อำพล จินดาวัฒนะ หารือการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมผ่านการส่งเสริมการปลูกและดูแลต้นไม้ โดยเฉพาะต้นยางนาที่ใช้เป็นสัญลักษณ์ในการสร้างจิตสำนึกสาธารณะ พร้อมยกตัวอย่างความสำเร็จจากหมู่บ้านคำปลาหลายและโครงการของมหาวิทยาลัยขอนแก่น เพื่อผลักดันให้การปลูกต้นไม้กลายเป็นยุทธศาสตร์ชาติที่ส่งเสริมความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
กราบเรียนท่านประธานสภา ขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศที่เคารพครับ ท่านเพื่อนสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูป ประเทศครับ ต้องกราบขอบพระคุณที่กรุณาให้ผมได้นำเสนอรายงานช่วงต่อไปนี้นะครับ ซึ่งหลังจากผมเกริ่นนำตรงเข้าเรื่องแล้วก็จะเปึ้นท่าน พลตำรวจเอก ชิดชัย วรรณสถิตย์ และคณะที่เปึนเจ้าของและเปึนเจ้าภาพประเด็นนี้เปึนประเด็นหลักนะครับ ท่านประธานที่เคารพครับ กราบขอบพระคุณที่ได้กรุณาอนุญาตให้นำต้นยางนามาสร้าง บรรยากาศนิดหนึ่งนะครับ เราจะเห็นว่าวันนี้ในจอจะมีสีเขียวข้องต้นไม้ครับ เพียงแค่ ๕ ต้นเล็ก ๆ เปึนกล้าต้นไม้ยางนา ๕ ต้น ต้นนี้อายุประมาณสักราว ๆ เกือบป้หนึ่งนะครับ กราบเรียนว่ายางนาซึ่งพวกเราจะรู้จักกันโดยทั่วไป พวกเราก็อายุรุ่นราวคราวเดียวกันนะครับ สมัยเด็ก ๆ นั้นบ้านก็ต้องเปึนฝ่าไม้ยางนะครับ เราจะไม่ค่อยเห็นคุณค่าเรื่องต้นไม้ใหญ่ เหล่านี้ เรามีมากเราก็เลยตัดใช้จนเกือบหมดไปแล้ว วันนี้เราก็เริ่มมีสำนึกเรื่องเหล่านี้ นะครับ ยางนาเหล่านี้ ๓ ป้ ๕ ป้ ๑๐ ป้ มันจะใหญ่โตมหึมา วันที่เราเสียชีวิตไปแล้ว ต้นไม้นี้ ก็ยังอยู่นะครับ เปึนมูลค่าและคุณค่าของประเทศอย่างมาก ท่านประธานที่เคารพครับ ผมเพิ่งไปประเทศเวียดนามมาเมื่อไม่นานมานี้ ปรากฏว่าต้นยางนาเข้าปลูกริมถนนหนทาง ที่เปึ้นที่ของสาธารณะ หมายถึงที่ของราชการนะครับ เต็มไปหมด ถ้าเราช้าอยู่เข้าไปไกล แล้วครับ เปึ้นทั้งคุณค่าและมูลค่า ผมอยากจะกราบเรียนว่าที่ขออนุญาตท่านประธาน นำมาวางไว้ตรงนี้ก็เพื่อที่จะเปึนคล้าย ๆ เชิงสัญลักษณ์ครับ ต้นยางนาที่ได้มานี้ได้มาจาก วัดสระไม้แดง จังหวัดชัยนาทนะครับ ด้วยความกรุณาจากพระชัยนาทมุนี้ เจ้าคณะจังหวัด ชัยนาทครับ ท่านได้ทำงานกับวัดและบ้าน และเครือข่ายต่าง ๆ เพาะกล้าไม้จำนวนมาก เปึ้นไม้ใหญ่เพื่อที่จะส่งเสริมให้ชุมชนท้องถิ่นน้ำไปปลูกนะครับ ต้องกราบขอบพระคุณ ในโอกาสนี้ด้วยครับ แล้วก็ต้องขอบคุณสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดชัยนาทที่ประสานงานให้ครับ
ท่านประธานที่เคารพครับ ผมขออนุญาตกราบเรียนว่ารายงานเรื่องนี้ การปฏิรูปการบริหารจัดการการปลูกและดูแลต้นไม้ในชุมชนเพื่อชุมชนเข้มแข็งนั้น มีเพื่อนสมาชิกบางส่วนอาจจะสงสัยว่าเรื่องปลูกต้นไม้ทําไมถึงเปึนประเด็นเรื่องการปฏิรูป และเมื่อสัก ๒ สัปดาห์ที่แล้วในสภาของเราได้พิจารณารายงานของคณะกรรมาธิการ ที่มีอาจารย์ยงยุทธเปึนประธาน เราพูดถึงเรื่องการพลิกฟุ๋่นป์าให้กับแผ่นดิน วันนั้นกระผม ได้กราบเรียนในที่ประชุมครับว่า ๒ เรื่องนี้เหมือนกับ ๒ ด้านของเหรียญ ถ้าเราต้องการ ให้เหรียญมีความสมบูรณ์ เรามีมติต่อรายงานเรื่องป์าไปแล้ว ถ้าเราทําให้ดี ปฏิรูปให้ดีในระบบต่าง ๆ เราก็จะมีผืนป์ากลับคืนมา ซึ่งวันนี้ร่อยหรอลงไปมาก เพราะเรามีมากเราก็เลยใช้กันมาก แต่วันนี้เราจะต้องปรับใหม่ อีกด้านหนึ่งของเหรียญก็คือ พื้นที่ของเอกชนครับ ประชาชนคนเล็กคนน้อย ประชาชนทุกคนมีพื้นที่มากน้อยต่างกัน และในขณะเดียวกันสถานที่ราชการซึ่งเปึ้นที่ของส่วนกลาง ที่สาธารณะที่ราชการใช้อยู่ มีจำนวนมากมาย ตรงนี้ถ้าเราได้พลิกฟุ๋่นกลับมาปลูกต้นไม้เปึนไม้ใหญ่กันเต็มบ้านเต็มเมือง ในอีกไม่กี่ป้ข้างหน้านั้นระบบคุณค่า ระบบสิ่งแวดล้อมและระบบมูลค่าทางเศรษฐกิจ จะกลับมามากมายครับ ท่านประธานที่เคารพครับ เมื่อสัก ๒ สัปดาห์ที่แล้วทางคณะของเรา ได้ลงไปเยี่ยมที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยขอนแก่นก็มีโครงการที่เขาจะปลูกต้นไม้ ในชุมชนของมหาวิทยาลัย ๕,๐๐๐ กว่าไร่ ประมาณร้อยละ ๔๐ ให้เปึ้นพื้นที่สีเขียว แล้วก็มีโครงการปลูกต้นไม้ใหญ่ ถ้าไปดูจะมีความงดงามมากนะครับ เราจะเห็นยางนาขนาด ต่างกัน ประดู่ป์านะครับ ป์าสารพัดชนิดนะครับ ในขณะเดียวกันสมเด็จพระเทพฯ ท่านได้ กรุณาให้มีการวิจัย การวิจัยยางนาก็พบว่ามันมีประโยชน์มาก ยางก็จะใช้แทนน้ำมันใต้ดินได้ ใบก็สามารถทำสบู่ที่สามารถจะช่วยรักษาผิวอะไรต่าง ๆ อันนี้ผมแตะนิดเดียวเพื่อให้เห็นว่า คุณค่าของต้นไม้นั้นมหาศาลครับ หยู่กย้าต่าง ๆ ที่เราใช้ทุกวันนี้ที่เปึนยาเคมีส่วนใหญ่ ก็วิจัยมาจากสรรพสิ่งนั่นเอง โดยเฉพาะต้นไม้ครับ แล้วก็มาพัฒนาเปึนเรื่องของเคมีต่อไป เพราะฉะนั้นต้นไม้มันคือชีวิตของเราครับ เราอยู่ในประเทศไทยซึ่งมีชัยภูมิที่ดีมาก มีความหลากหลายทางธรรมชาติอย่างสูง ถ้าเราพลิกฟุ๋่นกลับมาทำกันคนละเล็กละน้อย ก็จะสามารถพลิกเรื่องของธรรมชาติ ซึ่งที่ผมกราบเรียนว่าเปึ้นทั้งมูลค่าและคุณค่า ท่านประธานที่เคารพครับ แล้วเรื่องนี้ประเด็นแรกที่ผมกราบเรียนไปแล้วก็คือเรื่องนี้ ไม่ซ้ำซ้อนกับรายงานเรื่องของการพลิกฟุ๋นผื่นป์านะครับ เปึ้นอีกด้านหนึ่งของเหรียญ เราจะส่งเสริมไปที่ชุมชน ประชาชน หัวไร่ปลายนา บ้านของเราเองนะครับ รวมทั้งสถานที่ ราชการต่าง ๆ
ประเด็นที่ ๒ ซึ่งผมอยากกราบเรียนว่า แล้วมันเปึ้นประเด็นปฏิรูปหรือไม่ ผมกราบเรียนว่าเราคิดว่าเรื่องนี้เปึนประเด็นปฏิรูป ไม่ใช่อยู่ที่การปลูกต้นไม้ครับ แต่เปึนการ ปฏิรูปเพราะว่าการปลูกต้นไม้จะเปึนยุทธวิธีทําให้ชุมชนได้เข้ามาร่วมกันทํางาน และสร้าง ชุมชนเข้มแข็ง ผมขออนุญาตกราบเรียนตัวอย่างอีกตัวอย่างหนึ่ง ในส่วนตัวผมได้ติดตาม ชุมชนแห่งนี้ที่อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่นนะครับ และคณะของเราได้ลงไปดูแล้ว พบว่าที่หมู่บ้านคำปลาหลายที่อำเภออุบลรัตน์ ในยุคหนึ่งเปึ้นบ้านที่ยากจนที่สุดในอำเภอ ประชาชนแตกแยกกัน ไม่ได้มีความสามัคคีกันเลย เขาก็มุ่งเศรษฐกิจเชิงเดี่ยว คือปลูกพืช เพื่อจะเอารวยตามนโยบาย ตามกระแส ทำไปก็ยิ่งติดหนี้สินครับ ในวันนี้ถ้าเราไปดู หมู่บ้านคำปลาหลาย เราจะพบความเปลี่ยนแปลงอย่างมโหฬารมหาศาล หนึ่งในนั้นเขาใช้ ยุทธศาสตร์คือยุทธศาสตร์การร่วมกันปลูกต้นไม้ใหญ่ครับ แล้วก็มีการขุดบ่อน้ำ มีการพัฒนา ทางเกษตรผสมผสานตามทฤษฎีใหม่ ตามเศรษฐกิจพอเพียง ที่นั่นเข้าใช้คำว่า เกษตรประณีต มีที่มากหรือที่น้อยก็ทำเท่าที่ทำกินได้และปลูกต้นไม้ใหญ่ครับ วันนี้ปรากฏว่าชาวบ้าน ที่เคยียากจนนั้นเขาลืมตาอ้าปากแล้วกำลังมีความมั่งคั่ง เพราะเขามีต้นไม้ใหญ่ ที่มันให้ดอกเบี้ยทุกวัน แล้วปรากฏว่าดอกเบี้ยที่มันเพิ่มพูนขึ้นมาทุกวันนั้นมันให้กับ แผ่นดินด้วย มันให้กับชุมชนด้วย แล้วมันให้กับครอบครัวเขาด้วย บางบ้านขณะนี้มีไม้ใหญ่ เปึ้นร้อยต้น บางบ้านมีเปึนพันต้น มีอยู่ครอบครัวหนึ่งที่เปึ้นปราชญ์ชาวบ้านเขาไปตัด ต้นสักรุ่นแรกที่เขาปลูกไว้เอามาทำคอกหมูครับ เขาบอกเขาลงทุนทั้งหมด ๕๐๐ บาท เขามาสร้างคอกหมูเพื่อให้คนดูว่าคอกหมู่ทำด้วยไม้สักได้ โดยที่เขาลงทุนปลูกครั้งแรก เมื่อ ๑๐ กว่าป้ที่แล้วเพียง ๕๐๐ บาทเท่านั้น ผมกราบเรียนตรงนี้เพื่อจะเชื่อมโยงว่าเรื่องนี้ จะทำให้คนในชุมชนท้องถิ่น บ้าน วัด โรงเรียน ราชการและหน่วยต่าง ๆ ได้เข้ามาร่วมมือ ทำงานโดยผ่านกระบวนการยุทธศาสตร์ปลูกต้นไม้ ดูแลต้นไม้ทั้งแผ่นดิน เรามีที่ดิน ทั้งประเทศยังมีที่ว่างที่จะปลูกต้นไม้ใหญ่ได้ บ้านที่มีเนื้อที่น้อยเรามีต้นไม้ใหญ่สัก ๒-๓ ต้น ก็จะสามารถปลูกได้ ๑๐ ต้น ๑๐๐ ต้น ๑,๐๐๐ ตัน ก็สามารถขยายเรื่องนี้ได้เต็มแผ่นดิน มันเปึ้นเครื่องมือที่จะนําไปสู่การปฏิรูปให้ชุมชนเข้มแข็งเพราะจะทําให้ชุมชนเข้ามา ร่วมกันทำงาน ร่วมคิด ร่วมทำครับ ท่านประธานที่เคารพครับ ผมอยากจะกราบเรียนว่า เรื่องนี้เปึนการทำงานต่อยอดจากรายงานของคณะกรรมาธิการปฏิรูปด้านสังคม ชุมชน ของสภาปฏิรูปแห่งชาติที่มองว่าการปฏิรูปให้ประเทศไทยมีความเข้มแข็ง มั่นคง มั่งคั่ง ยั่นยืน นั้นจําเปึนต้องเน้นที่ฐานเจดีย์คือชุมชนท้องถิ่นครับ ยิ่งตอนนี้เรานํามาสู่เรื่องของแผน ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ป้ รวมทั้งประเทศไทย ๔.๐ ไม่ใช่เศรษฐกิจกระแสหลักเท่านั้น แต่หมายถึงเศรษฐกิจที่มันจะฟุ๋่นมาจากทุนสำคัญของประเทศคือผืนดิน ต้นไม้ เราสามารถ ที่จะเชื่อมโยงตรงนี้ได้ สิ่งแวดล้อมจะดีขึ้น เศรษฐกิจจะดีขึ้น ชุมชนจะดีขึ้น เราได้เคย วิเคราะห์ไว้ครับว่าชุมชนเข้มแข็งจะต้องประกอบด้วย ๔ หลักที่สำคัญ หลักที่ ๑ คือสร้างเสริมสิทธิและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการสาธารณะต่าง ๆ เรื่องที่ ๒ ชุมชนต้องมีสิทธิและมีโอกาสในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ภูมิปัญญาร่วมกับรัฐ เรื่องที่ ๓ คือชุมชนจะต้องมีการจัดการเศรษฐกิจชุมชนหรือสัมมาชีพ หรือเศรษฐกิจประชารัฐ เรื่องที่ ๔ คือการจัดการสาธารณะต่าง ๆ และสวัสดิการชุมชน ที่เหมาะสม ทั้งหมดนี้ ๔ เรื่องครับ กราบเรียนว่ากรณีการส่งเสริมและชวนกันปลูกต้นไม้ อย่างเปึ้นระบบนั้นจะสามารถเสริมสร้างทั้ง ๔ มิตินี้ได้ทั้งหมดครับ เรื่องของการมีส่วนร่วม ของชุมชนในการจัดการสาธารณะก็ได้ เรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะกลับมาครับ เรื่องเศรษฐกิจ เมื่อสามารถเดินหน้าไปอย่างนี้ได้เปึ้นเรื่องเศรษฐกิจแน่นอน ที่ผมกราบเรียน แล้วตัวอย่างชัดเจนครับ วันนี้มีการทำสบู่จากยางนา ชาวบ้านก็สามารถใช้ใบของยางนา เท่านั้นไม่ใช่ต้นนะครับ เพื่อมาเปึนส่วนประกอบของสบู่ที่เปึ้นสมุนไพรครับ เรื่องของ สวัสดิการชุมชน หลายพื้นที่ขณะนี้ในชุมชนต่าง ๆ สามารถนำเรื่องการปลูกต้นไม้มาเชื่อมโยง กับสวัสดิการครับ ที่ขอนแก่นเช่นเดียวกันเครือข่ายปราชญ์ชาวบ้านอีสานซึ่งเข้ารณรงค์ ขณะนี้เขาปลูกต้นไม้ไปหลายล้านต้นแล้วนี่นะครับ เขาส่งลูกเรียนพยาบาลจะส่งเข้าเรียน เขาจะไปคัดเด็กที่มีความรู้ความสามารถที่เหมาะสมและเปึนคนจิตใจดี พ่อแม่ต้องปลูก ต้นไม้ครับ ตัวเขาก็ต้องปลูกต้นไม้ แล้วเมื่อเขาเรียนจบต้นไม้มันโตครับ เมื่อเขาทำงานแล้ว ต้นไม้โตขึ้นเรื่อย ๆ วันที่เขาแต่งงานก็สามารถที่จะตัดต้นไม้ของตัวเองมาปลูกบ้านเปึน เรือนหอได้ เรื่องเหล่านี้ ๔ มิตินี้อยู่ในเรื่องเดียวกันทั้งหมดเลยครับ ด้วยความเคารพ ท่านประธานครับ ทั้งหมดนี้ก็จะกราบเรียนว่าเรื่องที่เราเสนอนี้เปึนยุทธศาสตร์เพื่อจะนําไปสู่ การที่ทำให้ชุมชนเข้มแข็ง แต่ไม่ใช่ตัวมันเข้มแข็งโดยการปลูกต้นไม้เท่านั้น ต้นไม้เปึ้นเพียง ยุทธศาสตร์และเปึ้นทางเข้าหรือเปึนวิธีการหนึ่งเท่านั้นนะครับ ซึ่งทั้งหมดนี้ทางท่านชิดชัย และคณะท่านจะได้นำเสนอต่อ เพราะสิ่งที่เราเสนอในรายงานนี้เรามุ่งปฏิรูป ๔ ประเด็นครับ คือประเด็นปฏิรูปการบริหารจัดการ ปฏิรูปโครงสร้างและการมีส่วนร่วมของประชาชนกับรัฐ ในรูปแบบประชารัฐ เรื่องที่ ๒ คือปฏิรูประบบฐานข้อมูลสารสนเทศ เรื่องที่ ๓ คือ การปฏิรูปการบริการภาครัฐ และเรื่องที่ ๔ คือการปฏิรูปการบริหารจัดการเพื่อให้เรื่องนี้ เปึ้นระบบแล้วก็สามารถส่งเสริม สนับสนุนกระบวนการทำให้ชุมชนเข้มแข็งต่อไป ผมขออนุญาตรายงานเพียงเท่านี้ แล้วก็เปึ้นท่านชิดชัยครับ ขอบพระคุณท่านประธานครับ