กราบเรียนท่านประธานที่เคารพ ท่านประธาน กรรมาธิการและท่านกรรมาธิการนะครับ ผมเห็นด้วยกับร่างพระราชบัญญัติยุติข้อพิพาท ด้วยการไกล่เกลี่ยก่อนขึ้นศาล พ.ศ. .... นะครับ แต่ผมอยากจะกราบเรียนท่านดังนี้นะครับ ว่าโดยข้อเท็จจริงแล้วการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท เนื่องจากผมผ่านการอบรมการไกล่เกลี่ยทั้งของ สํานักงานศาลและของสํานักงานกฎหมายและทนายความมานะครับ การไกล่เกลี่ยนั้น สามารถกระทําการก่อนขึ้นสู่ศาลได้นะครับ เมื่อท่านบอกว่าร่างพระราชบัญญัติยุติข้อพิพาท ด้วยการไกล่เก ลี่ยก่อนขึ้นศาล พ.ศ. .... แสดงว่าการไกล่เกลี่ยในส่วนของคดีอาญา หรือคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องคดีอาญานั้นไกล่เกลี่ยได้เฉพาะคดีที่มีการแจ้งความร้องทุกข์แล้ว จริง ๆ แล้วมีบางข้อพิพาทนะครับในส่วนของคดีอาญาเองสามารถไกล่เกลี่ยได้ก่อนที่จะ ไปแจ้งความ เช่นคดีหมิ่นปร ะมาทหรือคดีอะไรธรรมดาถ้าตั้งคณะกรรมการหรือผู้ที่มี ความเชี่ยวชาญด้านไกล่เกลี่ยแล้ว ถ้ามีข้อพิพาทเกิดขึ้นควรจะมีการไกล่เกลี่ยได้ก่อนที่จะไป แจ้งความได้ มีข้อเท็จจริงเกิดขึ้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ ที่อําเภอเฉลิมพระเกียรติ มีชาวบ้านไป บุกรุกที่สาธารณะประมาณ ๓๐ ราย แล้วก็พื้นที่ถูกบุกรุกประมาณ ๑๕๐ ไร่ เราใช้วิธีการ ไกล่เกลี่ยโดยเรียกชาวบ้านทั้ง ๓๐ รายนั้นมาคุยและขอให้เขาออกจากพื้นที่ ปรากฏว่า ชาวบ้านยอมที่จะออกจากพื้นที่แทนที่เราจะแจ้งความดําเนินคดีในข้อหาบุกรุกที่สาธารณะ ก็สามารถตกลงกันได้ ที่ตําบลตาเป็กเราก็ใช้พื้นที่ นั้นในการปลูกป์า ผมเห็นว่าข้อพิพาท ระหว่างรัฐกับประชาชนก็สามารถที่จะนําเข้าสู่กระบวนการนี้ได้ หรือระหว่างชุมชนต่อชุมชน น่าจะมีการไปถึงตรงนั้นด้วยนะครับ

โดยใช้คําว่ายุติข้อพิพาทก่อนดําเนินกระบวนพิจารณา ก่อนดําเนินการตามกฎหมายอะไร ลักษณะนี้ อันนี้แล้วแต่ท่านจะไปคิด โดยขอให้ท่านเพิ่มเติมในมาตรา ๓ ในเรื่องเกี่ยวกับ ข้อจํากัดเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ย อีกเรื่องหนึ่งก็คือในมาตรา ๓ และมาตรา ๖ อีกข้อหนึ่งก็คือ ที่ท่านบอกไว้ในมาตรา ๑๙ บอกว่า การเลือกผู้ไกล่เกลี่ย ให้แต่ละหน่วยงานเสนอรายชื่อ ผู้ไกล่เกลี่ยที่ได้รับการขึ้นบัญชีให้แก่คู่พิพาท โดยคู่พิพาทตกลงกันเองว่าจะเลือกผู้มีรายชื่อ ในบัญชีคนใดทําหน้าที่ไกล่เกลี่ย จํานวนหนึ่งคน ก็คือแสดงว่าให้คู่พิพาททั้ง ๒ ฝ์าย หรือหลายฝ์ายสามารถเลือกผู้ไกล่เกลี่ยได้คล้าย ๆ กับผู้ประนอมข้อพิพาทในศาลแรงงาน อะไรลักษณะนั้น ความจริงแล้วผู้ไกล่เกลี่ยนั้นต้องเปึนกลาง ใช้ ๑ คนก็ได้ ถ้าคนเหล่านั้น รู้กระบวนการในการไกล่เกลี่ย การใช้ผู้ไกล่เกลี่ยหลายคนอาจก่อให้เกิ ดปัญหาได้ โดยผู้ที่ถูกเลือกมาอาจจะมีอคติเข้าข้างคนที่เลือกตัวเองมาเปึนผู้ไกล่เกลี่ย มาตรานี้ ผมอยากจะให้เพิ่มเปึน ๑ คน หรือหลายคน โดยเลือกจากคนที่เปึนกลาง อีกอย่างหนึ่ง ที่ไม่มีในพระราชบัญญัตินี้ก็คือกระบวนการในการไกล่เกลี่ยนั้นผู้ไกล่เกลี่ยคนเรา อาจจะมีอคติได้ ชอบคนนั้น รักคนนี้ ท่านต้องเพิ่มไปมาตราใดมาตราหนึ่งว่าคู่พิพาทนั้น สามารถที่จะยื่นคําร้องหรือเสนอข้อเท็จจริงใด ๆ ก็ตามที่หากเห็นว่าผู้ที่ไกล่เกลี่ยนั้น มีส่วนได้เสียกับข้อพิพาทนั้น เช่นเปึนญาติกับอีกฝ์ายและฝ์ายนี้ก็สามารถจะยื่นขอถอนได้ ตรงนี้น่าจะเขี ยนไว้บ้าง เผื่อไว้ถ้าเกิดมีข้อเท็จจริงแบบนั้นจริง อีกเรื่องหนึ่งก็คือว่า ในมาตรา ๒๗ ท่านบอกว่า ให้สัญญาประนีประนอมยอมความที่ได้จากการไกล่เกลี่ยถือว่า เปึนข้อยุติปัญหา ข้อขัดแย้งยังมีผลผูกพันคู่พิพาท หากฝ์ายใดฝ์ายหนึ่งไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง ฝ์ายที่ได้รับ ความเสียหายมีสิทธินําสัญญาประนีประนอมยอมความเสนอต่อศาล ที่มีเขตอํานาจเหนือคดีนั้น เพื่อให้ออกคําบังคับและหมายบังคับคดีได้ทันที แล้วก็วรรคสอง บอกว่า ให้ศาลตามวรรคหนึ่งมีอํานาจตรวจสอบ ความชอบด้วยกฎหมายของ สัญญาประนีประนอมยอมความนั้น ข้อนี้ในการออกข้อบังคับโดยศาลออกข้อบั งคับ ตามคําพิพากษา ถ้าหากเพิ่มไปในมาตรา ๒๗ บอกว่าศาลสามารถนํา สัญญาประนีประนอมยอมความนั้นมาพิพากษาโดยใช้สัญญาประนีประนอม ยอมความนั้น เปึนยุติในการพิพากษา หากเห็นว่าสัญญาประนีประนอมยอมความนั้นไม่ขัดต่อกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนศาลก็ สามารถออกข้อบังคับได้ อันนี้ตามมาตรา ๒๗ เหมือนว่าท่านให้ศาลออกข้อบังคับเลยโดยไม่พิพากษา

ส่วนมาตรา ๒๘ นั้นก็ขอให้เพิ่มสักนิดหนึ่ง ตรงที่ว่า สามารถนําข้อตกลง หรือสัญญาประนีประนอม ยอมความที่เกิดขึ้นก่อนมีการดําเนินกระบ วนพิจารณา และก่อนดําเนินการตามกฎหมายเช่นในคดีอาญาหากยังไม่ได้แจ้งความ ถ้าหากมีการ ตกลงกันแล้วก็ให้ยุติไป ถ้าหากตกลงกันไม่ได้ก็ไปแจ้งความดําเนินคดีตามกฎหมายได้ เพิ่มอีกสักนิดหนึ่งท่านลองไปพิจารณาดูนะครับ ส่วนอย่างอื่นผมเห็นว่าพระราชบัญญัตินี้ มีความจําเปึนอย่างยิ่งที่จะต้องมีในประเทศ ขอขอบพระคุณครับ