สถิตย์ ชูแนวคิดเศรษฐกิจผู้สูงวัย ผลักดันเป็นแรงขับเคลื่อนสังคม

สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ · ครั้งที่ ๓๘ · ๑ สิงหาคม ๒๕๕๙

สถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ หารือแนวทางการปฏิรูปที่เน้นเศรษฐกิจเป็นหลัก โดยเฉพาะการส่งเสริมเศรษฐกิจผู้สูงวัยผ่านการขยายบทบาทภาคเอกชน การสนับสนุนการออมภาคบังคับ และการออกแบบนโยบายการคลังและภาษีเพื่อส่งเสริมการจ้างงานและบริการสำหรับผู้สูงอายุ พร้อมผลักดันให้ผู้สูงวัยกลายเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจอย่างมีคุณภาพผ่านนวัตกรรม วิสาหกิจเพื่อสังคม และการเปลี่ยนทัศนคติว่าเป็นทรัพยากรของสังคม ไม่ใช่เพียงผู้ที่ต้องได้รับการดูแล

นายสถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ ประธานกรรมาธิการ

ขอบพระคุณท่านประธาน ที่เคารพ กระผม สถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ หมายเลข ๑๕๓ ผมขอเรียนย้ำในสิ่งที่ท่านป้ติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา ได้กล่าวว่า การเสนอในการปฏิรูปครั้งนี้ เปึนการเสนอปฏิรูปที่เน้นในเรื่องเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตามคงจะมีเรื่องเกี่ยวพันไปถึงเรื่อง สังคมและเรื่องอื่น ๆ บ้าง แต่หลักใหญ่เน้นหนักทางด้านเศรษฐกิจ เพราะหลายท่านที่กังวลว่า ไม่ครอบคลุมถึงเรื่องต่าง ๆ ก็ขอกรุณาเข้าใจว่าเน้นหนักในเรื่องเศรษฐกิจ

ประเด็นที่ ๒ ก็คือเน้นหนักในเศรษฐกิจของผู้สูงวัย ซึ่งในที่นี้หมายรวมถึง การดูแลระบบเศรษฐกิจทั้งมวลของผู้สูงวัยไม่ใช่เฉพาะเรื่องการดูแลผู้สูงวัย ด้วยเหตุนี้เอง จึงจะไม่ได้พูดในเชิงครอบคลุมชีวิตทั้งหมดดังที่บางท่านได้อภิปรายว่าเราควรจะเสนอเรื่อง ตั้งแต่จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน การปฏิรูปครั้งนี้ก็จะเน้นเฉพาะผู้สูงวัยในคํานิยาม ดังที่ได้กล่าวแล้ว ในบริบทของเศรษฐกิจผู้สูงวัยนี้เอง เดิมเปึนบทบาทของภาครัฐ การเสนอ ครั้งนี้ทำอย่างไรให้มีบทบาทของภาคเอกชน ภาคธุรกิจ และภาคสังคมมากขึ้น ในบทบาท ของภาครัฐ ถ้าคาดการณ์ตามสถิติกันไปแล้วก็จะเห็นว่าในที่สุดถ้าเดินไปตามทิศทางรูปแบบ ที่มีอยู่นี้ ในที่สุดก็จะไม่มีเงินทางการคลังเพียงพอที่จะมาดูแลผู้สูงอายุ เพราะฉะนั้นในเรื่อง ของบริบททางด้านการคลังนั้นก็จำเปึนอย่างยิ่งที่จะต้องหาทางให้ลดน้อยลงไป และให้ บทบาทอื่น ๆ เข้ามาเสริมมากขึ้น แต่ในท่ามกลางของการลดน้อยของภาระการคลังลงไปนั้น จำเปึนอย่างยิ่งที่จะต้องมีความครอบคลุมให้มากขึ้น แต่เดิมนั้นดูแลราชการ ภาคเอกชนดูแล ผ่านกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เพิ่งมีกองทุนการออมแห่งชาติดูแลผู้ที่อยู่นอกราชการนอกองค์กร ธุรกิจ แต่ว่าทำอย่างไรให้การออมภาคบังคับนี้ขยายตัวมากขึ้นดังที่ท่านป้ติพงศ์ได้กล่าว ก็อาจจะต้องดูว่า กองทุนการออมแห่งชาตินั้นจะขยายขอบเขตทั้งเชิงลึกและเชิงกว้างออกไป ได้มากน้อยเท่าไรที่จะทําให้ผู้สูงวัยได้รับการดูแลในภาครัฐอย่างดีพอสมควร ทําอย่างไรให้ผู้ที่ อยู่ในภาคเอกชนซึ่งอยู่ในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพได้มีการออกแบบกองทุนที่เปึนภาคบังคับ ออกมาเพื่อที่จะได้เปึนหลักประกันว่า เมื่ออยู่ในวัยสูงวัยก็สามารถที่จะมีชีวิตที่มีคุณภาพ ชีวิตที่ดีตามสมควร ในขณะเดียวกันก็จำเปึนอย่างยิ่งที่จะต้องออกแบบในเรื่องของนโยบาย กึ่งการคลังก็ดี ในเรื่องของภาษีก็ดีมาสนับสนุนในเรื่องของสังคมผู้สูงอายุดังเช่นที่ท่านสุรชัย ขออนุญาตเอ่ยนาม ประธานธนาคารอาคารส่งเคราะห์ได้กล่าวถึงดอกเบี้ยอัตราต่ำสำหรับ กิจกรรมของผู้สูงอายุ หรือในบางกรณีในเรื่องของที่อยู่อาศัยนี้ แต่เดิมนั้นที่อยู่อาศัยเปึนเรื่อง ของการที่ผู้ที่จะต้องการมีบ้านข้อกู้เงินจากธนาคาร จำนองแล้วก็ผ่อนเปึ้นเดือน ๆ เพื่อที่จะ ได้บ้านมา เรียกว่าเปึนการจํานอง แต่ว่าสําหรับผู้สูงอายุนั้นบางท่านมีบ้านอยู่แล้ว ทําอย่างไร บ้านของท่านจะได้แปลงออกมาเปึนเงินเดือนแต่ละเดือนโดยเอาบ้านนั้นเปึนหลักประกัน ซึ่งเรียกว่าเปึนการจำนองย้อนกลับ ก็คือเอาบ้านไปไว้ที่ธนาคารแล้วก็ได้รับคืนเปึนเดือน ๆ ต่างจากจำนองปกติที่จะต้องผ่อนเปึ้นเดือน ๆ แล้วได้บ้านนั้นมา การออกแบบเหล่านี้ ก็เปึนเรื่องจำเปึ้นที่จะทำให้การดูแลผู้สูงอายุโดยนโยบายกึ่งการคลังผ่านทางสถาบันการเงิน เฉพาะกิจหรือว่าธนาคารทั่วไปเปึนไปได้ ในเรื่องของมาตรการทางด้านภาษีก็เช่นเดียวกัน ก็จำเปึนอย่างยิ่งที่จะต้องมีมาตรการในเรื่องของการลดหย่อนทางด้านภาษี คำว่า ลดหย่อน นี่หมายถึงเปึนแรงจูงใจเพื่อที่จะให้ทำกิจกรรมนั้น ๆ มากขึ้น เช่น แรงจูงใจให้ค่าลดหย่อน ๒ เท่า ถ้าหากว่าจ้างผู้สูงวัยเข้าทำงาน ด้านหนึ่งดูเสมือนว่าภาษีจะน้อยลง แต่อีกด้านหนึ่งผู้สูงวัยนั้นได้ทำงาน และรายได้จากผู้ทำงานนั้นส่วนหนึ่งก็เปึนภาษีเงินได้ เพราะฉะนั้นต้องมองให้ครบทั้งวงจร ทั้งในเรื่องของภาระทางด้านรายจ่ายที่จะต้อง ครอบคลุม ขณะเดียวกันก็จะต้องหาทางผ่องถ่ายในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การออมที่เอกชน เข้ามามีส่วนร่วม หรือว่าตัวบุคคลนั้นเองเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้นในรูปแบบต่าง ๆ ที่ผม ได้กล่าวแล้ว ในด้านภาคเอกชนเองก็จะมีส่วนสำคัญในการสร้างความเติบโตทางด้าน เศรษฐกิจผ่านทางสังคมผู้สูงอายุ หลายท่านได้กล่าว รวมถึงท่านกษิต ภิรมย์ ซึ่งได้เน้นมาก ในเรื่องของผลิตภัณฑ์และบริการของผู้สูงอายุ ซึ่งจะเปึนการสร้างธุรกิจเปึนการทำให้ เศรษฐกิจขยายตัวไปอีกทางหนึ่ง แต่ไม่ได้มีจุดจบในตัวของมันเอง จุดจบในตัวของมันเอง ก็คือทำอย่างไรให้ผู้สูงวัยได้มีโอกาสที่จะมีชีวิตที่ดีขึ้นผ่านทางผลิตภัณฑ์และบริการที่เกิดขึ้น เพราะผู้สูงวัยต้องถือเสมือนหนึ่งว่าเปึ้นบุคคลธรรมดาในสังคม การที่เราพูดถึงผู้สูงวัย หมายถึงต้องรับภาระต้องดูแลแต่เพียงอย่างเดียวนั้นจะต้องกลับทางกันใหม่ว่าผู้สูงวัยนี้ เปึ้นผู้ที่มีพลังในสังคมเช่นเดียวกับก่อนที่จะเข้าสู่การสูงวัย ด้วยเหตุเช่นนี้เองภาคธุรกิจต่าง ๆ จึงมีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้การรองรับเศรษฐกิจผู้สูงวัยนี้เปึนไปได้

ทางด้านสังคมหลายท่านได้กรุณาพูดถึงเรื่องวิสาหกิจเพื่อสังคมหรือโซเชียล เอนเตอร์ไพรส์ (Social Enterprise) หลักการของโซเชียลเอนเตอร์ไพรส์ (Social Enterprise) ฟังดูเหมือนจะเปึนเรื่องของสังคม แต่แท้ที่จริงแล้วก็็คือเปึ้นเรื่องของธุรกิจที่มี เปั้าหมายเพื่อสังคม เพราะฉะนั้นทำอย่างไรถึงจะมีธุรกิจที่เปึนประโยชน์ต่อผู้สูงวัยมากขึ้น เพราะผู้สูงวัยถือว่าเปึนส่วนหนึ่งที่ธุรกิจเข้าไปดูแลได้ เพราะฉะนั้นการจ้างงานผู้สูงวัยก็เปึน ส่วนหนึ่งของการที่ธุรกิจเข้าไปสนับสนุนผู้สูงวัย การหานวัตกรรมใหม่ ๆ ที่ทำให้ผู้สูงวัยมีชีวิต ความเปึนอยู่ที่ดีขึ้นก็เปึนเรื่องของเศรษฐกิจที่สนับสนุนผู้สูงวัยเปึนไปในเรื่องของเ์ชิงสังคม เพราะฉะนั้นในเรื่องของสังคมผู้สูงอายุก็จะต้องไปคู่กับวิสาหกิจเพื่อสังคม นั่นก็คือวิสาหกิจ ที่เปั้าหมายของวิสาหกิจนั้นสังคมผู้สูงวัยได้ประโยชน์ แต่วิธีการไปสู่ประโยชน์ของผู้สูงวัยคือ วิธีการทางธุรกิจซึ่งเปึนส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจ ผมจึงอยากเรียนทุกท่านว่าที่ท่านได้กรุณา กังวลนั้นบางเรื่องอาจจะเกินจากขอบเขตของการเสนอการปฏิรูปในครั้งนี้ หลายเรื่องที่ท่าน ต้องการให้มีการปฏิรูปเพิ่มเติมทางคณะกรรมาธิการขอน้อมรับไปปรับปรุงเพิ่มเติม บางเรื่อง อาจจะเปึนเรื่องที่ต้องใช้เวลาต่อไปข้างหน้า เช่น ในเรื่องสถิติหลายประการที่ ณ วันนี้อาจจะ ยังไม่มีแต่ก็ต้องมีแนวทางที่จะต้องให้มีสถิติเหล่านั้นเพื่อทำให้เศรษฐกิจผู้สูงอายุได้มี ความสมบูรณ์ต่อไป ณ วันนี้ทําอย่างไรให้สิ่งที่มีอยู่ ณ วันนี้สามารถที่จะปฏิรูปได้ แล้วก็วาง แนวทางไปสู่ความสมบูรณ์แบบในอนาคต เพราะความสมบูรณ์แบบเปึนเรื่องของอนาคต เรื่องที่สมบูรณ์แบบที่เคยพูดกันในอดีต สมบูรณ์แบบในวันนี้ ในวันนี้ก็มีเรื่องสมบูรณ์แบบ เรื่องอื่นที่เกิดขึ้นอีก เพราะฉะนั้นความสมบูรณ์แบบเปึ้นเรื่องที่เราแสวงหา แต่ ณ วันนี้เราก็ ต้องทำให้ดีที่สุดสำหรับสิ่งที่มีอยู่ ผมอยากจะเรียนในท้ายที่สุดนี้ว่าคำว่า ผู้สูงวัย บางครั้งเราก็ มองในมิติของการที่ต้องดูแล ข้อเสนอนี้เปึนข้อเสนอที่เปึนมิติของผู้ที่เปึ้นส่วนหนึ่งของสังคม และเปึนพลังของสังคม และผู้สูงวัยในความหมายที่ได้กล่าวมาแล้วนี้ไม่ได้เปึ้นผู้ที่จะต้องดูแล ประคบประหงมอย่างที่เข้าใจกันในมโนสำนึกโดยทั่วไป ผมอยากจะยกตัวอย่างในการสรุป ครั้งนี้ว่าประธานาธิบดีเนลสัน แมนเดลา เปึนประธานาธิบดีตอนอายุ ๗๕ ประธานาธิบดี สหรัฐอเมริกาคนต่อไปไม่ว่าจะเปึน โดนัลด์ ทรัมปี หรือ ฮิลลารี คลินตัน เขารับตำแหน่ง ประธานาธิบดีตอนอายุ ๗๐ ป้ครับ ขอบคุณครับ