สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๖๑ · ๕ สิงหาคม ๒๕๕๘

ฑิฆัมพร กองสอน แสดงรายงานการปฏิรูประบบเพื่อสร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง โดยเน้นการจัดการชุมชนและส่งเสริมสิทธิชุมชน และหารือเรื่องการแก้ไขพระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๕๑ รวมถึงการยกระดับพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นพระราชบัญญัติ นอกจากนี้ยังเสนอการปฏิรูปสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน โดยเสนอการยกสถานะจากพระราชกฤษฎีกาเป็นพระราชบัญญัติ และปรับโครงสร้างการบริหารงานให้เป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่ใช่ส่วนราชการ และยกร่างพระราชบัญญัติสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน

นางฑิฆัมพร กองสอน กรรมาธิการ

ขอบคุณค่ะ เรียนท่านประธาน สภาปฏิรูปแห่งชาติที่เคารพ ท่านสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติทุกท่าน ดิฉัน นางฑิฆัมพร กองสอน รองประธานกรรมาธิการปฏิรูปสังคม ชุมชน เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ด้อยโอกาส รายงานการปฏิรูประบบเพื่อสร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง (รอบ ๒) ก็จะรายงาน เฉพาะที่แก้ไขแล้วก็เพิ่มเติมจากรอบที่ ๑ ซึ่งมีประเด็นปฏิรูปในรอบนี้ ๒ ประเด็นหลักใหญ่ ๆ คือการจัดการชุมชน แล้วก็สวัสดิการสังคม การจัดการชุมชนมีจํานวน ๔ ประเด็นปฏิรูป ซึ่งมีการเพิ่มเติมจากครั้งที่ ๑ ประเด็นที่ ๑ คือการผลักดันร่างพระราชบัญญัติสิทธิชุมชน พ.ศ. .... ท่านประธานคะ เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๕๕๘ ทางคณะกรรมาธิการปฏิรูป กฎหมายและกระบวนการยุติธรรมได้มีการเสนอร่างพระราชบัญญัติสิทธิชุมชน พ.ศ. .... ต่อท่านประธานสภาปฏิรูปแห่งชาติ แล้วก็ร่างพระราชบัญญัติสิทธิชุมชน พ.ศ. .... อยู่ใน ภาคผนวกของรายงานเล่มนี้นะคะ เพราะ พ.ร.บ. ฉบับนี้เปึน พ.ร.บ. ที่ให้ชุมชนมีสิทธิ ในการปกปัอง ฟุ๋นฟู อนุรักษ์ สืบสาน และพัฒนาขนบธรรมเนียมประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรม ภูมิปัญญาอันดีงามของท้องถิ่นและของชาติ มีส่วนร่วมกับรัฐในการจัดการ บํารุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนพัฒนาด้านต่าง ๆ ที่เปึนประโยชน์ต่อชุมชน ซึ่งถือว่าเปึนการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ได้กําหนด ชุมชนไว้ ๓ ระดับก็คือชุมชน ชุมชนท้องถิ่น แล้วก็ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม

และในความหมายก็คือกลุ่มบุคคลที่มีวิถีชีวิตซึ่งสัมพันธ์เกี่ยวข้องกันในทางสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม หรือสิ่งแวดล้อม โดยมีความสํานึกรับผิดชอบหรือผลประโยชน์ในการอยู่ร่วมกัน ในพื้นที่หรือท้องถิ่น โดยยังคงดํารงวิถีชีวิต จารีตประเพณี ภูมิปัญญาหรือวัฒนธรรม แบบดั้งเดิมหรือ แบบพื้นบ้านที่สืบทอดกันมา ซึ่งสาระสําคัญของร่างพระราชบัญญัติ สิทธิชุมชน พ.ศ. .... ฉบับนี้ คือการบริหารจัดการ บํารุงรักษา และใช้ประโยชน์จาก ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระหว่างชุมชนร่วมกับรัฐ โดยมีมาตรการส่งเสริมและ คุ้มครองสิทธิชุมชนรับรองสถานภาพและสิทธิชุมชนขั้นพื้นฐาน และมีกลไกในการไกล่เกลี่ย ซึ่งประเด็นที่ ๒ ในประเด็นปฏิรูปของกลุ่มที่ ๑ เปึนการแก้ไขพระราชบัญญัติ สภาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๕๑ ท่านประธานคะ เมื่อป้ พ.ศ. ๒๕๕๑ ได้มีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชนตําบล ทางองค์กรชุมชนได้ใช้ พ.ร.บ. นี้เปึนเครื่องมือ ในการสร้างความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนมาแล้วประมาณ ๘ ป้ จากการสรุปบทเรียนของ สภาองค์กรชุมชนตําบล และที่ประชุมระดับชาติของสภาองค์กรชุมชนตําบล จากการ ดําเนินงานที่ผ่านมา ท่านประธานคะ เราพบจุดบกพร่องพระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๕๑ ดังนี้ ภารกิจที่ไม่มีความชัดเจน กลไกสนับสนุนไม่ส่งเสริมให้สภาองค์กร ชุมชนตําบลให้มีความเข้มแข็ง หน่วยงานบางหน่วยงานยังไม่เข้าใจบทบาทหน้าที่ มีข้อจํากัด ในการส่งเสริมและการจัดการตนเองของชุมชน จึงมีข้อเสนอในการแก้ไขพระราชบัญญัติ สภาองค์กรชุมชนตําบล พ.ศ. ๒๕๕๑ ดังนี้ ให้มีบทบาทภารกิจขับเคลื่อนงานจัดการตนเอง โดยให้มีสถานะเปึนนิติบุคคล เปึนพื้นที่กลางของตําบลแก้ไขปัญหา และพัฒนาตําบล พัฒนานโยบายสาธารณะ แก้ปัญหาและพัฒนาชุมชนอย่างมีส่วนร่วม โดยกําหนดให้มี สํานักงานสนับสนุนสภาองค์กรชุมชนตําบลแห่งชาติ มีบทบาทและหน้าที่เกี่ยวข้องกับการ สนับสนุน ส่งเสริม พัฒนาศักยภาพของสภาองค์กรชุมชน โดยใช้ระยะเวลา ๑ ป้ ในการที่จะ แก้ไขพระราชบัญญัติส ภาองค์กรชุมชน (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ประเด็นที่ ๓ การยกระดับ พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๔๓ เปึนพระราชบัญญัติ สภาองค์กรชุมชน พ.ศ. .... พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน พ.ศ. ๒๕๔๓ มีวัตถุประสงค์ ๑. สนับสนุนองค์กรชุมชน เครือข่ายองค์กรชุมชน เพื่อเสริมสร้าง ความเข้มแข็งของชุมชนและประชาสังคม ๒. สนับสนุนด้านการเงินแก่องค์กรชุมชน ๓. สนับสนุนการพัฒนาองค์กรชุมชน เครือข่ายและประสานหน่วยงานทุกระดับ

ซึ่งทางสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน หรือที่เราเรียกกันว่า พอช. มีผลการดําเนินงานดังต่อไปนี้ ที่ผ่านมานี่มีผลการดําเนินงาน ๑. สนับสนุนให้เกิดการเชื่อมโยงและพัฒนาเครือข่ายองค์กร ชุมชนครอบคลุมทุกจังหวัด ๖,๕๕๗ ตําบล ๒. ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง สภาองค์กรชุมชน ๔,๕๖๗ ตําบล สวัสดิการชุมชน ๕,๘๘๑ ตําบล บ้านมั่นคง ๓๓๗ เมือง ๑,๖๐๖ ชุมชน แก้ไขปัญหาที่ดินทํากินและที่อยู่อาศัย ๑,๕๐๐ ตําบล เศรษฐกิจและทุนชุมชน ๒๗๔ ตําบล ท่านประธานคะ ทางคณะกรรมาธิการเราได้เห็นความสําคัญขององค์การนี้ที่มี ผลการดําเนินงานที่เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนที่ชัดเจน จึงเสนอการปฏิรูปควรจะ ยกสถานะจากพระราชกฤษฎีกาเปึนพระราชบัญญัติ แนวทางการดําเนินงานให้ปรับบทบาท ขอบเขตภารกิจของสถาบันในการสนับสนุนและเอื้อให้องค์กรชุมชนในทุกระดับมีศักยภาพ ในการจัดการตนเองอย่างยั่งยืน ปรับโครงสร้างการบริหารงานให้เปึนหน่วยงานของรัฐที่มิใช่ ส่วนราชการ และมีการบริหารจัดการที่สนับสนุนการขับเคลื่อนงาน ในเชิงนโยบาย โดยให้ ระยะเวลา ๑ ป้

ในการยกร่างพระราชบัญญัติสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน พ.ศ. .... ต่อจากนี้ไปดิฉันเอง จึงขออนุญาตท่านประธานให้ทางคุณหมอพลเดช ป่ืนประทีป ได้นําเสนอรายงาน ประเด็นที่ ๔ การจัดตั้งกลไกส่งเสริมการฟุ๋นฟูและพัฒนาชุมชนท้องถิ่นจังหวัดชา ยแดนใต้ และประเด็นที่ ๕ การผลักดันให้มีกฎหมายว่าด้วยสวัสดิการชุมชนและร่างพระราชบัญญัติ ส่งเสริมการจัดสวัสดิการสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... จึงขออนุญาตท่านประธานนะคะ ขอบคุณค่ะ