สภาปฏิรูปแห่งชาติ · ครั้งที่ ๕๘ · ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๘

สารี อ๋องสมหวัง หารือเรื่องการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค โดยเน้นย้ำถึงปัญหาคุณภาพชีวิตของผู้บริโภค เช่น อาหารที่ไม่ปลอดภัย บ้านทรุด รถยนต์ที่ไม่ปลอดภัย และการรักษาพยาบาลที่แพง และเรียกร้องให้ปฏิรูปหน่วยงานภาครัฐเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น พร้อมเสนอข้อเสนอแนะและร่างกฎหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภค

นางสาวสารี อ๋องสมหวัง ประธานกรรมาธิการ

เรียนท่านประธาน สภาปฏิรูปแห่งชาติ ท่านสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ ดิฉัน สารี อ๋องสมหวัง แล้วก็คณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค ขออนุญาตนําเสนอการปฏิรูป ระบบการคุ้มครองผู้บริโภค (รอบ ๒) ซึ่งดิฉันเองก็อยากจะเชิญเพื่อนสมาชิกที่ได้กรุณา ให้ข้อคิดเห็น ซึ่งคราวที่แล้วได้ให้ข้อคิดเห็นมากถึง ๑๙ ท่าน แล้วก็ข้อคิดเห็นของหลายท่าน เรียกว่าทุกท่านได้ถูกนําไปรวมไว้ในข้อเสนอการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคในครั้งนี้ ดิฉันเชื่อว่าทุกคนคงเห็นปัญหาการคุ้มครองผู้บริโภคเหมือน ๆ กัน ซึ่งดิฉันขออนุญาต นําเรียนโดยสรุปสั้น ๆ วันนี้คณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคจะมีผู้เสนอทั้งหมด ๖ ท่าน เนื่องจากว่าตัวดิฉันเองจะพูดสั้น ๆ ไม่เกิน ๑๐ นาที แล้วก็ท่านที่ ๒ ท่านภูดิศ ทัตติยโชติ ท่านจะนําเสนอเรื่องรายงานการปฏิรูปของหน่วยงานภาครัฐในการคุ้มครอง ผู้บริโภค แล้วก็ท่านที่ ๓ ท่านดอกเตอร์วิทยา กุลสมบูรณ์ ท่านจะนําเสนอหลักการของ กฎหมายเตือนภัยสินค้าอันตราย แล้วก็ท่านที่ ๔ ท่านอาจารย์ดอกเตอร์วินัย ดะห์ลัน ซึ่งอาจารย์จะพูดถึงความรับผิดต่อสินค้าชํารุ ดบกพร่อง และกฎหมายฉบับนี้หรือที่เราเริ่ม คุ้นเคยกันก็คือกฎหมายมะนาว แล้วก็กฎหมายฉบับสุดท้ายที่เราได้ศึกษาและคิดว่า เปึนกฎหมายที่มีความสําคัญในการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบจากบริการสาธารณสุข ซึ่งท่านทรงชัย วงศ์สวัสดิ์ จะเปึนผู้นําเสนอ จริง ๆ ดิฉันต้องเรียนว่ำกฎหมายฉบับหนึ่ง เราได้นําเสนอไปแล้วโดยท่านอดิศักดิ์ ภาณุพงศ์ กฎหมายแข่งขันทางการค้า ซึ่งวันนี้เราก็จะ ไม่นําเสนอแล้ว เนื่องจากว่าได้เสนอร่วมกับคณะกรรมาธิการปฏิรูปเศรษฐกิจ การเงินและ การคลัง แล้วก็คณะกรรมาธิการปฏิรูปเศรษฐกิจ การเงินและการคลังเองได้กรุณา นําข้อเสนอแนะจากคณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคไปผนวกรวมแล้วนะคะ

แล้วก็กฎหมายองค์การอิสระเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค อย่างที่เรียนว่าสภาปฏิรูปแห่งชาติเอง ได้มีมติส่งให้กับรัฐบาลไปแล้ว เพราะฉะนั้นดิฉันขอไล่เรียงตามลําดับแบบนี้ แล้วก็หลายท่าน อาจจะเห็นว่าคณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคเสนอกฎหมายได้หลายฉบับ จริง ๆ เราเสนอกฎหมาย เรามีกฎหมายทั้งหมด ๖ ฉบับ เราใช้ ๖ บวก ๑ ๖ บวก ๑ ไม่ได้หมายความเปึนมาตรา ๖๑ ตามรัฐธรรมนูญ ป้ ๒๕๕๐ แต่ว่าจริง ๆ ขณะนี้รัฐธรรมนูญ องค์การอิสระอยู่มาตรา ๖๐ แต่ว่า ๖ บวก ๑ หมายถึงเรามีกฎหมาย ๖ ฉบับ ผ่านไปแล้ว ๒ ฉบับ วันนี้ก็เหลือ ๔ ฉบับ บวกกับการปฏิรูปหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งก็ต้องขอบคุณอย่างน้อย ๒ ท่าน ที่ดิฉันขอเอ่ยนาม ก็คือ ท่านอาจารย์อุดมซึ่งท่านเปึนปรมาจารย์ด้านกฎหมาย แล้วก็ท่านวรร ณชัยที่เปึนนักกฎหมายจากสํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาที่ทําให้ คณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคสามารถเสนอกฎหมายได้ถึง ๖ ฉบับ

เพราะฉะนั้นต้องขออนุญาตเรียนข้อมูลไว้เบื้องต้น ดิฉันขออนุญาตใช้สไลด์ (Slide) สั้น ๆ ขอสไลด์ด้วยนะคะ ดิฉันคิดว่าทุกท่านคงเห็นตรงกันว่าขณะนี้เรามีปัญหาคุณภาพชีวิตของ ผู้บริโภคโดยรวม ๆ ที่นํามาซึ่งการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค อย่างน้อย ๖ ประเด็นที่สําคัญ ประเด็นแรกเรื่องคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร ก็ต้องยอมรับ เด็กนักเรียนของเรา ยังกินอาหารที่ท้องเสีย กินอาหารที่ไม่สะอาด อาหารยังมีปัญหาเรื่องคุณภาพ เรื่องความปลอดภัย แล้วก็ตัวชี้วัดอันหนึ่งที่จากการทดสอบก็ชัดเจนว่าคุณภาพอาหาร คุณภาพสินค้านี่ เรื่องความปลอดภัยขณะนี้มีปัญหาเพิ่มขึ้น ประเด็นที่ ๒ ล่าสุดที่ใครดูโทรทัศน์คงเห็น ปัญหา เรื่องบ้านทรุด บ้านร้าว ไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ประกอบการเพียงรายเดียว แต่เกิดขึ้นกับ ผู้ประกอบการจํานวนมาก แล้วขณะนี้ดิฉันคิดว่ากลไกการแก้ไขปัญหายังไม่จบ เพราะฉะนั้น สิ่งเหล่านี้ก็เปึนคุณภาพชีวิตของผู้บริโภคที่ต้องเรี ยกว่าทุกข์ แล้วก็ต้องแก้ไขปัญหา เรื่องเหล่านี้ด้วยตัวเอง ประเด็นที่ ๓ เรื่องการรักษาพยาบาล ๗ วันเท่านั้นที่เครือข่าย ผู้เสียหายสามารถรวบรวมรายชื่อได้มากกว่า ๓๐,๐๐๐ รายชื่อในการเสนอให้ทํากติกา เรื่องค่ารักษาพยาบาลแพง เพราะฉะนั้นดิฉันคิดว่าสิ่งเหล่านี้ก็เปึนปั ญหาคุณภาพชีวิตของ ผู้บริโภคไทย ประเด็นที่ ๔ เราคงจะเห็นว่าเมื่อไม่กี่เดือนมานี้มีการเรียกถุงลมนิรภัยยี่ห้อหนึ่ง ทากาตะนี่ เรียกคืนทั้งหมด ๑๗ ล้านคัน แล้วก็บ้านเราก็คงใช้ถุงลมยี่ห้อนี้ไม่น้อย เพราะฉะนั้นรถยนต์ที่ชํารุดบกพร่อง รถยนต์ที่เปึนปัญหาเราจะจัดการปัญหาเหล่านี้อย่างไร ปัญหาเรื่องโทรศัพท์ก็เปึนปัญหาสําคัญไม่น้อย แล้วก็ต้องถือเปึนความสําเร็จของสภาปฏิรูป แห่งชาติทุกคนที่เราช่วยกันลงมติเห็นชอบให้มีการคิดค่าโทรศัพท์เปึนวินาที แล้วก็ต้อง บอกว่าขณะนี้งานของเรายังไม่สําเร็จ ท่านประธาน ดิฉันขอเอ่ยนามท่าน ท่านบอกว่าคุณสารี และคณะกรรมาธิการต้องไปปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค แล้วก็กิจการกระจายเสียง กิจการ โทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมครบวงจรให้ได้ วันนี้เราก็รับภาระนั้นมา แล้วก็จะมีข้อเสนอ เรื่องการปฏิรูปกิจการโทรทัศน์ กิจการกระจายเสียงและกิจการโทรคมนาคมแบบครบวงจร ภายใต้กฎหมายองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ หรือที่ทุกคนรู้จักในนามกฎหมาย กสทช. ประเด็น สุดท้ายดิฉันคิดว่าขณะนี้เราร้องเรียน เรามีความทุกข์ไปพึ่งหน่วยงาน เราก็พบว่าหน่วยงาน ก็ยากลําบาก ซึ่งท่านภูดิศก็จะมานําเสนอว่าถ้าเราจะปฏิรูปหน่วยงานภาครัฐนี่เราจะต้องมี กลยุทธ์ มียุทธศาสตร์อย่า งไรบ้าง ซึ่งหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคเราก็ไม่อยากเห็นว่า เมื่อท่านเกษียณแล้วท่านไปเปึนที่ปรึกษาของบริษัทขายตรงกันหมด แล้วก็กลับมาเปึนปัญหา

กับผู้บริโภค เพราะฉะนั้นดิฉันคิดว่าปัญหาที่ดิฉันไล่เ รียงนํามาซึ่งการปฏิรูปการคุ้มครอง ผู้บริโภคที่สําคัญ ซึ่งดิฉันขอเสนอหัวใจเลยแล้วกันเพื่อไม่ให้เสียเวลา เพราะว่าองค์กร ผู้บริโภคต้องถือว่าปัจจุบันเราไม่มีส่วนร่วม แล้วก็ถ้าจํากันได้หลายท่านที่เสนอความเห็นให้ คณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคบอกว่ากรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภค ต้องทําให้ผู้บริโภคคุ้มครองตนเอง ซึ่งดิฉันคิดว่าอันนี้ตรงกัน แล้วเราก็เห็นความสําคัญ เพราะฉะนั้นจะทําอย่างไรที่จะปลดปล่อยผู้บริโภค เพิ่มพลังผู้บริโภค ขณะนี้กรรมาธิการ ปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคเราได้เดินหน้ากฎหมายองค์การอิสระเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค

ซึ่งดิฉันคิดว่าเราถือว่าอันนั้นเปึนจุดคานงัดที่สําคัญก็อยากเห็นกฎหมายฉบับนี้เดินหน้า แล้วประเด็นถัดมาดิฉันคิดว่านอกเหนือจากการไม่มีส่วนร่วมขององค์กรผู้บริโภคแล้ว สิทธิของผู้บริโภคในปัจจุบันซึ่งดิฉันคงไม่ลงรายละเอียดจะเห็นว่าเราก็ยังไม่เท่าเทียมกับ นานาประเทศที่เขามีสิทธิผู้บริโภคสากลมากถึง ๘ ประการ แต่ขณะที่บ้านเราสิทธิผู้บริโภค ที่ถูกรับรองไว้ในกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคมีเพียง ๕ ประการเท่านั้น เพราะฉะนั้น จากประเด็นปัญหาข้างต้นเรื่องสิทธิผู้บริโภคที่ยังไม่ได้รับการคุ้มครองก็นํามาซึ่งการปฏิรูป หน่วยงานภาครัฐในการคุ้มครองผู้บริโภค เดี๋ยวเราจะนําเสนอในรายละเอียดแล้วก็ปรับปรุง เรื่องการแข่งขันทางการค้าอย่างที่ดิฉันเรียนว่าเราได้ทําไปแล้ว ร่างพระราชบัญญัติ องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกํากับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... ซึ่งเราจะนําเสนอในวันนี้ แล้วก็อีกเรื่องหนึ่ง ที่ดิฉันคิดว่าเปึนข้อเสนอในการปฏิรูปที่สําคัญก็คือเรื่องข้อมูลสําหรับผู้บริโภค แต่ว่า ก็ต้องบอกว่าเรายังทําไม่ได้ทั้งหมด สิ่งที่เราจะนําเสนอก็คือการเตือนภัยสําหรับผู้บริโภค ในเรื่องของสินค้าที่ไม่ปลอดภัยเบื้องต้นเท่านั้น เพราะว่าเรายังไม่สามารถทําได้ อย่างที่ท่านกรรมาธิการบางท่านแนะนําว่าเราควรจะมีข้อมูลให้ผู้บริโภคตัดสินใจเปรียบเทียบ เพื่อที่จะใช้ในการตัดสินใจ เราคิดว่าเบื้องต้นความปลอดภัยของผู้บริโภคเปึนเรื่องสําคัญ เพราะฉะนั้นก็มีการทํากฎหมายแจ้งเตือนภัยและการจัดการสินค้าไม่ปลอดภัย ประเด็นที่ ๓ ดิฉันพูดไปแล้วดิฉันขอข้ามเลยก็คือเรื่ององค์การอิสระเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค ประเด็นที่ ๔ กฎหมายการผูกขาดทางการค้าของธุรกิจขนาดใหญ่แล ะองค์กรผู้ประกอบการ ขาดความร่วมมือในการดําเนินงานคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งอันนี้ดิฉันคิดว่าก็คงไม่ใช่เฉพาะ การแข่งขันทางการค้าเท่านั้น การค้าที่เปึนธรรม หรือแม้กระทั่งการมีส่วนร่วมของผู้บริโภค ในสภาวิชาชีพต่าง ๆ หรือภาคส่วนต่าง ๆ ในการที่จะร่วมไม้ร่วมมือกันคุ้ม ครองผู้บริโภค ประเด็นสุดท้าย ถึงแม้ว่าเราจะมีข้อมูล มีกลไกภาครัฐที่ดี ถึงแม้ว่าเราจะมีการมีส่วนร่วม คุ้มครองตัวเองได้ แต่ดิฉันเชื่อว่ายุคปัจจุบันคนชวนเราซื้อของตลอดเวลา ใช้มือถือก็ชอปป่ง ออนไลน์ (Shopping online) เพราะฉะนั้นเราก็คงมีวันเจ็บตัวสักวัน เพราะฉะนั้นเราจะมี ระบบเยียวยาความเสียหายเหล่านี้อย่างไร ซึ่งเราจะมีกฎหมายอย่างน้อย ๒ ฉบับที่แทนที่เรา จะเห็นภาพคนลุกขึ้นมายิงคนที่จัดการเรื่องความบกพร่องในสินค้าแล้วโดยการทุบรถก็ดี หรือการจัดการอย่างอื่นก็ดี ก็มีกติกาที่ชัดเจน เดี๋ยวท่านอาจารย์วินัยก็จะพูดในเรื่องนี้นะคะ

สุดท้ายร่างกฎหมายคุ้มครองผู้ได้รับผลกระทบจากบริการสาธารณสุข ดิฉันคิดว่าภาพ ไม่ว่าจะเปึนรถพยาบาลคว่ํา ขณะนี้สํานักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติอาจจะจ่ายสตางค์ ไม่ได้ เพราะว่าพยาบาลก็ดี คนขับรถก็ดี ไม่ใช่ผู้เสียหายที่เปึนคนไปรับบริการ แต่ขณะที่ คนไข้ที่ถูกนําส่งได้รับการเยียวยาถ้าเสียชีวิตไม่ต้องพิสูจน์ถูกผิดนะคะ ๔๐๐,๐๐๐ บาท เพราะฉะนั้นดิฉันคิดว่ากฎหมายฉบับนี้ก็จะช่วยทั้ง ๒ ฝ์าย ช่วยทั้งผู้บริโภคที่เสียหาย จากการไปรับบริการสาธารณสุข ผู้ให้บริการที่ขณะนี้ ยังมีปัญหาว่ำจะจ่ายได้ จ่ายไม่ได้ อย่างไร จากการให้บริการก็จะทําให้เกิดความชัดเจนมากขึ้นซึ่งเดี๋ยวท่านทรงชัยจะมาเล่า ให้ทุกท่านฟัง ดิฉันคิดว่าหัวใจสําคัญของการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคก็คงต้องนําร่อง ด้วยการมีส่วนร่วมของผู้บริโภคที่จะคุ้มครองตัวเอง สร้างระบบให้มีข้อมูลเ ตือนภัย เพื่อความปลอดภัยผู้บริโภค พัฒนากลไกร้องเรียนและชดเชยเยียวยาความเสียหายให้ดีขึ้น ปฏิรูปภาครัฐให้ทําหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ

ดิฉันคิดว่านั่นเปึนประเด็นที่คณะกรรมาธิการปฏิรูปการคุ้มครองผู้บริโภคเราได้ทํางาน ในระยะเวลาที่อาจจะเรียกว่าจริง ๆ ก็จํากัดนะคะ กับการมีข้อเสนอต่อการปฏิรูปภาครัฐ ๑ รายงาน แล้วก็กฎหมายอีกวันนี้ ๔ ฉบับ และพิจารณาไปแล้ว ๒ ฉบับ ๖ ฉบับ ดิฉันก็ขออนุญาตท่านประธานที่จะให้ท่านผู้เสนอแต่ละท่านนําเสนอรายละเอียด ในการปฏิรูปหน่วยงานภาครัฐและกฎหมายที่เกี่ยวข้องอีก ๔ ฉบับค่ะ ขอบพระคุณมากค่ะ ท่านประธาน