ท่านประธานที่เคารพครับ ผมขอขอบคุณ ท่านสมาชิกทุกท่านที่ให้การต้อนรับ ก็อภิปรายเรื่องนี้อย่างอบอุ่นนะครับ ผมถือว่าได้รับ การต้อนรับอย่างอบอุ่น เพราะว่ามีท่านสมาชิกที่สนใจให้ความคิดเห็น ให้ข้อสังเกต และวิพากษ์วิจารณ์ถึง ๑๕ ท่าน นับว่าเป็นเรื่องที่มีความสนใจอย่างมาก คำตอบที่เป็น รายละเอียดที่ท่านอาจารย์ปัทมาได้กรุณาตอบให้แล้ว ผมก็จะขอเรียนว่าข้อสังเกตของท่าน ผมต้องเรียนอย่างนี้ว่าผมนั่งอยู่ในนี้ตลอดเวลาแล้วก็รู้สึกดีใจมากที่ได้มานั่งฟังท่านในวันนี้ เพราะผมรู้สึกว่าสิ่งที่ท่านทั้งหลายพูดเป็นสิ่งที่มีค่าแล้วก็ให้ความรู้กับผม ผมได้รับความรู้ จากการฟังการอภิปรายของทุกท่าน แล้วก็มีความเอนจอย (Enjoy) สนุกสนาน ยินดีปรีดา กับการที่ได้รับคำวิพากษ์วิจารณ์เหล่านั้นนะครับ แล้วก็คิดว่าข้อสังเกตที่ท่านให้เป็นข้อสังเกต ที่มองจากแง่มุมต่าง ๆ ซึ่งดีทั้งนั้น ผมก็จะรับไปพิจารณาปรับปรุงแก้ไขรายงานให้ดีขึ้นนะครับ ผมได้สดับตรับฟังดูแล้วก็ไม่เห็นว่ามีท่านผู้ใด ที่คัดค้านรายงานนี้ มีแต่ท่านที่ให้ข้อสังเกตเพิ่มเติมฝากข้อเสนอแนะแล้วก็ให้แก้ไขบางประเด็น ซึ่งเหล่านั้นผมจะรับไปพิจารณา ผมต้องขออนุญาตใช้เวลาสั้น ๆ ร่วมในการออกความเห็น อีกบางประเด็นในส่วนที่คิดว่าน่าจะได้พูดถึงคือคำอภิปรายเกี่ยวกับเรื่องว่าหนี้ภาคครัวเรือน ที่มีมากมายขณะนี้ แต่ว่าเราได้วิเคราะห์ว่าสาเหตุมาจากประชาชนไม่รู้เรื่องการเงินจึงต้อง มาเสนอเรื่องว่าการให้ความรู้ทางการเงิน ความจริงไม่ได้วิเคราะห์อย่างนี้เลย แต่คิดว่าการที่ ประชาชนจำเป็นต้องมีความรู้ มีทักษะ และมีนิสัยที่ดีในทางการเงินเป็นสิ่งจำเป็นโดยพื้นฐาน อยู่แล้ว แล้วก็ยังขาดแคลนอยู่ ส่วนว่าหนี้ภาคครัวเรือนที่เกิดขึ้น ผมเห็นด้วยอย่างยิ่งเลยกับ อาจารย์อิศราที่พูดถึงว่าภาครัฐบาลมีส่วนสำคัญไม่น้อยเลยในการก่อให้เกิดภาวะอย่างนี้ เพราะว่าในอดีตที่แล้วมาเราได้ใช้นโยบายต่าง ๆ เวลานี้มีปัญหาเศรษฐกิจเราต้องใช้วิธี กระตุ้นเศรษฐกิจ กระตุ้นที่ดีก็คือต้องดันไปที่ภาคคนยากคนจน เพราะว่าถ้าเขาได้รับกระตุ้นแล้ว เขาจะตอบสนองได้ดี คนรวยนี่ถ้ารัฐบาลจ่ายเงินให้เยอะ ๆ ก็ไปเก็บออม แล้วเขาใช้จ่ายเต็มที่แล้ว ก็ต้องอาศัยมวลมหาประชาชนข้างล่างนี่แหละที่มาช่วยฟื้นฟูเศรษฐกิจ แต่ว่าผลตามมันก็มี ก็คือหนี้ครัวเรือนเพิ่มขึ้นแล้วก็เป็นภาระต่อภาคประชาชน ขณะนี้เราไม่ได้มาโต้แย้งกัน ในเรื่องการวิเคราะห์ว่าเหตุมาจากไหน แต่สิ่งที่ผมเสนอนี่คือมาเสนอว่าเราจะแก้ปัญหานี้ อย่างไร วิธีการแก้ปัญหาที่เราเสนอนี่ก็คือว่าสร้างภูมิคุ้มกันให้กับประชาชน โดยติดอาวุธ ประชาชนด้วยความรู้ ทักษะ และนิสัยที่ดีในทางด้านการเงิน ถ้าประชาชนมีความรู้ มีทักษะ และมีนิสัยที่ดีทางด้านการเงินแล้วนี่ แม้จะมีใครมาจูงใจอย่างไร ใช้นโยบายอย่างไร เขาก็จะมี ภูมิคุ้มกันก็จะเลือกสรรได้

อีกประเด็นหนึ่ง เรื่องประชานิยม ผมก็เห็นด้วยอย่างยิ่งกับท่านวิทยา ที่วิเคราะห์มา ผมคิดว่าท่านวิเคราะห์ได้ถูกต้อง และผมคิดว่าวิธีแก้ก็ดีที่สุดก็เห็นด้วยกับท่าน คือว่าท่านใช้แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แล้วก็ต้องดำเนินการเรื่องนั้นอย่างจริงจัง ซึ่งผมคิดว่าแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นสิ่งซึ่งต้องปลูกฝังแล้วก็ให้ประชาชนยึดถือ ปฏิบัติเป็นกิจวัตรประจำวัน จะตัดสินใจทำธุรกิจ ตัดสินใจซื้อของ ตัดสินใจดำเนินการอะไรนี่ ถ้าคิดถึงเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงมันจะเป็นภูมิคุ้มกันได้เยอะเลย

เรื่องสุดท้ายนะครับ ผมคิดว่ามีความเห็นเกี่ยวกับเรื่องการที่ว่าคณะกรรมการ ที่ตั้งเป็นคณะกรรมการของข้าราชการ เหมือนกับว่าเราไม่ได้ใส่ใจภาคประชาชน อันนี้ก็จริงนะครับ องค์ประกอบคณะกรรมการไม่มีภาคประชาชนเลย แต่ว่าเราไม่ได้ละเลยเรื่องนี้นะครับ ผมคิดว่าเรื่องนี้จะทำให้สำเร็จจริง ๆ ต้องมีการเคลื่อนไหวประชาชนขนานใหญ่ แล้วก็ บทบาทของภาคประชาชนผมว่ามีความสำคัญ เอ็นจีโอ (NGOs) มีความสำคัญ ถ้าหากเรา ไม่ประสบความสำเร็จในการระดมกำลังของผู้ที่รักบ้านรักเมืองทั้งหลายให้มาช่วยกันทำ ในเรื่องนี้ก็จะไม่สำเร็จหรอกครับ เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องใหญ่ ที่ผมพูดถึงการสร้างนิสัยและ การยกระดับขึ้นเป็นวัฒนธรรมประจำชาติในเรื่องการที่รู้จักอดออม รู้จักใช้จ่ายเงินอย่างฉลาด แล้วก็รู้จักลงทุนอย่างไม่สุ่มเสี่ยง เป็นวัฒนธรรมของการใช้จ่ายเงินที่ดี ที่เหมาะสม ถูกต้อง มันก็ต้องการเคลื่อนไหวทางความคิด ทางการปฏิบัติของคนในจำนวนมากที่กว้างขวาง เพราะฉะนั้นจำเป็นอยู่เองที่ต้องมีภาคประชาชน องค์กร มวลชนต่าง ๆ มาร่วมส่วนด้วย ขอบคุณมากครับ