุน
ประการสุดท้าย เพื่อดําเนินการอื่นใดตามวัตถุประสงค์ของกองทุน ตามพระราชบัญญัตินี้
ในส่วนของคณะกรรมการกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงตามมาตรา ๘ ก็จะมีอยู่ ทั้งหมด ๑๕ คน เป็นภาครัฐที่มาโดยตําแหน่ง ๙ คน ซึ่งมีท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่ไม่ใช่ข้าราชการ ๕ คน แต่งตั้งโดยรัฐมนตรี ซึ่งท่านอาจจะ ตั้งกรรมการขึ้นมาพิจารณาโดยสรรหา หรือให้หน่วยงานภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องส่งมา แต่ ๕ ด้านที่มาจากผู้ทรงคุณวุฒิก็จะประกอบด้วย ด้านการเก็บรักษา ขนส่ง หรือขาย และจําหน่ายน้ํามันดิบหรือน้ํามันเชื้อเพลิง ด้านการส่งเสริมพลังงานทดแทนจากเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่ง ๒ ด้านนี้ก็จะมีกลุ่มอยู่ในสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ด้านที่ ๓ คือด้านกฎหมาย หรือการบัญชีและการเงิน ด้านที่ ๔ คือด้านสังคมและการคุ้มครองผู้บริโภค และด้านเศรษฐศาสตร์พลังงาน คนที่ ๑๕ ก็จะเป็นผู้อํานวยการ ซึ่งจะมีการสรรหาเข้ามาทําหน้าที่เป็นกรรมการด้วย และเป็นเลขานุการของคณะกรรมการ อํานาจหน้าที่กรรมการตามมาตรา ๑๒ ก็คงจะเป็น อํานาจหน้าที่ที่อยู่ในร่าง พ.ร.บ. ที่ท่านถืออยู่ ผมก็คงจะไม่ไปลงรายละเอียดมากนะครับ ก็มีทั้งอํานาจในการบริหาร กํากับดูแลกองทุนและสํานักงาน การกําหนดชนิดของน้ํามันเชื้อเพลิง ที่ต้องส่งเงินเข้ากองทุน หรือได้รับเงินชดเชย ก็มีทั้ง ๒ ส่วน ทั้งได้รับชดเชย หรือต้อง ส่งเงินมา และอัตราเงินส่งเข้ากองทุน หรืออัตราเงินชดเชยของแต่ละชนิด ตามความเหมาะสม ของห้วงเวลาหรือสถานการณ์ รวมถึงการกําหนดสถานะกองทุนขั้นสูงสุดและขั้นต่ําสุด โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติตามมาตรา ๒๐ นอกจากนั้น ก็รวมถึงการกําหนดประเภทเชื้อเพลิงชีวภาพและพลังงานทดแทน การแต่งตั้งที่ปรึกษา คณะอนุกรรมการ คณะทํางาน เพื่อพิจารณาหรือปฏิบัติการตามที่คณะกรรมการมอบหมาย ซึ่งรวมถึงการตรวจสอบ กลั่นกรองโครงการหรือกิจกรรม และสุดท้าย คือปฏิบัติงานอื่นตามที่ คณะรัฐมนตรี หรือคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติมอบหมาย ในการดําเนินงาน ของกองทุนตามร่าง พ.ร.บ. นี้ อันนี้ก็มีเขียนไว้อย่างละเอียดในร่าง พ.ร.บ. แล้ว ในมาตรา ๗ นี้ เราพูดถึงกฎเกณฑ์การใช้เงินของกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิง ซึ่งเป็นไปตามวัตถุประสงค์ ของกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิง รวมไปถึงค่าใช้จ่ายในการบริหารกองทุนและสํานักงานด้วย ในมาตรา ๒๐ ให้กองทุนมีสถานะทางการเงินของกองทุนสุทธิเป็นจํานวนทรัพย์สินสูงสุด ได้ไม่เกิน ๔๐,๐๐๐ ล้านบาท ในอดีตนั้นไม่เคยมีการกําหนดแก็ป (Gap) ข้างบนไว้ ก็หมายความว่าเมื่อใดที่กองทุนมีเงิน ๔๐,๐๐๐ ล้านบาท เมื่อนั้นก็จะไม่มีการเก็บเพิ่มเติม แต่อาจจะชดเชยในบางส่วนได้ และให้มีสถานะทางการเงินของกองทุนสุทธิเป็นหนี้ได้ไม่เกิน ๒๐,๐๐๐ ล้านบาท กองทุนนี้เคยติดลบถึง ๘๐,๐๐๐ กว่าล้านบาท และอันนี้เราก็ล็อก (Lock) ไว้ในขั้นต่ําว่าจะติดลบได้ไม่เกิน ๒๐,๐๐๐ ล้านบาท ในกรณีที่มีเหตุจําเป็นอย่างยิ่ง เพื่อประโยชน์แก่ทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือเพื่อความผาสุกของประชาชน ให้รัฐมนตรี มีอํานาจออกกฎกระทรวงปรับเปลี่ยนสถานะการเงินของกองทุนสุทธิตามวรรคหนึ่งได้อีก ไม่เกินร้อยละ ๕๐ อันนี้ก็เป็นการชั่วคราว ในระยะเวลาไม่เกิน ๖ เดือน และต้องได้รับอนุมัติ ความเห็นชอบจากคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติก่อน
ต่อไปคือเรื่องการกํากับดูแล โดยคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ และการทํางานร่วมกับคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน หรือที่เราเรียกว่า กบง. กรรมการกองทุนก็มีหน้าที่ในการกําหนดนโยบายการบริหาร และกํากับดูแลการดําเนิน กิจการของกองทุนและสํานักงานให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์และวิธีการที่ กพช. มอบหมาย และกําหนด รวมถึงการรายงานผลการดําเนินงานให้กับ กพช. ทราบด้วย
ในประเด็นสุดท้าย คือการประเมินผลการดําเนินงานของกองทุนน้ํามัน เชื้อเพลิง ในร่างพระราชบัญญัตินี้ได้มีการกําหนดให้มีการทบทวนวัตถุประสงค์ บทบาท ภารกิจ และการดําเนินงานของกองทุนทุก ๓ ปี และให้กรมบัญชีกลางประเมินผล การดําเนินงานของกองทุนเป็นประจําทุกปีตามมาตรา ๓๓ และมาตรา ๓๔ รวมไปถึง ให้สํานักงานการตรวจเงินแผ่นดิน หรือบุคคลที่สํานักงานการตรวจเงินแผ่นดินให้ความเห็นชอบ เป็นผู้สอบบัญชีของกองทุน และให้ทําการตรวจสอบรับรองบัญชีและการเงินทุกประเภท ของกองทุนทุกรอบปีบัญชีตามมาตรา ๓๒ ก็คงจะไม่รบกวนเวลาของท่านสมาชิก สปท. มากไปกว่านี้ ก็คิดว่าเราได้ดําเนินการเสนอร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ต่อเพื่อนสมาชิก สปท. เพื่อนําเสนอ ต่อรัฐบาล เพื่อให้การบริหารกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงเป็นไปอย่างถูกต้อง มีธรรมาภิบาล มีกฎหมายรองรับ และเพื่อประโยชน์สูงสุดของพี่น้องประชาชน ขอขอบพระคุณครับ